O Se Maota o le Alii
O taumafaiga a le Au Paia e fausia se maota o le Alii i Katelani sa amata lemu, peitai a o latou ositaulaga e ausia lenei poloaiga, sa o latou mauaina se faaeega ofoofogia o le mana a o Ia taliaina la latou taulaga.
Ina ua poloaiina le Au Paia e faapotopoto i Ohaio, na folafola mai e le Alii o le a latou mauaina se faaeega paia o le mana iina (tagai i le Mataupu Faavae ma Feagaiga 38:32 ). E oo mai i a Tesema 1832, toeitiiti lua tausaga i le mavae ai o le omai i Katelani, latou te le’i maua lava lena faaeega paia.
I le afiafi o le aso 27 o Tesema, 1832, sa feiloai ai Iosefa Samita ma faitaulaga sili o le Ekalesia i le fogafale i luga o le Faleoloa o N.K.Whitney & Co. “Ina ia maua faaaliga ma le faamanuiaga o le lagi,” na aoao mai Iosefa, “[e] alagatatau le iai o o tatou mafaufau i le Atua ma faatino le faatuatua ma ia tasi le loto ma le mafaufau.”
Na valaaulia e Iosefa tagata uma na auai e tatalo taitoatasi ma le leo i le Alii “ina ia faaali mai Lona finagalo ia i tatou e faatatau i le fausiaina o Siona, ma mo le manuia o le Au Paia ma le tiute ma galuega a toeaiina,”1 I le faagasologa o fonotaga i le vaiaso na sosoo ai, na maua ai le faaaliga lea ua avea nei maMataupu Faavae ma Feagaiga 88 .
I le afiafi o le aso 27 o Tesema, 1832, sa feiloai ai Iosefa Samita ma faitaulaga sili o le Ekalesia i le fogafale i luga o le Faleoloa o N.K.Whitney & Co. “Ina ia maua faaaliga ma le faamanuiaga o le lagi,” na aoao mai Iosefa, “[e] alagatatau le iai o o tatou mafaufau i le Atua ma faatino le faatuatua ma ia tasi le loto ma le mafaufau.”
Na valaaulia e Iosefa tagata uma na auai e tatalo taitoatasi ma le leo i le Alii “ina ia faaali mai Lona finagalo ia i tatou e faatatau i le fausiaina o Siona, ma mo le manuia o le Au Paia ma le tiute ma galuega a toeaiina,”1 I le faagasologa o fonotaga i le vaiaso na sosoo ai, na maua ai le faaaliga lea ua avea nei ma
Faleoloa o N.K. Whitney & Co
I le faaaliga lenei, na faamalamalama mai ai e le Alii o le taliaina o le faaeega paia e manaomia ai le fono mamalu e faatino i le maota o le Alii. “Ia outou faatulaga tatau outou lava,” na faatonu mai ai le Alii. “Ia outou faatulaga tatau outou lava; ia saunia mea manaomia uma; ma faatuina se fale, o se fale tatalo lea, o se fale o le anapogi, o se fale o le faatuatua, o se fale o le aoaoga, o se fale o le mamalu, o se fale maopoopo, o se fale o le Atua” (Mataupu Faavae ma Feagaiga 88:119 ). Ua oo mai le taimi mo le Aupaia e fausia ai se malumalu ina ia mafai e le Alii ona faaee ia i latou e mana, lea e aofia ai le toefuataiga o ki o le perisitua.
Faatasi ai ma le poloaiga e fausia le malumalu na oo mai ai le tele o luitau. I le tulaga lautele, o tagata o le Ekalesia i lea taimi sa o ni alii ma ni tamaitai atamamai, galulue malolosi. O nisi sa o ni tufuga talenia, ma o le toatele sa galulue i ni taimi eseese e fausia fale mo i latou lava ma isi. Ae ui i lea, e leai se tasi na fausia se mea i le telē po o le fuataga o le malumalu.
Fausiaina o le Malumalu o Katelani, saunia e Walter Rane.
