“1 Samuela 16: ‘ʻOku ʻAfioʻi [ʻe he ʻEikí] ʻa e Lotó,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)
“1 Samuela 16: ‘ʻOku ʻAfioʻi [ʻe he ʻEikí] ʻa e Lotó,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí
1 Samuela 8–10; 13; 15–16: Lēsoni 73
1 Samuela 16
“ʻOku ʻAfioʻi [ʻe he ʻEikí] ʻa e Lotó”
Naʻe fakahā ʻe he ʻEikí kia Samuela kuó Ne fili ʻa Tēvita ke fetongi ʻa Saula ko e tuʻi ʻo ʻIsilelí. ʻI he aʻusia ko ʻení, naʻe ʻilo ai ʻe Samuela ʻoku kehe ʻa e ʻafio mai ʻa e ʻEikí kiate kitautolú mei he faʻa sio ʻa e kakaí kiate kitautolú. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ke ongoʻi ʻe he kau akó ʻa e mahuʻinga ʻo e vakai kiate kinautolu mo e niʻihi kehé ʻo hangē ko ia ʻoku fai ʻe he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí.
Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke lau ‘a e 1 Samuela 16:7. Kole ange ke nau lisi ʻi he tafaʻaki ʻo e vēsí ʻa e faikehekehe ʻi he meʻa ʻoku faʻa mahuʻingaʻia ai ʻa e niʻihi kehé ʻi he kakaí mo e meʻa ʻoku mahuʻingaʻia ai ʻa e Tamai Hēvaní ʻiate kitautolú.
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó
Mahuʻinga fakapulipulí
Fakakaukau ke kamata e kalasí ʻaki hano tokoniʻi e kau akó ke nau ʻiloʻi he ʻikai ke tau lava maʻu pē ʻo sio ki he mahuʻinga ʻo ha meʻa ʻi he kofukofu ʻoku ʻi aí. Ke fai ʻeni, te ke lava ʻo fakaʻaliʻali ha ongo meʻa kehekehe ʻe ua ʻi ha ongo kofukofu kehekehe, pe te ke fakaʻaliʻali ha ngaahi meʻa mahuʻinga kehekehe ʻi ha kofukofu faitatau ʻe ua. Kimuʻa pea fakahā ʻa e meʻa ʻi lotó, fakaafeʻi ha tokotaha ako ke ne fili pe ko e fē ʻa e kofukofu ʻokú ne fiemaʻu lahi angé. Fehuʻi ange pe ko e hā naʻá ne fili ai ʻa e kofukofu ko iá. Hili iá pea fakahā ʻa e meʻa ʻi loto ʻi he ongo kofukofú fakatouʻosi.
-
Ko e hā ha ngaahi palopalema ʻe lava ke hoko mei hono fakamaauʻi ʻo e kakai kehé, pe naʻa mo hono fakamaauʻi pē kitautolú, ʻo makatuʻunga ʻi he meʻa pē ʻoku tau lava ʻo sio ki aí?
-
ʻOku kehe fēfē ʻa e vakai mai ʻa e ʻOtuá kiate kitautolú mei he anga ʻo ʻetau vakai ki he niʻihi kehé?
Fakakaukau ke fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi fakakaukau fakataautaha ko ʻení.
Fakalaulauloto mo fakakakato e ngaahi fakakaukau ko ʻení ʻi hoʻo tohinoa akó:
-
ʻI he taimi ʻoku fuofua feʻiloaki ai ha taha mo aú, ʻoku ou tui ʻoku ngalingali ke nau fakatokangaʻi .
-
ʻOku ou tui ʻoku ʻafioʻi ʻe he Tamai Hēvaní ʻa e ngaahi ʻulungaanga ko ʻení ʻiate au ʻoku ʻikai mamata ki ai ha niʻihi tokolahi: .
-
ʻI heʻeku fuofua feʻiloaki mo e kakai kehé, ʻoku ou faʻa fakatokangaʻi .
-
Kapau naʻá ku lava ʻo vakai ki he niʻihi kehé ʻo hangē ko e Tamai Hēvaní, ʻe ala tokoni ia kiate au ke .
