Luaku, Undonde
Ngondu Muibidi 23–Ngondu Muisatu 1. Tshintu kayi Tshidi mua Kupita Mukalenga Bukola?: Genese 18–23


Ngondu Muibidi 23–Ngondu Muisatu 1. “Tshintu kayi Tshidi mua Kupita Mukalenga Bukola?”: Genese 18–23,” Luaku, Undonde—Bua mu Dîku ne mu Ekelezia: Dipungila Dikulukulu 2026 (2026)

Ngondu Muibidi 23–Ngondu Muisatu 1. “Tshintu kayi Tshidi mua Kupita Mukalenga Bukola?”, Luaku, Undonde: 2026

Sala muambula muana Isaka

[Sala ne Isaka, kudi Scott Snow

Ngondu Muibidi 23–Ngondu Muisatu 1: “Tshintu kayi Tshidi mua Kupita Mukalenga Bukola?”

Genese 18–23

Moyo wa Abalahama ne Sala, muwujibua ne bikumina bidi bisama ne bidi biosha mutshima, udi tshilejilu tshia bulelela buvua Abalahama mulonga mu tshimônyi—ne tudi bonsu pa buloba bua kuleja ne netuenza bintu bionsu nansha bia mushindu kayi biatulomba Mukalenga Nzambi wetu bua kuenza (Abalahama 3:25). Abalahama ne Sala bavua mua kuleja ne badi ne lulamatu anyi? Bavua mua kutungunuka ne kuikala ne ditabuja mu mulayi wa Nzambi wa ndelanganyi mivula, nansha pavuabu batshidi kabayi ne bana mu bukulumpa buabu? Ne musangu uvua Isaka muledibua, ditabuja diabu divua mua kunanukila kakuyi kuela meji—mukenji wa dilambula muana wabu umua kupitshila ku tshivua Nzambi mulaya bua kukumbaja tshipungidi atshi anyi?

Abalahama ne Sala bavua beyemena Nzambi, ne uvua mubeyemena (tangila Genese 15:6; Lomo 4:3). Mu Genese 18–23, tudi tumona miyuki ku nsombelu wa Abalahama, Sala, ne bakuabu idi mua kutunungena bua kuela meji pa dijinga dietu nkayetu bua kuitabuja milayi ya Nzambi, kunyema tshikisu ne kubenga kutangila panyima kashidi, ne kueyemena Nzambi kakuyi kutangila mulambu. Mu kututeta, Nzambi udi kabidi utulongolola.

ikone wa bia kulonga

Ngenyi bua Dilonga mu Dîku ne mu Ekelezia

Genese 18:9–14; 21:1–7

Mukalenga udi ukumbaja milayi yenda mu Tshikondu tshienda nkayenda.

Mukalenga udi wenza milayi ya butumbi kudi bena lulamatu, kadi misangu mikuabu, bikondu bia mioyo yetu bidi mua kutuenzeja bua kuelangana meji pa mushindu udi milayi eyi mua kuikala mipepela bua kukumbajibuayi. Abalahama ne Sala bavua mua kuikala bumvua mushindu awu. Tshinyi tshiwudi mulonga ku mamanya abu. Bidi mua kuikala biambuluisha bua kubangisha dilonga dieba mu kumonanuna tshivua Mukalenga mulaya mu Genese 17:4, 15–22. Mushindu kayi uvua Abalahama ne Sala bandamuna? (tangila Joseph Smith Translation, Genese 17:23 [mu Genese 17:17, footnote b]; Genese 18:9–12). Mushindu kayi uvua Mukalenga muandamuna bua kubambuluisha bua bapeta ditabuja dinena mu milayi yenda? (tangila Genese 18:14).

Tshinyi tshiwudi upeta mu tunungu etu tshidi tshîbaka ditabuja dieba? Mamanya kayi makuabu—mu moyo weba anyi wa muntu mukuabu—adi makankamika ditabuja dieba ne Mukalenga neakumbaja milayi yenda mu diba ne mushindu wenda nkayenda? Udi kabidi mua kunana meji mushindu uwudi mua kutua mpanda ku ditabuja dieba padi mabenesha malayibua kâyi mapetshibua mu moyo ewu. Mubelu kayi uwudi upeta mu Ebelu 11:8–13 ne mukenji wa Mulombodi Mukulu Russell M. Nelson “Christ Is Risen; Faith in Him Will Move Mountains”? (Liahona, Ngondu Muitanu 2021, 101–4).

