« 26. Parau fa’ati’a nō te hiero », Buka arata’i rahi : Tāvini i roto i te ’Ēkālesia a Iesu Mesia i te Feiā Mo’a i te mau Mahana Hope’a nei (2025).
« 26. Parau fa’ati’a nō te hiero », Buka arata’i rahi.
26.
Parau fa’ati’a nō te hiero
26.0
’Ōmuara’a
E fāna’ora’a mo’a te tomora’a i roto i te fare o te Fatu. E fa’aitoito te feiā fa’atere o te pāroita ’e o te titi i te mau melo ato’a ’ia vai ti’a mā ’e ’ia fa’ari’i i te hō’ē parau fa’ati’a mana nō te hiero, noa atu ē, ’aita rātou e ora ra i pīha’i iho i te hiero.
E fa’aitoito roa te feiā fa’atere o te ’Ēkālesia i te hi’o ē, e mea ti’a mā te mau ta’ata ato’a nō te tomo i roto i te fare o te Fatu (hi’o Salamo 24:3–5). Nā te feiā fa’atere o te autahu’ara’a tei ha’amanahia e fa’atere te mau uiuira’a nō te parau fa’ati’a nō te hiero ’e e hōro’a i te parau fa’ati’a nō te hiero i te mau melo e pāhono ti’a i te mau uira’a ma te ateate (hi’o 26.3). ’Ua parau fafau mai te Fatu ē, e mea mā te feiā e tomo i roto i te hiero ra, tei reira ïa tōna aro (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 97:15–16).
Tītau-roa-hia i te mau melo mai te 8 matahiti ’e ni’a atu ’ia fa’ari’i i te hō’ē parau fa’ati’a mana nō te hiero nō te tomo atu i roto. Tītau-roa-hia ia rātou ’ia bāpetizohia ’e ’ia ha’amauhia, nō te fa’ari’i i te hō’ē parau fa’ati’a.
Nō te mau tamari’i i raro mai i te 8 matahiti ’o tē tā’atihia i tō rātou nā metua ’aore rā, ’o tē hi’o i te tā’atira’a o tō rātou mau taea’e ’e mau tuahine i tō rātou nā metua, ’aita ïa e tītauhia te hō’ē parau fa’ati’a (hi’o 27.4.1 ’e 27.4.5). Terā rā, e hi’opo’a tō rātou nā metua i tō rātou mau ha’amāramaramara’a nā roto i te Fa’aineinera’a nō te ’ōro’a i ni’a i te DDG (hi’o 27.1.2).
Tei roto i teie pene te mau arata’ira’a nō te feiā fa’atere ’o tē hōro’a atu i te parau fa’ati’a nō te hiero. E fārerei atu te ’episekōpo ’e tōna peresideni titi mai te mea e mau uira’a tāna nō ni’a i te parau fa’ati’a nō te hiero, ’o tā teie pene e ’ore e pāhono. E nehenehe te peresideni titi e fārerei atu i te piha tōro’a a te Peresidenira’a Mātāmua ’e te mau uira’a.
26.1
Mau huru parau fa’ati’a nō te hiero
E fa’ati’a te parau fa’ati’a mana nō te hiero i te hō’ē melo ’ia tomo i roto i te mau hiero ato’a. ’Ia pāpū i te feiā fa’atere o te autahu’ara’a ē, ’ua fāri’i te mau melo i te parau fa’ati’a tano nō tō rātou huru tupura’a. Tē vai ra e toru huru parau fa’ati’a :
-
Parau fa’ati’a nō te hiero nō te mau bāpetizora’a ’e te mau ha’amaura’a ta’ata mono. Teie mau parau fa’ati’a, nō te mau melo ïa tei ’ore i fa’ari’i i tō rātou ’ōro’a hiero ’e ’o tē rave i te mau bāpetizora’a ’e te mau ha’amaura’a ta’ata mono. E hōro’ahia te reira i te melo nā roto i te Rāve’a tauturu a te ti’a fa’atere ’e te pāpa’i parau (DDG). E nehenehe te melo e mā’iti e fa’ari’i i te hō’ē parau fa’ati’a pāpie ’aore rā te mea ’āfa’ifa’i.
Nō te tahi atu ā ha’amāramaramara’a, hi’o 26.3.1.
-
Parau fa’ati’a nō te hiero nō te mau melo tei rave i tō rātou ’ōro’a hiero. Teie mau parau fa’ati’a nō te mau melo ïa tei fāri’i a’ena i tō rātou ’ōro’a hiero. E fa’ati’a te reira i te mau melo tei fa’ari’i i tō rātou ’ōro’a hiero ’ia rave i te mau ’ōro’a ato’a o te hiero nō te feiā pohe. E hōro’ahia te reira i te hō’ē melo nā roto i te DDG. E nehenehe te melo e mā’iti e fa’ari’i i te hō’ē parau fa’ati’a pāpie ’aore rā te mea ’āfa’ifa’i.
Nō te tahi atu ā ha’amāramaramara’a, hi’o 26.3.2.
-
Parau fa’ati’a nō te hiero nō te mau ’ōro’a ta’ata ora. Teie mau parau fa’ati’a nō te mau melo ïa e fa’ari’i i tō rātou iho ’ōro’a hiero ’aore rā ’o tē tā’atihia i tō rātou hoa fa’aipoipo, metua ’e tamari’i. E hōro’a-nūmeri-hia te reira nā roto i te Fa’aineinera’a nō te ’ōro’a i roto i te DDG. E fa’a’ohipa te feiā fa’atere autahu’ara’a i te Fa’aineinera’a nō te ’ōro’a nō te hāpono i te parau fa’ati’a tei fa’a’īhia i te hiero e ravehia ai te ’ōro’a.