ʻI hoʻo ako ʻa e 1 Samuela 16 ʻi he ʻaho ní, fakaafeʻi ʻi he faʻa lotu ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ke tokoniʻi koe ke ke ongoʻi ʻa e mahuʻinga ʻo e vakai kiate koe mo e niʻihi kehé ʻo hangē ko ia ʻoku fai ʻe he ʻOtuá.
ʻOku fekauʻi ʻe he ʻEikí ʻa Samuela ke ne tākai ʻa e tuʻi hono hokó
Ke fakaʻatā ʻa e kau akó kotoa ke nau kau longomoʻui maí, fakakaukau ke vahevahe e kau akó ki ha ngaahi hoa. Fakaafeʻi e ngaahi hoá ke nau lau ʻa e ongo potufolofola ʻi laló pea aleaʻi ʻa e ngaahi fehuʻi ʻoku hoko maí. Kimuʻa pea lau ʻa e kau akó, fakapapauʻi ʻoku nau ʻilo koeʻuhí ko e talangataʻa ʻa Saulá, naʻe fakafisingaʻi ia ʻe he ʻEikí ko e tuʻi ʻo ʻIsilelí (vakai, 1 Samuela 13:13–14; 15:26–28).
Lau ʻa e 1 Samuela 16:1–5 ke ʻiloʻi e ʻuhinga naʻe fekauʻi ai ʻe he ʻEikí ʻa Samuela ki Pētelihemá.
-
Kapau naʻe foaki atu ʻe he ʻEikí ʻa e fatongia ʻo Samuelá ke pani ha tuʻi foʻou, ko e hā ha ngaahi ʻulungaanga lelei naʻá ke mei fekumi ki ai ʻi he ngaahi foha ʻo Sesé?
Lau ʻa e veesi 6–13, ʻo kumi e ngaahi moʻoni naʻe akoʻi ʻe he ʻEikí ʻi he feinga ʻa Samuela ke ʻiloʻi ʻa e tuʻi ʻi he kahaʻú.
-
Ko e hā ha meʻa naʻá ke ako mei he fakamatala ko ʻení ʻoku mahuʻinga ke mahino ki he kakai ʻo e ʻaho ní?
ʻI he taimi ʻoku ʻosi ai hono vahevahe ʻe he ngaahi hoá ʻa e meʻa ne nau akó, fakaafeʻi ʻa e hoa takitaha ke hiki ha foʻi moʻoni ʻe taha ʻi he palakipoé fakataha mo e fika ʻo e vēsí ʻi he feituʻu ne nau maʻu aí.
ʻE lava ke hiki ʻe he kau akó ha ngaahi moʻoni kehekehe ʻi he lea pē ʻanautolu, hangē ko e ʻoku ʻafio ʻa e ʻOtuá ki hotau tuʻunga malava totonú ʻaki ʻEne ʻafio ki hotau lotó kae ʻikai ko hotau fōtunga ki tuʻá.
-
Ko e hā ha meʻa kuó ke ako mei he folofolá mo e kau taki ʻo e Siasí fekauʻaki mo e ngaahi ʻulungaanga mahuʻinga ʻo e ʻEikí?
-
ʻOkú ke pehē ʻe kehe fēfē hotau vā fetuʻutaki mo e niʻihi kehé kapau te tau vakai kiate kitautolu mo e niʻihi kehé ʻo hangē ko e ʻafio mai ʻa e ʻEikí kiate kitautolú?
Tokoni ki he kau akó ke fakaloloto ʻenau mahinó
Ko e ngaahi founga kehekehe ʻeni ke fakaloloto e mahino ʻa e kau akó ki he meʻa naʻe akoʻi ʻe he ʻEikí ʻi he 1 Samuela 16:7. Fili ʻa e ngaahi founga ʻokú ke ongoʻi ʻoku lelei taha ki hoʻo kau akó.