Tangila kabidi Dilongesha ne Bipungidi 88:68.

Genese 19:12–29

Mukalenga udi ungenzeja bua kunyema tshikisu ne kubenga kutangila panyima.

Malongesha kayi awudi ulonga pa dinyema tshikisu pawudi ubala pa Lota ne dîku dienda? Tshilejilu, tshinyi tshidi tshikukemesha pa tshivua banjelu bamba ne benza bua kuambuluisha Lota ne dîku dienda bua kunyema kabutu? (tangila Genese 19:12–17). Mushindu kayi udi Mukalenga mukuambuluisha ne dîku dieba bua kunyema anyi kupeta bukubi ku bubi budi buenzeja mu buloba? Ela meji pa bikondu biwuvua mua kuikala mutêtshibua bua “[kutangila] panyima” (kanungu 26) pawudi muenzejibua bua kutangila kumpala ne ditabuja mu Mupandishi. Tshinyi tshidi Luka 9:62 ukumbaja ku diumvua dieba dia tshiena bualu etshi?

Tangila kabidi Joseph Smith Translation, Genesis 19:9–15 (in the Bible appendix).

Genese 19:26

Ntshinyi tshivua mukaji wa Lota muenza tshibi?

Mukulu Jeffrey R. Holland wakalongesha:

“Bivua bimueneka ne, tshivua tshibi ne mukaji wa Lota tshivua ne kavua anu utangila panyima to; mu mutshima wenda uvua musua kupingana panyima. Bidi mua kumueneka ne nansha muvuaye kumpala mupita mikalu ya tshimenga, ukavua ujinga tshivua Sodomo ne Komole bamupesha. …

“Bidi bipepela ne mukaji wa Lota wakatangila panyima ne dijinga kudi Mukalenga bua tshivuaye umulomba bua kushiya panyima. … Nanku kabiena anu ne uvua mutangila panyima to; wakatangila panyima mutantshi mula. Mu tshikosu, dilamata dienda ku malu mashala biakamupangisha ditekemena dia matuku alua. Atshi, mu muenenu, tshivua tshimueneka mu tshitupa tshia bubi buenda.

“…Ndi nusengelela bua kanujingakanyi bua matuku akadi mapita anyi kutekemena patupu bua matuku a mâlaba, nansha pikala matuku â avua matamba buimpa. Tudi mua kulongela pa matuku mashala kadi ki kuâsombela kabidi to. Tudi tutangila panyima bua kupeta makala adi akenka a mamanya kadi ki butu nansha. Ne patudi balonga bituvua mua kulonga ne batuala bimpa bituvua bamanya, nanku tudi tutangila kumpala ne tuvuluka ne ditabuja didi misangu yonsu ditangisha kumpala mu matuku alualua. …

“… Kujingakana mu nsombelu mishala, biangata bilema bishala, kabiena anu bimpa nansha! Kabiena lumu luimpa lua Yezu Kilisto nansha. …

“Kudi [bantu] bonsu ba tshikondu tshionsu, ndi ngela lubila ‘Vulukayi mukaji wa Lota’ [Luka 17:32]. Ditabuja didi bua matuku alualua. Ditabuja didi dîbaka pa matuku mashala kadi kadiena dijinga bua kushala popu. Ditabuja didi ditekemena ne Nzambi udi ne bintu binena mu tshibutshilu tshia yonsu wa kutudi ne Kilisto udi bulelela ‘muakuidi munena wa bintu bimpa bilualua’ (Ebelu 9:11)” (“The Best Is Yet to Be,” Ensign, Ngondu wa Kumpala 2010, 24, 26–27).

Abalahama utangila mu diûlu ne kele mu tshianza tshienda ne Isaka muladika pa tshioshelu.

