Seminelí
Sosiua 23–24: “Mou Fili he ʻAhó Ni”


“Sosiua 23–24: ‘Mou Fili he ʻAhó Ni,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)

“Sosiua 23–24: ‘Mou Fili he ʻAhó Ni,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí

Sosiua 1–8; 23–24: Lēsoni 63

Sosiua 23–24

“Mou Fili he ʻAhó Ni”

Youth sitting and listening to teacher at church meeting in Thailand

ʻI he fakaʻosinga ʻo e moʻui ʻa Sosiuá, naʻá ne fakamanatu ki he kau ʻIsilelí ko hai ʻa e ʻEikí mo e meʻa kuó Ne fai maʻanautolú. Naʻe fakaafeʻi kinautolu ʻe Sosiua ke nau fili ke tauhi ki he ʻEikí kae ʻikai ko e ngaahi ʻotua loí. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ki he kau akó ke nau fili ke tauhi ki he ʻEikí kae ʻikai ko e ngaahi ivi tākiekina kehé.

Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke nau haʻu mo ha kiʻi foʻi maka ki he kalasí. Te nau fakaʻaongaʻi ia ko ha fakamanatu ʻo e palani te nau fakahoko ʻi he lēsoní.

Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó

Ko e ivi tākiekina ʻo e ngaahi meʻa ʻokú ne tohoakiʻi ʻa e tokangá

Fakakaukau ke fakaafeʻi e kau akó ke nau faʻu ha lisi ʻo e ngaahi meʻa ʻiloa ʻe nima te nau lava ʻo tohoakiʻi e toʻu tupú mei heʻenau fili ke ngāue maʻá e ʻEikí. ʻE lava ke ngāue fakafoʻituitui pē ʻa e kau akó pe ko ha kulupu. Kole ki he kau akó ke vahevahe ʻenau ngaahi lisí.

  • Ko e hā ha meʻa fekauʻaki mo e ngaahi fakahohaʻa ko ʻení te ne ʻai ke nau hā ngali fakamānako pe mahuʻinga ange ʻi he ngāue maʻá e ʻEikí?

    Te ke lava ʻo fakamatalaʻi ange, kapau he ʻikai ke tau tokanga, ʻe lava ke hoko ʻa e ngaahi fakahohaʻa ko ʻení ko ha founga fakaonopooni ʻo e lotu mo e tauhi ki ha ngaahi ʻotua kae ʻikai ko e ʻEikí.

  • Ko e hā nai ha ola taimi lōloa ʻo hono fili maʻu pē ʻa e ngaahi ivi tākiekina ko ʻení kae ʻikai ko e ʻEikí?

    Fakaafeʻi e kau akó ke nau fakalaulauloto ki he ngaahi fehuʻi ko ʻení pe lekooti ʻenau ngaahi talí ʻi heʻenau tohinoa akó.

  • Te ke tokoni fēfē nai ki he ʻEikí pe tokoni ʻi ha meʻa pe tokoniʻi ha taha kehe ʻo fakafou ʻi hoʻo ngaahi fili fakaʻahó?

  • Ko e hā ha meʻa ʻe ala hoko ko ha ola taimi lōloa kapau ʻe hokohoko atu hoʻo fai e ngaahi fili ko ʻení?

Fakaafeʻi e kau akó ke nau fekumi ki he tokoni ʻa e Laumālié ke ʻiloʻi ʻa e ngaahi fili te nau lava ʻo fai ke ngāue maʻá e ʻEikí.

Ko e ʻEiki ko hotau ʻOtuá

ʻE lava ke lau ʻe ha tokotaha ako ʻa e palakalafi ko ʻení ke fakamatalaʻi fakanounou ʻa e Sosiua 5–24.

Hili hono tataki ʻe he ʻEikí ʻa e kau ʻIsilelí ʻi he vaitafe Soataní ʻi he kelekele mōmoá (vakai, Sosiua 3–4), naʻá Ne tāpuakiʻi ʻa e kakai ʻIsilelí ʻi heʻenau ngaahi tau lahi mo e kau Kēnaní. Naʻe maʻu ʻe he kakai ʻIsilelí ʻa e fonua naʻe talaʻofa ange ʻe he ʻOtuá kiate kinautolú (vakai, Sosiua 5–12). Naʻe vahevahe ʻa e fonuá ki he faʻahinga ʻe hongofulu mā uá (vakai, Sosiua 13–22). ʻI he ofi ki he fakaʻosinga ʻo ʻene moʻuí, naʻe fai ʻe Sosiua ha pōpoaki fakaʻosi ʻe taha ki he kakai ʻIsilelí (vakai, Sosiua 23–24).

