Ko e Meʻaʻofa ʻo e Angaʻofá
Fakataha Lotu Faka-Kilisimasi ʻa e Kau Palesitenisī ʻUluakí ki he 2025
Sāpate, 7 Tīsema 2025
Siʻoku kāinga ʻofeina, ko ha lāngilangi ke lea atu kiate kimoutolu pe ko fē pē ha feituʻu ʻoku mou fakataha ai, ki he fakataha lotu faka-Kilisimasi ko ʻeni ʻa e Kau Palesitenisī ʻUluakí. ʻI heʻetau fakakaukauloto ki he ʻaloʻi fakaofo ʻo Sīsū Kalaisí, ko ʻEne ngāue ʻi he māmaní, mo ʻEne Fakalelei mo e Toetuʻu nāunauʻiá, ʻoku tau ongoʻi ofi ange ai kiate Ia. ʻOku tau ongoʻi ʻEne angaʻofá, fakaʻeiʻeikí, mo e ʻofá. Kuó u lotua fakamātoato ke tokoniʻi kimoutolu ʻe heʻeku pōpoakí he efiafí ni, ke ʻi ai haʻane kiʻi ʻaonga, ke mou ongoʻi kakato ange ai ʻEne ʻofa tuʻuloá lolotonga e faʻahitaʻu toputapu ko ʻeni ʻo e Kilisimasí.
ʻOku lahi e ngaahi tukufakaholo ʻi he taimi Kilisimasí. Neongo ʻoku kehekehe mo lahi ʻa e ngaahi tukufakaholo ko ʻení ʻo makatuʻunga ʻi he fāmilí, anga fakafonuá, mo e feituʻú, ka ʻoku fakatahatahaʻi kitautolu ʻe he ngaahi tukufakaholó ʻi heʻetau fakamanatua fakataha ʻa e ʻaloʻi hotau Fakamoʻui ko Sīsū Kalaisí.
ʻOku ou manatu ki ha tukufakaholo ʻi heʻeku hoko ko ha tamai kei talavoú ʻi heʻeku taʻo mā mo hoku ongo ʻofefiné. ʻI heʻena foki mai mei he akó, te u ʻosi maau ʻi peito mo e ngaahi meʻa ke taʻo ʻaki e mā uité. Naʻe tokoni hoku ongo ʻofefiné ke ngaohi e toú. Pea ʻi heʻena tatali ke tupu pea taʻo ʻa e toú, naʻá ku tā tongitongi ha ʻū mataʻitohi ki ha kiʻi papa mā siʻisiʻi, pea tutuʻu ia ʻo toʻo kimuʻa, ko e taumuʻá ke ngaohi ha meʻaʻofa. Naʻá ku tongitongi ʻi he konga papa takitaha ʻa e ngaahi lea JʻAime et JʻEspere, ʻa ia ko e lea faka-Falanisē ki he “ʻOku Ou ʻOfa mo ʻAmanaki Lelei.” ʻI he taimi naʻe hiko mai ai e foʻi maá mei he ʻōvaní, naʻa mau ʻave ʻa e foʻi maá mo e papá ki ha kaungāmeʻa pe kaungāʻapi, ko ha taha naʻe faingataʻaʻia ʻi ha puke pe loto-mamahi lahi.
ʻI heʻeku fakakaukauloto ki he tukufakaholo ko ʻení, kuo tafoki ʻeku fakakaukaú ki he papa maá mo e ngaahi foʻi lea ko e “ʻOku Ou ʻOfa mo ʻAmanaki Lelei.” ʻI heʻeku hoko ko ha fakamoʻoni moʻui ʻo Sīsū Kalaisí, ʻoku ou palōmesi atu te tau lava maʻu pē ʻo ongoʻi ʻEne ʻofá mo maʻu ha ʻamanaki lelei ʻiate Ia ʻo tatau ai pē pe ko e hā e ngaahi tūkunga ʻo e moʻuí, pe ʻoku lelei pe kovi.
ʻI he finangalo lelei ʻa e Fakamoʻuí ke “hāʻele hifo ki lalo ʻi he ngaahi meʻa kotoa peé,” ko ha ngaahi fiemaʻu ʻo ʻEne Fakalelei taʻefakangatangatá, naʻe foaki ai ʻe Sīsū Kalaisi ʻa e meʻaʻofa haohaoá mo fakahaaʻi ʻo e ʻofá mo e ʻamanaki leleí. “ʻOku ʻikai ha tangata ʻe lahi hake ʻene ʻofá ʻi he meʻá ni, ke ne foaki ʻene moʻuí koeʻuhí ko hono kāingá.” Pea naʻe ʻomi ʻe heʻetau Tamai Hēvani ʻofá, ʻi Heʻene fakaʻatā Hono ʻAlo Pē Taha ne Fakatupú ke fai ha feilaulau peheé, hano fakahaaʻi taupotu ʻo ʻEne ʻofá ko ʻEne meʻaʻofa ki he toenga ʻo ʻEne fānaú.
