Doctrine and Covenants 2025
Ākuhata 18–24: “He Tikanga me tētahi Whakaari”: Whakaakoranga me ngā Kawenata 89–92


“Ākuhata 18–24: ‘He Tikanga me tētahi Whakaari’: Whakaakoranga me ngā Kawenata 89–92,” Haere Mai, Whai Mai i Ahau—Mō te Kāinga me te Hāhi: Whakaakoranga me ngā Kawenata 2025 (2025)

“Whakaakoranga me ngā Kawenata 89–92,” Haere Mai, Whai Mai i Ahau—Mō te Kāinga me te Hāhi: 2025

he tokorua e tunu kai tahi ana

Ākuhata 18–24: “He Tikanga me tētahi Whakaari”

Whakaakoranga me ngā Kawenata 89–92

I roto i te Kura o ngā Poropiti, i whakaako te Poropiti a Hōhepa Mete ki ngā erata o Iharaira e pā ana ki te kīngitanga o te Atua i runga i te whenua. I wānangahia ngā mea pono ā–wairua, i inoi tahi, i nohopuku, ā, i whakaritea kia kauhau atu i te rongopai. Engari i reira tētahi āhuatanga e hāngai ana ki te wairua e rerekē nei i ngā mea e mārama nei tātou i ēnei rā, ā, kīhai i tau tika ki a Ema Mete anō hoki. I roto i ngā huinga, i kaipaipa, ā, i ngau tupeka ngā tāne, ehara tērā i te whano kē i aua rā, engari ka paru haere te papa kia mangumangu, ā, i haunga hoki te ruma. Ka whāki atu a Ema i ōna māharahara ki a Hōhepa, kātahi ka inoi ake a Hōhepa ki te Ariki. Ko Tana whakahoki tētahi whakakitenga kei tua noa atu i ngā paru e ahu mai ai i te kaipaipa me te ngau tupeka. I homai ki te Hunga Tapu, mō ngā reanga maha e heke iho ana, “he tikanga, he whakaari”—he whakaari mō te hauora o te tinana, “mātauranga,” me ngā “taonga nui o te mātauranga” (Whakaakoranga me ngā Kawenata 89:3, 19).

Tirohia anōtia Hunga Tapu, 1:166–68.

tohu rangahau

Ngā Whakaaro mō te Ako i te Kāinga me te Hāhi

Whakaakoranga me ngā Kawenata 89

tohu hemenari
I homai e te Ariki ki ahau te Kupu Whai Mātauranga hei āwhina i ahau kia whai ora ā–tinana, ā–wairua hoki.

I te rongonga tuatahitanga ake o ngā erata i te Kura o ngā Poropiti i tā Hōhepa pānui i te Kupu Whai Mātauranga, ka wawe tā rātou “maka i ā rātou paipa me ngā pī ngaungau tupeka ki roto ki te ahi” (Saints, 1:168). I te hiahia rātou kia whakaatu atu tō rātou hiahia ki te whakarongo ki te Ariki. Tērā pea kua “makaia” kētia atu e koutou i ō koutou oranga ngā mea e whakatūpatoria ana e te Kupu Whai Mātauranga, engari he aha atu ngā mea e ako ai koutou i tēnei whakakitenga? Me huri pea ki ēnei whakaaro:

  • Me huri ngā whakaaro ki te whakakitenga anō nei “he tikanga me tētahi whakaari” (whiti 3)—ngā mea pono mau roa e ārahi nei i ngā kōwhiringa. He aha ngā tikanga e kite nei koe mā konā ārahina ō kōwhiringa? He aha ngā manaakitanga e whakaaria mai nei e te Ariki? (tirohia ngā whiti 18–21). Me pēhea Ia i whakatutuki nei i ērā whakaari i tō oranga?

  • He aha ngā tauira kino kua kitea nei e koe o ngā “kino me ngā tinihanga … i roto i ngā ngākau o ngā tāngata nukurau” e hāngai ana ki te Kupu Whai Mātauranga? (whiti 4). Hei āpiti atu ki tēnei whakakitenga, he aha tā te Ariki i homai nei ki a koe kia karo, ā, kia turaki rānei i ēnei mea kino?

  • He aha ngā akoranga e puta mai ana i tēnei whakakitenga e pā ana ki te Ariki? He aha te hāngaitanga o te Kupu Whai Mātauranga ki Whakaakoranga me ngā Kawenata 29:34–35?

  • He aha ngā mea e hikohiko ana i tō ngākau hei mahi māu kia tiaki pai ake i tō tinana?

Tērā pea he wā tōna kia whāki ake ki ētahi atu he aha koe e pūmau ai ki te Kupu Whai Mātauranga—tērā pea ka huhua anō ngā taima e pērā ai hei ngā wā e heke mai ana. Me huri ō whakaaro ki tāu hei whakamahi i ēnei taima ki te tuku whakaaturanga mō te Kaiwhakaora, te tapu o ō tātou tinana, me ērā atu mea pono ā–wairua. Hei whakaaro ake anō, tirohia “Your Body Is Sacred,” For the Strength of Youth: A Guide for Making Choices, 22–29.

