“31 Māʻasi–6 ʻEpeleli: ʻʻE Tānaki ʻe Sīsū Kalaisi ʻa Hono Kakaí’: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 29,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 2025 (2025)
“Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 29,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú: 2025
31 Māʻasi–6 ʻEpeleli: “ʻE Tānaki ʻe Sīsū Kalaisi ʻa Hono Kakaí”
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 29
Neongo naʻe ʻosi fokotuʻu ʻa e Siasi ʻo Sīsū Kalaisí ʻi he 1830, ka naʻe lahi ha ngaahi moʻoni ʻo e ongoongoleleí naʻe teʻeki ke fakahā mai, pea naʻe maʻu ʻe ha niʻihi ʻo e fuofua kāingalotu ʻo e Siasí ha ngaahi fehuʻi. Naʻa nau ʻosi lau ʻa e ngaahi kikite ʻi he Tohi ʻa Molomoná fekauʻaki mo hono tānaki ʻo ʻIsilelí pea mo hono langa hake ʻo Saioné (vakai, 3 Nīfai 21). Ka ʻe hoko fēfē ia? Naʻe fakamatala ʻa e ngaahi fakahā naʻe pehē ʻe Hailame Peisi naʻá ne maʻú ki he meʻa ko iá, ka naʻe fakalahi ai pē ʻa e fieʻilo ʻa e kāingalotú (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 28). Naʻe fifili ha niʻihi ʻo e kakaí ki he Hinga ʻa ʻĀtama mo ʻIví mo e mate fakalaumālié. Naʻe tali lelei ʻe he ʻEikí ʻa e ngaahi fehuʻi ko ʻení ʻi he 1830, pea ʻokú Ne talitali lelei ʻetau ngaahi fehuʻí ʻi he ʻahó ni. Naʻá Ne folofola ki he Kāingalotú, “Ko e meʻa kotoa pē te mou kole ʻi he tuí, pea loto-taha ʻi he lotu ʻo fakatatau ki heʻeku fekaú, te mou maʻu ia” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 29:6). Ko hono moʻoní, hangē ko hono fakahaaʻi ʻe he fakahā mahu fakatokāteline ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 29, ʻoku faʻa tali mai ʻe he ʻEikí ʻetau ngaahi fehuʻí ʻaki hono ʻomi kiate kitautolu ʻa e moʻoní mo e ʻiló ʻo lahi ange ʻi he meʻa ʻoku tau kolé.
Ngaahi Fakakaukau ki he Ako ʻi ʻApí mo e Lotú
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 29
ʻOku ʻi ai ha palani ʻa e Tamai Hēvaní ki he fakamoʻui ʻo ʻEne fānaú.
ʻOku akoʻi ʻe he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 29 ha ngaahi moʻoni lahi fekauʻaki mo e palani ʻa e ʻOtuá maʻaú. Lolotonga hoʻo laukongá, kumi ha ngaahi moʻoni kuó ke ʻilo fekauʻaki mo e ngaahi konga takitaha ko ʻeni ʻo ʻEne palaní:
-
Moʻui ʻi he maama fakalaumālié (vakai, veesi 36–37)
-
Fakatupú (vakai, veesi 31–33)
-
Ko e Hinga ʻa ʻĀtama mo ʻIví (vakai, veesi 40–41)
-
Ko e Fakalelei ʻa Sīsū Kalaisí (vakai, veesi 1, 42–43, 46–50)
-
Ko e Fakamaau Fakaʻosí (vakai, veesi 12–13, 27–30)
Ko e hā ha ngaahi fakakaukau naʻá ke maʻu? Kapau ʻe ʻaonga kiate koe, te ke lava ʻo hiki kinautolu ʻi he feituʻu ʻoku fakaʻatā atu ʻoku ʻi ai ʻa e ngaahi tā ʻi he ngataʻanga ʻo e lēsoni ko ʻení. ʻOku tākiekina fēfē ʻe he ngaahi moʻoni ko ʻení hoʻo moʻuí?
Vakai foki, Topics and Questions (Ngaahi Tefitó mo e Ngaahi Fehuʻí), “Plan of Salvation” (Palani ʻo e Fakamoʻuí), Gospel Library.
