“Mōsese 7:1–21: ‘Naʻe Ui ʻe he ʻEikí ʻa Hono Kakaí ko Saione,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni maʻá e Faiako Seminelí (2026)
“Mōsese 7:1–21: ‘Naʻe Ui ʻe he ʻEikí ʻa Hono Kakaí ko Saione,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni maʻá e Faiako Seminelí
Mōsese 7; Lēsoni 16
Mōsese 7:1–21
“Naʻe Ui ʻe he ʻEikí ʻa Hono Kakaí ko Saione”
Naʻe ui ʻe he ʻOtuá ʻa ʻĪnoke ko ha palōfita ke ne malanga ʻaki ʻa e pōpoaki ʻo e ongoongoleleí. Naʻe fakatahataha ʻa e kakai naʻa nau fili ke muimui ʻia ʻĪnoké, pea naʻe maluʻi kinautolu ʻe he ʻEikí mei he faiangahala ʻi honau ʻātakaí. Naʻe faifai pea nau fokotuʻu ha kolo fiefia mo māʻoniʻoni naʻe ui ʻe he ʻEikí ko “Saione” (Mōsese 7:18). ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ki he kau akó ke nau fakatupulaki ha ngaahi ʻulungaanga faka-Kalaisi naʻe maʻu ʻe ʻĪnoke mo hono kakaí.
Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke fakakaukau ki honau ʻaho kimuʻá pea mo e ola ʻo ʻenau ngaahi ngāué ʻi he kakai kehé.
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó
Mālohi ʻo fakafou ʻi ha ngaahi aka ʻoku fehokotaki
Fakakaukau ki ha founga ke kamata ʻaki ʻa e lēsoní ʻaki hono tokoniʻi ʻa e kau akó ke nau ʻiloʻi ʻa e mālohi ʻe lava ke maʻu mei he uouangataha mo e niʻihi kehé. Ko ha founga ʻeni ʻe taha te ke lava ʻo fakahoko ai ʻeni.
-
ʻOkú ke pehē ko e hā ʻa e māʻolunga ʻe lava ke tupu ki ai ʻa e faʻahinga ʻakau lōloa tahá?
Ko e ʻuluʻakau lōloa taha ʻi he māmaní ko e ʻulu letiutí (redwood). Te nau lava ʻo tupu ʻo laka hake ʻi he fute ʻe 300 (mita ʻe 92) hono māʻolungá.
-
Ke tuʻu ha fuʻu ʻakau lahi pehē, ʻokú ke pehē ʻoku fēfē ʻa e ngaahi aka ʻo ha fuʻu letiuti?
Ko e meʻa fakaʻohovalé, ʻoku fute pē ʻe 3–6 (mita ʻe 1–2) hono loloto ʻo e ngaahi aka ʻo e letiutí. Ka neongo ia, ʻoku mofele e ngaahi aka ko ʻení ʻi ha fute ʻe laungeau (laka hake he mita ʻe 100) pea tuifio mo e ngaahi aka ʻo e ʻuluʻakau kehé. ʻOku hanga ʻe he fehokotaki ko ʻení ʻo ʻai ke tuʻu mālohi ʻa e ʻulu letiutí ʻi ha taʻu ʻe laungeau ʻi he lotolotonga ʻo e ngaahi matangí mo e tāfeá (vakai, Richard H. Winkel, “Web of Friendship,” New Era, Aug. 2003, 10–11).
-
ʻOkú ke pehē ko e hā te tau lava ʻo ako mei he ngaahi fuʻu letiuti te ne lava ʻo tākiekina hotau fāmilí, ʻapiakó, uōtí pe koló?
-
ʻOkú ke pehē ko e hā ʻoku finangalo ai ʻa e ʻEikí ke tau fekumi ki ha mālohi mei he niʻihi kehe ʻoku tau feohí pea pehē foki meiate Iá?
Ke tokoni ke fakafuofuaʻi ʻe he kau akó ʻa e tuʻunga lelei ʻo ʻenau ongo ki he kakai ʻoku nau feohí, fakaafeʻi ʻa e kau akó ke tali ʻa e ngaahi fehuʻi ko ʻení ʻi heʻenau tohinoa akó:
-
ʻOku tokoniʻi mo poupouʻi fēfē nai koe ʻe he niʻihi kehé, tautautefito ʻi hoʻo ngaahi feinga ke ofi ange ki he Fakamoʻuí? (ʻE lava ke fakahoko ʻeni ʻi hoʻo fāmilí, uōtí pe koló, ngaahi kulupu kaungāmeʻá, koló, mo e ngaahi meʻa peheé.)
