“20–26 Sānuali: ‘ʻE Liliu ʻa e Loto ʻo e Fānaú ki Heʻenau Ngaahi Tamaí’: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 2; Siosefa Sāmita—Hisitōlia 1:27–65,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 2025 (2025)
“Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 2; Siosefa Sāmita—Hisitōlia 1:27–65,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú: 2025
Fakaikiiki mei he Naʻá Ne Ui Au ʻAki Hoku Hingoá, tā fakatātaaʻi ʻe Michael Malm
20–26 Sānuali: “ʻE Liliu ʻa e Loto ʻo e Fānaú ki Heʻenau Ngaahi Tamaí”
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 2; Siosefa Sāmita—Hisitōlia 1:27–65
Kuo taʻu ʻeni ʻe tolu talu mei he hā ʻa e ʻOtua ko e Tamaí mo Hono ʻAlo ko Sīsū Kalaisí kia Siosefa Sāmita ʻi he vaoʻakaú, pea kuo teʻeki ke toe maʻu ʻe Siosefa ha ngaahi fakahā kehe talu mei ai. Naʻe kamata ke ne fifili pe naʻe ʻikai hōifua ʻa e ʻEikí ʻiate ia. Naʻá ne fakahoko ha ngaahi fehalaaki, mo ne ongoʻi halaia, ʻo tatau mo kitautolu kotoa. Ka naʻe kei ʻi ai pē ha ngāue ʻa e ʻOtuá ke ne fakahoko. Pea ko e ngāue naʻe ui ʻa Siosefa ke ne faí ʻoku fehokotaki ia mo e meʻa ʻoku kole ʻe he ʻOtuá meiate kitautolú. ʻE ʻomi ʻe Siosefa ʻa e Tohi ʻa Molomoná; ʻoku fakaafeʻi kitautolu ke vahevahe hono pōpoakí. ʻE maʻu ʻe Siosefa ʻa e ngaahi kī ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ke liliu ʻa e loto ʻo e fānaú ki heʻenau ngaahi tamaí; kuo tau lava ʻeni ke maʻu ʻa e ngaahi ouaú maʻa ʻetau ngaahi kuí ʻi he temipalé. Naʻe fakahā kia Siosefa ʻa e ngaahi kikite ʻe vavé ni hono fakahokó; ʻoku ui kitautolu ke tau tokoni ʻi hono fakahoko ʻa e ngaahi kikité ni. ʻI he taimi ʻoku tau kau ai ʻi he ngāue ʻa e ʻOtuá, te tau lava ʻo ʻamanaki ke fehangahangai mo e fakafepakí pea naʻa mo e fakatangá, ʻo hangē pē ko ia ne hoko ki he Palōfitá. Ka te tau lava foki ʻo tui ʻe ngaohi kitautolu ʻe he ʻEikí ko ha ngaahi meʻangāue ʻi Hono toʻukupú, hangē pē ko ia naʻá ne fai kia Siosefá.
Vakai foki, Kau Māʻoniʻoní, 1:20–48.
Ngaahi Fakakaukau ki he Ako ʻi ʻApí mo e Lotú
Siosefa Sāmita—Hisitōlia 1:27–33
ʻOku ʻi ai ha ngāue ʻa e ʻOtuá maʻaku ke u fakahoko.
Ko e meʻa kehe ʻa e tui naʻe ʻi ai ha ngāue ʻa e ʻOtuá maʻa Siosefa ke ne fakahokó—te tau lava ʻo vakai ki mui ki heʻene moʻuí pea sio lelei ki he meʻa naʻá ne lavaʻí. Ka kuo ʻi ai nai ha taimi kuó ke fakakaukau ai ʻoku ʻi ai foki mo ha ngāue ʻa e ʻOtuá maʻau? ʻI hoʻo lau ʻa e Siosefa Sāmita—Hisitōlia 1:27–33, fakakaukau pe ko e hā ʻa e ngāue ko iá. ʻOku tokoni fēfē ia ki he hokohoko atu hono Fakafoki Mai ʻo e ongoongolelei ʻa e Fakamoʻuí?
