Te Hāhi o Ihu Karaiti i tēnei rā

Kua whakahouhia mai e Ihu Tana Hāhi ki runga i te whenua e pērā ana ki taua mana anō me aua manaakitanga anō i Tana hāhi i whakaritea ai e Ia i a Ia i te ao e noho ana i mua atu. Ka taea e ngā tāngata katoa e ngākaunui ana ki te mau ki Āna whakahaunga, te uru atu hei mema o Tōna Hāhi.

I te tau 1820, i tīmata a Ihu ki te whakahou i te rongopai pono me te Hāhi ki te ao. I hiahia tētahi rangatahi a Hōhepa Mete ki te mōhio ko tēhea hāhi te Hāhi o Ihu Karaiti. I pānui ia i roto i te Paipera, ina hiahia te tangata ki te mōhio i tētahi mea, me pātai ki tō tātou Matua i te Rangi. I whai whakaaro ia ki te pātai atu ki tō tātou Matua i te Rangi ko tēhea te hāhi tika hei whakahono atu māna. I haere ia ki te ngahere e pātata ana ki tōna kāinga, ā, i pātai atu ia ki tō tātou Matua i te Rangi ko tēhea te hāhi tika hei whakahono atu māna. I whakakitea atu tō tātou Matua i te Rangi rāua ko Ihu i a rāua anō ki a Hōhepa Mete. I tohutohu atu tō tātou Matua i te Rangi i a Hōhepa kia whakarongo ki a Ihu, ā, kia ngohengohe hoki ki a Ia. Kātahi ka tohutohu atu a Ihu ki a Hōhepa, kia kaua e whakahono atu ki tētahi hāhi. I kī Ia, kāre e kitea ana te Hāhi tūturu i te ao.

Kāre tētahi whakakitenga pērā i whiwhi ai nō te tangohanga tonu o te rongopai me te Hāhi o Ihu Karaiti tūturu i te ao. Nō te wā o taua whakakitenga, he nui kē atu ngā whakakitenga kua tau mai nei. I kōwhiri tō tātou Matua i te Rangi i a Hōhepa Mete hei māngai Māna i te ao. I whakahou a Ihu i te rongopai me te Hāhi tūturu o Ihu Karaiti mā Hōhepa Mete.

I whakahoungia te tohungatanga ki te ao i te tau 1829. I haramai a Hōani te kairumaki i te rangi, ā, i hoatu i tētahi wāhanga o te mana o te tohungatanga ki a Hōhepa Mete mā te whakapā i ōna ringa ki te māhunga o Hōhepa. Kua karangatia tēnei mana o te tohungatanga, ko te Tohungatanga o Ārona. Ko Hōani te Kairumaki, nāna tēnei mana o te tohungatanga i whakahou ai, nāna anō a Ihu i rumakina ai. I haramai hoki a Pita, a Hēmi, rātou ko Hōani, he Āpotoro o mua te tokotoru nei nā Ihu, ā, i hoatu i tētahi mana anō o te tohungatanga ki a Hōhepa. Kua karangatia tēnei mana o te tohungatanga, ko te Tohungatanga o Merekihereke.

I haramai hoki ētahi atu poropiti, tae ana ki a Mohi rāua ko Irāia, ki te hoatu i ētahi mana anō ki a Hōhepa kia whakatutukihia ai ētahi atu mahi tapu. Kua kitea anōtia i te ao, te mana nō tō tātou Matua i te Rangi ki te whakaako i te rongopai, ki te mahi i ngā mahi tapu, ā, me te ārahi hoki i te Hāhi.

Mā te whakakitenga i ārahi a Ihu i a Hōhepa Mete kia whakaritea anōtia Tōna Hāhi, nā i te 6 o Āperira i te tau 1830. Ko Ihu te rangatira o Tōna Hāhi i a Ia e ora ana i te ao. Ko Ia tonu te rangatira o Tōna Hāhi i tēnei wā. Kua karangatia tonutia ngā mema o Tōna Hāhi, ko Te Hunga Tapu.

I whakaīngoa a Ihu i Tōna Hāhi i tēnei rā, ko Te Hāhi o Ihu Karaiti o Te Hunga Tapu o Ngā Rā o Muri Nei. Ka whakamārama ngā kupu Ngā Rā o Muri Nei, ko tēnei Te Hāhi o Ihu Karaiti i tētahi wā i muri mai o te ao. I kī a Ihu ko tēnei anake te Hāhi pono i te ao katoa, ā, e hari ana Ia i te Hāhi nei.

Ka kōwhiri a Ihu i tētahi poropiti hei ārahi i te Hāhi i te ao. Ka ārahi a Ihu i te poropiti. Ka hoatu Ia ki tēnei poropiti i te mana hei whakahaere i te Hāhi. Ko Hōhepa Mete te poropiti tuatahi o Te Hāhi o Ihu Karaiti o Te Hunga Tapu o Ngā Rā o Muri Nei. Kua karangatia hoki te poropiti o te Hāhi ko te Tumuaki o te Hāhi. He tāne anō ō te Tumuaki hei āwhina i a ia. Kua karangahia ēnei tāne he Kaikaunihera. Ina mate te poropiti, ka kōwhiri a Ihu i tētahi poropiti hou hei whakakapi i tana tūnga.

