“7–13 diciembre. “Santilal re li Qaawa’”: Hageo 1–2; Sakarias 1–4; 7–14,” Kim, Taaqehin—Choq’ re li ochoch ut li iglees: Li Najter Chaq’rab’ 2026 (2026)

“7–13 diciembre. “Santilal re li Qaawa’,”” Kim, Taaqehin: Li Najter Chaq’rab’ 2026

Li santil ochoch re Laie Hawai

7–13 diciembre: “Santilal re li Qaawa’”

Hageo 1–2; Sakarias 1–4; 7–14

Chirix k’iila chihab’ chi preexil, jun ch’uut aj Israelita, maare ke’wan li profeet aj Hageo ut aj Sakarias sa’ xyanqeb’, ke’kanab’aak chi q’ajk sa’ Jerusalen. Sa’ li ch’uut a’in wankeb’ li toj jultik reheb’ chan ru li santil ochoch naq maji’ kisachman. Reheb’ li ke’xpatz’ ma taawanq wi’chik xloq’al jo’ chanru li “xb’een xloq’al li rochoch” li Qaawa’ (Hageo 2:3), laj Hageo kixye li raatin li Qaawa’: “Ex tenamit sa’ ruchich’och’, k’ehomaq eech’ool chi k’anjelak chejunilex, xb’aan naq wankin eerik’in, … mexxuwak!” “Taanujaq li ochoch a’in rik’in lin loq’al, … ut sa’ li na’ajej a’in tink’e li tuqtuukilal” (Hageo 2:4–5, 7, 9).

A’b’an, maawa’ ka’ajwi’ li santil ochoch li ki’ajman yiib’aak wi’chik. Lix tenamit li Dios sachenaqeb’ ajwi’ sa’ musiq’ej. Ut xyiib’ankil wi’chik jun santil tenamit naab’al wi’chik li naraj chiru yal xsetb’aleb’ li pek ut xk’ojob’ankileb’ re xkab’lankil junaq santil ochoch. Naraj naxye naq li ch’ol aatin “Santilal re li Qaawa’” tento naq chapb’ilaq moko ka’ajwi’ ta chiru li santil ochoch, chiru aj b’an wi’ “lix kampaanileb’ li kawaay” ut chiru “chixjunileb’ li uk’al li na’oksimank Jerusalen” (Sakarias 14:20–21). Tento ajwi’ naq chapb’ilaqeb’ chiru li junjunq chi aamej.

Re xtzolb’al k’a’ru wan sa’ lix hu laj Hageo ut lix hu laj Sakarias, chi’ilmanq “Hageo” ut “Sakarias (Zacarias), Profeet sa’ li Najter Chaq’rab’” sa’ li K’utul Raqal reheb’ li Loq’laj Hu.

Li na’leb’ re tzolok sa’ li ochoch ut sa’ li iglees

Hageo 1; 2:1–9

“Teek’oxla chi us k’a’ru yookex chixb’aanunkil.”

Naab’al li k’anjel ki’ajman re xyiib’ankil wi’chik Jerusalen. A’b’an chirix naq kinume’ 15 chihab’ xsutq’ijikeb’ laj Israelita, li Qaawa’ kiraho’ xch’ool xb’aan naq ink’a’ ke’xyal xq’e chixyiib’ankil chi ak’il li santil ochoch (chi’ilmanq Hageo 1:2–5; chi’ilmanq ajwi’ Esdras 4:24). Naq taawil Hageo 1; 2:1–9, tz’ileb’ rix li patz’om jo’ a’in:

K’a’ru ke’xnumsi laj Israelita xb’aan naq ink’a’ ke’xchoy xyiib’ankil li santil ochoch?
K’a’ru kixyeechi’i li Qaawa’ reheb’ wi te’xyiib’ wi’chik lix santil ochoch?
K’a’ru li na’leb’ naxk’e choq’ aawe li Qaawa’ sa’ Hageo 1:5–7? Chan ru naru nakajayali li k’a’ru aajel ru choq’ aawe rik’in li Qaawa’? Chan ru naq osob’tesinb’ilat sa’ xk’ab’a’ xk’eeb’al li Dios sa’ xb’een na’ajej sa’ laa yu’am?

