ʻOku fakalāngilangiʻi ʻe he ʻApi ʻo Lusi Meki Sāmitá ʻa e faʻē ʻo e Palōfita ko Siosefa Sāmitá. Naʻe fakahoko ʻe
Lusi, ko ha poupou mateaki ʻo hono fohá pea mo e Siasi naʻe fakafoki mai ʻo fakafou ʻiate iá, ha tokoni lahi ʻaupito ki he hisitōlia ʻo hono Fakafoki Mai ʻo e Ongoongoleleí, kau ai hono fakatolonga ʻo e manatu melie ki he Palōfitá hili ʻene mālōloó, ʻo fakafou ʻi heʻene ngaahi tohí.
ʻI heʻene ngāue mateaki ke tokangaʻi e faʻē ʻa e Palōfita kuo mālōloó, naʻe fakatau ai ʻe he Siasí ʻa e ʻapi maʻa Lusi meia Siosefa Peitisi Nōpele mo Mele Pemana Nōpele. Naʻe nofo ai ʻa Lusi ʻi ha kiʻi vahaʻa taimi nounou, naʻá ne hiki ki he ʻapí ʻi ʻEpeleli 1846, pea toe hiki mei ai ʻi he taʻu tatau pē ko iá ʻo nofo mo hono ʻofefine ko Lusi Milikiní. Ko e taimi naʻe nofo ai ʻa Lusi Meki Sāmita ʻi he ʻapi ko ʻení, naʻá ne feʻiloaki mo ha kau ʻaʻahi ki Nāvū. Naʻá ne fakaʻaliʻali ha niʻihi ʻo e ngaahi meʻa faka-ʻIsipite naʻe fekauʻaki mo e
Tohi ʻa ʻĒpalahamé ki ha totongi ko e sēniti ʻe 25.
ʻI he kotoa ʻo e moʻui ʻa Lusi Meki Sāmitá, naʻá ne hoko ko ha mēmipa mo ha taki naʻe tokaʻi ʻi he Siasi ʻo Sīsū Kalaisi ʻo e Kau Māʻoniʻoni ʻi he Ngaahi ʻAho Kimui Ní. Naʻa mo ʻene aʻu ʻo toulekeleká, naʻá ne kei hokohoko atu pē ʻi heʻene ngāue ʻi he kulupu fakalotú. Naʻá ne kau atu ki he fakataha hono ua ʻa e
Houʻeiki Fafine Fineʻofa ʻo Nāvuú ʻi he ʻaho 24 ʻo Māʻasi, 1842, ʻa ia naʻá ne lotua ai “ʻa e ngaahi tāpuaki ʻo langí ke nofoʻia ʻi he Fineʻofá.” Naʻá ne toe ʻomi foki ha ngaahi lekooti mahuʻinga maʻá e Siasí ʻo fakafou ʻi heʻene hisitōlia fakatāutahá. Hili ha ngaahi māhina siʻi mei hono fakapoongi ʻo Siosefa mo Hailame ʻi he
Fale Fakapōpula Kātesí, naʻá ne kamata hiki ʻa e talanoa kau ki heʻene moʻuí mo hono fāmilí, ʻo ʻomi ai ha ngaahi fakakaukau makehe ʻoku kei fakaʻaongaʻi ʻi he ʻahó ni.
Laukonga kau ki he fehangahangai ʻa Lusi mo e pekia ʻa hono ongo foha ko Siosefa mo Hailamé, ʻi he
Kau Māʻoniʻoní, Voliume 1,
Vahe 45.
Meʻa ke ʻAmanaki Ki Aí
Ko e ʻApi ʻo Lusi Meki Sāmitá ko ha takimamata loki taha ʻi he feituʻu mālōlōʻanga ʻi he peitó mo e mohengá. ʻOku ʻi ai ha loki mohe ʻe ua ʻi he fungavaka ʻi ʻolungá ʻe ʻatā ke fai ha takimamata ki ai, ʻa ia ʻoku fakatefito ʻi he fāmili Nōpele ne nau nofo ʻi he ʻapí kimuʻa ʻia Lusi Meki Sāmitá. Kapau ʻoku teʻeki ke ke fakahoko ʻeni, ʻoku mau fokotuʻu atu ke mou ʻaʻahi ki he
ʻApi ʻo Hailame mo Sela Kelenisā Kimipoló, ʻa ia ko e ʻapi hono ua ia ʻi he takimamata ki he
Ngaahi Fakavaʻe ʻo e Fineʻofá.
Vakai takai ʻi he 360°