Ka kōwhiri hoki a Ihu i ngā Āpotoro tekau mā rua hei āwhina ki te ārahi i te Hāhi. Ka āwhina ngā tāne e kōwhiria ai hei mema Kōrama o te Whitu Tekau, i ngā Āpotoro me te Tumuaki. Ka whiwhi hoki ētahi atu tāne me ngā tamariki tāne pai i te tohungatanga, ā, ka mahi aroha hoki i roto i te Hāhi. Kua karangahia rātou he tohunga teitei, he erata, he pīhopa, he pirihi, he kaiako, ā, he rīkona hoki, pērā tonu i karangahia ai i te Hāhi o Ihu Karaiti o mua.

I whakamōhio atu a Ihu i a Hōhepa Mete i te āhua me whakarite Tōna Hāhi. Ina whakaritea katoatia te Hāhi i tētahi wāhi, kua mōhiotia hei pou ā-rohe.* Ka ārahi tētahi Tumuaki i te pou ā-rohe. Tokorua āna kaikaunihera hei āwhina i a ia.

Kua whakawehea tētahi pou ā-rohe ki ngā wāhi iti ake. Kua mōhiotia ēnei wāhi hei wāri.* Kua ārahina te wāri e tētahi kaiārahi tohungatanga e kīa nei ko te pīhopa. Tokorua hoki āna kaikaunihera.

I ngā wāhi kāre anō pea kia whakarite i tētahi pou ā-rohe, tērā pea ka kitea ai ngā rohe.* Ko ngā rohe nei, kua hangaia nei ki ngā peka. E ārahina ai ngā peka e tētahi tumuaki me ngā kaikaunihera e rua. Ko ngā wāhi he tokomaha ngā mihingare e whakaako ana i te rongopai, kua karangahia he mīhana.*

Kua whakaritea ngā tāne e mau nei te tohungatanga ki ngā rōpu e kīa nei he kōrama. Ko te kōrama tohungatanga tētahi rōpu tāne e mau nei te tūranga ōrite o te tohungatanga. Ka mahi ngātahi rātou hei āwhina tētahi i tētahi, ā, me ētahi atu tangata anō hoki.

Mā roto i te Wairua Tapu, ka whakamōhio atu a Ihu i te poropiti me pēhea te kaiārahi i te Hāhi. Ka whakakitea atu hoki Ia ki ngā Āpotoro me ētahi atu kaiarahi o te Hāhi, i Tāna e hiahia ai hei mahinga mā rātou. Mā te whakakitenga, ka ārahi tonu a Ihu i ngā mema o Tōna Hāhi.

Ka taea ināianei e ngā tāngata katoa te uru hei mema o te Hāhi o Ihu Karaiti, pērā tonu i te wā i hono atu ngā tāngata ki Tōna Hāhi i a Ia i te ao. Me whakapono te tangata ki a Ihu, ā, me rīpenetā hoki. Me rumaki te tangata. I muri i tana rumaki, ka whiwhi Ia i te takohatanga o te Wairua Tapu.

I ngā wā katoa hoatu ai a Ihu i ngā takohatanga ā-wairua ki ngā mema o Tōna Hāhi. Kei roto ēnei mana ā-wairua katoa i te Hāhi i tēnei rā.

Kua whakahou a Ihu i ngā whakaakoranga i whakaakongia e Ia me Āna Āpotoro. Ko ngā whakaakoranga matua ko te whakapono ki a Ihu Karaiti, ko te rīpenetā, ko te rumakitanga, me te takohatanga o te Wairua Tapu. Ko ētahi o ngā kōrero pono matua kua homai e Ihu ki Tōna Hāhi:

1. He tinana kikōiwi hoki tō tō tātou Matua i te Rangi.

2. He tamariki wairua tātou nā tō tātou Matua i te Rangi. I ora tātou hei wairua i Tōna taha i mua i tō tātou whānautanga mai i te ao.

3. Ka whakawhiua anake tātou mō ō tātou ake hara, ā, kāore mō tērā i mahia ai e Ārama. He tokomaha ngā tāngata e whakapono ana, nō te mea i kai a Ārama rāua ko Iwi i te hua i rāhuitia, he hara ō tātou, ā rāua tamariki, i tō tātou whānautanga mai. Kāore tēnei i te pono. Kāore he hara ō ngā tamariki i tō rātou whānautanga mai. He harakore rātou. Nō reira, kāore he take kia rumakina ai rātou, kia waru tau rāno te pakeke.

4. Me mau tētahi tāne i te tohungatanga kia mahia ai ngā tikanga tapu* (tirohia te upoko 21) o te Hāhi o Ihu Karaiti.