“ʻĒseta, Konga 1: Koeʻuhí ko ha Kuonga Peheni,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)
“ʻĒseta, Konga 1: Koeʻuhí ko ha Kuonga Peheni,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí
ʻĒseta: Lēsoni 94
ʻĒseta, Konga 1
Ki ha Taimi Hangē ko ʻEní
Kuó ke fifili nai ki he ʻuhinga kuo ʻomi ai koe ʻe he Tamai Hēvaní ki he feituʻú ni, ʻi he taimi ko ʻení, pea ko e hā ʻEne ngāue ke ke faí? Mahalo naʻe maʻu ʻe ha fefine Siu ka ko ha paea ko hono hingoá ko ʻĒseta ha ngaahi fehuʻi tatau. Naʻe hanga ʻe he nofo pōpula ʻa ʻĒseta ʻi Peasiá ʻo fokotuʻu ia ʻi ha tuʻunga ke tokoni ki he ʻEikí ʻi hono fakahaofi Hono kakaí, ʻa e kau Siú. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ke fakatokangaʻi ʻe he kau akó ʻa e founga ʻoku fokotuʻu ai kitautolu ʻe he Tamai Hēvaní ʻi ha ngaahi tūkunga ke tokoni kiate Ia ʻi hono fakahoko ʻEne ngāué.
Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakakaukau ke kole ki he kau akó ke nau fakalaulauloto ʻi he faʻa lotu ki he founga ʻe lava ke fakahoko ai ʻe he Tamai Hēvaní ʻEne ngāué ʻo fakafou ʻiate kinautolu ʻi he kalasi semineli ko ʻení pe ko honau uōtí pe koló, ʻapiakó, feituʻú, pe fāmilí
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó
Palani fakalangí
Fakakaukau ke kamata e kalasí ʻaki hano fakaʻaliʻali ha papa veimau mo ha ʻū pate pe ko ha fakatātā ʻo ha veimau. Fakaafeʻi e kau akó ke vahevahe e meʻa ʻoku nau ʻilo fekauʻaki mo e vaʻinga veimaú. Kapau ʻe fiemaʻu, fakamatalaʻi ange ʻoku fakahoko ʻa e vaʻingá ʻi he taimi ʻoku hiki ai ʻe he kau vaʻingá ʻenau paté ki ha ngaahi tuʻunga mahuʻinga ke ikuna ʻa e vaʻingá. Te ke lava ʻo fehuʻi ki he kau akó pe ʻoku nau pehē ko e hā e meʻa ʻokú ne ʻai ha tokotaha ke ne hoko ʻo taukei ʻi he vaʻinga veimaú. Kapau he ʻikai tala atu ia ʻe he kau akó, fakakaukau ke vahevahe ange ʻoku tomuʻa mapeʻi ʻe he kau vaʻinga taukeí ʻenau ngaahi ngaʻunú ʻi he hokohoko atu e vaʻingá. Hili iá, te ke lava ʻo kole ki he kau akó ke nau fakakaukau ki he founga ʻe lava ke hangē ai ʻetau moʻuí ko ha vaʻinga veimaú, ʻo vahevahe e fakamatala ʻa ʻEletā Lasipení.
Naʻe akoʻi ʻe ʻEletā Lānolo A. Lasipeni ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá:
ʻOku hangē ʻetau moʻuí ko ha papa veimau, ʻo ʻunuakiʻi kitautolu ʻe he ʻEikí mei he feituʻu ʻe taha ki ha feituʻu ʻe taha—kapau ʻoku tau talangofua ki he ueʻi ʻa e laumālié. ʻI heʻetau sio ki he kuohilí, te tau lava ʻo mamata ki Hono toʻukupú ʻi heʻetau moʻuí. (“ʻI ha Palani Fakalangi,” Liahona, Nōvema 2017, 55)
-
ʻOkú ke pehē ko e hā e ʻuhinga ka faingofua ange ai ke fakatokangaʻi ʻa e ivi tākiekina ʻo e ʻOtuá ʻi heʻetau moʻuí ʻi heʻetau vakai ki he kuohilí, kae ʻikai ko e taimí ni?
ʻOku fakahaaʻi ʻe he talanoa kia ʻĒsetá ʻa e founga naʻe fokotuʻu ai ʻe he ivi tākiekina ʻo e ʻOtuá ʻi he moʻui ʻa ʻĒsetá ke ne ʻi ha tuʻunga ke fakahoko ai ʻEne ngāué. Te ke ako ʻi he lēsoni ko ʻení ʻa e konga ʻuluaki ʻo e talanoa ko ʻení. ʻI hoʻo akó, fekumi ʻi he faʻa lotu ki he Laumālie Māʻoniʻoní ke tokoniʻi koe ke ke ʻiloʻi ʻa e founga ʻe ala fokotuʻu ai ʻe he Tamai Hēvaní koe ʻi ha ngaahi tuʻunga ke tokoni kiate Ia ke fakahoko ʻEne ngāué.