Fakaikiikí mei he Haʻu Kiate Au, tā fakatātaaʻi ʻe Jenedy Paige
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 29:1–28
ʻOku fakaafeʻi au ʻe Sīsū Kalaisi ke tokoni ʻi hono tānaki fakataha Hono kakaí kimuʻa ʻi Heʻene Hāʻele ʻAnga Ua Maí.
ʻOku folofola ʻa Sīsū Kalaisi kau ki hono tānaki ʻo Hono kakaí “ʻo hangē ko hono tānaki ʻe he motuʻa moá ʻa hono fanga ʻuhikí ki hono lalo kapakaú” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 29:2). Ko e hā ʻoku akoʻi atu ʻe he fakahoá ni fekauʻaki mo Sīsū Kalaisí? Ko e hā mo ha toe ngaahi fakakaukau pe ongo ʻokú ke maʻu ʻi hoʻo ako ʻa e fakatātā ʻo ha motuʻa moa mo ha ʻuhiki ʻi he lēsoni ko ʻení? Fakakaukau ki he founga kuó ke ongoʻi ai hono tānaki mo maluʻi koe ʻe Sīsū Kalaisí.
ʻI hoʻo lau ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 29:1–11, kumi ha ngaahi fakakaukau fekauʻaki mo e:
-
Ko hai ʻe tānakí.
-
ʻOku ʻuhinga ki he hā ʻa e “tānaki” kia Kalaisí.
-
Ko e hā ʻoku tau tānaki ai kiate Iá.
Fakalaulauloto ki he ʻuhinga ʻokú ke fiemaʻu ai ke tānaki ʻa e kakai kehé kia Sīsū Kalaisí. Ko e hā ʻokú ke ongoʻi ‘oku ueʻi koe ke fai ke tokoní?
ʻOku Ui ʻa Kimoutolu ke Fakahoko ʻa hono Tānakí
Te ke lava ʻo fehuʻi loto pē ʻa e ngaahi fehuʻi tatau lolotonga hoʻo sio ʻi he vitiō “A Witness of God” (Gospel Library) pe lau pe fanongo ki ha himi fekauʻaki mo e tānaki fakatahá, hangē ko e “ʻIsileli, ʻIsileli, ʻOku Ui ʻa e ʻOtuá” (Ngaahi Himí, fika 6). Ko e hā ʻokú ke ongoʻi ʻoku feinga ʻa e ʻEikí ke akoʻi atu fekauʻaki mo ʻEne ngāue ʻo e tānaki fakatahá?
A Witness of God
Naʻe pehē ʻe Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni: “ʻOku fakahoko ʻa e tānakí he taimi ní ʻi he fonua kotoa pē. Kuo tuʻutuʻuni ʻe he ʻEikí ke fokotuʻu ʻa Saione ʻi he fonua kotoa pē kuó Ne foaki ai ki heʻene Kāingalotú honau tupuʻangá mo e tangataʻi fonuá” (“The Gathering of Scattered Israel,” Liahona, Nov. 2006, 81). ʻOku tokoni fēfē ʻa e tānaki fakataha ʻi he founga ko ʻení ke tau “mateuteu ʻi he ngaahi meʻa kotoa pē” ki he Hāʻele ʻAnga Ua Mai ʻa e Fakamoʻuí? (veesi 8; vakai foki, veesi 14–28).
Vakai foki, Russell M. Nelson and Wendy W. Nelson, “ʻAmanakiʻanga ʻo ʻIsilelí” (fakataha lotu fakaemāmani lahi ʻa e toʻu tupú, 3 Sune 2018), Gospel Library; D. Todd Christofferson, “Ko e Tokāteline ʻo e Kau Maí,” Liahona, Nōvema 2022, 53–56; Topics and Questions (Ngaahi Tefitó mo e Ngaahi Fehuʻí), “Gathering of Israel” (Ko Hono Tānaki ʻo ʻIsilelí), Gospel Library.
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 29:31–35
“ʻOku fakalaumālie kiate au ʻa e ngaahi meʻa kotoa pē.”
