“Tingting bilong Tingim: Ridim Poetri insait long Opela Testamen,” Kam, Bihainim Mi—Bilong Haus na Sios: Opela Testamen 2026 (2026)
“Ridim Poetri insait long Olpela Testamen,” Kam, Bihainim Mi: Olpela Testamen 2026
Ol Tingting bilong Tingim
Ridim Poetri insait long Olpela Testamen
Long Olpela Testamen buk bilong Genesis i go inap long Esther, yumi painim planti stori—we i toktok long spirit sait bilong ol bikpela samting we i bin kamap. Noah i bin bildim sip, Moses i bin helpim Israel, Hannah i bin beten long gat pikinini man, na i go yet. Stat wantaim Job, yumi painim narapela kain raiting stail. Long ol dispela buk, ol man i raitim Olpela Testamen i tanim i go long poetic tok peles long autim ol dip pilings o ol bikpela tok profet long wanpela rot we ol man i no inap long lus tingting.
Yumi bin lukim pinis sampela ol eksampel bilong ol poetri we i stap long ol historikal buk bilong Olpela Testamen. Stat long buk bilong Job i go yet, yumi bai lukim planti moa long ol dispela. Ol buk bilong Job, Psalm, na Proverb em i pulap long ol poetri, na tu ol hap bilong ol buk bilong ol profet olsem Isaiah, Jeremiah, na Amos. Bikos ridim poetri em i no wankain taim yu ridim wanpela stori, long klia gut long en em i nidim yumi long lukim long narapela we. Hia i gat ol sampela tingting we i ken halivim yu long painim moa mining long ol poem insait long Olpela Testamen.
Save long ol poem bilong Hibru.
Namba wan, em i ken halivim yu long save olsem ol poem bilong Hibru insait long Olpela Testamen i no beis long raim, olsem ol sampela narapela kain poem. Na maski ol i gat wankain krai, ol toktok, na harim i kamap gen em ol sampela wei bilong harim klia ol poem bilong ol Hibru, ol dispel samting i ken lus taim ol i tanim tok. Wanpela samting yu bai luksave long en, tasol em ripitesen bilong ol tingting o ol aidia, sampela taim ol kolim “paralelism.” Hia em wanpela isi eksampel bilong Isaiah:
Putim strong bilong yu, O Saion.
putim ol naispela klos bilong yu, O Jerusalem. (Isaiah 52:1)
Psalm 29 i gat planti tok i wankain—long eksampel:
Nek bilong Bikpela i strong moa yet;
nek bilong Bikpela i pulap long biknem. (Psalm 29:4)
Na hia em i eksampel we yu save olsem namba tu lain i bai wankain olsem namba wan lain we i mekim isi long yu long klia gut long dispela hap tok:
Mi bin givim yu ol klinpela tit insait long olgeta ol siti bilong yu,
na laikim bred insait long olgeta peles bilong yu. (Amos 4:6)
Long ol dispela ol eksampel, dispela poet em i ripitim wanpela aidia we i gat liklik senis. Dispela teknik i ken strongim aidia i wok long kamap planti taim na yusim ol samting i no wankain long tok kliagut tru o divelopim em.
Long ol narapela, dispela tupela wankain sentens i yusim wankain tok ples long soim ol narakain aidia, olsem insait long dispela eksampel:
Wanpela bel isi bekim i bai daunim bel koros:
tasol ol tok koros i save kirapim bel kros. (Provebs 15:1)
Dispela kain stail bilong rait ino kamap nating. Ol man i raitim dispela i save na raitim. Em i save helpim ol long soim ol filins bilong spirit o tok tru wantaim pawa na naispela. So taim yu lukim paralelisim raitin insait long Olpela Testamen, askim yu yet hau em helpim yu long kliagut long ol toktok bilong man i raitim. Long eksampel, ating Isaiah i laik tok wanem taim em tok “strong” wantaim “naispela klos” na “Saion” wantaim “Jerusalem”? (Isaiah 52:1). Yumi bai tok wanem long dispela hap toktok “isipela bekim” sapos yumi save olsem “tok kros ” em i oposit? (Provebs 15:1).