Eb’ li xb’eenil aj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan ke’xnumsi ajwi’ li k’a’ru ke’xnumsi laj Israelita sa’ lix kutankil laj Hageo (chi’ilmanq Tzol’leb’ ut Sumwank 95). K’a’ru nakatzol sa’eb’ li wiib’ chi seraq’ a’in chirix li k’a’ru nareek’a li Dios chirixeb’ li santil ochoch?

Chi’ilmanq ajwi’ Dale G. Renlund, “Li Jesukristo a’an li maatan,” Jolomil ch’utub’aj-ib’ re octubre 2023; Terence M. Vinson, “Tz’aqal xtzolomeb’ li Kolonel,” Jolomil ch’utub’aj-ib’ re octubre 2019; “Laa wochoch, Dios, naqara,” Eb’ li B’ich, 158; “El templo del Centro de la Ciudad de Provo terminado,” (video), ChurchofJesusChrist.org.

Sakarias 1–3; 7–8; 14

Li Qaawa’ naru tinxsantob’resi.

Sa’ laa k’a’uxl, chan ru naq aajel ru xtawb’al chi chapb’il li ch’ol aatin “santilal re li Qaawa’” chiruheb’ k’a’aq re ru neke’ilman rajlal jo’ naxye sa’ Sakarias 14:20? (chi’ilmanq ajwi’ Exodo 28:36–38). Chan ru naq aajel ru xtawb’aleb’ li aatin a’an chiruheb’ li santil ochoch sa’ li kutankil a’in? K’a’ru naraj naxye li aatin a’an choq’ aawe? Chan ru naru nakak’e li santilal chi wank sa’ laa yu’am wulaj wulaj? Tz’ileb’ rix li patz’om a’in naq taawileb’ lix b’oqom li Qaawa’ choq’ re lix tenamit chi wank chi sant wi’chik sa’ Sakarias 1:1–6; 3:1–7; 7:8–10; 8:16–17.

Naru ajwi’ nakawil Sakarias 2:10–11; 8:1–8; 14:9–11, 20–21 re xtzolb’al chan ruhaq li yu’am chalel naq chiqajunilo wanqo rik’in li Qaawa’ sa’ santilal. K’a’ru nawulak chawu chirix lix k’utb’esinb’il matk’ laj Sakarias chirix li tixk’ul Jerusalen? K’a’ru nakataw aran li taawaj raj sa’ laa tenamit laa’at? Chan ru naru nakakawresi aawib’ re wulak chi wank jo’ kixye laj Sakarias?

li Jesus na’ok Jerusalen sa’ xb’een jun li b’uur — “Xb’aan naq we’ chaq laa rey, tiik xch’ool ut aj q’axol u, tuulan ut wan chaq chirix jun ch’ina b’uur” (Sakarias 9:9). Triumphal Entry [Li ok aran Jerusalen], xb’aan laj Harry Anderson

Sakarias 9:9–11; 11:12–13; 12:10; 13:6–7; 14:1–9

Li Jesukristo a’an li yeechi’inb’il Mesias.

Sa’ lix tz’iib’ahom, laj Sakarias na’aatinak chirix lix k’anjel li Jesukristo sa’ ruchich’och’ ut chirix li xkab’ xk’ulunik. Arin natawman junjunq reheb’ lix profeetil aatin laj Sakarias, ut eb’ ajwi’ li raqal b’ar wi’ nach’olob’aman lix tz’aqob’resinkil ru. Naq taatzoleb’ li raqal a’an, patz’ aawib’: K’a’ru naxk’ut chiwu a’in chirix li Kolonel?