ʻI hoʻo ako ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 29:31–35, fehuʻi pē kiate koe, “Ko e hā ʻa e ʻuhinga ʻoku fakalaumālie kotoa ai ʻa e ngaahi fekaú?” ʻE lava ke ke lisi ha ngaahi fekau ʻe niʻihi mo fakakaukau ki he ngaahi moʻoni fakalaumālie fekauʻaki mo kinautolu takitaha. ʻE lava ke ʻaonga hano toe vakaiʻi ʻo e Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú: Ko ha Fakahinohino ki Hono Fakahoko ha Ngaahi Filí—ʻokú ne akoʻi ha niʻihi ʻo e ngaahi moʻoni taʻengata kau ki he konga lahi ʻo e ngaahi fekau ʻa e ʻOtuá.
ʻOku liliu fēfē ʻa e anga hoʻo vakai ki he ngaahi fekau ʻa e ʻOtuá ʻi hono ʻiloʻi “ʻoku fakalaumālie … ʻa e ngaahi meʻa kotoa peé”? Fakakaukau ke fekumi foki ki ha ʻuhinga pe taumuʻa fakalaumālie ʻi he ngaahi tafaʻaki kehe ʻo hoʻo moʻuí.
Vakai foki, 2 Nīfai 9:39.
Fakatefito ʻia Sīsū Kalaisi. “[Ko e] tefito kotoa pē ʻo e ongoongoleleí ko ha faingamālie [ia] ke akoʻi mo ako ai fekauʻaki mo Sīsū Kalaisi” (Ko e Faiako ʻi he Founga ʻa e Fakamoʻuí, 6). Ko e hā ʻokú ke ako fekauʻaki mo Hono ngaahi ʻulungāngá, Hono ngaahi fatongiá, mo ʻEne sīpingá ʻi hoʻo lau ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 29?
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 29:36–50
ʻOku huhuʻi kitautolu ʻe Sīsū Kalaisi mei he Hingá.
Te ke fakaʻaongaʻi fēfē ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 29:36–50 ke fakamatalaʻi ʻa e ʻuhinga ʻoku tau fiemaʻu ai ʻa e huhuʻí ʻo fakafou ʻia Sīsū Kalaisí?
Naʻe ʻomi ʻe he Hinga ʻa ʻĀtama mo ʻIví ʻa e maté mo e angahalá ki he māmaní, ka naʻá ne teuteu foki ʻa e hala ki he huhuʻi mo e fiefia ʻia Kalaisí. ʻI hoʻo fakakaukau ki aí, lau ʻa e veesi 39–43 pea fakaʻilongaʻi ʻa e ngaahi foʻi lea mo e ngaahi kupuʻi lea ʻoku nau ʻomi kiate koe ʻa e fiefiá. Ko e hā ʻokú ke saiʻia ai fekauʻaki mo e meʻa naʻe lea ʻaki ʻe ʻĀtama mo ʻIvi kau ki he Hingá ʻi he Mōsese 5:10–12?
Vakai foki, “Why We Need a Savior” (video), Gospel Library.
Why We Need a Savior
Ki ha ngaahi fakakaukau lahi ange, vakai ki he makasini Liahona mo e Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú ʻo e māhina ní.
Kakai, Ngaahi Feituʻu, Ngaahi Meʻa ʻOku Hoko
Ngaahi Fakakaukau ki hono Akoʻi ʻo e Fānaú
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 29
ʻOku ʻi ai ha palani ʻa e Tamai Hēvaní ki he fakamoʻui ʻo ʻEne fānaú.
-
Ke kamataʻi ha fepōtalanoaʻaki fekauʻaki mo e palani ʻa e Tamai Hēvaní maʻatautolú, te ke lava mo hoʻo fānaú ʻo talanoa ki ha taimi naʻá ke faʻu ai ha palani, hangē ko ha folau pe ki hano fakahoko ha ngāue. Te ke lava foki ʻo vahevahe ha ngaahi sīpinga ʻo e palaní, hangē ko ha tohi māhina ʻoku hiki ai ha ngaahi ʻekitivitī pe ko ha ngaahi fakahinohino ki ha meʻa ke ngaohi. Ko e hā ʻoku ʻaonga ai ʻa e palaní? Te mou lava leva ʻo talanoa fekauʻaki mo e meʻa ʻoku finangalo ʻa e Tamai Hēvaní ke fakahokó mo e founga ʻoku tokoniʻi ai kitautolu ʻe Heʻene palaní ke tau fakahoko iá.
