I whānau mai te Kaiwhakaora, a Ihu Karaiti, i tētahi tēpara māhaki.
Upoko 11
Te Oranga o Ihu Karaiti
Ko Ihu Karaiti anake te tangata e āhei ana te ārahi i a tātou kia hoki atu ai ki tō tātou Matua i te Rangi. He aha ōu mōhiotanga Mōna?
He tokomaha ngā tāngata i tatari matenui nei mō te haerenga mai o Ihu Karaiti
I whakaae a Ihu hei Kaiwhakaora mō tātou. I kōrero Ia, ka haramai Ia ki te ao, kia whakaatu mai ki a tātou me pēhea e hoki atu ki tō tātou Matua i te Rangi. He tokomaha ngā tāngata i whānau mai i mua i te whānautanga mai o Ihu, ā, i whakapono rātou ka haramai Ia hei Kaiwhakaora mō rātou. I hihiri ai rātou i Tana haeretanga mai. I mōhio rātou, ka taea e Ia te whakaora i a rātou i te whiunga āke ake tonu atu mō ō rātou hara.
I whakamōhiotia ngā tāngata e ngā poropiti katoa i ora ai i mua i te whānautanga mai o Ihu, ka haramai Ia. I tuku tō tātou Matua i te Rangi i tētahi anahera kia kōrero atu ki a Ārama, ka haramai a Ihu ki te ao.
I ngā tau maha i mua i te whānautanga mai o Ihu, i kite ā-whakakitenga nei tētahi poropiti e kīa nei ko Ihāia, ka whakamamaetia a Ihu hei utu mō ō rātou hara. I kōrero a Ihāia ka kino atu, ā, ka whakaparahakotia a Ihu e ngā tāngata, ā, ka rongo a Ihu i te pōuri nui.
I kite a Nīwhai, he poropiti ka mōhiotia ai ki Te Pukapuka a Moromona, i ngā mea ka mahia ai e Ihu. I kite a Nīwhai i ēnei mea i ngā tau maha i mua i te whānautanga mai o Ihu. I kite Ia i a Ihu ā-pēpē i ngā ringa o Tōna māmā. I kōrero atu tētahi anahera ki a Nīwhai, ko taua pēpē rā te Tama o tō tātou Matua i te Rangi.
Ka pānui tātou e pā ana ki tētahi poropiti e kīa nei ko Peneāmine tōna īngoa, ki Te Pukapuka a Moromona. I kōrero Ia ki ngā tāngata, hei ākuanei haere mai ai a Ihu ki te ao. I kī atu a Peneāmine ki a rātou, ka whakaora a Ihu i ngā tūroro, ka whakahīkoi i ngā waehauā, ka whakatikahia te kitenga o te matapō, ā, Māna anō e whakarongo ai hoki te turi. Ka peia atu hoki e Ia ngā wairua kino, ā, ka whakaorangia anōtia te hunga mate. I kī a Peneāmine, ka whakaako a Ihu i ngā tāngata kia arohatia tō tātou Matua i te Rangi, ā, kia aroha tētahi ki tētahi.
Kua whakamōhio mai ngā poropiti katoa i ora i muri i te whānautanga mai o Ihu, i haramai tonu Ia. Mei kore ake a Ihu Karaiti, kua rahua te mahere o tō tātou Matua i te Rangi.
Hei Matapaki
-
He aha i whakaaetia ai e Ihu kia haramai ki te ao?
-
Ko wai ētahi o ngā poropiti i whakaaturia ai mō Tōna haeretanga mai?
Nā te whānautanga mai o Ihu, i mauria mai ai he hari nui ki te ao
I whānau mai a Ihu i tētahi tāone iti e kīa nei ko Peterehema. I waiata ngā anahera i Tōna whānautanga mai, nā tō rātou tino harikoa. I puta mai tētahi whetū hou i te rangi. I haere ētahi hēpera me ētahi ruānuku, ki te kite me te koropiko ki a Ia. He tokomaha ngā tāngata puta noa i te ao, ka whakanui tonu i Tōna whānautanga mai.
He rerekē a Ihu i ērā atu o ngā tamariki i whānau mai. Ko tō tātou Matua i te Rangi te matua o Ihu. Ehara anake tō tātou Matua i te Rangi i te matua o te wairua o Ihu, heoi, ko Ia hoki te matua o tōna tinana kikōiwi I whiwhi kaha a Ihu i Tōna matua, kāore nei i whiwhia ai e ētahi atu. Tē taea e te tangata te tango i Tōna oranga, Māna anō Tōna oranga e whakaaetia nei kia tangohia ai. I muri i Tōna matenga, i Ia te kaha, kia whakaorangia anōtia Tōna tinana.