ʻI heʻetau fakakaukau ki he ngaahi meʻaʻofa taʻengata ko ʻeni kuo ʻomi mei he Tamaí mo e ʻAló, mahalo te tau fifili pe ʻe lava fēfē nai ʻe heʻetau ʻū meʻaʻofa te tau vahevahe ʻi he faʻahitaʻu Kilisimasi ko ʻení ʻo fakahoʻata totonu ʻetau līʻoa mo e houngaʻia kiate Kinauá. ʻOku ou fakahā ʻi he loto-fakatōkilalo mahalo ko e founga mahuʻingamālie taha ke fakahoko ai e ngāue taau ko ʻení ko hono foaki ha ngaahi meʻaʻofa [faingofua] ʻo e angaʻofá ki he niʻihi ʻoku tau ʻofa aí. ʻI heʻetau angaʻofa mo fetokoniʻaki ʻo hangē ko ia ne mei fai ʻe he Fakamoʻuí, ʻo aʻu pē ki he fanga kiʻi founga iiki tahá, te tau lava ʻo hoko ko ha founga ke vaka mai ai e ʻaloʻofa ʻa e ʻOtuá ke tokoniʻi ʻa kinautolu ʻoku tau feohí ke nau ongoʻi e ʻofa mo e ʻamanaki lelei ʻa e Fakamoʻuí—JʻAime et JʻEspere!
ʻI he hokohoko atu ʻeku ako ʻa e moʻui ʻa e ʻEiki ko Sīsū Kalaisí, kuó u ofo ʻi Heʻene sīpinga taʻe-mafakatataua ʻo e angaʻofá. Fakakaukau mo au ʻi ha kiʻi taimi siʻi ki ha ngaahi talanoa ʻoku ongo ki he lotó mo ha ngaahi foʻi lea angamaheni mei he folofolá:
-
“Pea kuo hoko ʻa Sīsū ki he potú, naʻá ne sio hake, ʻo mamata kiate ia, peá ne pehē ki ai, [Sākeasi], ʻalu hifo ke vave, he te u nofo ʻi ho falé ʻi he ʻahó ni.”
-
”Pea talaange ʻe Sīsū kiate ia, Pea ʻoku ʻikai te u fakahalaia koe: ʻalu, pea ʻoua ʻe toe faiangahala.”
-
“Pea toki pehē ʻe Sīsū, ʻE Tamai, fakamolemole ʻa kinautolu; he ʻoku ʻikai te nau ʻilo ʻa ia ʻoku nau faí.”
-
“ʻOku ʻi ai hamou niʻihi ʻoku puke ʻiate kimoutolu? … ʻOmi ʻa kinautolu ki heni pea te u fakamoʻui ʻa kinautolu, he ʻoku ou ʻofa mamahi kiate kimoutolu; ʻoku fonu hoku lotó ʻi he ʻaloʻofa.”
-
“Pea naʻá ne fua hake ʻa ʻenau fānau īkí, taki taha, ʻo ne tāpuakiʻi ʻa kinautolu, mo hūfakiʻi ʻa kinautolu ki he Tamaí.”
ʻI heʻetau takitaha muimui ki he sīpinga ʻa e Fakamoʻuí ʻo e angaʻofá lolotonga e faʻahitaʻu makehe ko ʻení, ʻe lava ke fakahoko ia ʻi ha ngaahi founga kehekehe—ʻa e ngāue tokoní, ʻofa faka-Kalaisí, ʻofá, manavaʻofá, mo e faʻa fakamolemolé. Naʻe fakamatalaʻi ia ʻe Palesiteni Hauati W. Hanitā ʻi he foungá ni, “Fakaleleiʻi ha kē, ʻi he Kilisimasi ko ʻení. Fekumi ki ha kaungāmeʻa kuo ngalo. Fakangaloʻi ha mahalo kovi pea fetongi ia ʻaki e falalá. Fai ha tohi. Fai ha tali angavaivai. Fakalotolahiʻi e toʻu tupú. Fakahaaʻi hoʻo mateakí ʻi he lea mo e ngāue. Tauhi ha palōmesi. Tukuange ha loto-tāufehiʻa. Fakamolemoleʻi haʻo fili. Kole fakamolemole. Feinga ke mahino. Vakaiʻi hoʻo ngaahi fiemaʻu ki he niʻihi kehé. Tomuʻa fakakaukau ki ha taha kehe. … Angamalū. Kiʻi kata lahi ange. Fakahā hoʻo loto-houngaʻiá. Talitali lelei ha taha foʻou. Fakafiefiaʻi e loto ʻo ha tamasiʻi. Fiefia ʻi he fakaʻofoʻofa mo e fakatupu fakaofo ʻo e māmaní. Lea ʻaki hoʻo ʻofá pea toutou lea ʻaki ia.”