Nō te tomo i roto i te hiero, tītau-roa-hia i te mau melo e ti’ahia te 12 matahiti ’e ni’a atu i roto i terā matahiti e tupu ai te ’ōro’a, ’ia mau ato’a i te hō’ē o nā huru parau fa’ati’a, ta’a ’ē atu i te hō’ē parau faʼati’a nō te mau ʼōro’a ta’ata ora. Mai te mea e hina’arohia, e nehenehe te feiā fa’atere autahu’ara’a e hōro’a i te hō’ē o teie nā parau fa’ati’a ’e te parau fa’ati’a nō te mau ’ōro’a ta’ata ora i roto i te hō’ē ā uiuira’a. Nō te tahi atu ā ha’amāramaramara’a, hi’o 26.3.3.
Nō te mau ha’amāramaramara’a nō ni’a i te mau ’ōro’a o te hiero nō te ta’ata ora, hi’o pene 27.
26.2
Pārurura’a i te mau parau fa’ati’a nō te hiero
26.2.1
Te pārurura’a te feiā fa’atere o te autahu’ara’a i te mau parau fa’ati’a nō te hiero
E ti’a i te feiā fa’atere o te autahu’ara’a tei fa’ati’ahia ’ia fāri’i i te mau buka o te mau parau fa’ati’a nō te hiero, ’ia pāruru māite i te reira. ’Aita te ta’ata ’ē atu e ti’a ’ia fāri’i i te reira. ’Ia fa’a’āpī ana’e te ’Ēkālesia i te mau buka nō te mau parau fa’ati’a nō te hiero, e ha’amou te feiā fa’atere i te mau buka tahito.
’Ia ara ato’a te feiā fa’atere autahu’ara’a ē, ’eiaha te ta’ata fa’ati’a-’ore-hia ’ia fāna’o i te mau ha’amāramaramara’a nō te parau fa’ati’a nō te hiero i ni’a i te DDG.
26.2.2
Te mo’era’a ’aore rā ’ua ’eiāhia te parau fa’ati’a
E ani te ’episekōpo i te mau melo ’ia fa’aara ’oi’oi atu iāna, ’ia mo’e noa atu ’aore rā ’ia ’eiāhia te parau fa’ati’a. Mai te peu e mea ti’a mā noa ā te melo, e tūhono te ’episekōpo ’aore rā te tauturu i fa’auehia ’aore rā te pāpa’i parau i ni’a i te DDG nō te nene’i fa’ahou i te parau fa’ati’a. E hope te parau fa’ati’a ’āpī i te hō’ē ā tai’o mahana mai te ’ōmuara’a.
I te tahi taime, ’aita fa’ahou te hō’ē melo tei mo’e ’aore rā tei ’eiāhia te parau fa’ati’a, e ora fa’ahou nei i te mau ture nō te vai-ti’a-mā-ra’a. I terā vaira’a, e fa’a’ore te ’episekōpo i te parau fa’ati’a i reira ra (hi’o 26.2.3).
26.2.3
Te feiā e mau nei i te parau fa’ati’a ’e ’aita e ora nei i te mau fa’aturera’a o te ti’a mā
Mai te peu e ’ite mai te ’episekōpo ē, ’aita te hō’ē melo ma te parau fa’ati’a mana e ora nei i te mau ture nō te vai-ti’a-mā-ra’a (hi’o 26.3), e fa’a’ohipa ’oia i te DDG nō te fa’a’ore i terā parau fa’ati’a. Mai te mea ’aita e vai ra teie fa’anahora’a, e fārerei atu te ’episekōpo i te piha tōro’a o te hiero nō te fa’a’ore i te parau fa’ati’a. Mai te mea e parau fa’ati’a pāpie tā te melo, e tītau te ’episekōpo i te reira mai roto mai i te melo.
26.3
Te mau arata’ira’a rahi nō te hōro’ara’a i te mau parau fa’ati’a o te hiero
Nā te feiā fa’atere o te autahu’ara’a i ha’amanahia e rave i te mau uiuira’a, hou te hō’ē melo e fāri’i ai i te hō’ē parau fa’ati’a nō te hiero. Tei roto te mau arata’ira’a i te DDG. E hōro’a te feiā fa’atere o te autahu’ara’a i te hō’ē parau fa’ati’a mai te mea noa e pāhono ti’a te melo, i te mau uira’a nō te parau fa’ati’a o te hiero.
E fa’ati’a te mau uiuira’a nō te parau fa’ati’a nō te hiero i te mau melo ’ia fa’a’ite mai ē, e ’itera’a pāpū tō rātou ’e tē tūtava nei rātou i te ha’apa’o i te mau fa’auera’a a te Atua ’e i te pe’e i tāna mau peropheta. E ha’apāpū ato’a te feiā fa’atere o te autahu’ara’a, nā roto i te uiuira’a, e mea ti’a-mā te melo.
Hi’o 26.4 nō te ha’amāramaramara’a nō ni’a i te fa’aterera’a i te mau uiuira’a nō te parau fa’ati’a nō te hiero.
26.3.1
Hōro’a i te mau parau fa’ati’a nō te hiero nō te mau bāpetizora’a ’e te mau ha’amaura’a ta’ata mono
Maoti te parau fa’ati’a nō te hiero nō te mau bāpetizora’a ’e te mau ha’amaura’a ta’ata mono e ti’a ai i te mau melo ’ia rave i te mau bāpetizora’a ’e te mau ha’amaura’a nō te feiā pohe. E hōro’ahia te reira i te mau melo ’aita i fa’ari’i i tō rātou ’ōro’a hiero, ’ua bāpetizohia rā ’e ’ua ha’amauhia.
’Aita te mau melo tei fa’ari’i a’ena i tō rātou ’ōro’a hiero e hōro’ahia te parau fa’ati’a nō te mau bāpetizora’a ’e te mau ha’amaura’a ta’ata mono.
E nehenehe e hōro’a i teie mau parau fa’ati’a i te mau melo, ha’amata i te ’āva’e nō Tēnuare o te matahiti e ra’ehia tō rātou 12 matahiti. Tītau-roa-hia i te hō’ē tāne o te ’Ēkālesia ’ia fa’atōro’ahia i te hō’ē tōro’a nō te autahu’ara’a hou ’oia ’a fa’ari’i i te hō’ē parau fa’ati’a nō te hiero.