Sakarias 9:9–11 (chi’ilmanq Mateo 21:1–11; 1 Pedro 3:18–19)
Sakarias 11:12–13 (chi’ilmanq Mateo 26:14–16; 27:1–7)
Sakarias 12:10 (chi’ilmanq Jwan 19:37; Apokalipsis 1:7)
Sakarias 13:6–7; 14:1–9 (chi’ilmanq Mateo 26:31; Tzol’leb’ ut Sumwank 45:47–53)

Chan raj ru chaq li wank sa’ xyanqeb’ li kristiaan kixk’uleb’ li Jesus aran Jerusalen jo’ chanru naxye sa’ Sakarias 9:9–11? Chan ru naru nakak’ul a’an sa’ laa yu’am, sa’ laa wochoch, ut sa’ laa sutam?

Chi’ilmanq ajwi’ K’utul Raqal reheb’ li Loq’laj Hu, “Mesias,” Biblioteca del Evangelio; “La entrada triunfal del Señor en Jerusalén” (video), Biblioteca del Evangelio; Ronald A. Rasband, “Hosanna re li Dios Qʼaxal Taqenaq,” Jolomil ch’utub’aj-ib’ re abril 2023.

The Lord's Triumphal Entry into Jerusalem

Re xtawb’al xkomon chik li na’leb’, chi’ilmanq li hu Liahona ut li hu Para la Fortaleza de la Juventud re li po a’in.

Li na’leb’ re xtzolb’aleb’ li kok’al

Hageo 1:2–8

“Teek’oxla chi us k’a’ru yookex chixb’aanunkil.”

Naq taawil xcha’al Hageo 1:2–5 rik’ineb’ laa kok’al, tenq’aheb’ chixtawb’al k’a’ut naq moko sa ta xch’ool li Qaawa’ rik’ineb’ li kristiaan. Eb’ laa kok’al naru neke’xsik’ ru jun ch’ol aatin sa’ li raqal 6 ut te’xyiib’ xjalam-uuch a’an. Naru neke’xnumsi sa’ xyanqeb’ ut te’xq’ehi b’ar wan li ch’ol aatin nareetali li junjunq chi jalam-uuch. Naq naqak’e qahoonal choq’ re li k’a’ru jalan chiru li naraj li Qaawa’, chan ru naq a’an juntaq’eet rik’in naq nokowa’ak a’b’an ink’a’ nak’ojla qach’ool? Naru nekeye chan ru naru nekek’e eehoonal chixb’aanunkileb’ li k’a’ru aajel ru choq’ re li Qaawa’.
Naru nakawil li raqal 8 choq’ reheb’ laa kok’al ut patz’ reheb’ naq te’xk’oxla naq “yookeb’ chi xik sa’ k’iche’,” “neke’xk’am chaq xche’,” ut “neke’xyiib’ wi’chik lix loq’laj muheb’aal li Qaawa’.” Laa kok’al naru neke’xtz’iib’a k’a’ru neke’xb’aanu chiru jun kutan, jo’ ajwi’ li k’a’ru naxpatz’ li Qaawa’ reheb’. Patz’ reheb’ laa kok’al naq “te’xk’oxla chi us k’a’ru yookeb’ chixb’aanunkil” rik’in xk’eeb’al sa’ jun sirso li k’a’ru raj aajelaq ru choq’ re li Qaawa’ sa’ li xe’xtz’iib’a.

Li k’utuk jayalinb’il sa’ li junkab’al. Li Awa’b’ej Russell M. Nelson kixk’ut naq li ochochnal a’an “jun na’ajej re xtzolb’al li evangelio” (“Li ok choq’ jun aj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan jwal chaab’il,” Jolomil ch’utub’aj-ib re octubre 2018). Naq laa junkab’al te’xtzol li na’leb’ naxk’e laj Hageo re “rilb’al li k’a’ru yookex chixk’ulb’al,” naru nakat-aatinak chirix xk’eeb’al li Dios sa’ xb’een na’ajej sa’ li qayu’am sa’ junkab’al.

