Doctrine and Covenants 2025
10–16 Māʻasi: “Ko e Hopo Hake ʻa e Siasi ʻo Kalaisí”: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20–22


“10–16 Māʻasi, ‘Ko e Hopo Hake ʻa e Siasi ʻo Kalaisí’: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20–22,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 2025 (2025)

“Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20–22,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú: 2025

malanga ʻa Siosefa Sāmita ki ha loki fonu ʻi he kakaí

10–16 Māʻasi: “Ko e Hopo Hake ʻa e Siasi ʻo Kalaisí”

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20–22

Kuo kakato ʻeni ʻa e ngāue ʻa e Fakamoʻuí ki hono ʻomi ʻo e Tohi ʻa Molomoná. Ka naʻe toki kamata pē ʻEne ngāue ki hono Fakafoki Mai ʻo e Ongoongoleleí. Makehe mei hono fakafoki mai ʻo e tokāteliné mo e mafai ʻo e lakanga fakataulaʻeikí, naʻe fakamahinoʻi ʻe he ʻEikí ʻo fakafou ʻi he ngaahi fakahā kimuʻá naʻá Ne finangalo foki ke fakafoki mai ha faʻunga—Hono Siasí (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 10:53; 18:5). ʻI he ʻaho 6 ʻo ʻEpeleli 1830, naʻe fakatahataha mai ai ha kakai tui ne laka hake he toko 40 ki he fale ʻakau papa ʻo e fāmili Uitemaá ʻi Feieti, Niu ʻIoke, ke mamata tonu ʻi hono fokotuʻu ʻo e Siasi ʻo Sīsū Kalaisí.

ʻOku fifili ha kakai ʻe niʻihi pe ko e hā ʻoku fiemaʻu ai ha Siasi kuo fokotuʻú. ʻE lava ke maʻu ʻa e talí, ko hano konga pē, ʻi he ngaahi fakahā ʻoku felāveʻi mo e fuofua fakataha ko ia ʻa e Siasí ʻi he 1830. ʻOku nau fakamatalaʻi ʻa e ngaahi tāpuaki ne ʻikai mei maʻu kapau naʻe teʻeki “langa hake mo fokotuʻu” ʻa e Siasi moʻoni ʻo Sīsū Kalaisí ʻi he ngaahi ʻaho kimui ní (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20:1).

Vakai foki, Kau Māʻoniʻoní, 1:91–93; “Build Up My Church,” ʻi he Revelations in Context, 29–32.

fakaʻilonga akó

Ngaahi Fakakaukau ki he Ako ʻi ʻApí mo e Lotú

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20–21

Kuo fakafoki mai ʻe Sīsū Kalaisi ʻa Hono Siasí.

Ko e hā ʻoku tau maʻu ai ha Siasi kuo fokotuʻú? Mahalo ko e tali lelei tahá “Koeʻuhí naʻe fokotuʻu ʻe Sīsū Kalaisi ha siasi.” ʻI hoʻo ako ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20–21, mahalo te ke fakatokangaʻi ha ngaahi faitatau ʻi he Siasi naʻá Ne fokotuʻu ʻi he kuonga muʻá pea mo e Siasi kuó Ne fakafoki mai ʻi he ʻaho ní. Fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi veesi ko ʻení ke ako fekauʻaki mo e Siasi ʻo e Fakamoʻuí ʻi he kuonga muʻá: Mātiu 16:15–19; Sione 7:16–17; ʻEfesō 2:19–22; 3 Nīfai 11:23–26; Molonai 4–5. Fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi veesi ko ʻení ke ako fekauʻaki mo e Siasi kuo fakafoki maí: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20:17–25, 60, 72–79; 21:1–2. ʻE lava ke ke lekooti ʻa e meʻa ʻokú ke maʻú ʻi ha tēpile hangē ko ʻení:

Tokāteliné

Ngaahi Ouaú

Mafai ʻo e lakanga fakataulaʻeikí

Kau Palōfitá

Siasi ʻo Kalaisi ʻi he kuonga muʻá

Tokāteliné

Ngaahi Ouaú

Mafai ʻo e lakanga fakataulaʻeikí

Kau Palōfitá

Siasi ʻo Kalaisi kuo fakafoki maí

Tokāteliné

Ngaahi Ouaú

Mafai ʻo e lakanga fakataulaʻeikí

Kau Palōfitá

Ko e hā ʻokú ke ako mei he ʻekitivitī ko ʻení fekauʻaki mo e ʻuhinga naʻe fokotuʻu ai ʻe Sīsū Kalaisi—mo fakafoki mai—Hono Siasí?