I roto i te hō’ē pāroita, nā te ’episekōpo ’aore rā te hō’ē tauturu tei fa’auehia, e uiui i te mau melo tei ’ore i fa’ari’i i tō rātou ’ōro’a hiero, nō te hō’ē parau fa’ati’a hiero nō te mau bāpetizora’a ’e te mau ha’amaura’a ta’ata mono. I roto i te hō’ē ’āma’a, nā te peresideni ’āma’a ana’e e fa’atere i te mau uiuira’a nō te parau fa’ati’a nō te hiero. (Nō te ’ōpaera’a, hi’o 23.6.1.)
E pe’e te ti’a fa’atere ’o tē fa’atere i te uiuira’a i te mau parau arata’i i roto i te 26.4. ’Eiaha e rū noa te mau uiuira’a nō te parau fa’ati’a nō te hiero. ’Ia vai ’ōmo’e noa rātou e ti’a ai. Terā rā, e nehenehe te ta’ata e uiuihia e ani i te hō’ē metua ’aore rā i te tahi atu ta’ata pa’ari, ’ia ’āmui ato’a mai.
E hōro’a te ti’a fa’atere i te hō’ē parau fa’ati’a nā roto i te DDG mai te mea ’ua ti’a mā te melo. E tītau noa teie mau parau fa’ati’a i te tu’urimara’a a te melo ’e a te hō’ē melo ato’a o te ’episekōpora’a ’aore rā a te peresideni ’āma’a.
E fa’ahaerehia te mau parau fa’ati’a nō te mau bāpetizora’a ’e te mau ha’amaura’a ta’ata mono nā roto i te DDG e te hō’ē melo nō te ’episekōpora’a ’aore rā nā te peresideni ’āma’a.
Nō te mau ha’amāramaramara’a nō ni’a i te hōro’ara’a i te parau fa’ati’a i te mau melo e fa’aineine ra nō te fa’ari’i i tō rātou ’ōro’a hiero ’aore rā ’o tē tā’atihia i te hoa fa’aipoipo, i nā metua, ’aore rā i te tamari’i, hi’o 26.3.3.
26.3.2
Hōro’a i te mau parau fa’ati’a nō te hiero nō te mau melo tei fa’ari’i i tō rātou ’ōro’a hiero
Maoti te parau fa’ati’a nō te hiero nō te mau melo tei fa’ari’i i tō rātou ’ōro’a hiero, e ti’a ai i te mau melo ’ia rave i te tā’āto’ara’a o te mau ’ōro’a o te hiero nō te feiā pohe. E hōro’ahia te reira i te mau melo tei fa’ari’i a’ena i tō rātou ’ōro’a hiero. (Nō te mau melo e fa’ari’i i tō rātou iho ’ōro’a hiero, hi’o 26.3.3.)
I roto i te hō’ē pāroita, e fa’atere te ’episekōpo ’aore rā te hō’ē tauturu tei fa’auehia, i te mau uiuira’a nō te parau fa’ati’a nō te hiero ma te hōro’a i te mau parau fa’ati’a. I roto i te hō’ē ’āma’a, nā te peresideni ’āma’a ana’e e fa’atere i te mau uiuira’a nō te parau fa’ati’a nō te hiero ’e e hōro’a i te mau parau fa’ati’a.
E pe’e te ti’a fa’atere ’o tē fa’atere i te uiuira’a i te mau parau arata’i i roto i te 26.4. ’Eiaha e rū noa te mau uiuira’a nō te parau fa’ati’a nō te hiero. ’Ia vai ’ōmo’e noa rātou e ti’a ai. Terā rā, e nehenehe te ta’ata e uiuihia e ani i tōna hoa fa’aipoipo, te hō’ē metua ’aore rā te tahi atu ta’ata pa’ari ’ia tae ato’a mai.
E hōro’a te ti’a fa’atere i te hō’ē parau fa’ati’a nā roto i te DDG mai te mea ’ua ti’a mā te melo.
I muri a’e i te uiuira’a a te hō’ē melo o te ’episekōpora’a ’aore rā a te peresideni ’āma’a, e uiui te hō’ē melo o te peresidenira’a titi i te mau melo e ora ra i roto i te hō’ē titi. E tārima ’oia i te parau fa’ati’a a te feiā tei ti’a-mā. Nā te hō’ē melo o te peresidenira’a misiōni e arata’i i te piti o te uiuira’a nō te mau melo e ora ra i roto i te hō’ē mata’eina’a. E tārima ato’a ’oia i te mau parau fa’ati’a a te feiā ti’a-mā. E’ita te hō’ē peresideni mata’eina’a e arata’i i te mau uiuira’a nō te parau fa’ati’a nō te hiero, maori rā e parau fa’ati’a nā te Peresidenira’a Mātāmua.
I roto i te mau titi, nā te hō’ē melo nō te peresidenira’a titi ’aore rā te hō’ē pāpa’i parau o te titi e fa’ahaere i te parau fa’ati’a nō te hiero i ni’a i te DDG. I roto i te mau mata’eina’a, nā te hō’ē melo nō te peresidenira’a misiōni ’aore rā nā te hō’ē pāpa’i parau o te misiōni e ha’amana i te parau fa’ati’a.
Nō te mau ha’amāramaramara’a nō ni’a i te hōro’ara’a i te parau fa’ati’a nō te hiero i te mau melo e fa’aineine ra nō te fa’ari’i i tō rātou ’ōro’a hiero ’aore rā ’o tē tā’atihia i te hoa fa’aipoipo, i nā metua, ’aore rā i te tamari’i, hi’o 26.3.3.
26.3.3
Hōro’a i te mau parau fa’ati’a nō te hiero nō te mau ’ōro’a ta’ata ora
E hōro’ahia te parau fa’ati’a nō te hiero nō te mau ’ōro’a ta’ata ora ’ia fa’aineine ana’e te mau melo nō te :
-
Fa’ari’i i tō rātou iho ’ōro’a hiero (hi’o 27.2).
