“Maika: ‘Ko e Hā ʻOku ʻAmanaki ʻe [he ʻEikí Meiate] Koé?,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)
“Maika: ‘Ko e Hā ʻOku ʻAmanaki ʻe [he ʻEikí Meiate] Koé?,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí
Maika; Nēhumi; Hapakuki; Sefanaia: Lēsoni 152
Maika
“Ko e Hā ʻOku ʻAmanaki ʻe [he ʻEikí Meiate] Koé?”
ʻOku fifili ha tokolahi ʻo kitautolu pe ʻoku fakahōifua moʻoni nai ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻetau ngaahi feinga fakamātoató. Naʻe fifili ʻa e palōfita ko Maiká pe ko e hā te ne lava ʻo fai ke fakahōifua ki he ʻEikí. Naʻe akoʻi ʻa Maika ke “faitotonu, mo [ne] loto ki he ʻofá, mo [ne] ʻaʻeva mo [hono] ʻOtuá ʻi he angavaivai” (Maika 6:8). ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ke faʻu ʻe he kau akó ha palani ke faitotonu, manako ke manavaʻofa, pea ʻaʻeva ʻi he loto-fakatōkilalo mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi.
Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke fakakaukau ki ha niʻihi ʻo e kau mēmipa ʻo e fāmilí pe kaungāmeʻá, pea fakakaukau leva ki ha ngaahi meʻa pau te nau fai ke fakafiemālie ki he niʻihi takitaha ko iá. ʻE lava ke nau talaatu e founga te nau fakahoko ai ha ngaahi meʻa kehekehe maʻá e tokotaha takitaha.
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó
Fakafiefiaʻi ha kakai kehekehe
Kimuʻa he kalasí, te ke lava ʻo hiki ʻi he palakipoé ʻa e fehuʻi taʻekakato ko ʻení.
Fakakaukau ke kamata e kalasí ʻaki hano fakaafeʻi e kau akó ke nau toutou tali tuʻo lahi ʻa e fehuʻí, ʻo fakafonu ʻa e konga ʻoku ʻataá ʻaki ha kakai kehekehe ʻi he taimi kotoa pē (faʻē, tamai, faiako, pīsope, kaungāmeʻa). ʻE lava ke vahevahe ʻa e kau akó ʻi ha ngaahi hoa pe fanga kiʻi kulupu iiki. Hili iá te ke lava ʻo fakaafeʻi ha niʻihi tokosiʻi ʻe loto-fiemālie ke vahevahe mo e kalasí.
Kapau ʻe fiemaʻu ko ha sīpinga, te ke lava ʻo vahevahe ha niʻihi ʻo hoʻo ngaahi talí ʻo fakaʻaongaʻi ha kakai kehekehe ʻi hoʻo moʻuí.
-
Kapau naʻá ke fie fakafiefiaʻi hoʻo ______________, ko e hā te ke faí?
-
Ko e hā ka kehe ai ʻetau tōʻongá ʻo makatuʻunga ʻi he tokotaha ʻoku tau feinga ke fakafiefiaʻí?
Hili hono vahevahe ʻe he kau akó ha tali ki he ngaahi fehuʻi kimuʻá, hiki ʻa e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻi he feituʻu ʻoku fakaʻatā atu ʻi he palakipoé.
Fakalaulauloto ki he meʻa ʻokú ke ongoʻi ʻoku fakahōifua ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí. Fakakaukau ki ha ngaahi meʻa ʻokú ke lolotonga fai ʻe ala fakahōifua kiate Kinaua mo e ngaahi meʻa ʻe ala kehe hoʻo fakahokó. ʻI he fakaʻosinga ʻo e lēsoní, ʻe fakaafeʻi koe ke ke faʻu ha palani ke muimuiʻi ʻa e ngaahi ongo ʻokú ke maʻú.
Ko e hā te tau lava ʻo fai ke fakahōifua ki he ʻEikí?