Tirohia anōtia 1 Korinihi 6:19–20; Thomas S. Monson, “Principles and Promises,” Liahona, Noema 2016, 78–79; ngā Kaupapa me ngā Pātai, “Word of Wisdom,” Wharepukapuka Rongopai; “The Word of Wisdom,” i Revelations in Context, 183–91; “Addiction,” “Physical Health,” Life Help, Wharepukapuka Rongopai.

4:40

Principles and Promises

Me ako, me whakaako i runga i ngā tikanga. Mahue tō whakarārangi i ngā ‘me’ me ngā ‘kaua,’ e taea ana te ū ki ngā tikanga hei whakahaere i tō tātou mana kōwhiringa me tō tātou whakapono i te Karaiti. Hei tauira, e aro ki ngā pātai e hāngai ana ki ngā tikanga pēnei i ēnei e aro ana ki te Kupu Whai Mātauranga: Ko aua tikanga e akiaki ana i tētahi e raru ana tana ngohengohe ki te Kupu Whai Mātauranga? Ko aua tikanga e whakaaio nei i ahau ina pā mai ngā raru hauora ahakoa te ū ki te Kupu Whai Mātauranga?

Whakaakoranga me ngā Kawenata 90:1–17

E pupuri ana te Tumuakitanga Tuatahi i ngā “kī o te kīngitanga.”

I wāhanga 90, i homai te Ariki i ngā tohutohu e pā ana ki “te minitatanga me te tumuakitanga” (whiti 12) o Hōhepa Mete, Hirini Rikitana, rātou ko Whererika T. Wiremu—ngā mema o te mea e karangahia nei e tātou ināianei ko te Tumuakitanga Tuatahi. He aha ngā akoranga māu mō te Tumuakitanga Tuatahi i ngā whiti 1–17? Me arotake e koe ngā karere o mohoa noa nei mai i ngā mema o te Tumuakitanga Tuatahi. He aha tā rātou hei “whakatau i ngā mahi katoa o tēnei hāhi me te kīngitanga”? (whiti 16). Me pēhea koe e whakaatu atu ehara rātou i “tētahi mea kore noa iho” ki a koe? (whiti 5).

Me waiata, me pānui rānei i ngā kupu ki “Come, Listen to a Prophet’s Voice” (Hymns, no. 21) i tētahi atu waiata rānei e pā ana ki ngā poropiti e hāngai ana ki ngā akoranga i roto i ēnei whiti. He aha ngā āwhina i puta ake i ngā mahi a te Tumuakitanga Tuatahi kia mōhio ai koe ki te Matua i te Rangi rāua ko Ihu Karaiti?

Whakaakoranga me ngā Kawenata 90:24

“E mahi tahi ana ngā mea katoa hei painga [mōku].”

Whakaaroarohia ngā āhuatanga kua pā mai ki a koe e whakaaturia mai e pā ana ki te whakaari a te Ariki i Whakaakoranga me ngā Kawenata 90:24. Me tuhituhi e koe ngā āhuatanga e pā ai ki a koe kātahi ka tohaina atu ki tētahi mema o te whānau ki tētahi tangata e tata ana ki a koe—ki tētahi pea e hiahia ana kia whakakahangia, kia akiakina rānei. Mehemea kei te tatari tonu ki ngā momo manaakitanga, me whakaaroaro ki tāu e taea ai e ū tonu ai i a koe e tatari ana kia kitea ake me pēhea “ngā mea katoa e mahi tahi hei painga māu.”

Whakaakoranga me ngā Kawenata 90:28–31

Ko wai a Vienna Jaques?

I whānau mai a Vienna Jaques i te 10 o Hune, 1787, i Matatūtete. He wahine whakapono i nui ōna rawa, i tūtaki tuatahi a Vienna ki ngā mihingare i te tau 1831. Whai muri iho i te whakaaturanga o te wairua e pā ana ki te pono o tā rāua karere, ka haere atu ia ki te tūtaki ki te Poropiti i Katarana, Ohaio, i reira rumakina ai ia.

I whakarongo a Vienna ki ngā tohutohu a te Ariki ki a ia i Whakaakoranga me ngā Kawenata 90:28–31. Ko tana whakatapunga ki te Ariki, ko āna takoha i tukuna i a ia i Katarana, i tau mai ai i tētahi wā hirahira o te Hāhi, i te wā i te ngana ngā rangatira ki te hoko whenua e hangaia ai te Temepara o Katarana. I “ū pono” a Vienna, ā, “kīhai … i māngere” puta noa i tana oranga, ā, i te mutunga iho ka “tau iho i runga i te rangimārie” (whiti 31) i te Raorao o Roto Tote, i mate atu ia ki reira kua 96 tōna pakeke.

Whakaakoranga me ngā Kawenata 91

“E whakakite ana te Wairua i te pono.”

