Ngaahi Fakataha Lotu Faka-Kilisimasí
Ko e Maama Taʻengatá


9:28

Ko e Maama Taʻengatá

Fakataha Lotu Faka-Kilisimasi ʻa e Kau Palesitenisī ʻUluakí ki he 2025

Sāpate, 7 Tīsema 2025

ʻOku ou houngaʻia moʻoni ke fakataha mai mo kimoutolu ʻi he faʻahitaʻu Kilisimasi toputapú ni ke fakamanatua mo fiefia ʻi hono ʻaloʻi ʻo Sīsū Kalaisi, ko e ʻAlo ʻo e ʻOtuá, ko e Fakamoʻui ʻo e faʻahinga kotoa pē ʻo e tangatá!

Ko e Efiafi Kimuʻa ʻi he Kilisimasí ko e pō ia ʻoku ou saiʻia taha ai ʻi he taʻú. ʻI he tō ʻa e laʻaá, ʻoku tafoki ʻeku fakakaukaú ki ha fakakaukau fakalongolongo ki he ʻaloʻi ʻo e Fakamoʻui ʻo e māmaní. ʻOku ou manatuʻi ko e Efiafi Kimuʻa ʻi he Kilisimasi kotoa pē, kuó u fakatahataha mai mo e fāmilí, fakaava ʻa e Fuakava Foʻoú, ʻo lau ʻa e ngaahi foʻi lea angamaheni ʻi he Luke 2:

“Pea ʻalu hake … ʻa Siosefa mei Kāleli, mei he kolo ko Nāsaletí, … ki he kolo ʻo Tēvita, ʻoku ui ko Pētelihemá; … ke tohi ia mo hono ʻunoho ko Melé, naʻe fakanofo, kuo feitama ia.”

Fakakaukau fakataha mo au ki he uaifi kei talavou ko Melé, fakataha mo hono husepāniti tokanga ko Siosefá, ʻokú na fononga ʻi he hala efua ki Pētelihemá, ʻo ʻikai ʻilo pe te na nofó ʻi fē pe ko e taimi ʻe fanauʻi ai hona Fohá.

Tānaki atu leva ki he fakakaukaú ni ʻa e ngaahi meʻa ne hoko ʻi he tafaʻaki ʻe taha ʻo e māmaní. ʻI he fonua ko Seilahemalá ʻi he konitinēniti ʻo ʻAmeliká, ʻoku loto-mamahi ai ha kakai tui ʻi heʻenau “sio fakamamaʻu” ki he fakaʻilonga ʻo hono ʻaloʻi ʻo e Fakamoʻuí, ʻa ia naʻe kikiteʻi ʻe Samuela ko e tangata Leimaná ko ha ʻaho mo ha pō mo ha ʻaho ʻe taha taʻe ʻi ai ha fakapoʻuli, he kapau ʻe ʻikai fakahā mai ʻa e fakaʻilongá, ʻe tamateʻi ʻa e kakai tui kotoa pē.

Ko Nīfai, ko honau palōfitá, naʻá ne “punou hifo ki he kelekelé, peá ne fuʻu tangi fakamātoato ki hono ʻOtuá koeʻuhi ko hono kakaí. … Pea naʻe hoko ʻo pehē … naʻe ongo mai kiate ia ʻa e leʻo ʻo e ʻEikí, ʻo pehē: Hanga hake ho matá pea fiefia; he vakai, kuo hokosia ʻa e taimí, pea ʻi he pō ko ʻení ʻe fakahā ai ʻa e fakaʻilongá, pea ʻi he ʻapongipongí te u haʻu ki māmani.”

Ko e taimi kotoa pē ʻoku ou lau ai e ngaahi veesi ko ʻení ʻoku ou kiʻi taimi ai peá u ofo.

ʻOku ou ofo ʻi he fakahā ʻe Sīsū Kalaisi, ʻa ia naʻá Ne fakatupu ʻa e māmaní ʻi he malumalu ʻo e fakahinohino ʻa e Tamaí, ʻa ia naʻá Ne folofola ki he kau palōfitá mo e ngaahi foha mo e ngaahi ʻofefine angatonu ʻo e ʻOtuá ʻi he kotoa ʻo e hisitōliá, ʻe vavé ni pē Haʻane hāʻele mai ki māmani ko ha valevale.

ʻOku ou ofo foki ʻi hono ʻaloʻi Ia, ko e Fakamoʻui ʻo e faʻahinga kotoa ʻo e tangatá ʻi Pētelihema ʻo feʻunga tonu mo e taimi ke fakahā mai ai ʻa e fakaʻilonga ke fakahaofi ʻa e kakai Nīfai naʻa nau tui ʻi Seilahemalá. ʻOku lekooti ʻi he folofolá: “He vakai, ʻi he tō hifo ʻa e laʻaá naʻe ʻikai ha poʻuli.”