Kimuʻa peá ke talanoa ki he meʻa pe ngaahi meʻa naʻá ke filí, fakakaukau ke tokoniʻi e kau akó ke fakafekauʻaki ʻa e meʻa te nau akó ki he moʻui totonú. Te ke lava ʻo fai ʻeni ʻaki haʻo fakamatalaʻi ha tūkunga nounou ʻe lava ke tokoni ai e kau akó. Hangē ko ʻení, te ke lava ʻo kole ange ke nau kumi ha ngaahi meʻa te nau lava ʻo vahevahe mo ha taha ʻokú ne ongoʻi ʻoku ʻikai fakatokangaʻi pe fakamaauʻi hala ia ʻe he kakai ʻoku nau feohí. Pe ko hoʻo fakaafeʻi e kau akó ke kumi e ngaahi meʻa te nau lava ʻo vahevahe mo ha taha ʻokú ne ongoʻi ʻoku ʻikai mahino ʻene moʻuí ki he ʻEikí.
Fili 1
Fakakaukau ke vahevahe tauhoa ʻa e kau akó. ʻAi ke ako ʻe he tokotaha ako takitaha ha fakamatala kehekehe. Hili iá, ʻe lava ke vahevahe ʻe he kau akó e meʻa ʻoku nau akó mo honau hoá. Mahalo te ke fie fakaʻaliʻali pe ʻoange ha tatau ʻo e ngaahi fakamatalá.
Naʻe pehē ʻe Palesiteni Tieta F. ʻUkitofa, ʻi heʻene hoko kimuʻa ko ha mēmipa ʻo e Kau Palesitenisī ʻUluakí:
ʻOku ʻikai makatuʻunga e tokanga mai ʻa e Tamai Hēvaní kiate koé ʻi hoʻo tuʻumālié pe fakaʻofoʻofá pe moʻui leleí pe potó. ʻOku ʻikai tatau ʻEne ʻafio mai kiate koé mo e māmaní; ʻokú Ne ʻafioʻi koe ʻi ho tuʻunga totonú. ʻOkú Ne ʻafioʻi ho lotó. ʻOkú Ne ʻofeina koe he ko ʻEne fānau koe. (“Ko Hoʻo Fononga Fiefia ki ʻApí,” Liahona, Mē 2013, 128)
Naʻe akonaki ʻa Sisitā Mīseli D. Keleki ʻo e Kau Palesitenisī Lahi mālōlō ʻo e Kau Finemuí ʻo pehē:
ʻOku ʻafioʻi lelei ʻe Sīsū Kalaisi ʻa e kakaí. ʻOkú Ne ʻafioʻi ʻa e fakafoʻituituí, ʻenau ngaahi fiemaʻú, mo e tuʻunga te nau aʻu ki aí. Naʻe mamata ʻa e niʻihi kehé ki ha kau tangata toutai, kau faiangahala, pe kau tānaki tukuhau, kae mamata ʻa Sīsū ia ki ha kau ākonga; naʻe mamata ʻa e niʻihi kehé ki ha tangata ne uluisino ai ʻa e tēvoló, kae ope atu ʻa e ʻafio ia ʻa Sīsuú mei he faingataʻa ʻoku hā ki tuʻá, ʻo fakatokangaʻi ʻa e tangatá, pea fakamoʻui ia.
Neongo ʻetau moʻui femoʻuekiná, ka te tau lava ke muimui ʻi he sīpinga ʻa Sīsuú ʻo mamata ki he fakafoʻituituí—mo ʻenau ngaahi fiemaʻú, ko ʻenau tuí, ko ʻenau faingataʻaʻiá, pea mo e tuʻunga te nau aʻusiá. (“Mata ke Mamatá,” Liahona, Nōvema 2020, 16)
Fili 2
ʻE lava ke fekumi ʻa e kau akó ʻi he lisi ʻo e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteline ʻi he Fakamatala ki he ʻElito ʻo e Fakataukei Fakatokāteliné (2023) ki ha ngaahi potufolofola ʻoku tokoni ke mahino kiate kinautolu ʻa e ongo ʻoku maʻu ʻe he ʻOtuá kiate kitautolú mo e founga ʻokú Ne ʻafioʻi lelei ai kitautolú. ʻE lava ke ngāue ʻa e kau akó ʻi ha ngaahi kulupu tautau toko fā, pea kumi ʻe he tokotaha ako takitaha ha ngaahi potufolofola mei ha taha ʻo e ngaahi folofola ʻe faá. (ʻOku kau ʻi he ngaahi sīpinga ʻe lava ke nau vahevahé ʻa e ʻĒpalahame 3:22–23; Selemaia 1:4–5; Hepelū 12:9; ʻAlamā 7:11–13; Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 18:10–11.)