ʻI he ʻekitivitī ko ʻení, te ke lava ʻo fakaafeʻi e vaeua ʻo e kalasí ke nau lau ʻa e Sosiua 23:3–11, pea lau ʻe he vaeua ʻe tahá ʻa e Sosiua 24:3–11. ʻE lava ke fakaʻilongaʻi ʻe he kau akó ʻa e meʻa ʻoku nau maʻú ʻi heʻenau tohi folofolá.

Lau ʻa e Sosiua 23:3–11; 24:3–11, ʻo kumi e meʻa kuo fai pea ʻe fakahoko ʻe he ʻEikí maʻa ʻIsilelí.

Fakaafeʻi e kau akó ke vahevahe. Te ke lava ʻo fai ʻeni ʻaki hano hiki ʻenau ngaahi talí ʻi he palakipoé ʻi heʻenau vahevahé pe kole ki he kau akó ke nau omi ki he palakipoé ke hiki e meʻa ne nau maʻú.

Hili iá, ke tokoni ki he kau akó ke nau fakakaukau ki he founga kuo nau mamata ai ki he ngāue ʻa e ʻEikí ʻi heʻenau moʻuí, fai ʻa e fehuʻi ko ʻení. Te ke lava ʻo fakaafeʻi kinautolu ke fakakaukau ki ha ngaahi sīpinga mei he hisitōlia ʻo e Siasí, konifelenisi lahí, ʻenau moʻuí, pe moʻui ʻa ha taha ʻi honau uōtí pe fāmilí.

  • Ko e hā ha ngaahi sīpinga ʻo e founga kuo tāpuekina ai kitautolu ʻe he ʻEikí ʻi he ʻahó ni?

fakaʻilonga fakataukei fakatokāteliné Ko e Sosiua 24:15, ko ha potufolofola fakataukei fakatokāteline ia. Fakakaukau ke fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau fakaʻilongaʻi ʻa e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteliné ʻi ha founga makehe koeʻuhí ke nau lava ʻo maʻungofua kinautolu.

Ke tokoni ke mahino ki he kau akó ʻa e Sosiua 24:14–15, te ke lava ʻo fakaafeʻi kinautolu ke toe hiki e meʻa naʻe akoʻi ʻe Sosiuá ʻi he lea pē ʻanautolú. Te nau lava ʻo toe hiki e ngaahi vēsí ʻi ha ngaahi hoa pe fanga kiʻi kulupu iiki.

Lau ʻa e Sosiua 24:14–15. Toe hiki ʻa e meʻa naʻe akoʻi ʻe Sosiuá ʻo hangē pē ʻokú ne akoʻi ʻa e meʻa tatau ʻi he ʻahó ni.

Fakaafeʻi e kau akó ke vahevahe e founga ne nau toe hiki ai e faleʻi ʻa Sosiuá. ʻE lava ke vahevahe ʻe he kau akó ha meʻa hangē ko e “Taʻofi hoʻo muimui ki he ngaahi ivi tākiekina kehe kotoa ko ʻeni ʻi ho ʻātakaí pea fili ke muimui ki he ʻEikí! Te ke lava ʻo fili ʻa e meʻa ʻokú ke fiemaʻú, ka te u tauhi au ki he ʻEikí.”

Ke tokoni ke ʻiloʻi ʻe he kau akó ha fakamatala mahino ʻo e moʻoní, te ke lava ʻo fai ha fehuʻi hangē ko ʻení.

  • Te ke fakamatalaʻi fakanounou fēfē ʻa e ngaahi fakahinohino ʻa Sosiua ʻi he veesi 15?

    ʻE lava ke fakamatalaʻi fakanounou ʻe he kau akó ʻa e veesi 15 ʻo fakaʻaongaʻi e ngaahi foʻi lea hangē ko e te tau lava ʻo fakaʻaongaʻi ʻetau tauʻatāina ke filí ke fili ke ngāue maʻá e ʻEikí.

    ʻI hoʻo fai ʻa e fehuʻi ko ʻení, fakakaukau ke ʻai ke vakai e kau akó ki he ngaahi tali naʻa nau hiki ʻi he sātí.

  • Ko e hā ha ngaahi founga te tau lava ai ʻo tokoni ki he ʻEikí ʻi he ʻahó ni?

  • ʻE tokoniʻi fēfē koe ʻe he meʻa ʻokú ke ʻilo fekauʻaki mo e ʻEikí ke ke fili ke tauhi kiate Iá?

Ko e fili ke tauhi ki he ʻEikí

Lau ʻa e Sosiua 24:24–25, ʻo kumi ʻa e meʻa naʻe fili ʻa e kau ʻIsilelí ke faí.

Ke tokoni ke fakafehokotaki ʻe he kau akó ʻa e meʻa kuo nau akó ki heʻenau ngaahi filí, fakakaukau ke kole ange ke nau hiki ha ngaahi tali ki he ngaahi fehuʻi ko ʻení.

