“Akoako Fakataukei Fakatokāteline 4: Fakaʻaongaʻi e Ngaahi Tefitoʻi Moʻoni ki Hono Maʻu ʻo e ʻIlo Fakalaumālié,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)
“Akoako Fakataukei Fakatokāteline 4: Fakaʻaongaʻi e Ngaahi Tefitoʻi Moʻoni ki Hono Maʻu ʻo e ʻIlo Fakalaumālié,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí
Sosiua 1–8; 23–24: Lēsoni 64
Akoako Fakataukei Fakatokāteline 4
Fakaʻaongaʻi ʻa e Ngaahi Tefitoʻi Moʻoni ʻo Hono Maʻu ʻo e ʻIlo Fakalaumālié
ʻE lava ke tokoni ʻa e fakataukei fakatokāteliné ki he kau akó ke langa ʻa e makatuʻunga maʻa ʻenau moʻuí ʻia Sīsū Kalaisi mo ʻEne ongoongoleleí. ʻE tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ke fakaʻaongaʻi ʻe he kau akó ʻa e ngaahi moʻoni ʻoku maʻu ʻi he ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteliné pea ako mo fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoni fakalangi ki hono maʻu ʻo e ʻilo fakalaumālié.
Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke fili ha taha ʻo e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteline kuo nau ako ʻi he taʻu ní. Poupouʻi kinautolu ke fakakaukau ki ha tūkunga moʻoni ʻe lava ke ʻaonga ki ha taha taʻu hongofulu tupu hono fakaʻaongaʻi e ngaahi akonaki ʻi he potufolofola ko iá. ʻE lava ke maʻu ha lisi ʻo e ngaahi potufolofolá ʻi he Fakamatala ki he ʻElito ʻo e Fakataukei Fakatokāteliné (2023).
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó
Toe vakaiʻi ʻo e fakataukei fakatokāteliné: Fakaʻaongaʻí
Ke kamata aleaʻi ʻa e mahuʻinga ʻo hono fakaʻaongaʻi ʻo e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteliné, fakakaukau ke ʻomi pe fakaʻaliʻali ha ngaahi fakatātā ʻo ha ngaahi meʻa ʻe fakatokangaʻi ʻe ha toʻu tupu tokolahi ka ʻoku ʻikai ke nau ʻilo e founga hono fakaʻaongaʻí. Ko ha ngaahi sīpinga ʻeni. Fehuʻi ki he kau akó pe ko e hā ʻa e meʻa takitaha pea ʻoku nau ʻilo nai ʻa e founga ke fakaʻaongaʻi ai iá.
-
Ko e hā e ʻuhinga ʻoku mahuʻinga ai ke ʻoua naʻa ngata pē ʻi hono ʻiloʻi ha meʻá ka ke ʻiloʻi foki e founga ke fakaʻaongaʻi ai iá?
-
ʻE fakaʻaongaʻi fēfē ʻa e tefitoʻi moʻoni ko ʻení ki heʻetau ako e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteliné?
Te ke akoako fakaʻaongaʻi ʻi he ʻahó ni ʻa e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteliné mo e ngaahi tefitoʻi moʻoni ki hono maʻu ʻo e ʻilo fakalaumālié ʻi he ngaahi tūkunga moʻoni ʻo e moʻuí. Fekumi ki ha ueʻi fakalaumālie mei he Laumālie Māʻoniʻoní ke tokoni atu ke ke ako ʻa e ngaahi potufolofola mo e ngaahi tefitoʻi moʻoni ko ʻení pea fakaʻaongaʻi kinautolu ʻi hoʻo moʻuí.
Fakakaukau ke fakaafeʻi e kau akó ke hiki e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteliné mo e ngaahi kupuʻi lea fakafolofola mahuʻinga kuo nau ako ʻi he taʻu ní. Kapau ʻe fiemaʻu, vakai ki he Fakamatala ki he ʻElito ʻo e Fakataukei Fakatokāteliné (2022).
Fokotuʻutuʻu e kau akó ki ha fanga kiʻi kulupu iiki, pea ʻoange ki he kulupu takitaha ha laʻipepa. Vahe pe fakaafeʻi e ngaahi kulupú ke fili ha potufolofola fakataukei fakatokāteline ʻe taha. Kole ange ke nau faʻu ha tūkunga (pe tuʻunga) ʻe lava ke ʻaonga ai ki ha taha hono fakaʻaongaʻi ʻo e tokāteliné ʻi he potufolofola ko iá. Hangē ko ʻení, ʻe lava ke hiki ʻe he kau ako ʻoku nau fili ʻa e Sosiua 24:15 ʻa e tūkunga ko ʻení: “ʻOku ʻahiʻahiʻi ha taʻahine ʻi ha paati ke fai ha meʻa ʻoku fai ʻe he tokotaha kotoa pē ka ʻokú ne ʻiloʻi ʻoku ʻikai fakahōifua ki he ʻEikí.” Poupouʻi e kau akó ke ʻoua te nau hiki ʻa e potufolofolá ʻi he laʻipepá kae mateuteu ke vahevahe ʻa e potufolofolá ʻamui ange.