Ko Mere te māmā o Ihu. He wahine urutapu Ia i ora ai, tata ki te 2,000 tau ki muri, i tētahi tāone e kīa nei ko Nahareta. E Ia e puhi rangatahi tonu ana, kāore anō kia mārena, i haere mai tētahi anahera na tō tātou Matua i te Rangi ki a Ia. I kōrero te anahera ki a Ia, ka meinga Ia he māmā mō Ihu Karaiti. I kōrero te anahera ki a Ia, ka meinga tonu ko tō tātou Matua i te Rangi te matua o Ihu. Kāore he tāne i te ao e meinga ai hei matua Māna.
I haramai hoki te anahera ki te tāne ka mārena atu ki a Mere. Ko Hōhepa te īngoa o te tāne nei. I kōrero te anahera ki a Hōhepa, ko te tamaiti ka whānau mai, ko te Tama a tō tātou Matua i te Rangi, ehara nā tētahi tāne i te ao. I kōrero te anahera ki a Ia, me mārena Ia ki a Mere. Nō reira, i mārena a Hōhepa rāua ko Mere. I muri i te whānautanga mai o Ihu, i tiakina Ia e Hōhepa me te mea nei ko tana ake tama.
Nō te mea he tangata tonu tana māmā, i rongo tonu a Ihu i te matekai, i te matewai, i te mamae, ā, ka taea hoki Ia te mate.
Hei Matapaki
-
Nā te aha tātou e mōhio ai, he kaupapa matua te whānautanga mai o Ihu?
-
He aha ngā kaha i whiwhi a Ihu i Tōna matua?
-
He aha ngā mea i rongo a Ihu nō te mea nō te ao tonu Tōna māmā?
E Ia e tamariki tonu ana, i whakaako a Ihu i te hunga matatau i roto i te temepara.
I Haramai a Ihu ki te Whakaako ki a Tātou i Tōna Rongopai
He Harakore a Ihu
He harakore a Ihu. I mahi Ia i ngā mea katoa i hiahiatia ai e tō tātou Matua i te Rangi. I tipu a Ihu pērā tonu ki te āhuatanga tipu o ngā tamariki katoa. I Tōna tipuranga, i whiwhi mātauranga Ia. I a Ia te kaha o tō tātou Matua i te Rangi.
I te wā e 12 tau te pakeke o Ihu, i mōhio Ia, i tonoa Ia kia mahia ai ngā mahi i hiahiatia e tō tātou Matua i te Rangi. I mōhio Ia, he mahi nui Tōna i te ao nei.
I tētahi rā i haere Ia i tā Mere rāua ko Hōhepa taha ki Hiruharama. I te hokinga atu o Mere rāua ko Hōhepa ki te kāinga, i kite rāua, kāore a Ihu i tā rāua taha. I hoki atu rāua ki Hiruharama ki te kimi i a Ia. Ka pahure ngā rā e toru, ka kimihia Ia e rāua i roto i te temepara e kōrero ana ki ngā tāngata matatau, ā, e whakautu ana i ō rātou pātai. I ohorere ngā tāngata katoa i whakarongo atu ki a Ia, i Tōna matatau, ā, me Tōna āheinga ki te whakautu atu i ō rātou pātai. I harikoa a Hōhepa rāua ko Mere ki te kimi i a Ia, heoi, kāore rāua i te harikoa nō te mea kāore Ia i noho ki tā rāua taha. I kōrero a Ihu ki a rāua, ko te take i pērā ai, me mahi Ia i te mahi a Tōna Matua i te Rangi.
I rumakina* a Ihu
I te wā e 30 tau te pakeke o Ihu, i haere Ia ki a Hōani te Kairumaki kia rumakina ai Ia. I whakaaro a Hōani, kia kaua Ia e rumaki i a Ihu, nō te mea kāore he hara ā Ihu. Heoi, i mea a Ihu ki a Hōani kia rumakina Ia. I hiahia a Ihu ki te whakarongo ki ngā whakahaunga katoa o tō tātou Matua i te Rangi. I rumakina a Ihu e Hōani, mā te rumaki i a Ia i raro rawa i te wai, ā, me te whakarewa whakarunga anō i a Ia. I te rumakitanga o Ihu, i kōrero tō tātou Matua i te Rangi mai i te rangi tonu me te kī, ko Ihu Tana Tama, ā, i te tino harikoa tō tātou Matua i te Rangi i a Ia. I haramai hoki te Wairua Tapu ki a Ihu i Tōna rumakitanga.
I whakawai a Hātana i a Ihu
I muri i te rumakitanga o Ihu, i haere Ia ki tētahi koraha ki te nohopuku me te karakia ko Ia anake. I muri i tā Ihu nohopuku mo ngā rā e 40, i haramai a Hātana ki te whakawai i a Ia. I mōhio a Hātana, mehemea ka taea e ia ki te whakaawe i a Ihu kia hara ai kotahi te wā, tē taea e Ihu te mahi i ngā mahi i tonoa kia mahia ai e Ia. Nā wai rā, ka rarahu te mahere o tō tātou Matua i te Rangi.
I pēhi atu a Ihu i ngā whakawainga katoa a Hātana. Kātahi, ka mea atu Ia ki a Hātana kia wehe atu. I te wehenga atu o Hātana, i haramai ngā anahera ki te kite i a Ihu.