-
ʻOkú ke feinga fēfē ke poupouʻi ʻa e niʻihi kehé mo tokoniʻi kinautolu ke nau ongoʻi ofi ange ki he Fakamoʻuí?
ʻI hono ako ʻe he kau akó ʻa e lēsoni ko ʻení, fakaafeʻi kinautolu ke nau ongoʻingofua ʻa e ngaahi ueʻi ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní. ʻE lava ke akoʻi kinautolu ʻe he Laumālie Māʻoniʻoní ʻi he founga te nau lava ai ʻo fakatupulaki ʻa e mālohi ʻoku nau ongoʻi ʻi he ʻOtuá pea mo e kakai ʻoku nau feohí.
Mālohi ʻi Saione
Naʻe ui ʻe he ʻEikí ʻa e palōfita ko ʻĪnoké ʻi ha mata meʻa-hā-mai ke ne malanga ʻaki ʻa e fakatomalá mo e papitaisó ki ha ngaahi kolo lahi. Naʻe fakatahataha ʻa e kakai naʻe muimui ʻia ʻĪnoké.
Lau ʻa e Mōsese 7:13, 16–17, ʻo kumi ʻa e faikehekehe ʻo e kakai naʻa nau feinga ke muimui ki he ʻEikí mo e kakai naʻa nau tauʻi kinautolú.
-
Ko e hā naʻe makehe kiate koe ʻi he ngaahi tāpuaki naʻe foaki ʻe he ʻEikí ki he kakai naʻa nau feinga ke muimui kiate Iá?
Ke mahino lelei ange ʻa e meʻa naʻá ne fakafaikehekeheʻi ʻa e kakai ʻo e ʻEikí, lau ʻa e Mōsese 7:18–21. (Mahalo ʻe tokoni ke fakamahinoʻi ange ʻoku ʻuhinga ʻa e fakamalaʻiaʻí ki hano taʻofi ʻo e ngaahi tāpuakí koeʻuhí ko e taʻemāʻoniʻoní. Vakai foki, “Fakamalaʻiá, Fakamalaʻiaʻí, Ngaahi Fakamalaʻiá” ʻi he Fakahinohino ki he Ngaahi Folofolá.)
Ko e Mōsese 7:18 ko ha potufolofola fakataukei fakatokāteline ia. Fakakaukau ke fakaafeʻi ʻa e kau akó ke fakaʻilongaʻi ʻa e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteliné ʻi ha founga makehe koeʻuhí ke nau lava ʻo maʻu ngofua kinautolu.
Tokoni ke mahino ki he kau akó ʻa e meʻa naʻa nau akó. Ke fai iá, te ke lava ʻo fakaafeʻi kinautolu ke tā ʻi heʻenau tohinoá ha kiʻi fakatātā faingofua ʻo e meʻa ne nau ako mei he veesi 18. Hili iá, ʻe lava ke vahevahe ʻe he kau akó ʻa e meʻa naʻa nau taá mo e ʻuhinga naʻa nau tā ai iá mo ha ngaahi hoa, fanga kiʻi kulupu iiki, pe ko e kalasí.
-
Ko e hā ʻokú ke ako fekauʻaki mo e kakai ʻa e ʻEikí mei he veesi 18?
-
ʻOkú ke pehē ko e ʻuhinga ki he hā ʻa e “loto-taha mo fakakaukau tahá”?
Tokoniʻi ʻa e kau akó ke nau ʻiloʻi ha foʻi moʻoni hangē ko e ʻoku feinga ʻa e kakai ʻa e ʻEikí ke nau uouangataha, moʻui angatonu, mo tokangaʻi ʻa e masiva ʻiate kinautolú. Te ke lava ʻo fakamahinoʻi ange ko ha ngaahi ʻulungaanga foki ʻeni ʻo e Fakamoʻuí. ʻOku ʻuhinga ʻa e hoko ko e kakai ʻa e ʻEikí ke hoko ʻo hangē ange ko Iá.