Vakai foki, Dallin H. Oaks, “Ko e Fiemaʻu ke ʻi ai ha Siasí,” Liahona, Nōvema 2021, 24–26.

Fakaafeʻi ke vahevahe. ʻI hoʻo fakaafeʻi ʻa e kakaí ke vahevahe ʻa e meʻa kuo nau ako ʻiate kinautolú, te nau ongoʻi ʻoku fakalotolahiʻi kinautolu ke hokohoko atu ʻenau ako fakatāutahá. Ko e hā te ke lava ʻo fakaafeʻi ʻa e niʻihi kehé ke nau vahevahé?

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20:37, 75–7922

ʻOku tokoni ʻa e ngaahi ouau toputapú ke u hoko ʻo hangē ko e Fakamoʻuí.

Ko e taimi naʻe fokotuʻu ai ʻa e Siasí, naʻe akoʻi ʻe he ʻEikí Hono Kāingalotú fekauʻaki mo e ngaahi ouau toputapú, kau ai ʻa e papitaisó mo e sākalamēnití. ʻI hoʻo lau fekauʻaki mo e ngaahi ouau ko ʻení, fakalaulauloto ki he founga ʻoku nau tokoniʻi ai koe ke ke ongoʻi ʻokú ke fehokotaki mo e Fakamoʻuí. Hangē ko ʻení, ʻoku tokoniʻi fēfē koe ʻe he ngaahi ouaú ni ke ke tauhi maʻu hoʻo “fakapapau … ke tauhi [kia Sīsū Kalaisi] ʻo aʻu ki he ngataʻangá”? (veesi 37). Te ke lava foki ʻo lau ʻa e ongo lotu tāpuakiʻi ʻo e sākalamēnití (veesi 77, 79) pea fakakaukauloto ko e fuofua taimi ʻeni ke ke fanongo ai ʻi he ongo lotú. Ko e hā ha ngaahi fakakaukau ʻokú ke maʻu?

Vakai foki, D. Todd Christofferson, “ʻUhinga e Hala ʻo e Fuakavá,” Liahona, Mē 2021, 116–19.

talavou ʻoku tufa sākalamēniti

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20:38–60

ʻOku tāpuekina ʻe he ngāue ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ʻa e kau mēmipa ʻo e Siasí mo honau ngaahi fāmilí.

Kuó ke fakakaukau nai ki he ʻuhinga naʻe mahuʻinga ai ki he Fakamoʻuí ke fakafoki mai ʻa e lakanga fakataulaʻeikí ʻi Hono Siasí? ʻE lava ke ke maʻu ha ngaahi fakakaukau ʻi hono lau ʻa e meʻa ʻokú Ne kole ki he kau maʻu lakanga fakataulaʻeikí ke nau fai ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20:38–60. Kuo tāpuekina fēfē koe mo hoʻo fāmilí ʻe he Fakamoʻuí ʻo fakafou ʻi he ngāue ʻoku fakamatalaʻi ʻi he ngaahi veesi ko ʻení?

Makehe mei he niʻihi ʻoku fakanofo ki he lakanga fakataulaʻeikí, ʻoku fakaʻaongaʻi foki ʻe he houʻeiki fafine ʻoku vaheʻi ke ngāue ʻi he Siasí, ʻa e mafai ʻo e ʻOtuá ʻi heʻenau kau ʻi Heʻene ngāué. Ke ʻilo ʻa e foungá, vakai ki he pōpoaki ʻa Palesiteni Tāleni H. ʻOakesi “Ko e Ngaahi Kī mo e Mafai ʻo e Lakanga Fakataulaʻeikí” (Liahona, Mē 2014, 49–52).

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 21

fakaʻilonga seminelí
Te u maʻu ha maluʻi fakalangi ʻi heʻeku talangofua ki he folofola ʻa e ʻOtuá ʻo fakafou ʻi Heʻene kau palōfitá.