E oo ane ia Iuni 1833, e lei amataina lava le fausiaina o le malumalu. Ia Iuni 1, na maua ai e Iosefa Samita se faaaliga lea na faaalia ai e le Alii le fuataga o le malumalu (Mataupu Faavae ma Feagaiga 95:13–17 ). E le’i leva, ae vaavaaia e le Au Peresitene Sili ata o fuafuaga mo le fale.2
Na amata eliina e Ailama Samita ma Reynolds Cahoon ’autu faavae mo le malumalu ma o Siaosi A. Samita na viliina mai le uluai uta o maa mai leVilimaa o Stannard lata ane.3
Ma o le aso 6 o Iuni, na tofia ai i le aufono a faitaulaga sili ia Ailama Samita, Reynolds Cahoon, ma Jared Carter e auauna atu o se komiti o fale a le Ekalesia e vaavaaia le poloketi ma faatonuina i latou e amata loa le galuega.4
Ina ua mae’a le fonotaga, sa alu atu Ailama Samita i le fale o ona matua ma maua ai se meafaigaluega. Ina ua fesili atu lona tina po o fea o le a faanatinati iai, sa ia tali atu, “O loo matou sauniuni e fausia le maota o le Alii ma ou te naunau e avea ma tagata muamua i le galuega.”
E oo mai i le aso 23 o Iulai, ua eliina le faavae o le malumalu, ma sa pule faamalumalu ai le Au Peresitene Sili i le sauniga o le faataatiaina o le maatulimanu mo le fale.
Na amata eliina e Ailama Samita ma Reynolds Cahoon ’autu faavae mo le malumalu ma o Siaosi A. Samita na viliina mai le uluai uta o maa mai le
Ma o le aso 6 o Iuni, na tofia ai i le aufono a faitaulaga sili ia Ailama Samita, Reynolds Cahoon, ma Jared Carter e auauna atu o se komiti o fale a le Ekalesia e vaavaaia le poloketi ma faatonuina i latou e amata loa le galuega.4
Ina ua mae’a le fonotaga, sa alu atu Ailama Samita i le fale o ona matua ma maua ai se meafaigaluega. Ina ua fesili atu lona tina po o fea o le a faanatinati iai, sa ia tali atu, “O loo matou sauniuni e fausia le maota o le Alii ma ou te naunau e avea ma tagata muamua i le galuega.”
E oo mai i le aso 23 o Iulai, ua eliina le faavae o le malumalu, ma sa pule faamalumalu ai le Au Peresitene Sili i le sauniga o le faataatiaina o le maatulimanu mo le fale.
Vilimaa i Stannard i le Vaomatua Faasao i Chapin e lata ane i Katelani.
Ililaupapa i Katelani.
I le faaiuga o le 1833, sa fauina ai e le Au Paia se ililaupapa i Stoney Brook, o se auvai saoasaoa o le Vaitafe o Chagrin e tafe atu i laugatasi i autafa o le Faleoloa o Whitney. O le vilimaa na maua ai galuega mo tagata fou liliu mai faatoa taunuu atu i Katelani ma gaosia ai le laupapa talafeagai e fau ai le malumalu, e aofia ai lagolago, laupapa fola, ma faalava o taualuga.
O laau mai le vaomatua lata ane sa faatauina mai e le Ekalesia i a Mati 1833 sa taina ma faatafefea atu i le Vaitafe o Chagrin agai i le ililaupapa, lea sa iliina ai e avea ma laupapa. O i, sa gaosia ai foi e tufuga talenia teuteuga o galuega taulima lea na fatu ai le tele o teuteuga o totonu o le malumalu. O pulelaa sa faatutu i pito uma o le lotoa i luga ma lalo o le malumalu sa uluai fausia foi i le ililaupapa.
“Sa na o le tasi lava le punavai autu i o matou mafaufauga uma, ma o le fausiaina lea o le maota o le Alii,” sa manatua ai e Lusi Maki Samita lea taimi.5
A o faaauau le fausiaina o le malumalu, sa auai le nuu atoa i le galuega. Mo se faataitaiga, o alii na galulue i le vilimaa e tatipi maa ma tatoso atu i le nofoaga o le galuega. Na manatua e Heber C. Kimball le galulue faatasi ai ma Iosefa Samita i le vilimaa: “Na te le’i tuuina ona lima i totonu o ana taga, ae sa ia ofuina ona [ofu faigaluega] ma alu atu i le vilimaa.”6
O laau mai le vaomatua lata ane sa faatauina mai e le Ekalesia i a Mati 1833 sa taina ma faatafefea atu i le Vaitafe o Chagrin agai i le ililaupapa, lea sa iliina ai e avea ma laupapa. O i, sa gaosia ai foi e tufuga talenia teuteuga o galuega taulima lea na fatu ai le tele o teuteuga o totonu o le malumalu. O pulelaa sa faatutu i pito uma o le lotoa i luga ma lalo o le malumalu sa uluai fausia foi i le ililaupapa.