Tānaki e ʻū laʻipepá. Te ke lava ʻo lau ʻa e ngaahi tūkungá ki he kalasí pe tufaki kinautolu ki ha ngaahi kulupu kehekehe.
Fakaafeʻi e kau akó ke vahevahe ha potufolofola fakataukei fakatokāteline ʻe lava ʻo tokoni ki he tokotaha ʻi he tūkunga takitaha. Tokoni ke mahino kiate kinautolu ʻe lava ke felāveʻi ha ngaahi potufolofola lahi ange ʻi he tahá ki he tūkunga takitaha. ʻE lava foki ke aleaʻi ʻe he kau akó ʻa e founga ʻe lava ke tokoni ai hono fakaʻaongaʻi ʻo e tokāteline ʻoku akoʻi ʻi he potufolofolá ki he tokotahá ke fakamālohia honau vā fetuʻutaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí. Kapau ʻe fiemaʻu, ʻe lava leva ʻe he kulupu naʻa nau hiki ʻa e tūkungá ʻo vahevahe ʻa e ʻuluaki potufolofola naʻa nau filí pea fakamatalaʻi ʻa e founga ʻe lava ke tokoni ai ʻi he tūkunga naʻa nau filí.
Tuku ha miniti ʻe 20–30 ki he ʻekitivitī “Ako mo fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoni ki hono maʻu ʻo e ʻilo fakalaumālie” ʻi laló.
ʻOku maʻu ha ngaahi fakakaukau lahi ange ki hono tokoniʻi ʻo e kau akó ke fakaʻaongaʻi e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteliné ʻi he naunau fakalahí ʻi lalo ʻi he “Ngaahi ʻEkitivitī Fakamanatu ʻo e Fakataukei Fakatokāteliné.”
Ako mo fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoni ki hono maʻu ʻo e ʻilo fakalaumālié
ʻOku nofotaha ʻa e toenga ʻo e lēsoní ʻi hono tokoniʻi ʻo e kau akó ke fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoni ki hono maʻu ʻo e ʻilo fakalaumālié ki ha tūkunga moʻoni ʻo e moʻuí. Mahalo naʻá ke fie tomuʻa toe vakaiʻi ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoni ki hono maʻu ʻo e ʻilo fakalaumālié. ʻOku fakakau ʻa e ngaahi ʻekitivitī fakamanatu ʻoku fokotuʻu atú ʻi he fakamatala fakalahi ʻi he “Ngaahi ʻEkitivitī Fakamanatu ʻo e Fakataukei Fakatokāteliné.” ʻOku maʻu ʻa e ngaahi fakamatala ʻo e ngaahi tefitoʻi moʻoní ʻi he palakalafi 5–12 ʻo e konga “Ko Hono Maʻu ʻo e ʻIlo Fakalaumālié” ʻi he Fakamatala ki he ʻElito ʻo e Fakataukei Fakatokāteliné (2023).
Fakalaulauloto ki he ngaahi fiemaʻu hoʻo kau akó pea fekumi ki he tokoni ʻa e ʻEikí ke fili pe liliu ha taha ʻo e ngaahi tūkunga ko ʻení pe faʻu ha tūkunga pē ʻaʻau.
ʻOku taʻekakato ʻa e ongo tūkungá fakatouʻosi. Tokoni ke fakafonu ʻe he kau akó ʻa e ngaahi konga ʻatā ʻo e tūkunga kuo filí ʻi ha founga ʻoku taau mo ʻuhingamālié.
-
ʻOku ongoʻi ʻe ha talavou ko hono hingoá ko [hingoa ʻo e toʻu tupú] ha teke mei ha [taha pe kulupu] ke ne maumauʻi e fekau ʻa e ʻEikí [ha fekau ʻe ala ongoʻi ʻe ha toʻu tupu ʻoku ʻahiʻahiʻi ia ke ne maumauʻi]. ʻOku faʻa talaange ʻoku ʻikai ko ha meʻa lahi ke maumauʻi ʻa e fekau ko ʻení koeʻuhí [ko ha ʻuhinga ʻe pehē ai ʻe ha taha ʻoku sai pē ke maumauʻi ʻa e fekau ko ʻení]. ʻOku ongoʻi puputuʻu ʻa [hingoa ʻo e toʻu tupú] pea ʻoku ʻikai ke ne ʻilo ʻa e meʻa ke faí.