ʻOku ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 21:4–9 ha ngaahi fakaafe ke muimui ki he palōfita ʻa e ʻEikí mo e ngaahi talaʻofa mālohi maʻá e kakai ʻoku nau fai iá. ʻE ala tokoni ʻa e ngaahi fakakaukau ko ʻení ke ke fakalaulauloto ki he ngaahi veesi ko ʻení:

  • Ko e hā ha ngaahi foʻi lea ʻi he veesi 4–5 ʻokú ne fakamatalaʻi ʻa e meʻa ʻoku finangalo ʻa e Fakamoʻuí ke ke fakahoko ʻaki ʻa e ngaahi lea ʻa ʻEne palōfita moʻuí? Ko e hā ʻokú ke ongoʻi ai ʻoku fiemaʻu ʻa e faʻa “kātaki mo e tui” ke fakahoko ʻení?

  • Fakalaulauloto ki he fakatātā ʻoku fakaʻaongaʻi ʻe he Fakamoʻuí ʻi he veesi 6 ke fakamatalaʻi ʻa e ngaahi tāpuaki ʻo e muimui ki Heʻene palōfitá. Ko e hā hoʻo fakakaukau ki he ʻuhinga ʻo e “ngaahi matapā ʻo helí”? ʻOku founga fēfē hono “fakamovetevetea atu ʻe he ʻEikí …ʻa e ngaahi mālohi ʻo e fakapoʻulí” maʻaú? Ko e ʻuhinga ki he hā ʻa e “ngalulululu ʻa e ngaahi langí koeʻuhi ko hoʻomou leleí”?

  • Ko e hā ʻoku kole atu ʻe he ʻEikí ke ke fai ʻo fakafou ʻi he Palesiteni lolotonga ʻo e Siasí? Kuo fakahoko fēfē ʻe he ʻEikí ʻEne ngaahi talaʻofá ʻi hoʻo muimui ki Heʻene faleʻí?

9:54

ʻI he Kātaki mo e Tui Kotoa Pē

Lisi ha ngaahi fakakaukau kehe ʻokú ke maʻu mei he ngaahi konga ko ʻeni ʻo e pōpoaki ʻa ʻEletā Niila L. ʻEnitaseni “Ko e Palōfita ʻa e ʻOtuá” (Liahona, Mē 2018, 24–27):

  • ʻUhinga ʻOku Tau Muimui Ai ki he Palōfitá:

  • Ko Ha Tangata Leʻo ʻi he Tauá:

  • ʻOua Naʻá ke Ofo:

Vakai foki, “Watchman on the Tower” (video), ChurchofJesusChrist.org; Topics and Questions (Ngaahi Tefitó mo e Ngaahi Fehuʻí), “Prophets” (Kau Palōfitá), Gospel Library; “Fanongo ki he Palōfita,” Ngaahi Himí, fika 13.

4:17

Watchman on the Tower

Ki ha ngaahi fakakaukau lahi ange, vakai ki he makasini Liahona mo e Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú ʻo e māhina ní.

Kakai, Ngaahi Feituʻu, Ngaahi Meʻa ʻOku Hoko

Lomiʻi heni ke vakai ki ha meʻa lahi ange

fakaʻilonga 02 ʻo e konga ʻa e fānaú

Ngaahi Fakakaukau ki hono Akoʻi ʻo e Fānaú

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20–21

Kuo toe fakafoki mai ʻa e Siasi ʻo Sīsū Kalaisí.

  • Fakakaukau ke fakaʻaongaʻi ʻa e ʻuluʻi vahe ki he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 21, vahe 9 ʻo e Ngaahi Talanoa ʻo e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakavá, pe foʻi vitiō “Organization of the Church” (ChurchofJesusChrist.org) ke tokoni ke mahino ki hoʻo fānaú ʻa e meʻa naʻe hoko ʻi he ʻaho naʻe fokotuʻu ai ʻa e Siasí.

    2:37

    ʻOku Fokotuʻu ʻa e Siasi ʻo Sīsū Kalaisí: Ko ha fakataha fakafiefia ʻa e Siasí

  • Mahalo ʻe lava ke fakatauhoa ʻe hoʻo fānaú ha ngaahi fakatātā ʻo Sīsū Kalaisi, ko ha taha ʻoku ngāue fakaetauhi, papitaiso, pea mo e sākalamēnití mo e ngaahi veesi ʻi he vahe 20 (vakai, veesi 21–23, 47, 72–74, 75–79). Fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi fakatātā mo e ngaahi veesi ko ʻení ke aleaʻi ʻa e ngaahi tāpuaki ʻoku tau maʻu koeʻuhí naʻe fakafoki mai ʻe Sīsū Kalaisi Hono Siasí.