Tali ʻi hoʻo tohinoa akó ha taha ʻo e ngaahi fehuʻi ko ʻení:

  • Ko e hā e meʻa ʻokú ke fie manatuʻi fekauʻaki mo e ʻEikí ʻe lava ʻo tokoni atu ke ke tauhi kiate Ia ʻi he taimi ʻe ala faingataʻa aí? ʻOkú ke pehē ʻe tokoni fēfē kiate koe hono manatuʻi ʻo e ʻEikí ʻi he ngaahi momeniti ko iá?

  • Ko e hā e meʻa te ke kamata fakahoko pe taʻofi hono faí ke fili ke tauhi ki he ʻEikí? Ko e hā ha ngaahi tāpuaki te ke ala aʻusia ʻi hoʻo fai iá?

Mahalo te ke fie kole ki ha kau ako te nau loto-fiemālie ke vahevahe ʻa e meʻa ne nau hikí. Fakamanatu ange ke ʻoua naʻa nau vahevahe ha meʻa ʻoku fuʻu fakataautaha. Te ke lava foki ʻo vahevahe hoʻo fakamoʻoni ki he ʻEikí pea fakamatalaʻi ʻa e ʻuhinga ʻokú ke fili ai ke ʻofa mo tauhi kiate Ia kae ʻikai ko e ngaahi meʻa kehé.

Lau ʻa e Sosiua 24:26–27, ʻo kumi e meʻa naʻe fai ʻe Sosiua ke fakamanatu ki he kau ʻIsilelí ʻenau fili ke tauhi ki he ʻEikí.

Kapau naʻe haʻu e kau akó mo ha foʻi maka ki he kalasí, te nau lava ʻo toʻo hake ia ʻi he taimí ni. Pe te nau tā ha fakatātā ʻo ha foʻi maka. Alēlea ki he feituʻu naʻe fakatoka ai ʻe Sosiua ʻa e foʻi maká (ʻi lalo ʻi he fuʻu ʻoké) pea mo e ʻuhinga naʻá ne tuku ai ia aí (ke fakamanatu ki he fānau ʻIsilelí ʻa e fuakava ne nau fai ke tauhi ki he ʻEikí). Fehuʻi ki he kau akó pe ko e fē feituʻu te nau lava ʻo faʻo ai ʻenau foʻi maká ke fakamanatu kiate kinautolu ʻenau palani ke tauhi ki he ʻEikí. Fakaafeʻi kinautolu ke tuku ʻenau foʻi maká ʻi ha feituʻu angamaheni te nau sio maʻu pē ki ai. Te nau lava foki ʻo hiki ha meʻa ʻi he foʻi maká ʻokú ne fakamanatu kiate kinautolu ʻa e ʻEikí pe ko ʻenau palani ke tauhi kiate Iá, hangē ko e “Te u tauhi ki he ʻEikí.”

Mahalo te ke fie vahevahe e fakamatala ko ʻení mo e kau akó. Fakamoʻoni ki he ola taimi lōloa ʻo e fili ke ngāue maʻá e ʻEikí.

Naʻe akonaki ʻa ʻEletā Teili G. Lenilani ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá fekauʻaki mo e ola taimi lōloa ʻo e fili ke tauhi ki he ʻEikí:

Elder Dale G. Renlund takes an official portrait in 2021.

ʻOku fiemaʻu ke tau fili pe ko hai te tau tauhi ki aí. ʻE makatuʻunga e lahi ʻo ʻetau fiefia taʻengatá ʻi heʻetau fili ʻa e ʻOtua moʻuí mo kau mo Ia ʻi Heʻene ngāué. …

Ko e fili ko ia ke muimui ʻi he palani ʻa e Tamaí ko e founga pē ia ʻe taha te tau hoko ai ko e kau maʻu tofiʻa ʻi he puleʻanga ʻo e ʻOtuá. (“Mou Fili he ʻAhó Ni,” Liahona, Nōvema 2018, 106)

Ako Ma‘uloto

Mahalo te ke fie tokoni ki he kau akó ke ako maʻuloto ʻa e potufolofola fakataukei fakatokāteliné mo e kupuʻi lea fakafolofola mahuʻingá lolotonga ʻa e lēsoni ko ʻení pea toe fakamanatu ia ʻi he ngaahi lēsoni ʻi he kahaʻú. Ko e kupuʻi lea fakafolofola mahuʻinga ki he Sosiua 24:15 ko e “Mou fili he ʻahó ni ʻa ia te mou tauhí.” ʻOku maʻu ʻa e ngaahi fakakaukau ki he ngaahi ʻekitivitī ako maʻulotó ʻi he naunau fakalahí ʻi he “Ngaahi ʻEkitivitī Fakamanatu ʻo e Fakataukei Fakatokāteliné.”