“Saame 61–86: ‘Fakafanongo Ki Heʻeku Lotú, ʻE ʻOtua,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)
“Saame 61–86: ‘Fakafanongo Ki Heʻeku Lotú, ʻE ʻOtua,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí
Saame 49–51; 61–66; 69–72; 77–78; 85–86: Lēsoni 105
Saame 61–86
“Fakafanongo Ki Heʻeku Lotú, ʻE ʻOtua”
Mahalo te ke lava ʻo fakakaukau ki ha ngaahi momeniti ʻi hoʻo moʻuí naʻá ke fie ʻunuʻunu ofi ange ai ki he Tamai Hēvaní. Ko e lahi taha ʻo e ngaahi Sāmé ko ha ngaahi lotu ongo moʻoni ia ʻoku nau ʻomi ha sīpinga ʻo e fakataufolofola ki he Tamai Hēvaní ʻi he tui loto-fakatōkilalo. Ko e lotú ko ha meʻangāue mālohi ia ʻokú ne fakaʻatā ha taha ʻi ha faʻahinga taimi pē ke ne kole ki he ʻOtuá ha fakafiemālie, mālohi, pe fakahinohino. Hangē ko ha ʻū meʻangāue lahi, te tau lava ʻo ako ke fakaʻaongaʻi lelei ange ʻa e lotú. ʻE tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ki he kau akó ke nau fetuʻutaki lelei ange mo e Tamai Hēvaní ʻo fakafou ʻi he lotú.
Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakakaukau ke fakaafeʻi e kau akó ke nau tokanga ʻi he taimí ni mo e kalasi hokó ki he ongo ʻoku nau maʻu ʻi heʻenau fetuʻutaki mo e Tamai Hēvaní ʻi heʻenau ngaahi lotú.
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó
Tokangá mo e fakavaʻivaʻingá
Kimuʻa pea kamata e kalasí, tohiʻi ʻa e “tokanga” mo e “fakavaʻivaʻinga” ʻi he palakipoé. Fakapapauʻi ʻoku mahino ki he kau akó ʻa e ʻuhinga ʻo e ongo foʻi lea ko ʻení. Tokanga: fakahoko ia ʻi he faʻa fakakaukau. Fakavaʻivaʻinga: fiemālie pe ʻikai ke tokanga.
Fakakaukau ke vahevahe e kau akó ke tauhoa pe fakakulupu iiki ke vahevahe ʻenau fakakaukau pe ʻe ngali fēfē nai ʻa e tokangá pe fakavaʻivaʻingá ʻi he ngaahi ʻekitivitī ko ʻení. Pe, ko hoʻo fakaafeʻi ha ngaahi hoa pe kulupu ke tala atu ha ngaahi meʻa ʻoku nau tokanga ki ai mo ha ngaahi meʻa ʻoku nau fakavaʻivaʻinga ai.
Vaʻinga ʻi ha sipoti
Ko e ako hono fakaʻaongaʻi ha meʻaleá
Ngāue fakaakó
Hili hono maʻu ʻe he kau akó ha faingamālie ke vahevahé, tohiʻi ʻa e “lotu” ʻi he palakipoé.
-
ʻE fēfē nai ʻa e tokangá pe fakavaʻivaʻingá ʻi ha lotu?
Fakaafeʻi e kau akó ke fakakaukau ki he founga ʻoku nau lolotonga fakahoko ai ʻenau lotú. Ko ha founga ʻeni ʻe taha ke fakahoko ai ʻení. Fakapapauʻi ange ki he kau akó he ʻikai ke nau vahevahe ʻenau ngaahi talí mo ha taha kehe.
Fakakaukau fakalongolongo ki hoʻo ngaahi tali ki he ngaahi fehuʻi ko ʻení:
-
Te ke pehē nai ʻoku fakahoko hoʻo ngaahi lotú ʻi he tokanga pe ʻi he fakavaʻivaʻinga? Ko e hā hono ʻuhingá?
-
ʻE tāpuekina fēfē nai koe kapau naʻe tokanga mo mahuʻingamālie ange hoʻo ngaahi lotú?
ʻE lava ke tokoni ʻa e ngaahi fehuʻi kimuʻá ki he kau akó ke fakakaukau ki honau ngaahi tūkunga lolotonga ʻi he moʻuí.