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20:37, 41, 71–74

ʻI he taimi ʻe papitaiso mo hilifakinima ai aú, ʻoku ou palōmesi ke muimui kia Sīsū Kalaisi.

  • Mahalo ʻe fiefia hoʻo fānaú ke sio ki ha fakatātā ʻo ha fānau ʻoku papitaiso mo hilifakinima. ʻE lava ke nau fakamahinoʻi ʻa e founga ʻoku tatau ai mo e ngaahi fakahinohino ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20:41, 71–74. Ko e hā ʻoku tau ako mei he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20:37 fekauʻaki mo e kakai ʻoku nau loto ke papitaiso kinautolú? ʻE lava foki ke mou hivaʻi fakataha ʻa e “ʻI Heʻeku Papitaisó” (Tohi Hiva ʻa e Fānaú, 53) pe sio ʻi he foʻi vitiō “Ko Hono Papitaiso ʻo Sīsuú” (Gospel Library).

    3:45

    Ko Hono Papitaiso ʻo Sīsuú

    taʻahine ʻoku papitaiso mo ha taʻahine ʻoku hilifakinima
  • Kapau kuo ʻosi papitaiso mo hilifakinima hoʻo fānaú, fehuʻi ange fekauʻaki mo ʻenau aʻusiá. ʻOku ʻi ai nai haʻanau ngaahi tā te nau lava ʻo vahevahe? Talanoa mo kinautolu fekauʻaki mo e meʻa ʻoku nau fai ke muimui ai kia Sīsū Kalaisí mo e founga ʻokú Ne tāpuekina ai kinautolú.

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20:75–79

Te u lava ʻo toʻo kiate au ʻa e huafa ʻo Sīsuú pea manatu maʻu ai pē kiate Ia.

  • ʻE lava ke kumi ʻe hoʻo fānaú ʻa e foʻi lea “loto-fiemālie” ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20:37 (fekauʻaki mo e papitaisó) mo e veesi 77 (ko e lotu tāpuakiʻi ʻo e sākalamēnití). Ko e hā ʻoku finangalo ʻa Sīsū Kalaisi ke tau loto-fiemālie ke fakahokó? ʻE lava ke vakai hoʻo fānaú ki ha meʻa ʻoku ʻasi ai ha hingoa (hangē ko ha hingoa ʻo ha kautaha pe ko ha hingoa fakataautaha). Ko e hā ʻoku talamai ʻe he hingoá fekauʻaki mo e meʻa ko iá? ʻOku ʻuhinga ki he hā ke toʻo kiate kitautolu ʻa e huafa ʻo Sīsū Kalaisí?

  • Fakakaukau ke lau fakataha ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20:77 pea kole ki he fānaú ke kumi ʻa e ngaahi palōmesi ʻoku tau fakahoko ko ha konga ʻo e sākalamēnití. Mahalo te nau lava ʻo taufetongi ʻi hono fakatātaaʻi ha meʻa te nau lava ʻo fai ke “manatu maʻu ai pē” ki he Fakamoʻuí mo mateʻi pe ko e hā ʻa e ngaahi meʻa ʻoku fakatātaaʻi ʻe he niʻihi kehé. Fakatatau ki he veesi 77, ʻoku faitāpuekina fēfē kitautolu ʻi he taimi ʻoku tau manatu maʻu ai pē ki he Fakamoʻuí?

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 21:4–6

ʻOku tāpuekina au ʻe Sīsū ʻi heʻeku muimui ki Heʻene palōfitá.

  • Hili hono ʻiloʻi ʻa e ngaahi fakaafe mo e ngaahi talaʻofa ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 21:4–6, ʻe lava ke sio hoʻo fānaú ki ha fakatātā ʻo e palōfita lolotongá pea vahevahe ha meʻa kuo nau ako pe fanongo ai meiate ia. Fevahevaheʻaki ʻa e ngaahi founga kuo tāpuekina ai koe ʻe Sīsū Kalaisi ʻi hoʻo muimui ki Heʻene palōfitá.

Palesiteni Nalesoni

Ki ha ngaahi fakakaukau lahi ange, vakai ki he makasini ko e Kaumeʻá ʻo e māhina ní.

ko hono vaheʻi ʻo Siosefa Sāmita ʻe ʻŌliva Kautelé

Ko Hono Fakanofo ʻe ʻŌliva Kautele ʻa Siosefa Sāmitá, tā fakatātaaʻi ʻe Walter Rane

peesi ʻekitivitī maʻá e fānaú