-
Tā’ati ia rātou i te hoa fa’aipoipo (hi’o 27.3).
-
Tā’ati ia rātou i te metua (hi’o 27.4).
-
Tā’ati i tā rāua nā tamari’i ia rāua (hi’o 27.4).
Nō te tomo i roto i te hiero, tītau-roa-hia i te mau melo e ti’ahia te 12 matahiti ’e ni’a atu i roto i terā matahiti e tupu ai te ’ōro’a, ’ia mau i te hō’ē parau fa’ati’a nō te mau bāpetizora’a ’e ha’amaura’a ta’ata mono, ’aore rā te parau fa’ati’a nō te mau melo tei fa’ari’i i tō rātou ’ōro’a hiero. Mai te mea e hina’arohia, e nehenehe te feiā fa’atere autahu’ara’a e hōro’a i te hō’ē o teie nā parau fa’ati’a ’e te parau fa’ati’a nō te mau ’ōro’a ta’ata ora i roto i te hō’ē ā uiuira’a.
E uiui te ’episekōpo iho ’aore rā te peresideni ’āma’a iho ’e te peresideni titi iho i te mau melo e fa’aineine ra nō te fa’ari’i i te mau ’ōro’a o te hiero.
I te mau taime rū ’aita te ’episekōpo ’aore rā te peresideni titi i vata, e nehenehe tāna e fa’ati’a i te hō’ē o tōna nā tauturu ’ia fa’atere i teie mau uiuira’a. I roto i te hō’ē ’āma’a, nā te peresideni ’āma’a ana’e e fa’atere i teie mau uiuira’a.
I roto i te mau pāroita rarahi ’e te mau titi rarahi nō te feiā ’āpī pa’ari ’ōtahi, e nehenehe te mau ’episekōpo ’e te mau peresideni titi e fa’ati’a i te mau tauturu mātau maita’i ’ia fa’atere i teie mau uiuira’a.
I roto i te hō’ē mata’eina’a, nā te peresideni misiōni ’aore rā te hō’ē tauturu i fa’auehia e fa’atere i teie mau uiuira’a. E’ita te mau peresideni mata’eina’a e fa’atere i teie mau uiuira’a maori rā ’ua fa’ati’a te Peresidenira’a Mātāmua ia rātou ’ia hōro’a i te mau parau fa’ati’a nō te hiero.
E pe’e te ti’a fa’atere ’o tē fa’atere i te uiuira’a i te mau parau arata’i i roto i te 26.4. ’Eiaha e rū noa te mau uiuira’a nō te parau fa’ati’a nō te hiero. ’Ia vai ’ōmo’e noa rātou e ti’a ai. Terā rā, e nehenehe te ta’ata e uiuihia e ani i tōna hoa fa’aipoipo, te hō’ē metua ’aore rā te tahi atu ta’ata pa’ari ’ia tae ato’a mai.
Hou ’a hōro’a ai i te hō’ē parau fa’ati’a nō te mau ’ōro’a ta’ata ora, e hi’opo’a te ’episekōpo, ’aore rā te peresideni ’āma’a, i te parau melora’a nō te ha’apāpū ē, ’aita e tāpa’opa’ora’a nō ni’a i te mau tā’ōti’ara’a ti’ara’a melo o te ’Ēkālesia. E hi’opo’a ato’a ’oia i te mau ha’amāramaramara’a nō te melo ma te fa’a’ohipa i te Fa’aineinera’a nō te ’ōro’a i ni’a i te DDG. E tu’urima nūmeri ’oia i te parau fa’ati’a nō te mau ’ōro’a ta’ata ora mai te peu e mea ti’a mā te melo ’e ’ua ineine nō te fa’ari’i i te mau ’ōro’a o te hiero. I muri iho e hāpono ’oia i te reira i te peresideni titi ’aore rā misiōni ma te fa’a’ohipa i te Fa’aineinera’a nō te ’ōro’a i ni’a i te DDG.
I muri iho, e uiui te peresideni titi ’aore rā, te hō’ē melo o te peresidenira’a misiōni i te melo. E tu’urima nūmeri ’oia i te parau fa’ati’a mai te peu e mea ti’a mā te melo ’e ’ua ineine nō te fa’ari’i i te mau ’ōro’a o te hiero. I muri iho e hāpono ’oia i te reira i te hiero ma te fa’a’ohipa i te Fa’aineinera’a nō te ’ōro’a i ni’a i te DDG. Mai te mea e tītauhia, e tu’urima ato’a ’oia i te parau fa’ati’a a te melo nō te mau melo tei fa’ari’i i tō rātou ’ōro’a hiero (hi’o 26.3.2).
Nō te mau ha’amāramaramara’a nō ni’a i te mau melo e fa’aineine ra nō te fa’ari’i i te mau ’ōro’a o te hiero, hi’o 27.1.1 ’e 27.1.2.
Nō te mau ha’amāramaramara’a nō ni’a i te mau melo e fa’aineine ra nō te fa’ari’i i tō rātou iho ’ōro’a hiero, hi’o 27.2.
Nō te mau ha’amāramaramara’a nō ni’a i te mau melo e fa’aineine ra nō te tā’ati ia rātou i te hoa fa’aipoipo, hi’o 27.3.
Nō te mau ha’amāramaramara’a nō ni’a i te mau melo e fa’aineine ra nō te tā’ati ia rātou i tnā metua, hi’o 27.4.
Hi’o 27.4.5 ’e 38.4.2 nō te tahi atu mau fa’aturera’a nō ni’a i te hi’ora’a i te mau tā’atira’a ’e te tā’atira’a i nā metua.
26.3.4
Hōro’a i te mau parau fa’ati’a nō te hiero nō te mau melo i te mau vāhi mo’emo’e
Tē ora nei vetahi mau melo i te mau vāhi e tītauhia te ha’amau’ara’a rahi nō te rātere ’aore rā e mea fifi roa nō te fārerei i te hō’ē melo nō te peresidenira’a titi ’aore rā misiōni. I terā vaira’a, e nehenehe te hō’ē melo nō te peresidenira’a titi ’aore rā misiōni e fārerei tu’urēni i te melo nō te fa’atere i te hō’ē uiuira’a parau fa’ati’a nō te hiero (hi’o 31.4).
