“Ngondu Muibidi 16–22. “Kuikala Mulondi Munena wa Buakana,” Luaku, Undonde—Bua mu Dîku ne mu Ekelezia: Dipungila Dikulukulu 2026 (2026)
“Ngondu Muibidi 16–22. ‘Kuikala Mulondi Munena wa Buakana’,” Luaku, Undonde: 2026
Melekisedeke udi Ubenesha Abalama, kudi Walter Rane (disulakaja)
Ngondu Muibidi 16–22: “Kuikala Mulondi Munena wa Buakana”
Genese 12–17; Abalahama 1–2
Bua bualu bua tshipungidi tshiakenza Nzambi ne yeya, Abalahama wakabikidibua ne “tatu wa lulamatu” (Dilongesha ne Bipungidi 84:85 138:41) ne “Mulunda wa Nzambi” (Yakobo 2:23). Lelu mbombu binunu ya bantu idi imunemeka bu nkambua wabu buludi, ne bakuabu bakabuela mu dîku dienda ku dikudimuna moyo ku lumu luimpa lua Yezu Kilisto. Paabi Abalahama uvua ufuma mu dîku dia bakengi—tatuenda, ewu wakalekela ntendelelu mulelela wa Nzambi, wakateta bua kulambula Abalahama kudi nzambi ya mafi. Nansha nanku, dijinga dia Abalahama divua dia kuikala mulondi munena wa buakana (Abalahama 1:2), ne mulubu wa nsombelu wenda udi uleja ne Nzambi wakatumbisha dijinga dienda. Nsombelu wa Abalahama udi bu bujadiki bua ne nansha malu a kala a mushindu kayi a dîku dia muntu, matuku alua adi mua kuula ntenta ne ditekemena.
Ngenyi bua Dilonga mu Dîku ne mu Ekelezia
Abalahama 1:1–19
Nzambi neambenesha bua ditabuja dianyi ne majinga anyi makana.
“Tudi tusakibua bonsu kudi meku etu [ne] ngikadilu yetu,” Mukulu Neil L. Andersen wakalongesha, “ne paabi ndi ngitaba ne kudi muaba munda muetu utudi tukenketa ne tufuka mu mushindu wa nkaya ne ku muntu. … Ndekelu, majinga etu a munda adi apeta moyo ne adi amueneka mu masungula etu ne mu bienzedi bietu” (“Educate Your Desires, Elder Andersen Counsels,” ChurchofJesusChrist.org). Ela meji mushindu udi Abalahama 1:1–19 uleja tshidi Mukulu Andersen mulongesha. Nkonku bu eyi idi mua kuambuluisha:
-
Abalahama uvua ujinga tshinyi? Mushindu kayi uvua majinga enda amueneka mu tshienzedi? Mushindu kayi uvua Nzambi utua mpanda ku majinga enda?
-
Majinga eba adi tshinyi? Mushindu kayi udiwu amueneka mu bienzedi bieba? Mushindu kayi udi Nzambi ukutua mpanda?
-
Mukenji kayi udi tunungu etu tuikala nawu bua bantu badi bidimba bia meku abu kabiyi bijinga buakana?
Dimua dia ku majinga manena a Abalahama ne Sala—kuikala ne muana—diakashala bidimu bia bungi kadiyi diuwujibua to (tangila Genese 15:1–6). Tshinyi tshiwudi ulonga ku Ebelu 11:8–13 pa mushindu udi Abalahama ne Sala bakungama ditêta edi? Mushindu kayi udi Mupandishi ukuambuluisha bua “kuitaba” milayi yenda, nansha mikala “kula”?
Tangila kabidi “Deliverance of Abraham” (video), Tshisangi tshia Mikanda ya Lumu Luimpa.
Deliverance of Abraham
Genese 12:1–3; 13:15–16; 15:1–6; 17:1–8, 15–22; Abalahama 2:6–11
Nzambi mmusua bua ngenza ne nemeka bipungidi Nenda.
Buatshinyi bidi ne mushinga bueba bua kumanya pa tshipungidi tshivua Nzambi muenza ne Abalahama? Bualu Nzambi mmusua bua kuenza tshipungidi tshia momumua neba. Wakalaya ne tshipungidi etshi netshitunguluka mu ndelanganyi ya Abalahama, anyi diminu, ne aba bonsu bapeta lumu luimpa elu nebabadibua bu ndelanganyi yeba (tangila Abalahama 2:10–11). Mu tshiakuidi tshikuabu, tshipungidi netshitunguluka mu wewa—pawikala mutambushibua ne tshiula bimpa pawudi wenza bipungidi mu ntempelo (tangila Galatia 3:26–29; Dilongesha ne Bipungidi 132:30–32).
