Bukamaruan te Kiritimati

Tariu ao Mwaneu aika a tangiraki, ti a tia n rangi ni kakabwaiaaki n taian rongorongo aika tamaroa ake ti a tia n ongo mairouia Titita Runia, Unimwaane Palmer, ao Unimwaane Cook. I namakina kakabwaiakiu n reken au tai n reireii tabeua bwaai ake a tia ni kabwarabwarai.

Te Kiritimati bon te tai ae moan te tamaroa n te ririki. Ngkai ti kauringa bungiakin ara Tia Kamaiu, nanora a kaineti nakon te bwai ae moan baan te kakawaki inanon maiura. Te Kiritimati e karaoira bwa ti na uringa riki ao man kakaaitau riki ibukin te anganano are e a tia n karaoaki ibukira.

I.

Te Kiritimati e kauringiira bwa ti na iangoira n tatabemaniira. Ti kakaitauiia riki ara utu. Ti kabouii ara reitaki ma raoraora ake ngkoa. Ti eutiira iaon taian oo aika a tia n kamaenakoira n taai tabeua inanon te ririki. Ianena a kaekai kamauri n akea te kamaamaeaki. Te anua n aakoi ao n mwamwannano a karika te okirikaaki. Te nano n Kiritimati e kaotinakoa are te kabanea n tamaroa mai inanora.

Kakukurein ao tamaroan te Kiritimati bon ana Oota Kristo. Ngkai ti wareware inanon koroboki aika tabu aika boou, te Tia Kamaiu bon “te oota n koaua are e kaotaia aomata nako ake a roko nako nanon te aonaaba.” N kabane ake a bukamarua bungiakin te Kristo – n kabane ake iai irouia ae ti aranna bwa te “Nano n Kiritimati” – iai irouia mwakoron te oota anne.

E raka iaon te birion aomata aika a na rungaa bungiakin Iesu Kristo n tain bongin te Christmas. A riai aomata ni kabane ni bukamaru. N aron ae ataia te aonaaba, Iesu ae te I-Natareta bon te aomata ae te kabanea n kakawaki n tia n maiu. Ngaia bon boton aia maroro burabeti ma taan kario inanon te tai ae raka iaon 6000 te ririki. Ngaia bon kanoan mwanewe ao korobanna n kuuna ao korotamnei aika bati n kinaaki n te aonaaba. Ngaia bon te tia reirei ae rianako arona n tia n maiu. Ae rang kakawaki riki, Ngaia bon Ana Riki Temanna te Atua te Tama ae Akea Tokina. Ngaia bon te Atua are a na bane bubuanwae n katorobubua ao n kabane neewe n kaotia bwa Ngaia bon ara Tia Karikibwai ao Tia Kabooira, te Tia Kamaiu ao Atuan te aonaaba aio.

“Te raoi, a na akoaki aomata” bon ngaia te rongorongo n te Kiritimati. Bon man taabangakin kibun aia koroboki taan kario ao taan anene ae ngaia ti a karekea mai iai mimitongin kuuna ibukin te Kiritimati. E riingaki nanora n kuuna-n-kiritimati ae katanga te kibu aei.

Iaon Iuta te aba ae raroa,

Taan kawakin tiibu a ongo:

Neboia, neboia,

Ike moan te rietata;

A na bon raoi aonaaba, a akoaki aomata;

A na bon raoi aonaaba, a akoaki aomata!

Taeka aikai, a tia n aneneneaki inanon taai aika mwaiti n ara botaki n kakukurei n motirawa, e kauringiira bwa akea te bwai ae boou n bukamaruan ao anene n te Kiritimati. Te rongorongo ae e a manrea ao n taabangaki. E taekinaki nakon Atam. E tataekinaki naba nakoia tibun Iteraera. E kaotaki naba aei nakoia kanoan Riaai. N te tai teuana ma teuana, a tia burabeti ni katerea koauan ana reirei ao ana Mwakuri ni Kamaiu Iesu Kristo. N rang n kaokiokaki, a taekin Ana Tua bwa ti na riai n tangiria ao n beku Ibukina ao n tangira ao n beku ibukira n bane. Ao, e reitia n taku , “Ngkana kam tangirai, tou mwiin au tua.” E kaokiokaki n rooro nako, katanoata aikai a riki bwa moan kakawaki n rongorongo aika a na reitinako n aki toki. Bon ibukira, ibukin karekean arora.

Bwaai aika a rang kakawaki n te maiu a kakaokiokaki. Ti na bon aki botu n ongoongo aran ara Tia Kamaiu ae tabu. Ti na bon aki botu n raoraonakira irouia aika ti tatangiriia. Ti na bon aki botu n ongoongo “I tangiriko.”

Ma ngaia anne te rongorongo ae kaokiokaki man te Kiritimati tiaki te rongorongo ae na manga kaetaki koreana, ma te rongorongo ae na riai n kaboouaki inanon maiura.

II.