E hōro’a te ti’a fa’atere i te parau fa’ati’a mai te peu e mea ti’a mā te melo. Mai te mea e tītau te melo i te hō’ē parau fa’ati’a pāpie, e nene’i te hō’ē melo nō te ’episekōpora’a ’aore rā te peresideni ’āma’a i te parau fa’ati’a nō te melo.
E tano ato’a teie fa’aturera’a nō te mau melo i roto te nu’u fa’ehau i te mau vāhi ātea.
26.4
Fa’atere i te uiuira’a nō te parau fa’ati’a nō te hiero
Te hiero ’o te fare ïa o te Fatu. Te tomora’a i roto i te hiero ’e te ’āmuira’a i te mau ’ōro’a i reira, e ha’amaita’ira’a mo’a ïa. ’Ua fa’ata’ahia teie ha’amaita’ira’a nō te feiā tei fa’aineinehia i te pae vārua ’e tei tūtava i te ora i te mau fa’aturera’a a te Fatu, mai tei fa’ata’ahia e te feiā fa’atere autahu’ara’a i ha’amanahia.
Nō te rave i teie fa’aotira’a, e uiui te feiā fa’atere autahu’ara’a i te melo ma te fa’a’ohipa i te mau uira’a i raro nei. ’Eiaha te feiā fa’atere e tu’u ’aore rā e tātara i te hō’ē tītaura’a. Terā rā, e nehenehe rātou e fa’aau i te mau uira’a i te matahiti ’e i te vaira’a o te melo.
I te tahi taime e mau uira’a tā te mau melo i roto i te hō’ē uiuira’a nō te parau fa’ati’a nō te hiero. E nehenehe te ti’a fa’atere o te autahu’ara’a e fa’ata’a mai i te mau parau tumu niu o te ’evanelia. E nehenehe ato’a ’oia e tauturu i te mau melo ’ia māramarama i te mau uira’a nō te parau fa’ati’a nō te hiero, mai te mea e hina’arohia. Terā rā, ’eiaha ’oia e vauvau atu i tōna iho mau ti’aturira’a, tāna mau mea e au, ’aore rā tāna mau tātarara’a ’ei ha’api’ira’a tumu ’aore rā ’ei fa’aturera’a nā te ’Ēkālesia.
’Eiaha e rū noa te mau uiuira’a nō te parau fa’ati’a nō te hiero. ’Ia vai ’ōmo’e noa rātou e ti’a ai. Terā rā, e nehenehe te ta’ata e uiuihia e ani i tōna hoa fa’aipoipo, te hō’ē metua ’aore rā te tahi atu ta’ata pa’ari ’ia tae ato’a mai.
26.4.1
Te mau uira’a nō te uiuira’a parau fa’ati’a nō te hiero
-
E fa’aro’o ānei tō ’oe ’e te ’itera’a pāpū nō ni’a i te Atua, te Metua Mure ’Ore ; i tāna Tamaiti, ’o Iesu Mesia ; ’e i te Vārua Maita’i ?
-
E ’itera’a pāpū ānei tō ’oe nō ni’a i te tāra’ehara a Iesu Mesia ’e i tōna ti’ara’a ’ei Fa’aora ’e ’ei Ora ?
-
E ’itera’a pāpū ānei tō ’oe nō ni’a i te fa’aho’i-fa’ahou-ra’a mai o te ’evanelia a Iesu Mesia ?
-
Tē pāturu ra ānei ’oe i te Peresideni o Te ’Ēkālesia a Iesu Mesia i te Feiā Mo’a i te mau Mahana Hope’a nei ’ei peropheta, ’ei ’ite ’e ’ei heheu parau ’e ’o ’oia ana’e te ta’ata i ni’a i te fenua nei tei ha’amanahia nō te fa’a’ohipa i te mau tāviri ato’a o te autahu’ara’a ?
Tē pāturu ra ānei ’oe i te mau melo nō te Peresidenira’a Mātāmua ’e nō te pupu nō te Tino ’Ahuru ma Piti ’āpōsetolo ’ei peropheta, ’ei hi’o ’e ’ei heheu parau ?
Tē pāturu ra ānei ’oe i te tahi atu huimana fa’atere rahi ’e te feiā fa’atere o te ’Ēkālesia i te fenua nei ?
-
’Ua parau te Fatu ē, ’ia « rave-mā-hia » te mau mea ato’a i mua iāna (Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 42:41).
Tē tūtava ra ānei ’oe ’ia vai mā i te pae mōrare, i roto i tō ’oe mau mana’o ’e te mau haere’a ?
Tē ha’apa’o ra ānei ’oe i te ture nō te vi’ivi’i ’ore ?
-
Tē pe’e ra ānei ’oe i te mau ha’api’ira’a a te ’Ēkālesia a Iesu Mesia i roto i tā ’oe mau peu i ni’a i te mau melo o tō ’oe ’utuāfare ’e i ni’a ia vetahi ’ē, i te vāhi ’ōmo’e ’e i te vāhi ta’ata ?
-
Tē pāturu ra ānei ’oe ’aore rā tē fa’aitoito ra ānei ’oe i te tahi noa atu ha’api’ira’a, ravera’a ’aore rā ha’api’ira’a tumu e pāto’i nei i tā Te ’Ēkālesia a Iesu Mesia i te Feiā Mo’a i te mau Mahana Hope’a nei ?
-
Tē tūtava ra ānei ’oe i te ha’amo’a i te mahana Sābati, i te fare ’e i te fare purera’a ; i te haere i tā ’oe mau rurura’a ; i te fa’aineine nō te rave ti’amā i te ’ōro’a ’e nō te ora i te orara’a e au i te mau ture ’e te mau fa’auera’a o te ’evanelia ?