Bua kabingila aku, udi mua kujinga bua kulonga Abalahama 2:6–11 ne kuenza mulongu wa bidi Nzambi mulaya bushuwa Abalahama ne Sala (tangila kabidi Genese 12:1–3; 13:15–16; 15:1–6; 17:1–8, 15–22). Mushindu kayi udi mabenesha aa enzeka kuwudi?
Imua ya ku milayi eyi mmifuanangana tshiendelela. Mushindu kayi udi milayi bumudi dipiana dia bulaba anyi ndelanganyi ya bungi idi yuwujibua bua tshiendelela? (tangila Dilongesha ne Bipungidi 131:1–4; 132:20–24, 28–32).
Ku luseka lua dilaya mabenesha, Nzambi wakambila Abalahama bua “kuikala dibenesha” (Genese 12:2; mfundilu muakaja). Bueba wewa, tshidi tshiumvuija tshinyi? Mushindu kayi uwikala wewa dibenesha? (tangila Abalahama 2:11).
Bua kulongesha pa bipungidi, Mukulu Dale G. Renlund wakakula bua diwula dia Musulu wa Amazona, ne Mulombodi Mukaji Emily Belle Freeman wakamba bua kuenda mu njila wa mabua ne tshikankanyi tshikoseka (tangila “Accessing God’s Power through Covenants,” Liahona, Ngondu Muitanu 2023, 35–37; “Walking in Covenant Relationship with Christ,” Liahona, Ngondu wa Dikumi ne Umua 2023, 76–79). Keba umua anyi ibidi ya ku mikenji bua biambilu bidi mua kuambuluisha bua kuandamuna ku lukonku lua “Buatshinyi Nzambi mmusua bua ngenza bipungidi Nenda?”
Bikila bantu bua balongeshangana. Pawudi ulongesha dîku dieba anyi kalasa ka Ekelezia pa bipungidi, ela meji bua kupesha muntu yonsu tshitupa tshia mukenji wa Mukulu Renlund anyi Mulombodi Mukaji Freema bua kulonga. Pashisha badi mua kuabanyangana ne bakuabu ba mu dîku anyi kalasa tshidibu balonga. Tshidi tshianyishila bantu bua bajadika ne balonga ku umua ne mukuabu, ne tshidi tshibikila Nyuma. (Tangila Teaching in the Savior’s Way, 26.)
Tangila kabidi Biena Bualu ne Nkonku, “Abrahamic Covenant,” Tshisangi tshia Mikanda ya Lumu Luimpa; “Thoughts to Keep in Mind: The Covenant,” mu tshiambuluishi etshi.
Tshipungidi Tshia Abalahama, kudi Dilleen Marsh (disulakaja)
Genese 14:18–19; Joseph Smith Traduction, Genese 14:25–40
“Melekisedeke uvua muntu wa ditabuja.”
Fuanyikija ne udi uleja Melekisedeke kudi muntu udi kayi mumumanya. Tshinyi tshiwudi mua kuamba? Keba ngenyi mu Joseph Smith Traduction, Genese 14:26–27, 33–38 (in the Bible appendix); Alama 13:13–19; Dilongesha ne Bipungidi 107:1–4. Ngikadilu ya buena Kilisto kayi iwudi upeta mu diumvuija dia Melekisedeke? Mushindu kayi udi dilonga dia nsombelu wa Melekisedeke ulenga mushindu uwudi umona buakuidi bua Melekisedeke?
Genese 14:18–24; Joseph Smith Traduction, Genese 14:36–40
Abalahama wakafuta tshia dikumi.
Tshinyi tshiwudi mulonga pa tshikadilu tshia Abalahama ku bubanji mu Genese 14:18–24 ne Joseph Smith Traduction, Genese 14:36–40 (in the Bible appendix)? Tshilejilu, funda diandamuna dienda kudi mfumu wa Sodomo mu Genese 14:23. Mushindu kayi udi ditumikila mukenji wa tshia dikumi ulenga muenenu weba wa makuta?
