Makehe mei hono fakaʻaongaʻi e Falekoloa Piliki Kulokula ʻa Siosefa Sāmitá ko ha falekoloa angamahení, naʻe hoko ia ko ha ʻuluʻi ʻōfisi pule ʻa e Siasí ʻi Nāvū mei he 1842 ki he 1844. Naʻe fakalele ʻe Siosefa Sāmita mei hono ʻōfisi ʻi ʻolungá ʻa e pisinisi ʻa e Siasí mo lekooti ʻa e ngaahi fakahaá. ʻI he loki lahi ʻi he fungavaka uá, naʻe fakahoko ai ʻe he Palōfitá ʻa e ʻuluaki ouau ʻenitaumení ʻa ia naʻe fakahoko kimui ange ʻi he Temipale Nāvuú ʻi he ʻosi hono langá. Naʻá ne fokotuʻu foki ‘i heni ʻa e Kautaha Fineʻofa ʻo e Kakai Fefine ʻo Nāvuú
“ʻo fakatatau ki he sīpinga ʻo e lakanga fakataulaʻeikí.”Naʻe langa ʻa e Falekoloa Piliki Kulokulá ʻi he 1841 pea kamata ʻene fakahoko fatongiá ʻi he ʻaho 5 ʻo Sānuali 1842. ʻI he taʻu ʻe tolu hono hokó, naʻe hoko ʻa e falé ko ha ʻuluʻi ʻōfisi ʻo e Siasí pea hoko ko ha falekoloa lahi, feituʻu fakatahatahaʻanga ʻo e koló, mo ha ʻōfisi fakataautaha. Naʻe tauhi ʻe Pīsope Niueli K. Uitenī hono ʻōfisi fakatāutahá mo ha ʻōfisi vahehongofulu ʻi lalo, ʻi he tafaʻaki ʻo e falekoloa lahí. ʻI ʻolungá, naʻe ngāue ʻa Siosefa ʻi hono ʻōfisi fakatāutahá, ʻa ia naʻe sio atu mei ai ki he vaitafé. ʻI he tafaʻaki ʻo e ʻōfisi ʻo Siosefá, ʻa ia naʻá ne toʻo e konga lahi ʻo e fungavaka uá, naʻe ʻi ai ha loki fakatahaʻanga lahi naʻe fakaʻaongaʻi ki he ngaahi fakataha, ngaahi fakataha alēleá, mo e ngaahi ouaú. Naʻe holoki ʻa e falé ʻi he 1890. Ko e fale piliki lolotongá ko ha sīpinga ia naʻe fakaava ʻi he 1980.
Naʻe hoko ha ongo meʻa kāfakafa ʻi he Falekoloa Piliki Kulokulá ʻo faikehekehe ʻaki pē ha ngaahi māhina siʻi. ʻI he ʻaho 17 Māʻasi, 1842, ʻi he loki fakatahaʻanga lahi ʻi ʻolungá, naʻe fokotuʻu ai ʻe he Palōfitá ʻa e
Kautaha Fineʻofa ʻo e Kakai Fefine ʻo Nāvuú, ʻa ia naʻe ʻiloa kimui ange ko e Fineʻofá. ʻI he ʻaho 4 ʻo Mē 1842, naʻe ʻoatu leva ai ʻe Siosefa ʻa e fuofua ouau
ʻenitaumení ki ha
kau tangata ʻe toko hiva ʻi he fungavaka ki ʻolunga ʻo e Falekoloa Piliki Kulokulá. Kimuʻa pea ʻosi e temipalé, naʻe maʻu ʻe Siosefa ha fakahā fekauʻaki mo ha ngaahi ouau mahuʻinga ʻa ia ʻe fakahoko ʻi ha ʻaho ʻi loto he temipalé. ʻI he loki ʻi ʻolunga ʻo e falekoloá, naʻá ne toe faʻu fakalelei ʻa e meʻa naʻá ne fakakaukau ko e fōtunga ia ʻo e loto temipalé koeʻuhí ke lava ʻo fakahoko ʻa e ngaahi ouaú ʻi ha feituʻu ʻoku sīpinga hangē ha temipalé.
Laukonga fekauʻaki mo hono fokotuʻu ʻo e Fineʻofá pea mo hono fakafoki mai ʻo e ngaahi ouau fakatemipalé ʻi he
Kau Māʻoniʻoní, Voliume 1, Vahe 37.Naʻe maʻu mo fakalele ʻe he Komiunitī ʻo Kalaisí ʻa e Falekoloa Piliki Kulokula ʻa Siosefa Sāmitá ko ha konga ʻo e Feituʻu Fakahisitōlia ʻo Siosefa Sāmitá. Naʻe hiki ia ʻo tokangaʻi ʻe he Feituʻu Fakahisitōlia ko Nāvuú ʻi he 2024. ‘Oku mau houngaʻia ‘i he tokanga ‘a e niʻihi ne nau tauhi kimuʻá pea mo e hokohoko atu ‘a e fengāueʻaki mo e Komiunitī ʻo Kalaisí mo e ngaahi hoa ngāue kehé.
Meʻa ke ʻAmanaki Ki Aí
ʻOku kamata ʻe he kau ʻaʻahí ʻenau takimamatá ʻi he fungavaka ʻuluaki ʻo e Falekoloa Piliki Kulokulá. ʻE tataki kinautolu ʻe he kau faifekaú ʻi he tafaʻaki falekoloa ʻo e falé kimuʻa pea nau toki kaka hake ki ʻolungá. ʻE vahevahe ʻe he kau faifekaú ʻi he fungavaka uá fekauʻaki mo hono fokotuʻu ʻo e Fineʻofá, fakafeʻiloaki ʻo e ʻenitaumení, mo hono ʻave ʻo e Ngaahi Kī ʻo e Lakanga Fakataulaʻeikí ki he kau fakaafé lolotonga ʻenau tangutu ʻi he loki ʻi ʻolungá. ‘E mavahe leva ‘a e kulupu takimamatá ‘o hifo ‘i he sitepú pea fou atu ‘i he matapā ‘i muí (fakatongá).
360° Takimamata ʻi he ʻinitanetí