I whakaako a Ihu i a tātou kia arohaina tō tātou Matua i te Rangi, ā, kia aroha tētahi ki tētahi
I muri i Tana pēhanga i a Hātana, i tīmata a Ihu ki te whakaako i ngā tāngata. Ko tētahi take i haramai Ia ki te ao, kia whakaako i a tātou i te huarahi me ora ai tātou.
I whakaako a Ihu, me aroha tātou i tō tātou Matua i te Rangi me te katoa o tō tātou ngākau, tō tātou hinengaro, ā, me tō tātou kaha. I whakaako hoki Ia, me aroha atu tātou ki ngā tāngata katoa pērā i tō tātou aroha ki a tātou anō. Me muru, ā, me mahi aroha hoki ki ētahi atu tāngata. Nā Ihu i whakaatu mai ki a tātou me pēhea e mahi ai i ēnei mea. Nāna i whakaatu Tōna aroha mō tō tātou Matua i te Rangi mā Tana mahi i tā tō tātou Matua i te Rangi katoa i tohu ai ki a Ia hei mahi.
I aroha a Ihu ki ngā tāngata katoa
He aroha tō Ihu mō ngā tāngata katoa. I whakaora Ia i ngā tūroro. I whakatikahia e Ia te kitenga o te matapō, ā, i whakahīkoi i ngā waehauā. I mau Ia i ngā tamariki nohinohi ki Ōna ringa, ā, i manaaki i a rātou.
I whakaatu a Ihu i te aroha mō te hunga hara. I whakaako Ia i a rātou kia pōuri ai mō ā rātou hara, ā, kia kaua e hara anō. I aroha hoki a Ihu ki a rātou i whakamate i a Ia. I inoi Ia ki tō tātou Matua i te Rangi mō rātou. I whakaako a Ihu, me aroha tātou tētahi ki tētahi, kia rite tonu ki Tōna aroha mō tātou.
Hei Matapaki
-
He aha ētahi mea ka taea e tātou te mahi, hei whakaatu atu ki tō Matua i te Rangi, e aroha ana tātou ki a Ia?
-
He aha ētahi o ngā mea ka taea e tātou te mahi mō ētahi atu, kia whakaatu i tō tātou aroha mō rātou?
I whakarite a Ihu i tētahi Hāhi
I hiahia a Ihu kia mōhio ai ngā tāngata katoa, i te huarahi kia hoki atu ki tō tātou Matua i te Rangi. Ko Tōna huarahi, e kīa nei ko te rongopai. I whakarite a Ihu i tētahi hāhi kia taea ai e ngā tāngata katoa ki te ako i Tōna rongopai.
I kōwhiri a Ihu i ngā tāne tekau mā rua, e kīa nei ko ngā āpotoro, hei ārahi i te Hāhi. Ka whakaakongia e rātou te rongopai i muri i Tana hokinga atu ki te Rangi. I hoatu a Ihu i te mana ki ngā āpotoro tekau mā rua, kia tū hei māngai Māna. Ka taea e rātou te whakaako i te rongopai ki ngā tāngata katoa, ā, me te rumaki i a rātou. Ka taea e rātou te kōwhiri i ētahi atu kia āwhina ai ki te whakaako i te rongopai me te mahi i ngā mea katoa i hiahiatia e Ia kia mahia ai.
Hei Matapaki
-
He aha te take i kōwhiri a Ihu i ngā āpotoro tekau mā rua?
I tā tātou akoranga e pā ana ki a Ihu, ka mārama tātou ki Tōna rahi me Tōna nui
I āwhina a Ihu i tēnā me tēna o tātou, mā te whakaatu mai i te āhua kia ora ai. Ki te ako tātou me pēhea e meinga ai pērā ki a Ia, ka ako tātou ki te mahi i ngā mahi ka whakaharikoa i a tātou. Ka taea hoki e tātou te ako i ngā mea ka āwhina i a tātou ki te hoki atu ki tō tātou Matua i te Rangi.
Kia mōhio tātou e aroha ana a Ihu ki a tātou, ka rongo tātou i te rongomau. Ka rongo tātou i te haumarutanga, ā, e kore tātou e mataku. Ka mōhio tātou, ka taea e tātou te whakawhirinaki atu ki a Ia hei kaiārahi mō tātou. Ka mōhio tātou, e mārama ana Ia ki ō tātou raruraru. Ka āwhina Āna akoranga i a tātou ki te whakatika i ō tātou raruraru. Kia mārama ai tātou ki ngā mea katoa i mahi a Ihu mō tātou, ka nui ake tō tātou aroha Mōna. Nā tō tātou aroha e piki ai te hiahia, kia whakarongo ki a Ia. Ka tiro whakamua tātou e whakaneinei ana i te wā e noho tahi anō ki a Ia.
Hei Matapaki
-
Ka āwhina pēhea ngā akoranga mō Ihu i a tātou?
-
Ka pēhea ō kare ā-roto i a koe e ako ana e pā ana ki a Ihu?