“Ngondu Muitanu 25–31. Mukalenga Wakajula Musungidi: Balumbuluishi 2–4; 6–8; 13–16,” Luaku, Undonde—Bua mu Dîku ne mu Ekelezia: Dipungila Dikulukulu 2026 (2026)
Ngondu Muitanu 25–31. Mukalenga Wakajula Musungidi, Luaku, Undonde: Dipungila Dikulukulu 2026
“Bulelela Nenye Nebe”—Debola Muprofete Mukaji, kudi Des Leavitt
Ngondu Muitanu 25–31: Mukalenga Wakajula Musungidi
Balumbuluishi 2–4; 6–8; 13–16
Tudi bonsu bamanya tshidi kuenza bubi kumvuija, nyingalala buatshi, ne pashisha kudimuna mutshima ne pangadika bua kushintulula ngikadilu yeba. Kadi misangu ya bungi tudi tupua moyo dipangadika dietu ne, padi ditêta dilua, tudi tudipeta nkayetu tuenza bubi bua momumua. Tshintu etshi tshidi tshitamba kumueneka mu mukanda wa Balumbuluishi. Benzejibua kudi mitaba ne bienzedi bia dikukuila dia Bena Kânana—bavuabo ne tshia kuipata ku buloba—Bena Isalele bakashipa bipungidi biabu ne Mukalenga ne bakasesuka ku dimutendelela. Bu tshipeta, bakajimija bukubi buenda ne bakakuluka mu bupika. Ne nansha misangu yonsu ivua etshi tshienzeka, Mukalenga wakapesha bantu benda ba tshipungidi diesa dia kukudimuna mutshima ne kujula musungidi, mulombodi wa basalayi mubikidibua ne “mulumbuluishi.” Balumbuluishi bonsu ba mu mukanda wa Balumbuluishi ki mbavua bâkana to, kadi bamua ba ku bobu bavua ne ditabuja dinena mu disungila dia bana ba Isalele ne dibapingajilula ku malanda a tshipungidi tshiabu ne Nzambi. Miyuki eyi idi ituvuluija ne nansha tshintu tshidi tshitusesuisha kudi Yezu Kilisto, udi Musungidi wa Isalele ne udi misangu yonsu mudisuila bua kutusungila ne kutuakidila patudi tupingana kudiye.
Bua muenenu wa mukanda wa Balumbuluishi, tangila “Judges, book of”mu Dictionaire dia Mukanda wa Nzambi.
Ngenyi bua Dilonga mu Dîku ne mu Ekelezia
Balumbuluishi 2:1–19; 3:5–12
Mukalenga udi umbuikidila misangu yonsu indi nkudimuna mutshima.
Mukanda wa Balumbuluishi udi mua kuikala bionsu bibidi didimuisha ne dikolesha. Keba didimuisha edi ne dikolesha pawudi ubala Balumbuluishi 2:1–19; 3:5–12. Mushindu kayi uwudi umvua didimuisha ne dikolesha bienzeka kuwudi?
Tshilejilu, pikala Balumbuluishi 2:19 muikala pa wewa ne matêta eba pa mutu pa Bena Isalele ba kala, uvua mua kuamba tshinyi? Pikala Balumbuluishi 3:9 muikala pa tshivua Mukalenga muenza bua kukusungila, uvua mua kuamba tshinyi?
Ela meji bua dibala lukonku ne diandamuna pa dibeji 9 dia For the Strength of Youth: A Guide for Making Choices. Mushindu kayi uwudi umvua etshi tshienzeka kudi dimanya dia Bena Isalele mu mukanda wa Balumbuluishi? Tshinyi tshidi etshi tshikulongesha pa Yezu Kilisto?
Balumbuluishi 4:1–15
Ndi mua kupesha bakuabu meji a nyuma bua kuikala ne ditabuja mu Mukalenga.
Misangu mikuabu ditabuja dia muntu umua didi mua kufila meji a nyuma ku ditabuja dia bakuabu ba bungi. Mu Balumbuluishi 4, muntu umua awu uvua Debola. Bala pa yeya mu Balumbuluishi 4:1–15, ne funda dienzeja divuaye nadi pa bantu bavua bamunyunguluka. Eyi idi imua ya nkonku idi bua kukuambuluisha bua kuela meji pa mushindu udi dimanya dienda mua kuenzeka mu moyo weba:
-
Mushindu kayi uwudi umvuija ngikadilu ivua Bena Isalele bikala nayi mu tshikondu atshi? (tangila tunungu 1–3). Mapetangana kayi awudi umona ku ngikadilu ya lelu—mu bu muntu ne mu nsangilu wa bantu?
-
Mêyi anyi bienzedi kayi bia Debola bidi bileja ne uvua ne ditabuja mu Mukalenga? Mushindu kayi udi ditabuja dienda dienzeja bakuabu? Tshinyi tshikuabu tshidi tshikukemesha pa yeya?