-
Tē tūtava ra ānei ’oe ’eiaha e ha’avare i roto i te mau mea ato’a tā ’oe e rave ?
-
E ta’ata ’aufau tuha’a ’ahuru ti’a ānei ’oe ?
Nō te mau melo ’āpī e tītau nei i te parau fa’ati’a nō te rave i te mau bāpetizora’a ’e te mau ha’amaura’a feiā mono : ’Ua ineine ānei ’oe nō te ha’apa’o i te fa’auera’a ’ia ’aufau i te tuha’a ’ahuru ?
-
Tē māramarama ra ānei ’oe i te parau pa’ari ’e tē ha’apa’o ra ānei ’oe i te reira ?
-
(E fa’a’orehia teie uira’a nō te uiuira’a i te tamari’i ’e i te taure’are’a.) Tē vai ra ānei tā ’oe i te hō’ē noa atu utu’a ’aore rā tītaura’a i te hō’ē hoa fa’aipoipo mātāmua ’aore rā, i tā ’oe mau tamari’i mātāmua ?
Mai te mea ē ’Ē, tē ’aufau ra ānei ’oe i tā ’oe mau utu’a ?
-
(E fa’a’orehia teie uira’a nō te uiuira’a i te hō’ē melo tei ’ore i fa’ari’i i tōna ’ōro’a hiero.) Tē ha’apa’o ra ānei ’oe i te mau fafaura’a tā ’oe i rave i roto i te hiero ?
-
(E fa’a’orehia teie uira’a nō te uiuira’a i te hō’ē melo tei ’ore i fa’ari’i i tōna ’ōro’a hiero.) Tē fa’atura ra ānei ’oe i te fāna’ora’a mo’a ’ia ’ō’omo i te ’ahu roto o te hiero mai tei parauhia i roto i te mau ’ōro’a fa’aineinera’a ? (’A tai’o i te fa’ahitira’a parau « Te ’ō’omora’a i te ’ahu roto nō te hiero », i raro nei ato’a, i te melo tāta’itahi.)
-
Tē vai ra ānei te tahi mau hara teimaha o tō ’oe orara’a tei tītauhia e fa’a’āfaro ’e te mau ti’a mana o te autahu’ara’a ’ei tuha’a nō tō ’oe tātarahapara’a ?
-
’Ia mana’o ’oe, e mea ti’a mā ānei ’oe ’ia tomo i roto i te fare o te Fatu ’e ’ia rave i te mau ’ōro’a o te hiero ?
26.4.2
Te ’ō’omora’a i te ’ahu roto nō te hiero
’Ua hōro’a mai te Peresidenira’a Mātāmua i teie arata’ira’a i muri nei nō ni’a i te ’ō’omora’a i te ’ahu roto :
« Tē fa’aha’amana’o nei te ’ahu roto o te autahu’ara’a mo’a ia tātou i te pāruru i roto i te hiero, ’e teie pāruru e taipe ïa nō Iesu Mesia. ’Ia ’ō’omo ana’e ’oe i tō ’oe ’ahu roto nō te hiero, tē ’ō’omo nei ’oe i te hō’ē taipe mo’a nō Iesu Mesia. Te ’ō’omora’a i te reira, e fa’a’itera’a ’o rāpae ïa nō tā ’oe parau fafau ’o roto, e pe’e iāna. E fa’aha’amana’ora’a ato’a te ’ahu roto nō te hiero nō tā ’oe mau fafaura’a i te hiero. ’Ia ’ō’omo ’oe i te ’ahu roto nō te hiero i te ao ’e te pō i te roara’a o te orara’a e ti’a ai. I te taime e tītau-roa-hia ’ia tātara i te reira nō te mau ’ohipa ri’i e’ita e tano ’ia rave ma te ’ō’omo i te ’ahu roto nō te hiero, e ’imi i te rāve’a ’ia ’ō’omo fa’ahou i te reira i muri noa iho. ’Ia ha’apa’o ’oe i tā ’oe mau fafaura’a, mai te fāna’ora’a mo’a e ’ō’omo i te ’ahu roto nō te hiero mai tei parauhia mai i roto i te mau ’ōro’a fa’aineinera’a, e rahi atu ā ïa te hāmani maita’i, te pārurura’a, te pūai ’e te mana o te Fa’aora e noa’a mai ia ’oe. »
Mai te mea e uira’a tā te mau melo nō ni’a i te ’ō’omora’a i te ’ahu roto, ’a hi’o i te reira i te 38.5.
26.4.3
Te tahi atu ā arata’ira’a
E tūra’i te ti’a fa’atere autahu’ara’a i te parau nō te tītaura’a ’ia ’ia pāruru i tāna parau fa’ati’a. ’Eiaha roa te reira ’ia hōro’ahia ia vetahi ’ē ’e ’ia fa’aara-’oi’oi-hia te ta’ata i hōro’a, ’ia mo’e noa atu ’aore rā ’ia ’eiāhia te reira.
26.5
Te hōro’ara’a i te parau fa’ati’a nō te hiero i te mau vaira’a huru ta’a ’ē
26.5.1
Te mau melo i bāpetizo-’āpī-hia
E uiui te ’episekōpo i te mau melo ’āpī tei nava’i tō rātou pa’ari, nō te fa’ari’i i te hō’ē parau fa’ati’a hiero nō te mau bāpetizora’a ’e te mau ha’amaura’a ta’ata mono (hi’o 26.3.1). E fa’atere ’oia i teie uiuira’a ma’a taime noa i muri mai i te ha’amaura’a o te melo, tōna tanora’a i te hepetoma nō muri iho. Nō te mau taea’e, e nehenehe teie uiuira’a e ravehia ’ei tuha’a nō te uiuira’a nō te fāri’i i te autahu’ara’a a Aarona. E nehenehe te ’episekōpo ’aore rā te peresideni ’āma’a e fa’aue i te hō’ē o tōna nā tauturu ’ia rave i teie uiuira’a. ’Ia fa’atōro’ahia te mau melo tāne o te ’Ēkālesia i te hō’ē tōro’a o te autahu’ara’a, hou ’oia ’a fāri’i ai i te hō’ē parau fa’ati’a nō te hiero.
i roto i te uiuira’a, e nehenehe te ’episekōpo e hōro’a i te mana’o e fa’a’ohipa i te tauturu nō te i’oa ’utuāfare [Family Name Assist] nō te tauturu i te melo ’āpī ’ia nene’i i te i’oa o te hō’ē melo o te ’utuāfare tei pohe, ’o tā te melo ’āpī e nehenehe e rave i te mau ’ōro’a o te hiero (hi’o « Family Name Assist [Tauturu nō te i’oa ’utuāfare] » i roto i te 25.4.1).
