ʻI he taʻu 1826, naʻe fakatau kelekele ai ʻa Niueli K. Uitenī ʻi Ketilani, ʻOhaiō, ke langa ha falekoloa hanga mai ki
hono ʻapí. Naʻe fakalele ʻe Niueli e falekoloá mo hono kaungāmeʻa mo e hoa pisinisi ko
Sitenei Kilipaté. Naʻe fakatau atu ʻe he ongo tangata pisinisí ha ngaahi koloa kehekehe, meimei naʻe fakafolau mai hono konga lahi ki Ketilani ʻi he Anovai ʻEalií. Naʻe toe hoko foki ʻa e falekoloa Niueli K. Uitenií ko ha feituʻu ke ʻuluaki tuʻu ai ʻa e pōsiti ʻōfisí he kamakamata ʻa e koló. Hili e aʻu mai ʻa e Kāingalotú ʻi he taʻu 1831, naʻe hoko ʻa e falekoloá ko ha feituʻu faiʻanga fakataha mo maʻuʻanga fakahā.
ʻI he ʻaho 4 ʻo Fēpueli 1831, naʻe aʻu atu ai ʻa e Palōfita ko Siosefa Sāmitá mo hono uaifi feitama, ko ʻEmá, ki Ketilani ki he falekoloa Niueli K. Uitenií. Naʻe talitali lelei kinaua ʻe he fāmili Uitenií pea hili ha taʻu ʻe ua, naʻe liliu ai ha konga ʻo e Falekoloa Niueli K. Uitenií ki ha ʻapi ʻo e Palōfitá mo hono fāmilí. Naʻe hoko ʻa e konga ki ʻolunga ʻo e falekoloá ko ha feituʻu maʻu fakahā pea naʻe hoko foki ia ko e ʻuluʻi ʻōfisi ʻo e Siasí ʻi Ketilani ʻi ha taimi. Naʻe fakakakato ai foki ʻe Siosefa Sāmita ʻene ngāue ueʻi fakalaumālie ki hono liliu ʻo e Tohi Tapú lolotonga ʻene nofo ʻi he falekoloá ʻi he Siulai 1833. Naʻe fakahoko ʻa e
Akoʻanga ʻa e Kau Palōfitá ʻi ha loki ʻi he fungavaka hono uá. ʻI he feituʻu ko ʻení, naʻe fakanofo ai ʻe Siosefa Sāmita ha ongo tangata ke na hoko ko ha ongo tokoni kiate ia ʻi he Kau Palesitenisī ʻUluakí pea naʻe mamata ha tokolahi ʻo kinautolu naʻe ʻi aí ki ha meʻa-hā-mai ʻo e Fakamoʻuí. ʻI he ngaahi fakahā mahuʻinga naʻe maʻu ʻe Siosefa ʻi he Falekoloa Niueli K. Uitenií, naʻe kau ai e
Lea ʻo e Potó (
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 89) hili ia ha fehuʻi ʻa Siosefa Sāmita fekauʻaki mo e kakai tangata ʻoku nau mama tapaka lolotonga ʻa e ngaahi fakatahá.
ʻOku hoko he ʻahó ni ʻa e Falekoloa Niueli K. Uitenī kuo fakaleleiʻí ko ha konga ʻo e takimamata ʻi he
Ngaahi Feituʻu Fakahisitōlia ʻo Ketilaní.
Laukonga lahi ange fekauʻaki mo e Falekoloa Niueli K. Uitenií ʻi he
vahe 15 ʻo e Kau Māʻoniʻoní, voliume 1.Lue takai 360°
Ko e Meʻa ke ʻAmanaki Ki Aí
ʻOku hoko ʻa e Falekoloa Niueli K. Uitenií ko ha konga ʻo ha takimamata ʻoku fakahoko ʻe he kau faifekaú ʻo e Feituʻu Fakahisitōlia Ketilaní. ʻOku kamata ʻa e takimamatá ʻi he Senitā maʻá e Kau ʻAʻahi ki he Feituʻu Fakahisitōlia Mahuʻinga ʻo Ketilaní pea kau ki ai ʻa e Falekoloa Niueli K. Uitenií mo e ʻapi ʻo e fāmili Uitenií; mahalo ʻe kau ki ai mo e Fale Talifononga ʻo Sionisoní, fale efuʻi malala ʻo Uitenií, pea mo e fale fahipapa.