O Se Maota o le Alii

O taumafaiga a le Au Paia e fausia se maota o le Alii i Katelani sa amata lemu, peitai a o latou ositaulaga e ausia lenei poloaiga, sa o latou mauaina se faaeega ofoofogia o le mana a o Ia taliaina la latou taulaga.
Ina ua poloaiina le Au Paia e faapotopoto i Ohaio, na folafola mai e le Alii o le a latou mauaina se faaeega paia o le mana iina (tagai i le Mataupu Faavae ma Feagaiga 38:32). E oo mai i a Tesema 1832, toeitiiti lua tausaga i le mavae ai o le omai i Katelani, latou te le’i maua lava lena faaeega paia.

I le afiafi o le aso 27 o Tesema, 1832, sa feiloai ai Iosefa Samita ma faitaulaga sili o le Ekalesia i le fogafale i luga o le Faleoloa o N.K.Whitney & Co. “Ina ia maua faaaliga ma le faamanuiaga o le lagi,” na aoao mai Iosefa, “[e] alagatatau le iai o o tatou mafaufau i le Atua ma faatino le faatuatua ma ia tasi le loto ma le mafaufau.”

Na valaaulia e Iosefa tagata uma na auai e tatalo taitoatasi ma le leo i le Alii “ina ia faaali mai Lona finagalo ia i tatou e faatatau i le fausiaina o Siona, ma mo le manuia o le Au Paia ma le tiute ma galuega a toeaiina,”1 I le faagasologa o fonotaga i le vaiaso na sosoo ai, na maua ai le faaaliga lea ua avea nei ma Mataupu Faavae ma Feagaiga 88 .
The Newel K. Whitney store played a major role in the history of the Church in Kirtland, Ohio. Joseph and Emma Smith lived here for a short while. Several significant revelations were received here. The School of the Prophets was held in the store from January 24, 1833, until sometime in April 1833. Photo taken May 2022.
Faleoloa o N.K. Whitney & Co
I le faaaliga lenei, na faamalamalama mai ai e le Alii o le taliaina o le faaeega paia e manaomia ai le fono mamalu e faatino i le maota o le Alii. “Ia outou faatulaga tatau outou lava,” na faatonu mai ai le Alii. “Ia outou faatulaga tatau outou lava; ia saunia mea manaomia uma; ma faatuina se fale, o se fale tatalo lea, o se fale o le anapogi, o se fale o le faatuatua, o se fale o le aoaoga, o se fale o le mamalu, o se fale maopoopo, o se fale o le Atua” (Mataupu Faavae ma Feagaiga 88:119). Ua oo mai le taimi mo le Aupaia e fausia ai se malumalu ina ia mafai e le Alii ona faaee ia i latou e mana, lea e aofia ai le toefuataiga o ki o le perisitua.
Faatasi ai ma le poloaiga e fausia le malumalu na oo mai ai le tele o luitau. I le tulaga lautele, o tagata o le Ekalesia i lea taimi sa o ni alii ma ni tamaitai atamamai, galulue malolosi. O nisi sa o ni tufuga talenia, ma o le toatele sa galulue i ni taimi eseese e fausia fale mo i latou lava ma isi. Ae ui i lea, e leai se tasi na fausia se mea i le telē po o le fuataga o le malumalu.
Painting depicts the Kirtland Temple under construction with scaffolding around walls and the mixing of plaster, by Walter Rane.
Fausiaina o le Malumalu o Katelani, saunia e Walter Rane.
E oo ane ia Iuni 1833, e lei amataina lava le fausiaina o le malumalu. Ia Iuni 1, na maua ai e Iosefa Samita se faaaliga lea na faaalia ai e le Alii le fuataga o le malumalu (Mataupu Faavae ma Feagaiga 95:13–17). E le’i leva, ae vaavaaia e le Au Peresitene Sili ata o fuafuaga mo le fale.2

Na amata eliina e Ailama Samita ma Reynolds Cahoon ’autu faavae mo le malumalu ma o Siaosi A. Samita na viliina mai le uluai uta o maa mai le Vilimaa o Stannard lata ane.3

Ma o le aso 6 o Iuni, na tofia ai i le aufono a faitaulaga sili ia Ailama Samita, Reynolds Cahoon, ma Jared Carter e auauna atu o se komiti o fale a le Ekalesia e vaavaaia le poloketi ma faatonuina i latou e amata loa le galuega.4

Ina ua mae’a le fonotaga, sa alu atu Ailama Samita i le fale o ona matua ma maua ai se meafaigaluega. Ina ua fesili atu lona tina po o fea o le a faanatinati iai, sa ia tali atu, “O loo matou sauniuni e fausia le maota o le Alii ma ou te naunau e avea ma tagata muamua i le galuega.”