-
Tshinyi tshiwudi wela meji tshivua Debola usua kumvuija pa lukonku luenda mu kanungu 14: Mukalenga kena mudianjila kumpala kueba anyi? Mushindu kayi udi Mukalenga “udianjila kumpala” kueba? (tangila Dilongesha ne Bipungidi 84:87–88).
Nana meji pa mushindu udi ditabuja dieba mu Yezu Kilisto mua kubenesha bakuabu mushindu uvua dia Debola dibenesha Balaka ne Bena Isalele bakuabu? Bua kukuambuluisha bua wela meji pa etshi, udi mua kulonga mukenji wa Mukulu Neil L. Andersen “We Talk of Christ” (Liahona, Ngondu wa Dikumi ne Umua 2020, 88–91). Keba mukenji bua (1) tubingila bua kuakula bia bungi patoka pa Mupandishi ne (2) mishindu ya kutshienza.
Pashisha udi mua kuenza mulongu wa bintu biwudi mumanya pa Yezu Kilisto—ku mifundu, ku mêyi a Baprofete badi ne moyo, ne ku dimanya dia nkaya. Nganyi udi ne dijinga dia kumanya etshi? Mushindu kayi uwatshitangalaja?
Tangila kabidi Matayo 5:14–16; 1 Petelo 3:15; “l’Esprit du Dieu saint,” Cantiques, no. 2.
Bikila bua ditangalaja. Pawikala mulongeshi—mu dîku anyi mu ekelezia—“pesha balongi diesa bua kutangalaja ne umua ne mukuabu tshidibu balonga pa Mupandishi ne lumu luimpa luenda. Dienza etshi didi mua kubambuluisha bua kubueja munda muabu malelela adibu balongeshibua ne kuâleja” (Teaching in the Savior’s Way, 26). Tshilejilu, tshikondu tshia dilonga Balumbuluishi 4 pamua, udi mua kupesha mulongi yonsu tshintu kampanda tshisunguluka bua kukeba mu shapita ne pashisha babikila bua kuambilangana umua ne mukuabu bidibu bapeta.
Balumbuluishi 6–8
Mukalenga udi mua kuenza bishima pandi mueyemena mu njila yenda.
Pawudi ubala Balumbuluishi 6–8, funda bu tshilejilu muaba udi Mukalenga ulomba Gideona bua kuitabuja tshintu kampanda tshivua tshimueneka katshiyi tshinangibua. Ukatu mulomba tshintu tshia momumua kuwudi anyi?
Tshinyi tshiwudi umvua tshidi Mukalenga uteta bua kukulongesha ne mulubu ewu? Mushindu kayi uwudi mumona Mukalenga muenza mudimu wenda mu mishindu idi imueneka kayiyi minangibua?
Balumbuluishi 13–16
Nzambi udi unkankamika pandi ne lulamatu ku bipungidi bianyi.
Shimishona wakajimija bionsu bibidi bukola buenda bua mubidi ne bua nyuma bualu wakanyanga bipungidi bienda ne Nzambi, biangata ebi bivua bienzeka nangananga kudi Bena Nazaleta (bua mamanyisha pa Bena Nazaleta, tangila Nomba 6:1–6; Balumbuluishi 13:7). Pawudi ubala pa Shimishona mu Balumbuluishi 13–16, funda tunungu tudi tuleja ne Mukalenga uvua ne Shimishona, momumua mudi tunungu tuleja ne Shimishona kavua mudifila mu kabujima kudi Mukalenga to.
Udi kabidi mua kunana meji pa bipungidi biwudi muenza ne Mukalenga. Mushindu kayi udi bipungidi ebi bituala bukola buenda mu moyo weba? Tshinyi tshiwudi ulonga pa mamanya a Shimishona tshidi tshikupesha meji a nyuma bua kushala mulelela ku bipungidi ne Nzambi?
Muanetu Mukaji Ann M. Dibb wakalongesha ne: “Shimishona wakaledibua ne makanda a bungi. Mamuenda uvua mulayibua, ‘Neabange kusungila Bena Isalele mu bianza bia Bena Peleshete’ [Balumbuluishi 13:5]. Kadi muvua Shimisona ukola, wakatangila bikola ku matêta a buloba pa mutu pa ku njila wa Nzambi. Wakenza masungula bualu a ‘ka[musankisha] bimpa’ [Balumbuluishi 14:3] kabiyi bua ne masungula awu avua mimpa to. Mu kuambulula, mifundu idi yenzela tshiambilu ‘ne wakapueka biandi’ [Balumbuluishi 14:7] bu padibu bakula bua ngendu, bienzedi, ne masungula bia Shimishona. Pa mutu pa kujuka ne kukenka bua kukumbaja makanda avuaye nawu, Shimishona wakatshimunyibua kudi buloba, wakajimija bukola bumupa kudi Nzambi, ne wakafua bibi, lufu lua tshikosu” (“Arise and Shine Forth,” Liahona, Ngondu Muitanu 2012, 118).