Genese 16
Nzambi udi unteleja.
Pawudi ubala Genese 16, udi mua kuela meji pa diba diwuvua mumvua ne muangatshibua bibi, bu muvuabu benzela Hagâ. Manya ne “Yishemaele” udi umvuija “Nzambi udi uteleja.” Mushindu kayi uvua Nzambi mukuleja ne mukuteleja?
Tangila kabidi “Instant de paix, moment si doux,” Cantiques, no. 79.
Bua bia bungi, tangila malu a ngondu ewu a Liahona ne Magazina a Bua Dikankamika dia Bansonga.
Ngenyi bua Kulongesha Bana
Abalahama 1:18; 2:8
Yezu Kilisto neandombola ku tshianza.
-
Pawudi wewa ne bana beba nubala Abalahama 1:18 ne 2:8, udi mua kubabikila bua kuteleja tshitupa tshia mubidi tshidi tshifunda mu tunungu tonsu tubidi. Pamuapa nudi mua kunaya dinaya mu diodi muana ubuita mesu ne ulombola muana mu muaba kampanda ku tshianza. Pashisha nudi mua kuakula pa mushindu uditshi tshiumvuika bua kuikala ne Yezu Kilisto utulombola ku tshianza anyi utukuba.
Genese 13:5–12
Ndi mua kuikala mufidi wa ditalala.
-
Bana beba badi mua kusanka bua kunaya muyuki wa mu Genese 13:5–12, baditeka bua kuikala Abalahama, Lota, ne balami. Mushindu kayi utudi mua kulonda tshilejilu tshia Abalahama bua kuikala bafidi ba ditalala ne meku etu anyi balunda? Teta bua kunaya mu diditeka bu ne mandamuna abu.
Disungula dia Lota, kudi William Fredericks © Providence Collection/licensed ku goodsalt.com
Genese 13:16; Genese 15:1–6; 17:1–8; Abalahama 2:9–11
Nzambi mmusua bua ngenza nenda bipungidi.
-
Ela meji bua kuleja bana beba dilongo ntenta ne lusenga, mitotu mu diûlu bufuku, anyi tshimfuanyi ku ndekelu kua tshifundu etshi. Tshiotshi etshi tshidi mua kubambuluisha bua kumvua milayi ya Nzambi mu Genese 13:16; 15:1–6. Akula pa mushindu uwuvua mulonga bua kueyemena mu milayi ya Nzambi, nansha pavuayi imueneka ne kayakukumbana.
-
Bua kulongesha bana beba pa bipungidi, bakonka bua bakulondela pa diba divuabu benza dilaya anyi muntu kampanda muenza mulayi kudibu. Pikalabi mua kuambuluisha, abanyangana bilejilu kampanda bia nkayeba—biangata bipungidi biwuvua muenza ne Nzambi ku ditambula anyi mu ntempelo. Mushindu kayi udi bipungidi bieba bilenga malanda eba ne Nzambi? Sungula biambilu bikesa bia mu Genese 15:1–6; 17:1–8; Abalahama 2:9–11 bua kuabanya amua a ku mabenesha a Nzambi kudi Abalahama ne Sala.
-
Bua kuambuluisha bana beba bua kudilongolola bua kuenza tshipungidi ne Nzambi padibu batambushibua, udi mua kuenzela bimua bia ku ngenyi ya bibilu idi mifila mu tshisakidilu A anyi tshisakidilu B.
Abalahama 1:12–17; Genese 16:7–11
Nzambi udi unteleja.
-
Pavua moyi wa Abalahama muikala mu njiwu, wakabikila Nzambi. Pavua Hagâ muikala nkayenda mu tshipela, wakalonga ne Nzambi udi umuteleja. Ela meji bua kuabanya miyuki ibidi ne bana beba: “Abraham and Sarah” ne “Hagar” mu Old Testament Stories, 28–31, 32–33. Tshinyi tshitudi tulonga pa Nzambi mu miyuki eyi? Pashisha udi bua kuabanyangana ne umua ne umua mamanya makuabu pa tshiwuvua mumvua ne Nzambi udi ukuteleja. Musambu bu mudi “Every Star Is Different” (Children’s Songbook, 12–13) udi mua kukoleshilula nshindamenu ewu.
Abraham and Sarah
Hagar
Bua bia bungi, tangila malu a ngondu ewu a Makazina a Mulunda.