ʻI he lea ʻa Maika ki he kakai ʻo ʻIsileli mo Siutá, naʻá ne kikiteʻi ʻa e ngaahi tautea ʻe hoko kiate kinautolu koeʻuhí ko ʻenau faiangahalá. Naʻe tautapa ʻa Maika ki ʻIsileli ke nau manatuʻi ʻa e ngaahi tāpuaki maʻongoʻonga kuo nau maʻu mei he ʻEikí pea fakaafeʻi kinautolu ke nau fakatomala pea tānaki fakataha kinautolu kiate Ia (vakai, Maika 2–5).
Lau ʻa e Maika 6:4, ʻo kumi ha niʻihi ʻo e ngaahi founga kuo fakahā ai ʻe he ʻEikí ʻEne ʻofa ki ʻIsilelí.
Hili iá pea lau ʻa e Maika 7:7–8, 18–20, ʻo kumi e meʻa naʻe pehē ʻe Maika ʻe fai ʻe he ʻEikí maʻa Hono kakai ʻo e fuakavá.
-
Ko e hā e meʻa naʻá ke ʻiló?
-
Kuo fakahoko fēfē ʻe he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻa e ngaahi meʻá ni maʻaú?
Te ke lava ʻo fakaafeʻi e kau akó ke tali e fehuʻi kimuʻá ʻi heʻenau tohinoa akó pea vahevahe mo ha hoa pe ko e kalasí ʻa e meʻa ne nau tohí.
Hili e vahevahe ʻa e kau akó, te ke lava ʻo fakamahinoʻi ange ko e taimi ʻoku tau fakatokangaʻi ai ʻa e ngaahi meʻa maʻongoʻonga kuo fai ʻe he ʻEikí maʻatautolú, ʻoku fakanatula pē ke tau fifili pe ʻe founga fēfē haʻatau tokoni mo fakahōifua kiate Ia. Fakamatalaʻi ange naʻe fefaʻuhi ʻa e palōfita ko Maiká mo e fehuʻi ʻo e meʻa te tau lava ʻo fai ke fakahōifua ki he ʻEikí.
ʻOku fakaafeʻi ʻa e kau akó ʻe he fakaafe laukonga mo e fehuʻi ʻi laló ke nau feinga ke ʻiloʻi ha foʻi moʻoni mei he pōpoaki ʻa Maiká. ʻE lava ke tokoni hono tokoniʻi e kau akó ke nau ʻiloʻi ha ngaahi moʻoni mei ha potufolofolá ke mahuʻingamālie ange ʻenau akó. Ko e ako folofola ʻoku ʻuhingamālié ko ha konga mahuʻinga ia ʻo hono langaki e tuí mo e ului kia Sīsū Kalaisí. (Ki ha ako lahi ange ʻi hono ʻeke ha ngaahi fehuʻi ʻe tokoni ki he kau akó ke nau ʻilo mo talaatu ha ngaahi moʻoni fakauluí, vakai, “Tukutaha ʻa e tokangá ki he ngaahi moʻoni ʻoku taki ki he uluí mo langaki ʻa e tui kia Sīsū Kalaisí” ʻi he Fakatupulaki ʻa e Ngaahi Taukei ʻa e Faiakó.)
Taimi ʻe niʻihi ʻoku maʻu ʻe he kakaí ha ngaahi fakakaukau hala fekauʻaki mo e meʻa te nau lava ʻo fai ke fakahōifua ki he ʻEikí. ʻOku tokoni ʻa e palōfita ko Maiká ke mahino lelei ange kiate kitautolu ʻa e ʻofa ʻa e ʻEikí.
ʻI he Maika 6:6–7, ʻoku fakaʻaongaʻi ʻe he palōfitá ha ngaahi sīpinga loloto ke fakatātaaʻi ʻaki ʻa e ʻikai ha koloa fakamāmani ʻe fakahōifua ki he ʻEikí.
Lau ʻa e Maika 6:8, ʻo kumi e meʻa te tau lava ʻo fai ke fakahōifua ki he ʻEikí.
-
Te ke fakamatalaʻi fakanounou fēfē nai ʻa e meʻa naʻá ke ako fekauʻaki mo e fakahōifua ki he ʻEikí?