Tangila kabidi Dallin H. Oaks, “Covenants and Responsibilities,” Liahona, Ngondu Muitanu 2024, 93–96; Ulisses Soares, “Covenant Confidence through Jesus Christ,” Liahona, Ngondu Muitaunu 2024, 17–21.
Ngenyi bua Kulongesha Bana
Bualu Dialumingu edi didi Dialumingu dia kumpala dia ngondu, balongeshi ba Bana badi bakoleshibua bua kuenzela bibilu bia dilonga mu “Tshikumbajilu B: Dilongolola Bana bua Matuku a Moyo mu Njila wa Tshipungidi.”
Balumbuishi 3:7–9, 12–15
Yezu Kilisto udi Musungidi wanyi.
-
Balumbuishi 3 udi umvuija tshitupa tshidi tshilongesha pa bukola bua Mupandishi bua kutusungila ku bubi. Bua kuambuluisha bana beba bua kujandula tshitupa etshi, udi mua kufunda biambilu ebi: “wakenza bintu ebi,” “wakela lubila kudi Mukalenga,” ne “Wakajula musungidi.” Pashisha bana beba badi mua kukeba biambilu ebi mu Balumbuluishi 3:7–9 ne Balumbuluishi 3:12–15. Tshinyi tshiwudi ulonga pa Mukalenga ku tshitupa etshi?
-
Bua kushindamena ne Yezu Kilisto udi Musungidi wetu, udi mua kusangisha bimfuanyi bia bantu, biangata tshimfuanyi tshia Yezu, ne kubiteka bitangila panshi. Lekela bana beba bangata muntu ku muntu bua kukudimuna bimfuanyi. Padibu bapeta tshimfuanyi tshia Yezu, imbayi musambu pa yeya, bu mudi “He Sent His Son” (Children’s Songbook, 34–35), ne londela bana beba pa mushindu uvuaye mukusungila.
Balumbuluishi 4:1–15
Ndi mua kupesha bakuabu meji a nyuma bua kuikala ne ditabuja mu Mukalenga.
-
Udi mua kuenzela “Deborah the Prophetess” mu Old Testament Stories, 92–95, bua kulondela bana beba muyuki mu Balumbuluishi 4. Lejanganayi tshinudi nuanyisha pa Debola. Mushindu kayi uvua ditabuja dienda mu Mukalenga dibenesha bantu bavua bamunyunguluka? Tshinyi tshitudi mua kuenza bua kuambuluisha bakuabu bikala ne ditabuja dia bungi mu Yezu Kilisto?
2:9Deborah the Prophetess
Balumbuluishi 7:1–21
Mukalenga udi mua kuenzela bintu bikesa bua kuenza bintu binena.
-
Enzela Balumbuluishi 7:4–7, mu dibeji dia tshibilu tshia lumingu elu, anyi “The Army of Gideon” mu Old Testament Stories, 96–99, bua kulongesha bana beba pa mushindu uvua Mukalenga muenza tshiluilu tshia Isalele tshitambe bukesa. Buatshinyi Mukalenga uvua musua bua tshiluilu tshia Gideona tshikala tshikesa bikola? (tangila Balumbuluishi 7:2).
2:37The Army of Gideon
-
Bana beba badi mua kuzola bimfuanyi bia muele, difuma, mpungi, muendu, ne kabondu ne kuakula pa tshionsu tshia ku bintu ebi tshidibu mua kuikala natshi dijinga mu mvita. Pashisha badi mua kubala Balumbuluishi 7:16 bua kulonga tshivua Mukalenga muprofetela tshiluilu tshia Gideona bua kuenzela. Pawudi ubala pa mvita mu Balumbuluishi 7:19–21, ambilanganayi tshinudi balonga pa Mukalenga ku muyuki ewu.
Shimishona Udi Upula Makunji, kudi James Tissot ne bakuabu
Balumbuluishi 13:5
Dilama bipungidi didi dimpesha makanda.
-
Bipungidi bia Shimishona ne Mukalenga biakamupesha makanda a mubidi, anu mudi bipungidi bietu bitupesha makanda a nyuma. Bana beba badi mua kusanka dienza amua mibidija a mubidi ne diyukilangana pa mushindu udi mibidija â mua kuambuluisha bua kuenza mibidi yetu mikola. Mushindu kayi udi dilama bipungidi dienza nyuma yetu mikola? (tangila Mosiya 18:8–10; Dilongesha ne Bipungidi 20:77, 79).
Bua bia bungi, tangila malu a ngondu ewu a Makazina a Mulunda.