Man te tai inanon rikira n ataei, ngaira n tatabemaniira nako ti a tia n ataia bwa te Kiritimati bon te tai n anga-bwaintaingira imarenaia raoraora ao ara utu. Bon te tai ae e raka iai aron ara aakoi nakoia ake ti tatangiriia. Ma te Nano n Kiritimati n anga bwaai e na riai naba n roko irouia ake tiaki ara utu ao raoraora. Te bong aei, a rang mwaiti man ara roronrikirake ae a tia n karekei namakin aika tiku inanoia man aia kooram ao kiraati ao kurubun te Ekaretia tabeua n kawari ao n uoti bwaintangira nakoia ake a kainnano aika a riai n uringaki n te Kiritimati, inanon oonaonaraki, umwantararua, taabo-n-kaikain, ao tabeua riki aika kakaokoro. Man Kiritimati Ive aika a mwaiti, mmwaane ao aine aika tamaroa, man reiakinaia mwiokoaia kaaro aika a kainnano ao man korakai, a tia n tauraoi nanoia n roko ma bwaaintakakaro ao amwarake ao karewerewe n te aro are ataei aika a kakaantaninga a na kona n namakina te kukurei man uringakiia n ingabongin te Kiritimati. Ware ngaa mwaitiia mmwaane ao aine aika tamaroa a tia n bootii korakoraia rinanon botaki n angabwai n Kiritimati ibukin kabebeteaia aika baki, kunnikainiia ake akea karabaaia, kamwengaraoia ake akea mwengaia, kawariia aoraki, ao n anga te kakukurei nakoia ataei. Te Atua e kakabwaiai baai n ibuobuoki aikai! Ti riai ngaira n bane n boutokaiia. Koraki ake a beku n anganano ma te tangira ao n kaakeaiia bon ngaiia Ana toro n koaua Uean te Rau.

III.

Tera ae nanonaki n ae “a na raoi aonaaba, a akoaki aomata”? “Tangira … raom n ai arom,” Ana moan reirei te Tia Kamaiu. E reirei naba bwa ti na “tangira [ara] kairiribai, kakabwaiaiia ake a karawawata [nakoira], karaoa ae raoiroi nakoia ake a riribai [nakoira], ao tataro ibukiia ake a kabonganai [ra] n ae aki raoiroi ao n kabuakakai [ra].”

Ngkai ti mwakuri n uaiakina te kouru ae taekinaki n reirei akanne, te Kiritimati e bia riki bwa te tai n ikaikabwarabure, te tai n mwanuokin uruakinnano n ikawai ao n kaoka te aro n reitaki are e a tia n urubekeaki.

“Mangaia are, I tuangkami, bwa kam riai ni kabwara bure i marenami; bwa ane e aki kabwara ana bure tarina e na tei ni kabuakakaaki i matan te Uea; bwa e tiku irouna te bure ae korakora riki.

“Ngai, te Uea, N na kabwara ana bure are I taku bwa N na kabwara, ma ngkami kam riai ni kabwarai aia bure aomata ni kabane.”

Te Kiritimati e kauekea iroura te nano ni kan reitaki nakoia aomata ake a tuai n reitaki nakoira inanon te tangira ma te iraorao. “Te raoi, a akoaki aomata” bon tiaki ti te rongorongo nakoia ake ti a kaman tatangiriia ao n iai nanora nakoia, n ai aroia raora inanon ara Ekaretia ke abara, kaain ara maeka inanon ara kaawa ke kaain rarikira, ke aomata aika titebo kateira ma ngaiia. Te tia bairei arora mai karawa e a tia n kamatoa te aakoaki nakoia n bane aomata – nakoia raoraora aika ti kinaia, nakoia ianena, e ngae naba nakoia ara kairiribai. Te Kiritimati bon te tai ae ti na uringnga bwa ngaira n bane bon natin Tamara are Ikarawa, are E anga maiun Natina ae Ana Riki Temanna bwa a aonga n bane n kona n kamaiuaki man te mate. Tamara are Ikarawa e a tia naba n anga kakabwaia ibukin te kamaiuaki ao te karietataaki nakoia n bane aomata n te aro ae titeboo: te onimaki iroun te Uea, Iesu Kristo; te rairannano, te bwabetito, ao ai irakin nanon tuua ma otenati n te euangkerio.

IV.

Te Nano n Kiritimati e kaungaira bwa ti na kabonganaa te tai aio n eutiira riaon baika a totokoira ao n kaotiota te ataibwai ao te tangira ma aomata n reeti nako, koaua man aaro nako, ao ake kaain te aba. Ike a mwaiti iai Aika Itiaki n Boong Aika Kaitira, n aron ae iaon Utah, ke ngkana a uarereke mwaitira, n aron ae n angiin riki taabo, ti riai n karoko irouia n kabane natin te Atua. Ti riai n anga baira n iraorao aika tamaroa nakoia n bane aomata, nakoia aika kaain ao nakoia aika tiaki kaain ara onimaki. Ti riai n kawakina te tua are te Atua e angan te burabeti Moote bwa e anganiia natin Iteraera:

“Ao ngkana tao e maeka te iruwa i roum i aon abam, kam na tai iowawa nako ina. “Titebo aron te iruwa ae maeka i roumi ma aron ae bungiaki i abami, ao ko na tangiria n ai aron tangiram i bon iroum.”