Te ke lava nai ʻo fakakaukauloto ki he ʻuhinga ʻo e meʻa ko iá ki he kakai tuí, ki he niʻihi naʻa nau fakaʻamua, mahuʻingaʻia, mo lotua ke fakahoko e kikite ko ʻení? Ko e moʻoni, naʻa nau fiefia! Ko ha fakamoʻoni mālohi ia naʻe hāʻele mai ʻa Sīsū Kalaisi ki māmaní ke fakahaofi ʻa e tokotaha kotoa pē ʻe tui ki Hono huafá. Kuo tō ʻa e laʻaá, ka naʻe maamangia pē ʻa e langí.

Naʻe fakamoʻoni ʻa e palōfita ko ʻApinetaí ʻo pehē, “Ko ia ʻa e maama mo e moʻui ʻo e māmaní; ʻio, ko ha maama ʻoku ʻikai hano ngataʻanga, ʻa ia ʻoku ʻikai lava ʻo tāmateʻi.” Naʻe folofola ʻe Sīsū ʻo pehē, “Ko au ko e maama ʻo māmani: ko ia ʻoku muimui ʻiate aú, ʻe ʻikai ʻalu ia ʻi he poʻulí, ka ʻe ʻiate ia ʻa e maama ʻo e moʻuí.”

ʻE ʻi ai ha ngaahi taimi ʻi heʻetau moʻuí ʻe tō ai e laʻaá ʻi heʻetau ngaahi ʻamanakí mo e fakaʻānauá. ʻE lava ke tō ʻa e laʻaá ʻi he taimi ʻoku tau aʻusia ai ʻa e molé pe ngaahi faingataʻa fakatuʻasinó mo fakaelotó. Ka koeʻuhí naʻe hāʻele mai ʻa Sīsū Kalaisi ki he māmaní ʻo toe tuʻu ʻi he ʻaho hono tolú, ʻo ikunaʻi ʻa e angahalá mo e maté, he ʻikai ha fakapoʻuli tuʻuloa ʻi he tō hifo ʻa e laʻaá. Te tau lava ʻo fekumi pea maʻu ʻEne maama foaki moʻuí.

Naʻe maamangia ʻa e langí ʻi he pō [ne leʻo ai] e kau tauhisipi loto-fakatōkilaló ʻi he “tuʻu mai kiate kinautolu ʻa e ʻāngelo ʻa e ʻEikí” ʻo fakahā ʻa e ongoongo fakafiefia, “He kuo ʻaloʻi kiate kimoutolu ʻi he ʻahó ni, ʻi he kolo ʻo Tēvitá, ha Fakamoʻui, ʻa ia ko Kalaisi ko e ʻEikí.” Ko e taimi ʻe niʻihi te tau lava ʻo muimui ki he maama ʻo e Fakamoʻuí pea kumi vave kiate Ia ʻi heʻetau muimui ki he fakahinohino fakalangi ke “omi fakavave,” ʻo hangē ko e kau tauhisipí, ke ako maʻatautolu ʻa Hono tuʻunga faka-ʻOtuá. Te tau lava foki mo kitautolu ʻo fononga hotau halá mo “fakamālō mo fakafetaʻi ki he ʻOtuá, koeʻuhi ko e ngaahi meʻa kotoa pē kuo [tau] fanongo mo mamata aí.”

ʻI he taimi ʻe niʻihi, mahalo te tau ongoʻi tatau ange mo e Kau Tangata Potó, pea mahalo ʻe lau uike, lau māhina, pe laui taʻu ʻetau fononga ke kumi kiate Iá. Ka ʻi heʻetau hokohoko atu ke muimui ʻi he maama ʻo ʻEne fakahinohinó, ʻe tatau ai pē pe ko e hā hono faingataʻá, te tau toe ofi ange ai kiate Ia ʻi he foʻi laka kotoa pē. Pea hangē ko e Kau Tangata Potó, te tau lava ʻo fiefia ʻi he fiefia lahi, ʻo fakatōmapeʻe ke moihū ʻi heʻetau foaki ʻetau ngaahi meʻaʻofa ʻo e houngaʻiá mo e ʻofá.

Toe foki mo au ki he Efiafi Kimuʻa he Kilisimasi ʻi he 2010 ʻi heʻeku vahevahe mo kimoutolu ʻa e founga ne hanga ai ʻe he maama mo e ʻofa ʻa e ʻOtuá ʻo kapusi ʻa e fakapoʻulí meiate au mo hoku fāmilí ʻi he pō toputapu ko iá.