Abalahama ne Isaka, kudi Harold Copping

Genese 22:1–19

ikone wa seminaire
Disua dia Abalahama bua dilambula Isaka didi difuanangana ne dia Nzambi ne Muanenda.

Nansha mutudi katuyi bamanya tubingila tonsu tuvua Nzambi muenzejila Abalahama bua kulambula Isaka bu mulambu, tudi bamanya ne tshivua ditêta dia ditabuja dienda. Tudi kabidi bamanya ne tshivua “difuanangana dia Nzambi ne Muanenda Umuepela” (Yakobo 4:5). Pawudi ubala Genese 22:1–19, udi mua kukeba bimanyishilu bua difuanangana pankatshi pa mulambu wa Abalahama wa Isaka ne mulambu wa Tatu wa Muanenda, Yezu Kilisto. Ela meji bua kufunda tshiwudi upeta mu tabulo bu mudi ewu:

Abalahama ne Isaka

Tatu wa mu Diûlu ne Yezu Kilisto

Abalahama ne Isaka

Isaka uvua muana umuepela wa Abalahama ne Sala (Genese 22:2; tangila kabidi Ebelu 11:17)

Tatu wa mu Diûlu ne Yezu Kilisto

Yezu udi Muana Umuepela wa Tatu (Yone 3:16)

Abalahama ne Isaka

Isaka uvua ne tshia kulambudibua pa muaba wa muana wa mukoku (Genese 22:7–9)

Tatu wa mu Diûlu ne Yezu Kilisto

Yezu Kilisto udi Muana wa Mukoku wa Nzambi (Yone 1:29)

Bimanyishilu kayi anyi mafuanangana kayi ku mulambu wa bupikudi wa Mupandishi biwudi upeta bikala ne diumvuija dinena? Ela meji bua kuimba anyi kubala miaku ya musambu udi uleja dinanga dia Tatu wa mu Diûlu kutudi, bu mudi “God Loved Us, So He Sent His Son,” Hymns, no. 187. Udi kabidi mua kufunda ngumvuilu yeba pa Tatu wa mu Diûlu ne Yezu Kilisto ne Mulambu wabu kuwudi.

Piwikala musua kulonga bia bungi pa mulambu wa Mupandishi, ela meji bua kubala mukenji wa Mulombodi Mukulu Jeffrey R. Holland “Behold the Lamb of God” (Liahona, Ngondu Muitanu 2019, 44–46). Buatshinyi muana wa mukoku udi tshimanyishilu tshinena tshia Muana wa Nzambi? Tshinyi tshidi Mulombodi Mukulu Holland ulongesha tshidi tshivudija kanemu keba ku dipa dia Tatu wa mu Diûlu.

Tangila kabidi “Akedah (The Binding)” (video), Tshisangi tshia Mikanda ya Lumu Luimpa.

12:57

Akedah (The Binding)

Enzela bidi bileja bua kulongesha. Bua kukumbaja dishintuluka mu dilongesha ne dilonga, udi mua kuenzela tshimfuanyi tshimua anyi bia bungi mu tshifundu etshi pawudi ulonga miyuki mu Genese 18–23. Tshilejilu, wewa ne dîku dieba anyi kalasa nudi mua kufunda mumvuija mu bimfuanyi bia Abalahama ne Isaka. Akula pa buatshinyi mumvuija â adi ne mushinga ku muyuki, ne peta mumvuija â mu bimfuanyi. Mushindu kayi udiwu atokesha bimanyishilu bia muyuki wa mulambu wa Muana wa Nzambi?

Bua bia bungi, tangila malu a ngondu ewu a Liahona ne Makazina a Bua Dikankamika dia Bansonga .

ikone 01 wa tshitupa tshia bana

Ngenyi bua Kulongesha Bana

Genese 17:15–21; 18:14; 21:1–7

Ndi mua kueyemena Nzambi bua kulama milayi yenda.