Naʻe akoʻi ʻe ʻEletā Keuli E. Sitīvenisoni: “Ko e taimi ʻoku tau haʻu ai kia Kalaisi pea tokoniʻi e niʻihi kehé ke nau fakahoko e meʻa tataú, ʻoku tau kau ai ʻi he ngāue ʻa e ʻOtuá ki he fakamoʻuí mo e hakeakiʻí, ʻa ia ʻoku fakatefito ʻi he ngaahi fatongia kuo fokotuʻu fakalangí. … ʻOku faingofua, fakalangi, fakamānako, mo toʻo ngofua e ngaahi fatongiá ni. Ko kinautolu ʻeni:
-
Ko hono moʻui ʻaki e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí
-
Ko hono tokangaʻi ʻo kinautolu ʻoku faingataʻaʻiá
-
Ko hono fakaafeʻi ʻo e kakaí kotoa ke nau tali e ongoongoleleí
-
Ko hono fakatahaʻi ʻo e ngaahi fāmilí ke taʻengatá” (“Mātuʻaki Fakaʻofoʻofa—Mātuʻaki Faingofua,” Liahona, Nōvema 2021, 47).
Fakalaulauloto ki he ngaahi aʻusia kuó ke maʻu ʻi hoʻo kau ki he ngaahi fatongia fakalangi takitaha ko ʻení. Ko e hā ʻa e meʻa hoko ʻe finangalo ʻa e Fakamoʻuí ke ke fakahokó? ʻOku ʻi ai ha peesi ʻo e Ngaahi Tefitó mo e Ngaahi Fehuʻí ki he ngaahi fatongia takitaha ko ʻení (vakai, “Our Role in God’s Work of Salvation and Exaltation” [Ko Hotau Fatongia ʻi he Ngāue ʻa e ʻOtuá ki he Fakamoʻuí mo e Hakeakiʻí], Gospel Library). Te ke lava ʻo vakaiʻi ʻa e ngaahi peesi ko ʻení ke tokoni ke tali ʻa e fehuʻi ko ʻení.
Mahalo te ke ongoʻi ʻi he taimi ʻe niʻihi he ʻikai lava ke fakaʻaongaʻi koe ʻe he ʻEikí koeʻuhí ko ha ngaahi fehalaaki kuó ke fai. Ko e hā ʻokú ke ako mei he aʻusia ʻa Siosefa Sāmita ‘i he Siosefa Sāmita—Hisitōlia 1:28–29? Te ke lava fēfē ʻo ʻiloʻi ho “tuʻunga ʻi [he] ʻao [ʻo e ʻOtuá]”?
Fai ha ngaahi fehuʻi ʻokú ne poupouʻi ʻa e fealēleaʻaki ʻoku ʻuhingamālié. ʻOku fakaafeʻi ʻe he ngaahi fehuʻi ʻoku lahi ʻa e tali ki aí ke tali ʻa e kau akó ʻo makatuʻunga ʻi heʻenau ngaahi fakakaukau fakatāutahá, ongó mo e ngaahi aʻusiá. Ko e ngaahi fehuʻi ʻi he lēsoni ko ʻení ko ha ngaahi sīpinga ia ʻo e meʻá ni.
Vakai, “Youth Responsibility in the Work of Salvation (Fatongia ʻo e Toʻu Tupú ʻi he Ngāue ʻo e Fakamoʻuí” (vitiō), ChurchofJesusChrist.org; “Ngāue ʻa e ʻOtuá ki he Fakamoʻuí mo e Hakeakiʻí,” Tohi Tuʻutuʻuni Fakakātoá, 1.2.
Youth Responsibility in the Work of Salvation
Siosefa Sāmita—Hisitōlia 1:34–47
ʻI hono fakafoki mai ʻe he Fakamoʻuí ʻEne ongoongoleleí, naʻá Ne fakakakato ai ʻa e ngaahi kikite ʻo e kuonga muʻá.
ʻI he hā ʻa Molonai kia Siosefa Sāmitá, naʻá ne lave ki ha ngaahi kikite ʻi he Fuakava Motuʻá mo e Fuakava Foʻoú, hangē ko e ʻĪsaia 11; Ngāue 3:22–23; mo e Soeli 2:28–32. ʻI hoʻo lau ʻa e Siosefa Sāmita—Hisitōlia 1:34–47, fakakaukau ki he ʻuhinga naʻe mei mahuʻinga ai ke ʻiloʻi ʻe Siosefa ʻa e ngaahi kikite ko ʻení. Ko e hā ʻoku mahuʻinga ai ke ke ʻilo ki aí?