Sakarias 3:1–7

Xk’ulb’aleb’ ut xpaab’ankileb’ li sumwank naru nikinxtenq’a chi wulak wi’chik jo’ li qaChoxahil Yuwa’ ut li Jesukristo.

Laj Sakarias kiril sa’ jun k’utb’esinb’il matk’ jun yuwa’b’ejil aj tij, li “tiqto rik’in tz’aj aj aq’” (Zakarias 3:3). Jun li anjel kixk’e xt’ikr li saq ru. Naru nakatenq’aheb’ laa kok’al chixtawb’aleb’ li aajel ruhil yaal rik’in rilb’al Sakarias 3:1–7 ut teeye k’a’ raj ru nareetali li t’ikr tz’aj ru ut li t’ikr saq ru. Chan ru nokowulak chi wank chi saq qu chiruheb’ li qamaak, us ta chirix naq ak kub’enaq qaha’? Chan ru naq li qasumwank re li qakub’iha’ nokoxtenq’a “chixpaab’ankileb’ li raatin li Qaawa’”?
Laa’at ut eb’ laa kok’al naru nekeril xjalam-uuch jun kub’iha’, jo’ li wan sa’ li tusleb’ aatin a’in. K’a’ut naq saq li t’ikr naqoksi sa’ li qakub’iha’? Naru nekeb’icha jun li b’ich chirix li kub’iha’, jo’ “Naq nakubʼe lin haʼ” (B’ichleb’aal choq’ reheb’ li Kok’al, 53); k’a’ru naxk’ut li b’ich chirix k’a’ut naq li Qaawa’ naraj naq taakub’eeq qaha’?

jun yuwa’b’ej naxkub’si xha’ lix rab’in sa’ jun nima’

Sakarias 9:9–11; 11:12; 13:6–7

Li Jesukristo a’an li yeechi’inb’il Mesias.

Eb’ laa kok’al maare taawulaq raj chiruheb’ xk’oxlankil li k’a’ru naxye sa’ Sakarias 9:9, naq li Jesus ki’ok aran Jerusalen chiru xraqik lix xamaan sa’ lix yu’am sa’ ruchich’och’. Re xtenq’ankileb’ rik’in a’in, k’ut chiruheb’ jun xjalam-uuch li kik’ulman, jo’ li wan sa’ li tusleb’ aatin a’in. Naru ajwi’ nakawotz rik’ineb’ “El Salvador va a Jerusalén” (sa’ Relatos del Nuevo Testamento, 110–112). Eb’ laa kok’al naru neke’xtaweb’ kristiaan sa’ li jalam-uuch “li neke’saho’ xch’ool.” Ani li rey sa’ Sakarias 9:9? K’a’ut naq nokob’antioxin chirix a’an?

1:35
Chapter 44: The Savior Goes to Jerusalem
Naru nakatenq’aheb’ laa kok’al chixjuntaq’eetankil lix profeetil aatin laj Sakarias rik’ineb’ li raqal neke’xch’olob’ lix tz’aqlojik ru sa’ li Ak’ Chaq’rab’. Arin wankeb’ junjunq eetalil: Sakarias 9:9 ut Mateo 21:5–9; Sakarias 9:11 ut 1 Pedro 3:18–19; Sakarias 11:12 ut Mateo 26:14–16; Sakarias 13:7 ut Mateo 26:31. K‘a‘ru naqatzol chirix li Kolonel sa‘eb‘ li raqal a‘an?

Re xtawb’al xkomon chik li na’leb’, chi’ilmanq li hu Amigos re li po a’in.

jun esil chiruheb’ naab’aleb’ li santil ochoch naxye “Santilal re li Qaawa’” ut “Li Rochoch li Qaawa’” sa’ k’iila paay chi aatinob’aal — “Santilal re li Qaawa’” na’ilman chiru chixjunileb’ li santil ochoch.

Perel re kok’ k’anjel reheb’ li kok’al: Li Jesukristo naru naxsaqob’resi ru lin musiq’ — “Santilal re li Qaawa’” na’ilman chiru chixjunileb’ li santil ochoch.