Ka tūpono tātou katoa ki ngā karere e mau nei “ngā mea maha … e pono ana” me ngā “mea maha … kāore i te pono” (Whakaakoranga me ngā Kawenata 91:1–2). He aha ngā tohutohu e kite nei koe i wāhanga 91 mā reira āwhina ai kia mōhio ki te pono o ngā karere e tūpono ai koe? Me pēhea te Wairua i āwhina ai i a koe kia mōhio ai te pono i te hē?

Hei whakaaro anō, tirohia tā tēnei marama whakaputanga o te makahīni Liahona me For the Strength of Youth .

tohu wāhanga tamariki 02

Ngā Whakaaro mō te Whakaako Tamariki

Whakaakoranga me ngā Kawenata 89

Ka āwhina Te Kupu Whai Mātauranga i ahau kia hauora ai ā–tinana, ā–wairua hoki.

  • Hei huataki i te wāhanga 89, tērā pea me titiro koutou ko ō tamariki ki tētahi pikitia o tētahi temepara, e waiata rānei i tētahi waiata e pā ana ki te hauora o te tinana, pērā i “The Lord Gave Me a Temple” (Children’s Songbook, 153), e whakaakona ai he rite ō tātou tinana ki ngā temepara. Āwhinatia ō tamariki kia whakaarohia ake e rātou ētahi mahi hei tiaki i ō rātou tinana.

  • Hei akoranga e pā ana ki ngā whakahaunga a te Ariki i Whakaakoranga me ngā Kawenata 89:10–17, me tā pikitia, me titiro rānei koutou ko ō tamariki ki ngā pikitia e pā ana ki ngā mea pai e taea te kai, e taea rānei te mahi hei tiaki i te hauora o ō tātou tinana (tirohia te pikitia me te whārangi mahi kei te pito whakamutunga o tēnei whakatakotoranga). Kua whakatūpatoria tātou e te Ariki kia kaua e whakamahi i te aha? He aha Ia e hiahia ai kia tiakina e tātou ō tātou tinana?

  • Nā Erata Gary E. Stevenson i tohu i te hunga rangatahi kia āta whakarite i mua noa atu he aha tā rātou ina whakawaia ki te waipiro, ki ngā taru kino rānei. Nāna i whakaako: “Ka kite koe kāore e kaha rawa ana te whakawainga i runga i a koe. Kua tau kē te kōwhiringa e pā ana ki tāu ina tūpono ki taua āhuatanga. Ehara i te mea me kōwhiri i ngā wā katoa” (“Your Priesthood Playbook,” Liahona, Mei 2019, 48). Whai muri iho i te pānui tahi i Whakaakoranga me ngā Kawenata 89:4 me tā Erata Stevenson kōrero, tohua ō tamariki e pā ana ki tā rātou whakatau ināianei—mō te roanga o ō rātou oranga—kia ū ki te Kupu Whai Mātauranga. E āhei ana hoki te mahi whakaari e pā ana ki tā rātou mehemea ka homai e tētahi hoa tētahi mea e pātuki ana ki te Kupu Whai Mātauranga. He aha ngā manaakitanga a te Ariki ki a tātou ina ngohengohe ki te Kupu Whai Mātauranga? (tirohia ngā whiti 18–21).

Whakaakoranga me ngā Kawenata 90:5

Ka hoatu e te Atua he poropiti hei arataki, hei tiaki i ahau.

  • Me titiro ki ngā pikitia o ngā poropiti onamata, me waiata rānei i tētahi waiata, pērā i “Follow the Prophet” (Children’s Songbook, 110–11). He aha ngā manaakitanga a te Atua ki Āna tamariki mā roto i Ana Poropiti? Me aha tātou e whakarongo ai ki Ana poropiti? (tirohia Whakaakoranga me ngā Kawenata 90:5). Kātahi ka taea e koutou ko ō tamariki te titiro ki tētahi pikitia o tētahi poropiti e ora ana me te whakahua i ētahi mea kua whakaakona, kua whakatūpatoria rānei tātou e te Ariki mā roto i a ia. Me pēhea tātou e whai ai i te poropiti?

Whakaakoranga me ngā Kawenata 91

Mā te Wairua au e āwhina kia mōhio he aha ngā mea e pono ana.

  • Māu e whakarāpopoto te kōwae wāhanga mō Whakaakoranga me ngā Kawenata 91 hei āwhina i ō tamariki ki te mārama he aha i homai ai tēnei whakakitenga. Kātahi ka taea te whakaaro ki ngā wāhi, pērā i ngā mea i te ao pāpāho, i reira kitea ai ngā “mea maha … e pono ana” me ngā “mea maha … kāore i te pono” (whiti 1–2). He aha ngā akoranga e puta mai ana i ngā whiti 4–6 e pā ana ki te Wairua Tapu? Me pēhea te Wairua Tapu e āwhina ai kia mōhio tātou he tika tētahi mea?

Hei whakaaro anō, tirohia tā tēnei marama whakaputanga o te makahīni Friend .

hua rākau

“He pai ngā kākano katoa hei kai mā te tangata; he pērā anō ngā hua rākau o te wāina.”

whārangi mahi mā ngā tamariki