Hoko ko e kakai ʻa e ʻEikí
Ke tokoni ke mahino lelei ange ki he kau akó ʻa e founga ke uouangataha, moʻui angatonu, mo tokangaʻi ai ʻa e kakai faingataʻaʻiá, fakakaukau ke kole ki he kau akó ke nau ngāueʻi ʻa e laʻipepa tufa ko ʻení ʻi ha fanga kiʻi kulupu iiki. Te nau lava ʻo feinga ke fetokoniʻaki mo fepoupouaki lolotonga ʻa e ʻekitivitií. ʻOku ʻoatu ʻi lalo ha founga ʻe ua te ke lava ai ʻo fakaʻaongaʻi ʻa e laʻipepa tufá:
-
Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke vahevahe ʻa e ngaahi konga ʻo e laʻipepa tufá ʻi he kau mēmipa ʻo ʻenau kulupú pea ako ʻiate kinautolu pē ʻenau kongá. Hili hono fakakakato ʻenau kongá, ʻe lava ke vahevahe ʻe he kau akó ʻa e meʻa naʻa nau akó.
-
Tepiʻi ha ngaahi tatau ʻo e ngaahi konga ʻo e laʻipepa tufá ʻi he holisí pea fakaafeʻi ʻa e fanga kiʻi kulupu īkí ke nau takai holo ʻi he lokí ʻo fakakakato fakataha ʻa e konga takitaha.
Fakaafeʻi ha kau ako ke vahevahe ʻa e meʻa ne nau ako naʻe ʻuhingamālie kiate kinautolú. Te ke lava foki ʻo fehuʻi ange ʻa e founga naʻe fakatupulaki ai ʻa e mahino ʻa e kau akó ʻi he ngāue fakakulupu ko ʻení.
-
Naʻe fakahaaʻi fēfē ʻe he Fakamoʻuí ʻa e ngaahi ʻulungaanga ʻo Saioné lolotonga ʻEne moʻuí?
Ke fakatātaaʻi ha sīpinga ʻo e ngaahi ʻulungaanga faka-Kalaisi ʻo Saioné, te ke lava ʻo vahevahe ʻa e vitiō “ʻOfa Faka-Kalaisí: Ko ha Faʻifaʻitakiʻanga ʻo e Kakai Tuí” (4:50), ʻoku maʻu ʻi he Gospel Library. Fakakaukau ke fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau kumi ʻa e founga naʻe hoko ai ʻa e kau finemui ko ʻení ko ha sīpinga ʻo Saioné.
Faʻu ha palani
Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke fakakaukau ki he ngaahi ongo ne nau maʻu lolotonga ʻa e lēsoní pea hiki ʻa e tali ki he ngaahi fehuʻi ko ʻení ʻi heʻenau tohinoa akó:
-
Ko e hā ha ʻulungaanga faka-Kalaisi ʻe taha ʻo Saione ʻokú ke ongoʻi te ke lava ʻo fakatupulaki ʻi hoʻo moʻuí? (ʻE lava ke hoko ʻeni ʻi ʻapi, ʻi he lotú, pe fakataha mo e niʻihi kehé.)
-
Ko e hā ha meʻa te ke kamata fakahoko ʻi he uiké ni ke fakamālohia ʻa e ʻulungaanga faka-Kalaisi ko iá? (ʻE lava ke hoko ʻeni ko ha konga hoʻo ngaahi taumuʻa ki he polokalama Fānaú mo e Toʻu Tupú.)
Ako Ma‘uloto
Mahalo te ke fie tokoni ki he kau akó ke ako maʻuloto ʻa e potufolofola fakataukei fakatokāteliné mo e kupuʻi lea folofola mahuʻingá lolotonga ʻa e lēsoni ko ʻení pea toe fakamanatu ia ʻi he ngaahi lēsoni ʻi he kahaʻú. Ko e kupuʻi lea folofola mahuʻinga ki he “Mōsese 7:18” ko e “Naʻe ui ʻe he ʻEikí ʻa hono kakaí ko Saione, koeʻuhí he naʻa nau loto-taha pē mo fakakaukau taha.” ʻOku maʻu ʻa e ngaahi fakakaukau ki he ngaahi ʻekitivitī ako maʻulotó ʻi he naunau fakalahi ʻi he “Ngaahi ʻEkitivitī Fakamanatu ʻo e Fakataukei Fakatokāteliné.”