E oo mai i le aso 23 o Iulai, ua eliina le faavae o le malumalu, ma sa pule faamalumalu ai le Au Peresitene Sili i le sauniga o le faataatiaina o le maatulimanu mo le fale.
Stannard Stone Quarry in Kirtland. Ohio.
Vilimaa i Stannard i le Vaomatua Faasao i Chapin e lata ane i Katelani.
Na fausia le Malumalu o Katelani mai le maa’amu i le lotoifale na tipi mai i le alia i le itu i saute o le fale. O poloka maa e le gatusa na vave ona tatipi ma faaputu ma faasima faatasi ie fai ai puipui tetele o le fale. O maa e le gatusasa na natia i sima mafiafia o fafo ma le palasa i totonu.
Special Project Church History Kirtland Saw Mill
Ililaupapa i Katelani.
I le faaiuga o le 1833, sa fauina ai e le Au Paia se ililaupapa i Stoney Brook, o se auvai saoasaoa o le Vaitafe o Chagrin e tafe atu i laugatasi i autafa o le Faleoloa o Whitney. O le vilimaa na maua ai galuega mo tagata fou liliu mai faatoa taunuu atu i Katelani ma gaosia ai le laupapa talafeagai e fau ai le malumalu, e aofia ai lagolago, laupapa fola, ma faalava o taualuga.

O laau mai le vaomatua lata ane sa faatauina mai e le Ekalesia i a Mati 1833 sa taina ma faatafefea atu i le Vaitafe o Chagrin agai i le ililaupapa, lea sa iliina ai e avea ma laupapa. O i, sa gaosia ai foi e tufuga talenia teuteuga o galuega taulima lea na fatu ai le tele o teuteuga o totonu o le malumalu. O pulelaa sa faatutu i pito uma o le lotoa i luga ma lalo o le malumalu sa uluai fausia foi i le ililaupapa.

“Sa na o le tasi lava le punavai autu i o matou mafaufauga uma, ma o le fausiaina lea o le maota o le Alii,” sa manatua ai e Lusi Maki Samita lea taimi.5

A o faaauau le fausiaina o le malumalu, sa auai le nuu atoa i le galuega. Mo se faataitaiga, o alii na galulue i le vilimaa e tatipi maa ma tatoso atu i le nofoaga o le galuega. Na manatua e Heber C. Kimball le galulue faatasi ai ma Iosefa Samita i le vilimaa: “Na te le’i tuuina ona lima i totonu o ana taga, ae sa ia ofuina ona [ofu faigaluega] ma alu atu i le vilimaa.”6
Interior of workshop with unfinished pulpit under construction.
O faatusa o pulelaa o le malumalu o loo fausia i le Ililaupapa i Katelani.
O le Maota o Iosefa ma Ema Samita i Katelani.
A o amata le fausiaina o le malumalu, sa siitia atu ai le aiga o Iosefa ma Ema Samita i lo latou lava fale i le mapuepue i tala ane o le malumalu. Mai le faamalama o lo latou umukuka, sa mafai ai ona matamata ane Iosefa ma Ema i le alu a’e o le malumalu i luga a’e o le laufanua.

A o faaaluina e Iosefa se taimi tele i le nofoaga o le malumalu ma i le vilimaa e fesoasoani ai i le agai i luma o le galuega, sa faaauau foi ona ia maua faaaliga, vaavaaia le lomiaina o le uluai lomiga o le Mataupu Faavae ma Feagaiga ma le lomiga lona lua o le Tusi a Mamona, ma faatulagaina le Korama a le Toasefululua ma Korama a Fitugafulu.