E nehenehe te mau melo ta’ata pa’ari ti’a-mā e fāri’i i tō rātou iho ’ōro’a hiero, hō’ē matahiti i muri a’e i tō rātou ha’amaura’ahia ’ei melo nō te ’Ēkālesia (hi’o 27.2.1.1). E ha’apāpū te feiā fa’atere o te autahu’ara’a ē, te tai’o mahana e fāri’i ai te melo i te ’ōro’a hiero, ’ua rae’ahia hō’ē a’e matahiti ti’a i muri mai i te tai’o mahana nō tōna ha’amaura’ahia, ’eiaha rā te tai’o mahana nō tōna bāpetizora’ahia. Nā te Peresideniraʼa Mātāmua anaʼe e fa’ati’a i te mau ’ōpaera’a.
26.5.2
Te mau taure’are’a misiōnare tei ho’i mai nā te misiōni i te ātea o tō rātou ’utuāfare
Hou te hō’ē taure’are’a misiōnare ’a fa’aoti ai i tāna tāvinira’a i te fenua ātea, e rave te peresideni misiōni i te hō’ē uiuira’a nō te parau fa’ati’a nō te hiero. Mai te mea ’ua ti’a-mā te misiōnare, e hōro’a ’oia i te parau fa’ati’a. Nā te peresideni misiōni e tu’u i te tai’o mahana ’e e ha’amana te parau fa’ati’a, ’ia nehenehe te reira e hope e toru ’āva’e i muri iho i te tai’o mahana i ho’i ai te misiōnare i te fare.
E uiui te ’episekōpo i te mau misiōnare tei ho’i mai, nō te hōro’a i te parau fa’ati’a ’āpī nō te hiero, ’ia fātata ana’e nā ’āva’e e toru i te hope. I te mau taime rū ’aita te ’episekōpo e vata, e nehenehe ’oia e fa’atia i te hō’ē o tōna nā tauturu ’ia fa’atere i teie mau uiuira’a.
I roto i te mau pāroita rahi nā te feiā ’āpī pa’ari ’ōtahi, e nehenehe te mau ’episekōpo e fa’ati’a i te mau tauturu ’ia fa’atere i teie mau uiuira’a.
E fārerei atu te mau misiōnare tei ho’i mai i muri iho, i te hō’ē melo o tō rātou peresidenira’a titi nō te hō’ē uiuira’a nō te parau fa’ati’a nō te hiero.
I roto i teie mau uiuira’a nō te parau fa’ati’a nō te hiero, e hi’o fa’ahou ato’a te ’episekōpo ’e te melo o te peresidenira’a titi i te mana’o tauturu i hōro’ahia i roto i te uiuira’a nō te ha’amāuruurura’a i te misiōnare (hi’o 24.8.2). E ’āparau rātou nō ni’a i te nu’ura’a i mua o te misiōnare tei ho’i mai, tōna aumaita’ira’a o te tino ’e tōna pi’ira’a i teienei i roto i te ’Ēkālesia. E fa’aitoito ato’a rātou iāna ’ia tāmau noa i te haere nā ni’a i te ’ē’a nō te tupura’a i te pae vārua ’e i te tāvinira’a i te roara’a o tōna orara’a.
Mai te mea ’aita tō te misiōnare tei ho’i mai e pi’ira’a i roto i te ’Ēkālesia, e ha’apāpū te ’episekōpo ’e te peresideni titi ē, e hōro’ahia te reira. E nehenehe te mau misiōnare tei ho’i mai e anihia ’ia tāvini ’ei rave ’ohipa hiero, mai te mea tei pīha’i iho noa te hō’ē hiero (hi’o 25.5).
26.5.3
Te mau melo ’aita i ora hō’ē a’e matahiti i roto i te hō’ē ā pāroita
Mai te mea ’aita hō’ē melo i ora tāmau noa i roto hō’ē ā pāroita hō’ē a’e matahiti te maoro, e hi’o te ’episekōpo i te parau melora’a o te melo nō te ha’apāpū ē, ’aita e tāpa’opa’ora’a nō te mau tā’ōti’ara’a o te ti’ara’a melo o te ’Ēkālesia i roto.
E fārerei atu te ’episekōpo ’aore rā te hō’ē tauturu tei fa’auehia i te ’episekōpo nā mua atu, hou ’oia ’a fa’atere ai i te hō’ē uiuira’a nō te parau fa’ati’a nō te hiero. Mai te mea e ’ite te hō’ē tauturu ē e ’ohipa ’ōmo’e teie, e tāpe’a ’oia i te ’āparaura’a i reira ra. E fa’aara ’oia i tōna ’episekōpo ’ia fārerei atu i te ’episekōpo nā mua atu, hou te uiuira’a.
26.5.4
I muri a’e te fa’ata’ara’a, te ta’ara’a ’aore rā te fa’a’orera’a i te fa’aipoipora’a
E nehenehe te ’episekōpo ’e te peresideni titi e fa’auruhia ’ia uiui i te hō’ē melo tei fa’ata’ahia, ’aore rā tei ta’a ’ia au i te ture ’aore rā tei fa’a’orehia te fa’aipoipora’a, mai te taime hope’a ’a fāri’i ai ’oia i te hō’ē parau fa’ati’a nō te hiero. I roto i teie uiuira’a, e tauturu rātou i te ha’apūai i te melo i te pae vārua. E hi’o ato’a rātou i te ti’a-mā-ra’a tāmau o te melo nō te haere i te hiero.