ʻI he taimi ʻoku fakatokangaʻi ai ʻe he kau akó e founga ʻoku fekauʻaki ai ʻa e meʻa ʻoku nau akó mo e ngaahi tūkunga ʻo ʻenau moʻuí, ʻoku ngalingali ke nau fakaʻaongaʻi ange ʻa e ngaahi akonaki ʻa e Fakamoʻuí ʻi heʻenau moʻuí. Te ke lava ʻo tokoni ke maʻu ʻe he kau akó ha mahuʻingaʻia fakataautaha ʻaki hano ʻoange ha ngaahi meʻa ʻe tokoni ki he kau akó ke fakakaukau ki honau ngaahi tūkunga lolotonga ʻi he moʻuí. (Ki ha ako lahi ange ki hono fokotuʻu ha ngaahi aʻusia fakaako ʻoku fenāpasí, vakai “Tokoniʻi ʻa e kau akó ke nau ongoʻi ha mahuʻingaʻia fakataautaha ʻi he tokāteline ʻo Sīsū Kalaisí” ʻi he Fakatupulaki ʻa e Ngaahi Taukei ʻa e Faiakó [2022].)
Te ke lava ʻo fakaafeʻi e kau akó ke nau fai ha ngaahi fehuʻi ʻoku nau ala maʻu fekauʻaki mo e lotú.
Ko e konga lahi ʻo e ngaahi sāmé ko ha ngaahi lotu fakamātoato ia ʻokú ne ʻomi ha sīpinga ʻo e fakataufolofola ki he Tamai Hēvaní ʻi he tui fakatōkilalo. ʻI hoʻo ako e ngaahi saame ko ʻení, ongoʻingofua ʻa e ngaahi fakakaukau mo e ngaahi ongo mei he Laumālie Māʻoniʻoní fekauʻaki mo e founga ke fetuʻutaki lelei ange ai mo e Tamai Hēvaní ʻi he lotú.
ʻE lava ke akoʻi kitautolu ʻe he ngaahi sāmé fekauʻaki mo e lotú
Ke tokoni ke mahino ki he kau akó ha ngaahi founga te nau lava ai ʻo fetuʻutaki lelei ange mo e Tamai Hēvaní ʻi he lotú, fakakaukau ke fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi potufolofola mo e ngaahi fehuʻi ko ʻení ʻi he palakipoé. ʻE lava ke lau ʻe he kau akó ha potufolofola, pea fakakaukau ki he founga ʻokú ne tali ai ha fehuʻi ʻe taha pe lahi ange.
ʻE ala tokoni ke tā leʻosiʻi pē ha hiva ʻoku tā-meʻalea ʻataʻatā pē lolotonga e ako ʻa e kau akó.
Lau ha potufolofola ʻe tolu pe lahi ange mei he ngaahi potufolofola ko ʻení, ʻo kumi ha ngaahi tali ki ha fehuʻi ʻe taha pe lahi ange ʻi he ngaahi fehuʻi ko ʻení.
-
Ko e fē taimi ʻoku totonu ke u lotu ai ki he Tamai Hēvaní?
-
Te u lava fēfē ʻo tokanga ange ʻi heʻeku ngaahi lotú?
-
ʻOku totonu nai ke fēfē hoku ʻulungāngá ʻi he taimi ʻoku ou hū ai ki he Tamai Hēvaní ʻi he lotú?
Fakaafeʻi e kau akó ke nau vahevahe e meʻa ne nau maʻú. Hiki ʻa e fakamatala taʻekakato ko ʻení ʻi he palakipoé ko ha konga ʻo e fealēleaʻakí: ʻE lava ke toe mahuʻingamālie ange ʻetau lotu ki he Tamai Hēvaní ʻi heʻetau …
Kole ki he kau akó ke nau fakakakato e fakamatalá ʻaki ʻa e meʻa ne nau ako fekauʻaki mo e lotú mei he ngaahi saame ne nau laú. ʻOku kau ʻi he ngaahi sīpinga ‘o e ngaahi meʻa ‘e lava ke lea ʻaki ʻe he kau akó ʻa e:
lotu ʻi ha faʻahinga taimi pē ʻo e ʻahó (vakai, Saame 55:16–17).
lotu ʻi he taimi ʻoku tau ongoʻi lōmekina aí (vakai, Saame 61:2).
lotua ha fakahaofi (vakai, Saame 69:13–18).
lotua ha ʻaloʻofa (vakai, Saame 86:3–5).
lotu ʻi he ʻulungaanga ʻo e ʻofa, ʻapasia, mo e fakafetaʻi (vakai, Saame 63:4–6; 86:8–13).
Lotu ʻi he ʻofa mo e ʻapasia ki he Tamai Hēvaní
ʻOku nofotaha ʻa e konga ko ʻeni ʻo e lēsoní ʻi he foʻi moʻoni ko ʻení: ʻE lava ke toe mahuʻingamālie ange ʻetau lotu ki he Tamai Hēvaní ʻi heʻetau lotu ʻi he ʻulungaanga ʻo e ʻofa, ʻapasia, mo e fakafetaʻi.