Fili 3
Hulu ha foʻi vitiō ki he kau akó ʻoku tokoni ke mahino kiate kinautolu ʻa e founga ʻoku ʻafio mai ai ʻa e ʻOtuá kiate kitautolú pe ko ha foʻi vitiō ʻokú ne fakahaaʻi e mamata ʻa ha taha ki he niʻihi kehé ʻo hangē ko Iá. Fakaafeʻi e kau akó ke nau fakakaukau mo mateuteu ke vahevahe ha ngaahi tūkunga moʻoni ʻo e moʻuí te nau lava ʻo fakaʻaongaʻi ai e meʻa ne nau ako mei he vitioó. Ko e foʻi vitiō “Tefitoʻi ʻUlungaanga Moʻoni ʻOku ʻIloʻi ai Kitautolú” (3:39), ʻoku maʻu ʻi he ChurchofJesusChrist.org, ko ha sīpinga ia ʻe taha te ke lava ʻo fakaʻaongaʻi.
Ngaahi aʻusia fakatāutahá
ʻE lava ke tokoni ʻa e konga ko ʻeni ʻo e lēsoní ke ongoʻi ʻe he kau akó ʻa e mahuʻinga ʻo e vakai kiate kinautolu mo e niʻihi kehé ʻo hangē ko e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí. ʻE lava ke fakaafeʻi ʻe hono manatuʻi mo vahevahe ʻo e ngaahi aʻusiá ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ke fakamoʻoni ki he ngaahi moʻoni ʻoku ako ʻe he kau akó.
ʻE ala tokoni ke fakaʻaliʻali e ngaahi meʻa ko ʻení ke fili mei aí.
Fili ha taha ʻo e ngaahi meʻa ko ʻeni ke fili mei aí pea lekooti hoʻo ngaahi fakakaukaú ʻi hoʻo tohinoa akó. Fakapapauʻi ke fakakau ʻa e meʻa kuó ke ako ʻi he ʻahó ni fekauʻaki mo e ʻOtuá mei he folofolá pe kau taki ʻo e Siasí.
-
Tohi fekauʻaki mo ha taha ʻoku hangē ʻokú ne sio ki he lelei ʻiate koé, neongo kapau ʻokú ne ʻiloʻi ha niʻihi ʻo ho ngaahi vaivaí mo e fehalaākí. ʻOku liliu fēfē ʻe heʻene tākiekiná ʻa e anga hoʻo ongo fekauʻaki mo koé? ʻOku fakamanatu fēfē atu ʻe hono ivi tākiekiná ʻa e anga ʻo e ʻafio mai ʻa e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi kiate koé?
-
Tohi fekauʻaki mo ha taha kuó ke ʻofa mo tanganeʻia ai ʻi hoʻo feinga ke ʻiloʻi lelei ange kinautolú. Ko e hā ha meʻa ʻokú ke fakatokangaʻi ʻi he taimí ni ʻiate kinautolu ʻoku ʻikai mamata ki ai e niʻihi kehé pe naʻe ʻikai ke ke fakatokangaʻi ʻi hoʻo fuofua fetaulaki mo kinautolú? ʻOkú ke ongoʻi nai ha faʻahinga ueʻi mei he Laumālie Māʻoniʻoní ki he founga te ke lava ʻo tokoniʻi ai kinautolu ke vakai kiate kinautolu ʻi he founga ʻokú ke vakai ai kiate kinautolú pe ko e founga ʻoku ʻafioʻi ai kinautolu ʻe he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí?
Fakaafeʻi ha niʻihi ʻe loto-fiemālie ke vahevahe ha konga ʻo e meʻa ne nau hiki ʻi heʻenau tohinoa akó.