-
Te ke lava ʻo fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi fakatātā ʻi he fakaʻosinga ʻo e lēsoni ko ʻení ke tokoni ki hoʻo fānaú ke nau kumi ha ngaahi veesi ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 29 ʻokú ne akoʻi ha ngaahi konga kehekehe ʻo e palani ʻa e Tamai Hēvaní. Te ke lava foki ʻo kosi ʻo toʻo ʻa e ngaahi fakatātaá pea kole ki hoʻo fānaú ke fokotuʻutuʻu kinautolu ʻi honau hokohoko totonú. Ko e hā ʻoku tau houngaʻia ai ʻi heʻetau ʻilo ʻoku ʻi ai ha palani ʻa e Tamai Hēvaní maʻatautolú? ʻOku tākiekina fēfē ʻetau moʻui fakaʻahó ʻi hono ʻiloʻi iá?
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 29:1–2, 7–8
ʻE tānaki ʻe Sīsū Kalaisi ʻa Hono kakaí kimuʻa peá Ne toe hāʻele maí.
-
ʻE lava ke tokoni ʻa e fakatātā ʻi lalo ʻo ha motuʻa moa ʻokú ne tānaki hono ʻuhikí pe ko e vitiō “Chicks and Hens” (ChurchofJesusChrist.org) ke fakakaukauloto hoʻo fānaú ki he talanoa fakatātā ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 29:1–2. Hili iá, ʻe lava ke mou lau fakataha ʻa e ngaahi veesi ko ʻení pea mou fetalanoaʻaki fekauʻaki mo e founga ʻoku maluʻi ai ʻe ha motuʻa moa hono ʻuhikí mo e founga ʻoku faitatau ai mo e meʻa ʻe lava ke fai ʻe he Fakamoʻuí maʻatautolú.
1:29Chicks and Hens
Te u Tānaki Kimoutolu, tā fakatātaaʻi ʻe Liz Lemon Swindle
-
Ko e hā te ne ueʻi fakalaumālie hoʻo fānaú ke nau fie tokoni ki he Fakamoʻuí ke tānaki fakataha Hono kakaí? Mahalo te nau fie fanongo ki ha aʻusia ʻa ha taha naʻe “tānaki” kiate Ia ʻaki ʻene kau ki Hono Siasí. Hangē ko ʻení, ko hai naʻá ne fakafeʻiloaki hoʻo fāmilí ki he Siasí? Kuo tāpuekina fēfē kitautolu ʻi heʻetau tali ʻa e ui ʻa e Fakamoʻuí ke tānaki fakataha kiate Iá? Te tau lava fēfē ʻo tokoni ki he niʻihi kehé ke tānaki kiate Iá? (Vakai, “A Message for Children from President Russell M. Nelson” [video], ChurchofJesusChrist.org.)
3:30Video: A Message for Children from President Russell M. Nelson
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 29:11
ʻE toe hāʻele mai ʻa Sīsū Kalaisi.
-
ʻE lava ke tokoni ha fakatātā ʻo e Hāʻele ʻAnga Ua Mai ʻa e Fakamoʻuí (hangē ko e Tohi Fakatātā ʻo e Ongoongoleleí, fika 66) pe ko ha foʻi hiva fekauʻaki mo ia (hangē ko e “ʻO Ka Ne Ka Toe Haʻú,” Tohi Hiva ʻa e Fānaú, 46–47) ke ke aleaʻi mo hoʻo fānaú ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 29:11. Tokoniʻi hoʻo fānaú ke nau fakatokangaʻi ha ngaahi kupuʻi lea ʻi he folofolá ʻoku fekauʻaki mo ha meʻa ʻi he fakatātaá pe hivá. Fevahevaheʻaki hoʻomou ongo fekauʻaki mo e toe hāʻele mai ʻa Sīsū Kalaisi ki māmaní.
Ki ha ngaahi fakakaukau lahi ange, vakai ki he makasini ko e Kaumeʻá ʻo e māhina ní.