Ko e founga ʻe taha te tau lava ai ʻo lotu ki he Tamai Hēvaní ʻi he ʻulungaanga ʻo e ʻofa mo ha ʻapasia ʻoku lahi angé, ʻoku fakafou ia ʻi he tō mo e fakalea ʻo ʻetau lotú.
Naʻe akoʻi ʻe Palesiteni Tāleni H. ʻOakesi ʻo e Kau Palesitenisī ʻUluakí:
ʻOku muimui mai e ngaahi fakalea makehe ʻo e lotú ʻi ha ngaahi tuʻunga kehekehe ʻi he ngaahi lea fakafonua kehekehe, ka ʻoku tatau maʻu pē ʻa e tefitoʻi moʻoní. ʻOku totonu ke tau lotu ki heʻetau Tamai Hēvaní ʻi he ngaahi lea ʻoku fakaʻaongaʻi ki he ʻofá mo e fakaʻapaʻapá mo e loto-ʻapasiá mo e ongoʻi vāofí. …
… ʻOku tau fakaʻamu ke muimui ʻi he akonaki ʻa e Fakamoʻuí, “ʻO ka mou ka lotu, ʻoua naʻa mou launoa, ʻo hangē ko e hītení: he ʻoku nau mahalo ʻe fanongoa kinautolu ko ʻenau lea lahí.” [Mātiu 6:7; vakai foki ki he 3 Nīfai 13:7.] ʻOku totonu ke mahinongofua, fakahangatonu, pea fakamātoato ʻetau ngaahi lotú. (“The Language of Prayer,” Ensign, May 1993, 16)
Te ke lava ʻo fakamatalaʻi ange te tau lava ʻo fakahaaʻi ʻa e ʻofá, fakaʻapaʻapá, mo e ʻapasiá ki he Tamai Hēvaní ʻaki haʻatau fakataufolofola kiate Ia ʻo fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi lea ko e ʻafiona, ʻafio mo e alā meʻa pehē. Vakai, “The Language of Prayer,” Ensign, May 1993, ki ha fakamatala lahi ange.
Fakakaukau ki he fakalea ʻokú ke fakaʻaongaʻi ʻi hoʻo ngaahi lotú pea mo e founga ʻokú ne fakahaaʻi ai hoʻo ngaahi ongo ki he Tamai Hēvaní.
-
Ko e hā nai e ʻuhinga ʻe ʻaonga ai ʻa e feinga ke fakaʻaongaʻi ʻa e lea fakaʻapaʻapa mo ʻapasiá ʻi hoʻo ngaahi lotú?
Lau ʻa e Mātiu 6:5–13 ʻo kumi e founga naʻe fakahaaʻi ai ʻe Sīsū Kalaisi ha ʻofa mo ha ʻapasia ki he Tamai Hēvaní ʻi he lotú.
-
Ko e hā e meʻa ʻokú ke ako mei he ngaahi akonaki mo e sīpinga ʻa e Fakamoʻuí te ne lava ʻo tākiekina e founga hoʻo lotú?
-
Kuo faitāpuekina fēfē hoʻo moʻuí ʻe he lotu fakamātoató?
Fakaʻaongaʻi
ʻE lava ke tokoni ʻa e fakatātā ko ʻení ki he kau akó ke nau fakakaukau ki ha ngaahi founga ke fakaʻaongaʻi ai e meʻa ne nau ako fekauʻaki mo e lotú. Fakaafeʻi e kau akó ke tā ‘a e fakatātaá ʻi heʻenau tohinoa akó. Fakaafeʻi leva kinautolu ke hiki e ngaahi tali ki he ngaahi fehuʻí ʻi he fakatātā ʻi he konga takitaha.
Tokoni ke fakatokangaʻi ʻe he kau akó ko e meʻa ne nau tohí ko ha ngaahi meʻa ia te nau lava ʻo kamata fakaʻaongaʻi he ʻaho ní. Fakaafeʻi ke nau ngāueʻi ha meʻa ʻe taha pe ua ʻo e ngaahi meʻa ne nau tohí. Kapau ʻe lava ʻe he kau akó, te ke lava ʻo fakaafeʻi ke nau faitaaʻi ʻenau fakatātaá ke nau manatuʻi e meʻa ne nau hikí.
Fakakaukau ke vahevahe hoʻo fakamoʻoni ki he founga te tau lava ai ʻo fetuʻutaki mo e Tamai Hēvaní ʻi ha ngaahi founga mahuʻingamālie ʻo fakafou ʻi he lotú.