Em i bringim bek Sol bilong Mi, Walter Rane i mekim
Hibru Poetri olsem wanpela Nupela Pren
Sampela lain i skelim ridim poetri olsem ol i bungim wanpela nupela man. Ridim ol poem bilong Olpela Testamen, orait, ating em i olsem bungim wanpela man i kam long wanpela longwe kantri na kalsa bilong narapela kantri husait i save toktok long narapela tok ples long yumi—na husait i gat moa long tu tausen krismas. Dispela man bai toktok long ol samting we yumi no kliagut long en pastaim, tasol em i no minim olsem ol i nogat gutpela toktok long mekim. Yumi nid long spendim taim wantaim ol tasol, long traim na lukim ol samting long wei bilong ol. Yumi ken painim insait long bel bilong yumi, yumi kliagut long yumi yet gut tru. Na sapos yumi soim pasin bilong stap isi na pasin sore, ol nuipela poro bilong yumi i ken kamap gutpela pren.
So taim yu ridim wanpela tok long Isaiah, olsem eksampel, tingim olsem em namba wan introdaksen bilong yu long wanpela nupela poroman. Askim yu yet, “Wanem tingting bilong mi?” Dispela hap toktok i mekim yu pilim olsem wanem—maski sapos yu no kliagut long olgeta toktok? Orait ridim gen, planti taim sapos inap. Tingim long ridim aut bikpela; sampela man i save painim moa mining long dispela we. Luksave ol wanwan wod Isaiah i susim, moa yet ol dispela wod we i save mekim wanpela piksa insait long tingting bilong yu. Ol dispela piksa i mekim yu pilim olsem wanem? Ol i tok wanem samting long filings bilong Isaiah? Taim yu stadim moa long toktok bilong ol dispela man i raitim Olpela Testamen, yu bai panim olsem ol i bin save na susim ol toktok bilong ol na ol teknik long soim dispela dip spiritual toktok.
Ol poem i ken kamap gutpela pren bikos ol i helpim yumi long kliagut long ol filings na ekspiriens bilong yumi. Olpela Testamen ol poem i dia tumas bikos ol i save helpim yumi long kliagut ol impotent filings na ekspiriens bilong yumi—ol dispela we i konektim rilesensip bilong yumi long wantaim God.
Taim yu stadim poetri insait long Olpela Testamen, tingim olsem dispela ol skripsa stadi i moa gutpela taim em i lidim yumi go long Jisas Krais. Painim ol simbol, piksa, na ol tok tru we i ken bildim feit bilong yu long Em. Harim ol tingting i kam long Holi Spirit taim yu stadi.
Planti save long rit na rait
Wanpela grup bilong Olpela Testamen poetri em ol saveman i kolim “save long rit na rait.” Job, Proverbs, na Ecclesiastes i stap insait long dispela grup. Taim psalms i save autim filings bilong litimapim nem bilong Bikpela, sore na krai, na lotu, save long rit na rait i fokas long edvais i no pinis o i dip, save tingting bilong askim. Buk bilong Job, olsem eksampel, i lukluk long jastis bilong God na as bilong pen na wari bilong man. Proverbs i givim kaunsel long hau long stap gut, wantaim ol gutpela toktok we ol i bin bungim wantaim na givim i kam daun long jeneresen bipo Na Ecclesiastes i kamapim askim we i kolim wanem em as bilong laip em yet—taim olgeta samting i luk olsem em i no save kamap nating, bai yumi panim tru mining long we? Yu ken tingim ol wisdom literature olsem bikpela tingting wantaim ol strongpela man go pas husait i serim lukluk bilong God na wol Em i mekim—na em tu i ken helpim yu long kliagut ol dispela samting moa gutpela long bifo.