Ti riai n reireinia natira bwa a na akoi ao n mwamwannano nakoia aomata nako. I rawawata ngkana I ongo irouia kaaro aika tiaki kaain te aro n te komiunitii ae a nanokaawaki ibukina bwa a kakoaua ae natiia mmwane ao aine a tia n katinanikuaki ke n totokoaki irouia ara membwa aika ataei ke roronrikirake. Au kantaninga aekaki aika ti aki baika a bati n riiriki ao n tabe n mauna nako. Ti tatangiria bwa ti na riki bwa kabanea n tamaroa n aomata ao n mwamwannano nakoia aomata nako n tabo nako.

Ma e koaua anne, ti riai naba n tau baangira n reitaki ma koraki ake a kamangaoa katein maiura ke n minoti ara onimaki ma arora n nebonebo. Ma arora n taubaangira tiaki nanona bwa e na totokoira man mwannanoakiia tabemwaang. E na aki naba koroira nako man botaki nako aika aia mwakuri n ibuobuoki a rababa nako ao n bane n oioi n ae ti teuana ae mwaneia aomata nako.

Te aeka n nano ae e na reke iroura ngkana ti karekea te rongorongo ae “te raoi, a na akoaki aomata” bon te nano n anga ngaira ibukin te beku nakoia tabemwaang. N airon ae te Kiritimati n rungakin bungiakin Teuare ngaia ae anga Maiuna ibukira n bane, ngaia are ngaira n tatabemaniira ti riai n kamanenaa te Kiritimati bwa te tai n kanakoraoi kawai ake ti anga nakoia raora nako.

Ngkai ti karaoia – ngkai te anganga n nano n Kiritimati e kairi ara iango ma ara mwakuri – ti na bon bane n karaoi tibwangara ibukin kakoroan nanon te kouru ae akea tokina iaon “te raoi i aonaaba, a akoaki aomata.” Aio bon te tai ibukira n bane n karaoa aei, ibukina ngkai n katoa bong bon teuana te bong kaanra ma okin te Uea. N aron ae reirei nakoira Beretitenti Russel M. Nelson n te maungatabu n Okitobwa ae nako, “Te kabanea n tamaroa ae iaon kawaina ibukina bwa te Uea e kabirimwakaa Ana mwakuri. A na bati baika a raraoi ni kaoti ngkana ti anga ngaira ma nanora nakon Iesu Kristo.” Tokin taekana.

N a taekina ngkai are man “Te Kristo Ae Maiu: Aia Koaua Abotoro” E kangai, ao n a taekinna:

“Ngkai ti kauringaa bungiakin Iesu Kristo uoua te merenia n nako, ti anga ara kakoaua n koauan Maiuna ae akea kabotauana ao rianakon tamaroan Ana anganano n anga maiuna. Akea riki ae iai irouna ae moan te rianako arona n ringii maiuia n kabane aika a tia n maiu ao aika a na maiu rimwi iaon te aonaaba.”

Reitanako taekinana, “Ti kakoaua ma te karinerine ae Maiuna, ae e rang n kakawaki n rongorongoia aomata rimoa, e aki tii moanaki mai Betereem n aki naba toki iaon Korokota. Bon Ngaia ana Moan Nati te Tama, te Riki Temanna ae Tatangiraki n riki n iriko, te Tia Kaboa te aonaaba. …

“Ti katanoataa rinanon taeka aia a karinerine bwa Ana nakoanibonga ao Ana Ekaretia e a tia n manga kaokaki nako aon te aonaaba – ‘e kateaki iaon aana ae …. Abotoro ma burabeti, Iesu Kristo … ngaia bwa moan atibun te maninganinga.’

Reitanako taekana, “Ti kakoaua bwa E na manga bon oki [n te tai teuana] nakon te aonaaba. ‘Ao e na kaotaki neboakin Iehova, ao a na bane aomata n uaia n nooria.’” Toki taekana. E na tautaeka bwa aia Toka tooka ao n tautaeka bwa aia Uea ueea, ao a na boboraki ni kabane bubuanwae ao neewe ni kabane a na taetae n nebonebo nako Ina.

“Ti taekina ara kakoaua, ngkai Ana Abotora aika ti katabuaki – bwa Iesu bon te Kristo ae Maiu, Natin te Atua ae aki mamate. Ngaia te Uea Imanuera ae korakora, are e tei n te bong aei i angatain Tamana.” N a manga taekinna, “Ngaia bon te oota, te maiu, ao te kantaninga n te aonaaba. Ana kawai e kairiira nakon te kakukurei n te maiu aei ao te maiu ae akea tokina n te aonaaba ae e na roko. E riai ni kaitauaki te Atua ibukin Ana bwaintangira ae akea kabotauana iroun Natina mai ieta.”

N aran Iesu Kristo, amen.