ʻOku ou ʻilo ʻe lava ke tataki kitautolu takitaha ʻe he Laumālié ʻi ha ngaahi founga faingofua lahi ke foaki ʻa e ʻofá, tuí, mo e fiefiá ki he niʻihi kehé ʻi he faʻahitaʻu ko ʻeni ʻo e fiefiá.
ʻI he taimi Kilisimasí, ʻi heʻeku kei siʻí, naʻá ku faʻa haʻohaʻo mo hoku fāmilí ʻi heʻemau piano Uingikalá, ʻa ia ʻe taʻu teau tupu he taimí ni. Kuo foua heʻeku ongomātuʻá ʻa e moʻui masivesivá pea naʻá na moʻui fakapotopoto leva. Ko e ʻū meʻaʻofa Kilisimasi naʻa mau maʻú naʻe ʻikai lahi ia. Ka naʻe leʻo lelei ʻaupito ʻeku faʻeé ʻi he soló. Naʻá ne tā e pianó ʻi heʻene tataki kimautolu ke hivaʻi ha ngaahi hiva Kilisimasi angamaheni mo ha ngaahi himi toputapu.
ʻOku ʻikai ke u ʻilo pe naʻá ne fakakaukau ʻokú ne fakaafeʻi kimautolu ke mau fevahevaheʻaki ha meʻaʻofa tuʻuloa. Ka neongo ʻeku kei siʻí, naʻá ku ongoʻi ha fiefia taʻe-hano-tatau ʻi hono hivaʻi e ngaahi hiva ko iá. Naʻe fakafonu ʻe he fasí homau kiʻi ʻapí ʻaki ha laumālie ʻo e nonga. Naʻe ʻikai ngata pē ʻi heʻeku ongoʻi ʻa e ʻofa ʻa ʻeku faʻeé mo ʻeku tamaí mo hoku ongo tokouá, ka naʻe kau foki ai mo ʻeku Tamai Hēvaní mo e Fakamoʻui ko Sīsū Kalaisí.
Siʻoku kāinga ʻofeina, ʻoku fakatatali mai ha ngaahi faingamālie kiate kitautolu takitaha ʻi he faʻahitaʻu Kilisimasi ko ʻení ke tau ala atu ʻo fakahaaʻi ha angaʻofa ʻi he ʻofa mo e manavaʻofa faka-Kalaisí pea ke fai ha liliu. ʻOku ou palōmesi atu ʻi heʻetau faʻa lotu mo fakaava hotau lotó mo e ʻatamaí ki he ngaahi fanafana ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní, ʻe fakahinohinoʻi kitautolu ʻe he ʻEikí ke tau kumi ha taha ʻokú Ne ʻofa haohaoa ai, ʻokú ne fiemaʻu ʻetau angaʻofá lolotonga e faʻahitaʻu mālōlō ko ʻení. Mahalo ʻe faingofua pē ʻa e angaʻofa ʻoku tau foakí pea ʻikai ngali makehe ʻi ha faʻahinga founga, ka ʻe lava—pea ʻe tā tuʻo lahi—ke ʻi ai hano ola tuʻuloa.
Tuku muʻa ke u fakaʻosi ʻaki ha taha ʻo e ngaahi himi palaimeli ʻoku ou manako taha aí:
ʻI heʻetau kamata ʻi he faʻahitaʻu Kilisimasi fakaʻofoʻofá ni, ʻoku ou ʻoatu ʻeku fakamoʻoni ko Sīsū Kalaisí ko e ʻofa mo e ʻamanaki lelei—JʻAime et JʻEspere. Te tau lava foki ʻo ngāue fakataha mo Ia mo vahevahe ʻEne ʻofá mo e ʻamanaki leleí mo e niʻihi kehé ʻo fakafou ʻi he ngaahi tōʻonga angaʻofa ʻoku taʻesiokitá.
ʻOku ou fakamoʻoni ki he ngaahi meʻá ni ʻi he huafa toputapu ʻo Sīsū Kalaisí, ʻēmeni.