“Sa na o le tasi lava le punavai autu i o matou mafaufauga uma, ma o le fausiaina lea o le maota o le Alii,” sa manatua ai e Lusi Maki Samita lea taimi.5
A o faaauau le fausiaina o le malumalu, sa auai le nuu atoa i le galuega. Mo se faataitaiga, o alii na galulue i le vilimaa e tatipi maa ma tatoso atu i le nofoaga o le galuega. Na manatua e Heber C. Kimball le galulue faatasi ai ma Iosefa Samita i le vilimaa: “Na te le’i tuuina ona lima i totonu o ana taga, ae sa ia ofuina ona [ofu faigaluega] ma alu atu i le vilimaa.”6
O faatusa o pulelaa o le malumalu o loo fausia i le Ililaupapa i Katelani.
O le Maota o Iosefa ma Ema Samita i Katelani.
A o amata le fausiaina o le malumalu, sa siitia atu ai le aiga o Iosefa ma Ema Samita i lo latou lava fale i le mapuepue i tala ane o le malumalu. Mai le faamalama o lo latou umukuka, sa mafai ai ona matamata ane Iosefa ma Ema i le alu a’e o le malumalu i luga a’e o le laufanua.
A o faaaluina e Iosefa se taimi tele i le nofoaga o le malumalu ma i le vilimaa e fesoasoani ai i le agai i luma o le galuega, sa faaauau foi ona ia maua faaaliga, vaavaaia le lomiaina o le uluai lomiga o le Mataupu Faavae ma Feagaiga ma le lomiga lona lua o le Tusi a Mamona, ma faatulagaina le Korama a le Toasefululua ma Korama a Fitugafulu.
“A o feagai lo’u olaga ma gaoioiga ma taumafaiga e le mavae,” sa tusia e Iosefa e uiga i lenei taimi, “Sa ou faia lenei mea ma a’u tulafono: pe a poloai mai le Alii, ia faia loa.”7 O le tele o faaaliga na maua ma fonotaga sa faia e Iosefa i lea taimi sa faatatau i le sauniaina o le Au Paia mo le malumalu.
A o faaaluina e Iosefa se taimi tele i le nofoaga o le malumalu ma i le vilimaa e fesoasoani ai i le agai i luma o le galuega, sa faaauau foi ona ia maua faaaliga, vaavaaia le lomiaina o le uluai lomiga o le Mataupu Faavae ma Feagaiga ma le lomiga lona lua o le Tusi a Mamona, ma faatulagaina le Korama a le Toasefululua ma Korama a Fitugafulu.
“A o feagai lo’u olaga ma gaoioiga ma taumafaiga e le mavae,” sa tusia e Iosefa e uiga i lenei taimi, “Sa ou faia lenei mea ma a’u tulafono: pe a poloai mai le Alii, ia faia loa.”7 O le tele o faaaliga na maua ma fonotaga sa faia e Iosefa i lea taimi sa faatatau i le sauniaina o le Au Paia mo le malumalu.
O Le Malumalu o Katelani.
I le taufaaiuiuga o le 1835, na tele ina faamaeaina le malumalu lea na amata ai ona faia fonotaga a Iosefa Samita ma isi i totonu o le fale. I le aso 21 o Ianuari, 1836, a o faataunuuina sauniga fou ua faaalia mai i le fogafale tolu o le malumalu, na maua ai e Iosefa Samita se faaaliga o le malo selesitila ma aoao ai o i latou ua maliliu e aunoa ma le papatisoga i le olaga nei o le a maua pea le avanoa i le isi olaga (tagai Mataupu Faavae ma Feagaiga 137 ). A o lata ina mae’a le malumalu, sa aoao ai e Iosefa e tele lava mea e lei faaalia mai e le Alii.
I le aso 27 o Mati, 1836, sa lolofi atu tagata o le Au Paia i le Malumalu o Katelani mo le faapaiaga. I le tatalo o le faapaiaga, na saunoa ai Iosefa Samita, “I le suafa o Iesu Keriso, … ua na o lona suafa lava e mafai ona tuuina mai ai le faaolataga i le fanauga a tagata, matou te ole atu ia te oe, Le Alii e, ia e talia lenei fale, o le galuega a o matou lima, o au auauna, lea na e poloaiina i matou e fausia” (Mataupu Faavae ma Feagaiga 109:4 ).