Naʻá ku ʻi ha falemahaki ʻi ha maile ʻe 2,000 tupu mei ʻapi ʻo tokangaʻi hoku husepāniti ko Pulusí, ʻa ia naʻá ne lolotonga fāifeinga ke fakaakeake mei ha tafa ne ola lelei. Naʻe hōloa vave ʻene moʻui leleí, pea naʻe ʻikai lava ʻe he kau toketā naʻa nau tokangaʻi iá ʻo ʻilo ʻa e ʻuhingá. Hili ʻeku lotu mo ʻaukai fakataha mo e fāmili kotoa ʻi he fonuá, naʻá ku ʻalu ki ha fale nofo totongi ke u kiʻi mohe. ʻI he tuʻuapoó, naʻe fanongo atu ha neesi naʻe lue hake ʻi he matapā ʻo Pulusí ki haʻane tale—tuʻo taha pē. Naʻá ne maʻu e fakakaukau ke kole ke fai ha sivi ki ha mahakiʻia ngali kehe ʻo e halanga mānavá. Naʻe fakapapauʻi ʻe he siví ʻene fakakaukaú, pea ʻi he hili pē ha lau houa ʻo e kamata e faitoʻó ne kamata ke fakalakalaka e moʻui hoku husepānití. Naʻa mau ʻiloʻi naʻe nofo e Maama ʻo Kalaisí ʻi he neesi ko iá, ʻo fakahā kiate ia e founga ke fakaakeake ai e moʻui ʻa Pulusí. Naʻe fetongi ʻa e fakapoʻuli naʻa mau fouá ʻaki ha maama mo ha ʻamanaki lelei.

Hili ha taʻu ʻe ono mei ai ʻi ha Efiafi Kimuʻa he Kilisimasi ʻo e 2016, naʻe toe ʻi falemahaki ʻa Pulusi, ʻa ia naʻe uesia ai ʻene fakaakeake mei ha fokoutua mafatukituki ʻe ua ne hōloa fakafokifā ai ʻene moʻuí. ʻI ha houa ʻe 48 mei ai, naʻe lava ke ʻilo ʻe he kau toketaá ʻa e tupuʻangá. Naʻa nau vahevahe mai ha palani ʻe ala tokoni ke ne ikunaʻi ʻa e fokoutua hono tolu ko ʻení. ʻI he ʻosi ʻenau fakamatalá, naʻe kole ange ʻe Pulusi ʻi he anga-fakaʻapaʻapa ke nau mavahe mei he lokí koeʻuhí ka ma lava ʻo talanoa. Naʻá ne talamai naʻe fanafana mahino ange ʻa e Laumālié kiate ia naʻe ʻikai ha meʻa ʻe lava ke fai ʻe he kau toketaá ke fakahaofi ai ʻene moʻuí. Naʻá ne lea ʻi he loto-nonga pea fonu ʻi he Laumālié. Hili ha ʻaho ʻe ua mei ai naʻá ne mālōlō fiemālie ʻi ʻapi ʻi he ʻātakai homau fāmilí.

Neongo naʻe kehekehe pē ʻa e ola ʻo e Efiafi takitaha Kimuʻa ʻi he Kilisimasí, ka ʻoku toputapu ʻa e efiafi takitaha kiate kimautolu. Naʻa mau tangi nai, ongoʻi loto-mamahi lahi, fakataha mo e molé mo e taʻelatá? ʻIo. Pea naʻa mau ongoʻi nai e maama ʻo e ʻofa ʻa e ʻOtuá? ʻIo. ʻI ha taimi naʻe hangē ne poipoila ai ʻemau māmáʻi heʻemau moʻuí, naʻá Ne ʻomi ha maama mo ha mahino kiate kimautolu.

ʻI heʻetau tukutaha ʻetau tokangá ʻi he Fakamoʻui ʻo e māmaní, te Ne fakamaama hotau halá ki he ʻamanaki leleí mo e fakamoʻuí. Hangē ko e aʻusia ʻa e kakai tui ʻi Seilahemalá, koeʻuhí ko e ikunaʻi ʻe he Fakamoʻuí ʻa e angahalá mo e maté, he ʻikai tuʻuloa ai ʻetau nofo ʻi he fakapoʻulí.

ʻOku ou saiʻia ʻi he ʻuhinga loloto ʻo e ngaahi leá ni ʻi he himi ko e “Kolo ko Pētelihemá”: “Ne taki ʻa e fononga he fetuʻu ngingila. Ko e ngaahi fakaʻānauá ne hoko kotoa.”

Kāinga, ko e ʻEikí ʻa hotau maama taʻengatá! ʻOku ou fakamoʻoni naʻe hāʻele mai ʻa Sīsū Kalaisi ki he māmaní ke ʻomi ʻa e fiefiá mo e ʻamanaki leleí ʻi Heʻene fakamaama hotau hala ki ʻapí. ʻOku ou ʻofa ʻiate Ia. ʻOku ou hū kiate Ia. “Fakafetaʻi ki he ʻOtuá ʻi Heʻene meʻaʻofa taʻe ma-fakatataua mai ʻaki Hono ʻAlo fakalangí.” ʻI he huafa toputapu ʻo Sīsū Kalaisí, ʻēmeni.