Te ke lava foki ʻo lau ʻa e meʻa naʻe akoʻi ʻe ʻEletā Tēvita A. Petinā fekauʻaki mo e fuofua ʻaʻahi ʻa Molonai kia Siosefa Sāmita ʻi he “ʻAki e Mālohi ʻo e ʻOtuá ʻi he Fuʻu Nāunau Lahi” (Liahona, Nōvema 2021, 28).
ʻAki e Mālohi ʻo e ʻOtuá ʻi he Fuʻu Nāunau Lahi
Vakai foki, “Kuo Puna ʻa e ʻĀngelo,” Ngaahi Himí, fika 8.
Siosefa Sāmita—Hisitōlia 1:48–60
ʻE teuteuʻi au ʻe he ʻOtuá ke ngāue ʻi Hono puleʻangá.
Naʻe taʻu 17 pē ʻa Siosefa ʻi he taimi naʻá ne fuofua mamata ai ki he ʻū lauʻi peleti koulá. Ka neongo ia, naʻe ʻikai fakafalala ange ke ne tokangaʻi ʻa e ʻū lauʻi peletí, kae ʻoua kuo ʻosi ha taʻu ʻe fā mei ai. Lau ʻa e Siosefa Sāmita—Hisitōlia 1:48–60, ʻo kumi ʻa e meʻa naʻe hoko ʻi he moʻui ʻa Siosefá lolotonga ʻa e taimi ko iá. ʻOkú ke pehē naʻe teuteuʻi fēfē ia ʻe he ngaahi meʻa ko ʻeni naʻe hokó ki he ngāue naʻe ui ia ʻe he ʻOtuá ke ne faí? Ko e hā ha ngaahi meʻa kuó ke aʻusia kuó ne teuteuʻi koe ke ke tauhi ki he ʻOtuá mo e niʻihi kehé? Ko e hā ʻokú ke lolotonga aʻusia ʻe lava ʻo tokoni atu ke ke teuteu ai ki ha ngāue tokoni ʻi he kahaʻú?
Moʻunga ko Komolá, tā fakatātaaʻi ʻe Al Rounds
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 2
Naʻe fekauʻi mai ʻe he ʻEikí ʻa ʻIlaisiā ke liliu hoku lotó ki heʻeku ngaahi kuí.
Ko e hā ʻoku akoʻi atu ʻe he ngaahi foʻi lea hangē ko e “tō,” “loto,” mo e “liliu” ‘i he vahe ko ʻení ʻo kau ki he misiona ʻo ʻIlaisiaá mo e ngaahi tāpuaki ʻo e ngaahi kī ʻo e lakanga fakataulaʻeikí naʻá ne fakafoki maí? Kuó ke ongoʻi fēfē ha liliu ho lotó ki hoʻo ngaahi kuí? Fakakaukauʻi ha ngaahi founga te ke lava ai ʻo aʻusia lahi ange ʻa e ngaahi ongo peheé. Ko ha founga ʻe taha ko e fekumi ki hoʻo ngaahi kuí mo hono fakahoko ha ngaahi ouau maʻanautolu ʻi he temipalé (vakai, FamilySearch.org). Ko e hā mo ha toe founga te ke lava ʻo fakakaukau ki ai?
Vakai foki, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 110:13–16; Gerrit W. Gong, “Fiefia Taʻengatá,” Liahona, Nōvema 2022, 83–86.
Ki ha ngaahi fakakaukau lahi ange, vakai ki he makasini Liahona mo e Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú ʻo e māhina ní.
Kakai, Ngaahi Feituʻu, Ngaahi Meʻa ʻOku Hoko
Ngaahi Fakakaukau ki hono Akoʻi ʻo e Fānaú
Siosefa Sāmita—Hisitōlia 1:28–29
Te u lava ʻo fakatomala pea fakamolemoleʻi au.
-
ʻOku tau faʻa ongoʻi kotoa ʻi he taimi ʻe niʻihi ʻoku tau “halaia koeʻuhí ko [hotau] vaivaí mo e ngaahi melé,” ʻo hangē ko ia naʻe lea ʻaki ʻe Siosefa Sāmitá. Te ke lava mo hoʻo fānaú ʻo ako fakataha ʻa e Siosefa Sāmita—Hisitōlia 1:29, ʻo kumi ʻa e meʻa naʻe fai ʻe Siosefa ʻi heʻene ongoʻi peheé. Ko e hā te tau lava ʻo ako mei heʻene sīpingá ʻe ala tokoni ʻi he taimi ʻoku tau fai ai ha fehalaākí? Ko e hā ʻoku mahuʻinga ai ke ʻiloʻi naʻe ui ʻe he ʻOtuá ʻa Siosefa neongo ne ʻikai ke ne haohaoa?