I le aso 27 o Mati, 1836, sa lolofi atu tagata o le Au Paia i le Malumalu o Katelani mo le faapaiaga. I le tatalo o le faapaiaga, na saunoa ai Iosefa Samita, “I le suafa o Iesu Keriso, … ua na o lona suafa lava e mafai ona tuuina mai ai le faaolataga i le fanauga a tagata, matou te ole atu ia te oe, Le Alii e, ia e talia lenei fale, o le galuega a o matou lima, o au auauna, lea na e poloaiina i matou e fausia” (
Faaaliga i le Malumalu o Katelani, saunia e Gary E. Smith.
Sa taliaina e le Alii le fale. I le liligi ifo o faaaliga faalelagi ma agelu i le na aso ma i aso na sosoo ai, sa faamanuiaina ai le Au Paia i se vaitau o le Penetekoso.
I le aso 3 o Aperila, tasi le vaiaso talu ona mavae le faapaiaga o le malumalu, sa malolo atu ai Iosefa Samita ma Oliva Kaotui i le pulelaa i le itu i sisifo o le malumalu ma ifo atu i le tatalo faamaoni ma le leoa. Ina ua faaiu a la tatalo, na tatala mai se faaaliga ia i la’ua o le Faaola o Iesu Keriso.
Sa tulai o ia i luga a’e o le siofatafata o le pulelaa i o la’ua luma ma fetalai mai: “Ia olioli loto o o oulua uso, ma ia olioli loto o loʼu nuu uma, o e na latou fausia lenei fale i loʼu igoa, ma lo latou malosi. Aua faauta, ua Ou talia lenei fale, ma o le a i ai iinei loʼu igoa; ma o le a Ou faaali atu aʼu lava i loʼu nuu i lenei fale i le alofa mutimutivale” (Mataupu Faavae ma Feagaiga 110:6–7 ).
I le aso 3 o Aperila, tasi le vaiaso talu ona mavae le faapaiaga o le malumalu, sa malolo atu ai Iosefa Samita ma Oliva Kaotui i le pulelaa i le itu i sisifo o le malumalu ma ifo atu i le tatalo faamaoni ma le leoa. Ina ua faaiu a la tatalo, na tatala mai se faaaliga ia i la’ua o le Faaola o Iesu Keriso.
Sa tulai o ia i luga a’e o le siofatafata o le pulelaa i o la’ua luma ma fetalai mai: “Ia olioli loto o o oulua uso, ma ia olioli loto o loʼu nuu uma, o e na latou fausia lenei fale i loʼu igoa, ma lo latou malosi. Aua faauta, ua Ou talia lenei fale, ma o le a i ai iinei loʼu igoa; ma o le a Ou faaali atu aʼu lava i loʼu nuu i lenei fale i le alofa mutimutivale” (
Faamatalaga
Faamatalaga
- Minutes, 27–28 December 1832, i le Minute Book 1, i. 3, josephsmithpapers.org; ua sipelaina ma tusia i le ganana faaonaponei.
- O ata faataitai o nei fuafuaga na mulimuli ane tipiina ma faapipii i vaega o tusitaai Aikupito ia sa faatauina mai e Iosefa Samita i le 1835 e faamalo ai ia faamaumauga anamua. O le taunuuga, ua i a i tatou na o nai toega o faataitaiga o le uluai fuafuaga o le pito i totonu (tagai Fuafuaga o le Maota o le Alii i Katelani, Ohaio [Toega], pe tusa o Iuni 1833, josephsmithpapers.org).
- History, 1838–1856 [Manuscript History of the Church], voluma A-1, 302, josephsmithpapers.org.
- Minutes, 6 Iuni 1833, in Minute Book 1, p. 21, josephsmithpapers.org.
- Lusi Maka Samita, History, 1844–1845, book 14, i. 3, josephsmithpapers.org.
- Heber C. Kimball e faasino i le “ofu talaloa” o Iosefa Samita o se ofutino umi e masani ona ofuina e alii i tua o o latou lavalava a o faatinoina galuega (tagai
Heber C. Kimball, 6 Aperila 1864, i le Matagaluega o Talafaasolopito o le Ekalesia faaliliuga e faaaoga ai faailoga, 2013 - 2023 , 10, Potutusi o Talafaasolopito o le Ekalesia, Aai o Sate Leki; faailoga faalaugatasia). - Iosefa Samita, i le History, 1838–1856, voluma B-1, 558, josephsmithpapers.org; sipelaga ma faailoga ua faalaugatasia.