“A o feagai lo’u olaga ma gaoioiga ma taumafaiga e le mavae,” sa tusia e Iosefa e uiga i lenei taimi, “Sa ou faia lenei mea ma a’u tulafono: pe a poloai mai le Alii, ia faia loa.”7 O le tele o faaaliga na maua ma fonotaga sa faia e Iosefa i lea taimi sa faatatau i le sauniaina o le Au Paia mo le malumalu.
O Le Malumalu o Katelani.
I le taufaaiuiuga o le 1835, na tele ina faamaeaina le malumalu lea na amata ai ona faia fonotaga a Iosefa Samita ma isi i totonu o le fale. I le aso 21 o Ianuari, 1836, a o faataunuuina sauniga fou ua faaalia mai i le fogafale tolu o le malumalu, na maua ai e Iosefa Samita se faaaliga o le malo selesitila ma aoao ai o i latou ua maliliu e aunoa ma le papatisoga i le olaga nei o le a maua pea le avanoa i le isi olaga (tagai Mataupu Faavae ma Feagaiga 137). A o lata ina mae’a le malumalu, sa aoao ai e Iosefa e tele lava mea e lei faaalia mai e le Alii.

I le aso 27 o Mati, 1836, sa lolofi atu tagata o le Au Paia i le Malumalu o Katelani mo le faapaiaga. I le tatalo o le faapaiaga, na saunoa ai Iosefa Samita, “I le suafa o Iesu Keriso, … ua na o lona suafa lava e mafai ona tuuina mai ai le faaolataga i le fanauga a tagata, matou te ole atu ia te oe, Le Alii e, ia e talia lenei fale, o le galuega a o matou lima, o au auauna, lea na e poloaiina i matou e fausia” (Mataupu Faavae ma Feagaiga 109:4).
Painting depicts heavenly messengers descending in Kirtland Temple to Joseph Smith.
Faaaliga i le Malumalu o Katelani, saunia e Gary E. Smith.
Sa taliaina e le Alii le fale. I le liligi ifo o faaaliga faalelagi ma agelu i le na aso ma i aso na sosoo ai, sa faamanuiaina ai le Au Paia i se vaitau o le Penetekoso.

I le aso 3 o Aperila, tasi le vaiaso talu ona mavae le faapaiaga o le malumalu, sa malolo atu ai Iosefa Samita ma Oliva Kaotui i le pulelaa i le itu i sisifo o le malumalu ma ifo atu i le tatalo faamaoni ma le leoa. Ina ua faaiu a la tatalo, na tatala mai se faaaliga ia i la’ua o le Faaola o Iesu Keriso.

Sa tulai o ia i luga a’e o le siofatafata o le pulelaa i o la’ua luma ma fetalai mai: “Ia olioli loto o o oulua uso, ma ia olioli loto o loʼu nuu uma, o e na latou fausia lenei fale i loʼu igoa, ma lo latou malosi. Aua faauta, ua Ou talia lenei fale, ma o le a i ai iinei loʼu igoa; ma o le a Ou faaali atu aʼu lava i loʼu nuu i lenei fale i le alofa mutimutivale” (Mataupu Faavae ma Feagaiga 110:6–7).
  1. Minutes, 27–28 December 1832, i le Minute Book 1, i. 3, josephsmithpapers.org; ua sipelaina ma tusia i le ganana faaonaponei.
  2. O ata faataitai o nei fuafuaga na mulimuli ane tipiina ma faapipii i vaega o tusitaai Aikupito ia sa faatauina mai e Iosefa Samita i le 1835 e faamalo ai ia faamaumauga anamua. O le taunuuga, ua i a i tatou na o nai toega o faataitaiga o le uluai fuafuaga o le pito i totonu (tagai Fuafuaga o le Maota o le Alii i Katelani, Ohaio [Toega], pe tusa o Iuni 1833, josephsmithpapers.org).
  3. History, 1838–1856 [Manuscript History of the Church], voluma A-1, 302, josephsmithpapers.org.
  4. Minutes, 6 Iuni 1833, in Minute Book 1, p. 21, josephsmithpapers.org.
  5. Lusi Maka Samita, History, 1844–1845, book 14, i. 3, josephsmithpapers.org.
  6. Heber C. Kimball e faasino i le “ofu talaloa” o Iosefa Samita o se ofutino umi e masani ona ofuina e alii i tua o o latou lavalava a o faatinoina galuega (tagai Heber C. Kimball, 6 Aperila 1864, i le Matagaluega o Talafaasolopito o le Ekalesia faaliliuga e faaaoga ai faailoga, 2013 - 2023, 10, Potutusi o Talafaasolopito o le Ekalesia, Aai o Sate Leki; faailoga faalaugatasia).
  7. Iosefa Samita, i le History, 1838–1856, voluma B-1, 558, josephsmithpapers.org; sipelaga ma faailoga ua faalaugatasia.