Koeʻuhí ko ha kuonga peheni
Hili hono ikunaʻi ʻe he kakai Peasiá ʻa Pāpiloné, naʻe nofo ha kau Siu tokolahi ʻi Peasia, kau ai ʻa ʻĒseta mo hono tauhi ko Motekiaí. Naʻe kamata ke taʻefiemālie ʻa e tuʻi ʻo Peasia ko ʻAhasiveló ʻi hono uaifi ko Vāsití, peá ne fekauʻi ia ke ne mavahe (vakai, ʻĒseta 1:1–12). ʻI hono kumi ʻe ʻAhasivelo hano mali foʻoú, naʻá ne ʻomi ʻa e kakai fefine kotoa pē ʻo Peasiá ki hono ʻaó (vakai, ʻĒseta 2:1–4).
Ke tokoni ke mahino ki he kau akó e talanoa ʻo ʻĒsetá, te ke lava ʻo fokotuʻutuʻu e kau akó ki ha fanga kiʻi kulupu iiki ke ako ha taha ʻo e ngaahi konga folofola ko ʻení. Fakaafeʻi e ngaahi kulupú ke fakamatalaʻi fakanounou ʻenau konga ʻo e talanoá ki he kalasí. Mahalo te ke fie fakakaukau ki ha founga mālie ʻe lava ke fakamatalaʻi fakanounou ai ʻe he kau akó ʻenau talanoá. Te nau lava ʻo tā ha fakaʻilonga ʻi ha laʻipepa ke fakafofongaʻi ʻa e talanoá (hangē ko ʻení, ko ha kalauni pe veili mali, ko ha foʻi mama fakatuʻi, ko ha heletā, pe ko ha kiʻi fakatātā [emoji] ʻoku tangi). ʻE lava ke fakatātaaʻi ʻe he kau akó ʻa e talanoá lolotonga hono lau ia ʻe he niʻihi kehé.
Lau hoʻo potufolofola ne vahe atú ʻo kumi e ngaahi tūkunga faingataʻa naʻe fehangahangai mo ʻĒseta mo Motekiaí.
ʻI he vahevahe ʻa e kau akó, feinga ke ke ʻiloʻi ʻa e taimí ke ʻoua naʻa fakamoleki ʻe he kau akó ha taimi lōloa ke fakamatalaʻi fakanounou ai ʻa e ngaahi talanoa ko ʻení.
-
ʻOkú ke pehē ko e hā e ongo naʻe maʻu ʻe he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi fekauʻaki mo e ngaahi meʻa naʻe hoko ʻi he ngaahi veesi ko ʻení? Fekauʻaki mo Motekiaí? Fekauʻaki mo ʻĒsetá?
Lau ʻa e ʻĒseta 4:10–14, ʻo kumi e founga naʻe tokoniʻi ai ʻe Motekiai ʻa ʻĒseta ke ne ʻiloʻi ʻa e ivi tākiekina naʻe maʻu ʻe he Tamai Hēvaní ʻi he ngaahi tūkunga ʻo ʻene moʻuí.
Mahalo te ke fiemaʻu ke fakaʻilongaʻi ʻe he kau akó ʻa e fehuʻi “ko hai ʻokú ne ʻiloʻi naʻa kuó ke hoko ai koe ki he puleʻangá koeʻuhí ko ha kuonga peheni?” (veesi 14).
Naʻe fakamoʻoni ʻa ʻEletā Lasipeni ʻoku tākiekina ʻe he ʻOtuá ʻa e ngaahi tūkunga ʻo ʻetau moʻuí ke fakahoko ʻEne ngāué.
ʻOku ou ʻilo ʻe ʻunuakiʻi kitautolu ʻe he ʻEikí ki ha feituʻu ʻe taha ke fai ʻEne ngāué. Ko hono moʻoní, ko e meʻa ko ia ʻoku ngali naʻe hoko fakatuʻupakeé, ʻoku ʻafioʻi ia ʻe ha Tamai Hēvani ʻofa, he ʻokú ne lava ʻo lau e louʻulu he foʻi ʻulu kotoa pē. Naʻa mo ha manupuna ʻoku tō ki he kelekelé, ʻoku afioʻi ia ʻe heʻetau Tamaí. ʻOku kau ʻa e ʻEikí ʻi he ngaahi meʻa iiki ʻo ʻetau moʻuí, pea teuteuʻi kitautolu ʻe he ngaahi meʻa mo e faingamālie ko iá ke langaki hotau fāmilí mo e niʻihi kehé, ʻi heʻetau langa e puleʻanga ʻo e ʻOtuá ʻi he māmaní. …
ʻOku lava ke tuku kitautolu ʻe he Tamai Hēvaní ʻi ha tūkunga koeʻuhi ko ha taumuʻa pau. Kuó Ne fai ia ʻi heʻeku moʻuí, pea pehē foki kiate kimoutolu. (“ʻI ha Palani Fakalangi,” Liahona, Nōvema 2017, 55–56)
-
Ko e hā ha ngaahi moʻoni te tau lava ʻo ako fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní mei he fakamatala kia ʻĒsetá mo ʻEletā Lasipení?