Mahalo ʻe fakaʻaongaʻi ʻe he kau akó ha lea pē ʻanautolu ke fakahaaʻi ʻa e foʻi moʻoni ʻoku hōifua ʻa e ʻEikí ʻi he taimi ʻoku tau feinga ai ke faitotonu, manako ki he manavaʻofá, pea ʻaʻeva mo Ia ʻi he loto-fakatōkilaló.
Ko e hā ʻoku fiemaʻu ʻe he ʻEikí?
ʻI he fakaʻosinga ʻo e lēsoní, te ke fakaafeʻi e kau akó ke faʻu ha palani ke fakatupulaki ʻenau feinga ke fakahōifua ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí ʻi he ngaahi founga ʻoku ʻomai ʻi he veesi 8.
Ke teuteuʻi e kau akó ke faʻu ʻa e palani ko ʻení, fakakaukau ke fakaʻaongaʻi ʻa e laʻipepa tufa “Ko e Hā ʻOku Fiemaʻu ʻe he ʻEikí?”
Hili hono ako ʻe he kau akó ha konga ʻe taha pe lahi ange ʻo e laʻipepa tufá mo ha kulupú, te ke lava ʻo fakaafeʻi kinautolu ke faʻu ha saati kōlomu ʻe tolu ʻi he palakipoé ʻoku fakahingoa ko e Faitotonú, Manako ke Manavaʻofa, mo e ʻAʻeva ʻi he Loto-fakatōkilalo. Hili hono ako e laʻipepa tufá, ʻe lava ke hiki ʻe he kau akó ʻi ha fanga kiʻi laʻipepa ha ngaahi founga ʻe lava ke fakahōifua ai ha taha taʻu hongofulu tupu ki he ʻEikí pea tepiʻi kinautolu ki he palakipoé ʻi lalo ʻi he kōlomu ʻoku fekauʻaki mo iá. ʻI he fakaʻosinga ʻo e ʻekitivitií, ʻe lava ke lau kotoa ʻe he kau akó ʻa e ʻū laʻipepá. ʻE ala tokoni ʻeni ke nau fili ha meʻa ʻoku nau ongoʻi ke ngāueʻi.
Ko hono fakahaaʻi e loto houngaʻiá ki he ʻEikí
Hili hono toe vakaiʻi ʻe he kau akó e ngaahi fokotuʻu ʻa honau kaungāakó, fakaʻaliʻali e ngaahi fakahinohino mo e ongo sētesi kamata ko ʻení.
Mahalo naʻe ʻoatu ʻe he Laumālie Māʻoniʻoní he ʻahó ni ha fakakaukau ki ho ʻatamaí pe ongo ki ho lotó fekauʻaki mo ha meʻa ʻe lava ʻo tokoni atu ke ke faitotonu, manako ke manavaʻofa, pe ʻaʻeva ʻi he loto-fakatōkilalo mo e ʻEikí. Faʻu ha palani ke ngāueʻi ʻa e meʻa kuó ke ako mo ongoʻi ʻi hoʻo fakakakato ʻa e ngaahi ueʻi ko ʻení ʻi hoʻo tohinoa akó.
-
Ke fakahōifua ange ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí, ʻoku ou fie tokanga taha ki he kupuʻi lea “” mei he Maika 6:8.
-
Ko ha meʻa pau ʻe taha pe ua ʻoku ou fie fakahokó ko e: .
Te ke lava ʻo fakapapauʻi ki he kau akó ʻoku ʻofeina ʻe he Tamai Hēvaní ʻetau feinga fakamātoato ke fakahōifua kiate Iá. ʻOku tokoniʻi kitautolu ʻe he ngaahi feinga ko ʻení ke tau hoko ʻo hangē ange ko Sīsū Kalaisi ʻi he ʻaho kotoa pē. Te ke lava ʻo vahevahe hoʻo fakamoʻoní ko e taimi ʻoku tau feinga maʻu ai pē ke fai lelei ange pea hoko ʻo lelei angé, ʻe faitokonia ʻe he Fakamoʻuí ʻetau ngaahi feinga fakamātoató.