  • Bua kulonga pa dieyemena dia Abalahama ne Sala mu milayi ya Nzambi, wewa ne bana beba nudi mua kuyukila pa tshikondu tshivuabu ne tshia kuindila bua tshintu kampanda tshivuabu bananga bushuwa. Nudi pashisha mua kutangila tshimfuanyi tshia Sala ne Isaka ku ntuadijilu kua tshifundu etshi ne kuyukila pa mulayi uvua Nzambi muenza kudiye ne Abalahama (tangila kabidi “Abraham and Sarah,” mu Old Testament Stories, 28–31). Ambuluisha bana beba bua kuela meji pa bintu bidi Nzambi mutulaya patudi bena lulamatu. Bakolesha bua kuikala ne lutulu ne kutekemena ne Nzambi nealama milayi yenda.

    2:20

    Abraham and Sarah

  • Bua kuambuluisha bana beba bua kulonga bulelela bua mushinga mu Genese 18:14, udi mua kufunda muaku onsu ku tshiambilu tshia kumpala tshia kanungu mu tutupa tua mabeji tukosolola. Pashisha sangisha mabeji pamua, ne bikila bana beba bua kuteka miaku mu bulongoma buimpa. Wewa ne bana beba nudi mua kubala Genese 17:15–21; 21:1–7 bua kupeta tshilejilu tshia tshintu kampanda tshivua Mukalenga muenza tshivua tshimueneka katshiyi mua kuenjibua. Abanyangana ne bana beba ditabuja dieba ne Mukalenga neakumbaja milayi yenda, nansha pikalayi imueneka kayiyi mua kuenjibua anyi yangata lupolu lula.

Genese 19:15–26

Ndi mua kunyema tshikisu.

  • Ebeja bana beba pa bikondu bia malu muvua muntu mua kubabikila bua benza tshintu kampanda tshivuabu bamanya ne katshivua tshimpa to. Tudi mua “kunyema” malu â anyi? Ipidisha Genese 19:15–26 mu kuimvuija ne dîku dia Lota diakasomba mu tshimenga tshia tshikisu tshikola ne banjelu bakabadimuisha bua bumbuka. Panudi wewa ne bana beba nubala tunungu 15–17, 26, bebeja tshidibi mua kumvuija kutudi lelu “kuepuka” bubi ne “kubenga kutangila panyima” (kanungu 17).

muntu muluma ne bantu bakaji banyema Sodomo ne Komole

Sodomo, kudi Julius Schnorr von Carolsfeld

Genese 22:1–14

Abalahama wakatumikila Mukalenga.

  • Dienzela bimfuanyi bia Abalahama ne Isaka ne bia Dipopibua pa Mutshi Mutshiamakana (tangila Gospel Art Book, nos. 957) didi mua kuambuluisha bana beba bua kuelekeja muyuki mu Genese 22 ne mulambu wa Mupandishi (tangila Matayo 27:26–37). Tshinyi tshitudi mua kulonga pa Tatu wa mu Diûlu ne Yezu Kilisto ku milubu ya Abalahama ne Isaka ne wa Dipopibua pa Mutshi Mutshiamakana? (Tangila kabidi “Abraham and Isaac,” mu Old Testament Stories, 34–37.)

    2:0

    Abraham and Isaac

  • Udi mua kuela meji pa dinaya dipepela dia kunaya ne bana beba didi dibalomba bua kulonda njila anyi? Pamuapa njila idi ituala ku tshimfuanyi tshisokoka tshia Mupandishi. Dinaya didi mua kunungena muyuki pa bintu bidi Tatu wa mu Diûlu mutuenzeja bua kuenza bua tuetu kusomba Nenda ne Yezu Kilisto kabidi. Ela meji bua kuimba musambu bu mudi “Quels fondements fermes” (Cantiques, no. 42). Dibeji dia tshibilu tshia lumingu elu didi nansha padi mua kuambuluisha.

Bua bia bungi, tangila malu a ngondu ewu a Makazina a Mulunda.

Abalahama utanglila Isaka muambula tshisumbu tshia nkunyi

Abalahama ne Isaka, kudi Jeff Ward

Dibeji dia tshibilu tshia mbedi: Abalahama wakatumikila Mukalenga.