ʻI hono vahevahe ʻe he kau akó ʻenau ngaahi talí, hiki ha foʻi moʻoni ʻi he palakipoé ʻo fakaʻaongaʻi e ngaahi lea ʻa e kau akó hangē ko e ʻoku fokotuʻu kitautolu ʻe he Tamai Hēvaní ʻi ha ngaahi tūkunga te tau lava ai ʻo tokoni ke fakahoko ʻEne ngāué.
Fakatokangaʻi ange: ʻE ako ʻa e loto-toʻa ʻa ʻĒseta ke ʻalu ki he ʻao ʻo e tuʻí ke fakahaofi hono kakaí ʻi he Lēsoni 95: “ʻĒseta, Konga 2.”
Ko hono ʻiloʻi e fakahinohino ʻa e Tamai Hēvaní
Mahalo ʻe tokoni ke fakamahinoʻi ange ʻoku ʻikai faʻa hoko hono fakahoko e ngāue ʻa e ʻEikí ko ha aʻusia fakaofo. ʻE lava pē ke siʻisiʻi kae mahuʻinga. Ki ha ngaahi sīpinga ʻo e ngaahi aʻusia iiki kae mahuʻinga ko ʻení, te ke lava ʻo vahevahe e talanoa ʻo Sisitā Mīseli D. Kelekí ʻi he ”Mata ke Mamatá” taimi 2:23 ki he 4:54 (Liahona, Nōvema 2020, 16) pe talanoa ʻa ʻEletā Puluki P. Heili ʻi he “Ngaahi Tali ki he Ngaahi Lotú,” taimi 2:16 ki he 4:32. Te ke lava ʻo maʻu e ngaahi vitiō ki he ngaahi talanoa ko ʻení ʻi he ChurchofJesusChrist.org.
-
Kuo foaki fēfē atu ʻe he ʻEikí kiate koe pe ko ha taha ʻokú ke ʻilo ha faingamālie ke hoko ko ha meʻangāue ʻi Hono toʻukupú?
Fakakaukau ke vahevahe ha aʻusia kuó ke fakatokangaʻi ai ha ngaahi faingamālie kuo foaki atu ʻe he Tamai Hēvaní ke ke tokoni ke fakahoko ʻEne ngāué.
Ke tokoni ki he kau akó ke nau fakakaukau ki he founga kuo tuku ai kinautolu ʻe he Tamai Hēvaní ʻi ha ngaahi tūkunga ke fakahoko ʻEne ngāué, te ke lava ʻo ʻoange ha taimi ke nau fakalaulauloto fakalongolongo ai ki heʻenau ngaahi tali ki he fehuʻi ko ʻení. ʻE lava ke nau lekooti ʻenau ngaahi fakakaukaú ʻi heʻenau tohinoa akó.
-
ʻOkú ke pehē ʻe fakamatalaʻi fēfē koe ʻe he lea ʻa Motekiai ʻi he veesi 14?
Kapau ʻokú ke ongoʻi ʻoku fiemaʻu ʻe he kau akó ha tokoni lahi ange ke fakatokangaʻi ʻa e ngaahi faingamālie ko ʻení ʻi heʻenau moʻuí, te ke lava ʻo ʻai ke fakakakato ʻe he kau akó ʻa e ʻekitivitī ko ʻení.
Hiki ʻi hoʻo tohinoa akó ʻa e hingoa ʻo ha taha ʻi hoʻo moʻuí (fāmili, ʻapiako, siasi, pe ko ha toe feituʻu kehe). Hili iá peá ke tali ha taha ʻo e ngaahi meʻá ni ʻi hoʻo tohinoá.
-
Ko e hā ha fakamoʻoni kuó ke mamata ai kuo tuku mai ʻe he Tamai Hēvaní ʻa e tokotaha ko iá ki hoʻo moʻuí “koeʻuhí ko ha kuonga peheni?” (ʻĒseta 4:14)?
-
Ko e fē ha taimi kuó ke mamata ai ki hono tuku koe ʻe he toʻukupu ʻo e ʻEikí ke ke feohi mo ha kakai pau pe ʻi ha ngaahi tūkunga pau “koeʻuhí ko ha kuonga peheni?” (ʻĒseta 4:14)?
Fakakaukau ke fakaafeʻi ha kau ako ʻe loto-fiemālie ke vahevahe ʻa e meʻa ne nau tohí mo e kalasí, ʻo ka taau ke fai ia. ʻE lava ke ke poupouʻi e kau akó ke ngāueʻi ha faʻahinga ueʻi fakalaumālie pē kuo nau maʻu lolotonga ʻa e lēsoní.