Siosefa Sāmita—Hisitōlia 1:27–54
Naʻe ui ʻe he Tamai Hēvaní ʻa Siosefa Sāmita ke tokoni kiate Ia ʻi hono fai ʻEne ngāué.
-
Mahalo naʻa fiefia hoʻo fānaú ʻi haʻanau fakangalingali ko Siosefa Sāmita kinautolu ʻi hoʻo fakamatala ange ki he ngaahi ʻaʻahi ʻa Molonaí ʻi he Siosefa Sāmita—Hisitōlia 1:27–54 pe “Vahe 3: Ko e ʻĀngelo ko Molonaí mo e ʻŪ Lauʻi Peleti Koulá” (ʻi he Ngaahi Talanoa ʻo e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakavá, 13–17). Hangē ko ʻení, te nau lava ʻo kūnima ʻo hangē ʻoku nau lotú pe fakangalingali ʻoku nau kaka ʻi he Moʻunga ko Komolá, mo e alā meʻa pehē. Hili iá, ʻe lava ke ke kole ange ke nau talanoa fekauʻaki mo e meʻa naʻe ui ʻe he ʻOtuá ʻa Siosefa Sāmita ke ne faí mo e founga ʻoku tāpuekina ai kitautolu ko ha ola ʻo e meʻa ko iá. Hangē ko ʻení, kuo tāpuekina fēfē kitautolu koeʻuhí naʻe liliu ʻe Siosefa Sāmita ʻa e Tohi ʻa Molomoná? Kuo tokoniʻi fēfē kitautolu ʻe heʻene ngāué ke tau ofi ange ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi?
Ko e ʻAʻahi ʻa e ʻĀngelo ko Molonaí kia Siosefa Sāmitá: Ako fekauʻaki mo ha tohi toputapu
Siosefa mo ʻEma: Ngāue fakataha ke ʻomi ki māmani ʻa e Tohi ʻa Molomoná
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 2
ʻOku finangalo ʻa e Tamai Hēvaní ke silaʻi ʻa e ngaahi fāmilí ʻi he temipalé.
-
Mahalo te ke fiefia mo hoʻo fānaú ke sio ki ha ngaahi tā ʻo homou fāmilí, ʻe lava ke kau ai ha tā homou fāmilí ʻi ha temipale (pe vakai ki he Tohi Fakatātā ʻo e Ongoongoleleí, fika 120). Te mou lava leva ʻo lau ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 2 pea fevahevaheʻaki hoʻomou ngaahi fakakaukau fekauʻaki mo e ʻuhinga ʻoku tau maʻu ai ha ngaahi temipalé mo e ʻuhinga ʻoku finangalo ai ʻa e Tamai Hēvaní ke fakataha ʻa e ngaahi fāmilí ʻo taʻengatá. Fakakaukau ke hivaʻi fakataha ʻa e “Ko e Fāmilí ke Taʻe Ngata” (Tohi Hiva ʻa e Fānaú, 98). Ko e hā ʻoku talamai ʻe he hiva ko ʻení te tau lava ʻo fai ke nofo ʻo taʻengata mo hotau fāmilí?
Temipale Palmyra New York
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 2
ʻOku lava ke u maʻu ʻa e fiefia ʻi he taimi ʻoku ou ako ai fekauʻaki mo ʻeku ngaahi kuí.
-
ʻE lava ke fiefia ʻa e fānaú mo ongoʻi vēkeveke fekauʻaki mo e hisitōlia fakafāmilí. Ke tokoniʻi kinautolú, te ke lava ʻo vahevahe ha ngaahi talanoa pe fakatātā ʻo hoʻo ngaahi kuí. Talanoa mo hoʻo fānaú fekauʻaki mo e tuʻunga ʻo e moʻuí ki heʻenau ngaahi kuí ʻi heʻenau kei īkí. ʻE lava foki ke fiefia hoʻo fānaú ʻi ha niʻihi ʻo e ngaahi ʻekitivitī hisitōlia fakafāmili ʻi he FamilySearch.org/discovery.
Ki ha ngaahi fakakaukau lahi ange, vakai ki he makasini ko e Kaumeʻá ʻo e māhina ní.