-
ʻOku fiefia ha finemui ko hono hingoá ko [hingoa ʻo e toʻu tupú] ki he taimi te ne taʻu motuʻa feʻunga ai ke mavahe mei he ʻapi ʻo ʻene ongomātuʻá pea ʻalu ʻo ʻeva ʻiate ia peé. ʻI he ʻapi ʻo ʻene ongomātuʻá, kuo pau ke ne tauhi ʻa e fekau [ko ha fekau ʻe ala ʻikai fie tauhi ʻe ha taha taʻu hongofulu tupu]. ʻOkú ne fie hoko ko ha tokotaha lelei, ka ʻoku ʻikai ke ne ʻilo pe ʻe hokohoko atu ʻene tauhi ʻa e fekau ko iá hili ʻene mavahe mei ʻapí. ʻOku hoko ʻeni koeʻuhí [ko ha ʻuhinga he ʻikai fie tauhi ai ʻe ha taha ʻa e fekau ko ʻení].
ʻE fakaʻaongaʻi ʻe he kau akó ʻi he taimí ni ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoni ki hono maʻu ʻo e ʻilo fakalaumālié ke tokoni ki he tokotaha ʻi he tūkunga kuo filí. ʻE lava ke ngāue ʻa e kau akó ʻi ha ngaahi hoa pe fanga kiʻi kulupu iiki.
Fakaʻaliʻali e tefitoʻi moʻoni ʻe tolu ki hono maʻu ʻo e ʻilo fakalaumālié:
-
Ngāue ʻi he tuí.
-
Vakaiʻi e ngaahi fakakaukaú mo e ngaahi fehuʻí ʻaki ha fakakaukau ʻoku taʻengatá.
-
Fekumi ki ha mahino lahi ange ʻo fakafou ʻi he ngaahi maʻuʻanga tokoni kuo fokotuʻu fakalangí.
Fakaafeʻi e kau akó ke aleaʻi e ngaahi fehuʻi ko ʻení.
-
-
Ko e tefitoʻi moʻoni fē ki hono maʻu ʻo e ʻilo fakalaumālié ʻokú ke pehē ʻe ʻaonga taha ki he tokotaha ʻi he tūkungá? Ko e hā hono ʻuhingá?
-
Ko e potufolofola fakataukei fakatokāteline pe ngaahi potufolofola kehe fē ʻokú ke ongoʻi ʻe lava ʻo tokoni ki he tokotaha ʻi he tūkungá? Ko e hā hono ʻuhingá?
Hili ha taimi feʻunga, fakaafeʻi e kau akó ke vahevahe ʻa e meʻa naʻa nau aleaʻí.
Fakaʻaliʻali ʻa e fakatātā mei he kamataʻanga ʻo e lēsoní. Vahevahe ʻa e kau akó ki ha ngaahi hoa ke fakakakato ʻa e ʻekitivitī ko ʻení.
Fakakaukauloto ʻoku fili ʻa e tokotaha ʻi he tūkungá ke tukunoaʻi e tokāteline ʻa e Fakamoʻuí. Fakakaukau pe ko e hā ʻe hoko kiate kinautolú. Fakapapauʻi leva ʻa e meʻa ʻe lava ke hoko kapau te nau fili ke ngāueʻi ʻa e tokāteline ko iá mo e ngaahi tefitoʻi moʻoni ki hono maʻu ʻo e ʻilo fakalaumālié.
Hili hono maʻu ʻe he kau akó ha taimi feʻunga ke aleaʻi ʻa e tūkungá, fakaafeʻi kinautolu ke vahevahe ʻenau ngaahi fakakaukaú mo e kalasí. ʻI he vahevahe ʻa e kau akó, fakakaukau ke fai ha ngaahi fehuʻi vakaiʻi hangē ko ʻení ke tokoni ki hono tataki ha fealēleaʻaki fakakalasi ʻoku mahuʻingamālié:
-
Ko e hā mo ha toe meʻa te ke tānaki atu ki he meʻa naʻe vahevahe ʻe hoʻo kaungāakó?
-
ʻE tokoni fēfē ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoni ki hono maʻu ʻo e ʻilo fakalaumālié ki he tokotaha ʻi he tūkunga ko ʻení ke fili ke muimui ʻia Sīsū Kalaisi?
-
Ko e hā ha meʻa ʻokú ke ʻilo fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní pe ko Sīsū Kalaisi ʻe lava ke mahuʻinga ke manatuʻi ʻe he tokotaha ʻi he tūkungá?
Fakaafeʻi e kau akó ke fakalaulauloto ki he founga kuo tokoniʻi ai kinautolu ʻe he ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteliné pe ngaahi tefitoʻi moʻoni ʻo hono maʻu ʻo e ʻilo fakalaumālié ki heʻenau ngaahi fili fakatāutahá. Te ke lava ʻo fakaafeʻi e kau akó ke nau tohi pe vahevahe ʻenau ngaahi fakakaukaú.