26.5.5
Te mau melo e fēti’i tō rātou e pāto’i ’ū’ana nei i te ’Ēkālesia i mua i te huira’atira ’aore rā e melo rātou nō te mau pupu tāiva
E ara maita’i te mau ’episekōpo ’e tō rātou nā tauturu ’ia hōro’a ana’e rātou i te mau parau fa’ati’a i te mau melo e fēti’i tō rātou e pāto’i ’ū’ana nei i te ’Ēkālesia i mua i te huira’atira ’aore rā e melo rātou nō te mau pupu tāiva ’Eiaha te mau melo i roto i teie huru orara’a e fa’atupu i te mana’o ē, e’ita rātou e nehenehe e fāri’i i te parau fa’ati’a nō te hiero, te tumu nō tā rātou paera’a fēti’i. E ti’a ’ia fa’aitoitohia rātou ’ia tāmau noa i te here i tō rātou mau feti’i piri. E nehenehe rātou e fāri’i i te hō’ē parau fa’ati’a nō te hiero, mai te mea e pāhono ti’a rātou ’e ma te ’ā’au tae i te mau uira’a ato’a nō te parau fa’ati’a hiero.
26.5.6
Te mau ta’ata e parau ia rātou iho e huriāhete
E fāri’ihia te mau ’ōro’a hiero ’ia au i te ’āpeni i fānauhia ai te ta’ata. Nō te melo ti’a mā ’aita e tītau i te hurira’a ihota’ata mai tō rātou ’āpeni ihiora i te fānaura’a, nā roto i te tāpū, te rāpa’aura’a ’aore rā te hurira’a ihota’ata tōtiare, e nehenehe rātou e fa’ari’i i te hō’ē parau fa’ati’a nō te hiero ’e i te mau ’ōro’a o te hiero. (Nō te hō’ē tātarara’a nō te hurira’a ihota’ata tōtiare, hi’o 38.6.23.)
Nō te mau melo tei rave i te mau ta’ahira’a nō te huri i te ihota’ata ’e i muri iho ’ua fa’aho’i i ni’a i tō rātou ’āpeni ihiora i te fānaura’a, ’e ’ua ti’a mā ’e ’ua parau fafau e ha’apa’o i te mau fa’auera’a a te Atua, e nehenehe tā rātou e fa’ari’i i te hō’ē parau fa’ati’a nō te hiero ’e i te mau ’ōro’a o te hiero.
E ’āpo’o te mau ’episekōpo ’e te peresideni titi nō te hi’o i te vaira’a o te ta’ata tāta’itahi ma te vai ara ’e te here huru Mesia. E tītau te mau peresideni titi ’e misiōni i te parau a’o a te peresidenira’a ārea.
Nō te mau ha’amāramaramara’a hau atu, ’a hi’o 38.6.23
26.5.7
Te mau melo tei rave i te hō’ē hara rahi
E’ita te hō’ē melo tei rave i te hō’ē hara rahi e fāri’i i te parau fa’ati’a nō te hiero, ’aita ana’e ’oia i tātarahapa mau (hi’o 32.6). Te taime i roto i te hara ’e te hōro’ara’a i te hō’ē parau fa’ati’a, e vaiihohia te reira i roto i te ihi’ōre’a [discretion] o te ’episekōpo ’e o te peresideni titi. E nava’i noa te reira nō te fa’ata’a ē, ’ua tātarahapa mau te ta’ata.
26.5.8
Te mau melo tei fāri’i-fa’ahou-hia i muri a’e i te ’īritira’ahia, ’aore rā i tō rātou fa’aho’ira’a, i tō rātou ti’ara’a melo nō te ’Ēkālesia
26.5.8.1
Te mau melo ’aita i rave na i tō rātou ’ōro’a hiero
I muri mai i tō te hō’ē melo tei ’ore i rave na i tōna ’ōro’a hiero, ’o tei fāri’i-fa’ahou-hia nā roto i te bāpetizora’a ’e i te ha’amaura’a, e nehenehe te ’episekōpo e uiui iāna nō te fāri’i i te hō’ē parau fa’ati’a nō te hiero, nō te mau bāpetizora’a ’e te mau ha’amaura’a nā roto i te monora’a (hi’o 26.4.2). Te tanora’a mau e tupu teie uiuira’a i roto i te hepetoma i muri mai i te ha’amaura’a o te melo. E ti’a i te mau melo tāne o te ’Ēkālesia ’ia fa’atōro’ahia i te hō’ē tōro’a o te autahu’ara’a, hou rātou e fāri’i ai i te hō’ē parau fa’ati’a nō te hiero.
E’ita e hōro’ahia i teie mau melo te parau fa’ati’a nō te rave i tō rātou iho ’ōro’a hiero, ē tae roa ’ia rae’ahia hō’ē matahiti i muri a’e i tō rātou fāri’i-fa’ahou-ra’a-hia i roto i te ’Ēkālesia, nā roto i te bāpetizora’a ’e te ha’amaura’a.
26.5.8.2
Te mau melo ’o tei rave a’ena i tō rātou ’ōro’a hiero
E’ita te mau melo tei rave a’ena i tō rātou ’ōro’a hiero e fāri’i i te hō’ē noa atu parau fa’ati’a nō te hiero, maori rā ’ua fa’aho’ihia mai tō rātou mau ha’amaita’ira’a hiero nā roto i te ’ōro’a nō te fa’aho’i-fa’ahou-ra’a mai o te mau ha’amaita’ira’a (hi’o 32.17.2). ’Ia oti tō rātou mau ha’amaita’ira’a i te fa’aho’i-fa’ahou-hia mai, e nehenehe rātou e fāri’i i te parau fa’ati’a nō te hiero, nō te mau melo tei rave a’ena i tō rātou mau ’ōro’a hiero.