Mateo 28; Marcos 16; Lucas 24; Juan 20–21

Human sa Igpapahulay, usa ka grupo sa disipulo nga mga babaye miadto sa lubnganan sa Manluluwas. Ang mga anghel mipakita ug misulti nila nga si Jesukristo wala didto apan “nabanhaw.” Si Maria Magdalena miadto ni Pedro ug ni Juan ug miingon nga ang lawas sa Manluluwas nawala “ug wala kami mahibalo kon hain nila ibutang siya.” Si Pedro ug si Juan miadto sa lubnganan aron makita nila mismo sa ilang kaugalingon. Human nga sila nakalakaw, si Maria nagpabilin sa walay sulod nga lubnganan. Human sa mubo nga panagsultihanay uban sa duha ka anghel, ang Nabanhaw nga si Kristo mipakita kaniya. Si Maria mao ang unang mortal nga nakakita Kaniya. Ang Manluluwas mipakita sa ubang matinud-anon nga mga babaye. Sila usab mipamatuod ngadto sa Apostoles nga sila nakakita Kaniya ug nakahikap sa Iyang mga tiil. Ubos sa balaod sa Judeo, ang mga babaye sa kasagaran wala tugoti nga mahimong mga saksi. Ang pagkalambigit sa daghang babaye nga mahimong unang mga saksi sa Pagkabanhaw sa Manluluwas nagpakita sa bili nga gihatag ni Jesukristo sa kababayen-an diha sa Iyang Simbahan.

Sa panahon sa Daang Tugon, ang mga tawo sa pakigsaad mihimo sa Igpapahulay ma-Sabado. Gihimo kini tungod kay ang Dios mipahulay gikan sa buhat sa paglalang sa ikapitong adlaw ug “gibalaan kini.” Samtang ang Daang Tugon wala maghisgot sa paghimo sa Igpapahulay sa wala pa ang panahon ni Moises, “ang Igpapahulay usa ka mahangtorong baroganan ug anaa na gikan sa mga adlaw ni Adan.” Tungod kay si Jesukristo nabanhaw sa unang adlaw sa semana, ang nahaunang mga Kristiyano nagpundok ma-Dominggo aron sa pagsaulog sa Iyang Pagkabanhaw. Nailhan kini isip ang Adlaw sa Ginoo. Kining unang mga Kristiyano nabahin kon ang Igpapahulay kinahanglan bang himoon sa Sabado o Dominggo. Aron mailhan sila gikan sa mga Judaism, ang mga Kristiyano mipili sa Dominggo.

Si Presidente James E. Faust mitudlo: “Tingali dili maayong palabihan sa pagsaway ang mga Apostoles sa wala niini pagtuo nga si Jesus, nga gilansang ug gisulod sa lubnganan, mibalik sa yuta isip usa ka nahimaya nga binuhat. Sa tanang tawhanong kasinatian, wala pa kini mahitabo kaniadto. Dili gayod kadto ordinaryo. Lahi kini nga kasinatian kaysa pagbuhi sa anak ni Jairo (tan-awa sa Marcos 5:22, 24, 35–43), sa batan-ong lalaki sa Nain (tan-awa sa Lucas 7:11–15), o ni Lazaro (tan-awa sa Juan 11:1–44). Tanan sila namatay og usab. Apan si Jesus, nahimong [nabanhaw] nga binuhat.”

Si Presidente Russell M. Nelson mitudlo, “Sa wala pa ang paglansang [ni Jesukristo], Siya miingon nga sa ‘ikatulo ka adlaw ako mamahimong hingpit’ [Lucas 13:32]. Hunahunaa kana! Ang walay sala, walay sayop nga Ginoo—hingpit na sa atong mortal nga mga sumbanan—nagpahayag sa iyang kaugalingong kahimtang sa pagkahingpit nga mahitabo pa sa umaabot. Ang Iyang mahangtorong pagkahingpit mosunod sa iyang pakabanhaw ug pagdawat sa ‘tanang gahom … sa langit ug sa yuta’ [Mateo 28:18; tan-awa usab sa Doktrina ug mga Pakigsaad 93:2–22].”

Ang labing kasaligan nga nag-unang mga manuskrito sa Ebanghelyo sumala ni Marcos wala maglangkob sa Marcos 16:9–20. Ang estilo sa Griyego nga pinulongan nga gigamit dinhi sa mga bersikulo lahi kaysa uban diha sa Marcos. Nagpasabot kini nga ang mga bersikulo tingali gisulat sa laing tawo. Kini nga pagdugang mahimong usa ka pagsulay sa pagpahiuyon sa asoy ni Marcos ngadto sa ubang tulo ka ebanghelyo. Kon unsa man ang rason sa panaglahi sa manuskrito, ang Simbahan midawat sa Marcos 16 isip dinasig nga kasulatan.

Sa panahon sa bag-ong Tugon, “kadaghanan sa mga tawo dili motuo sa ideya sa lawasnon [pisikal] ug mahangtoron nga pagkabanhaw.” Bisan ang suod nga mga sumusunod sa Ginoo naglisod sa pagsabot sa kahulogan sa Pagkabanhaw. Aron mapamatud-an ang katinuod sa Iyang pisikal nga pagkabanhaw, si Jesukristo mitugot sa mga saksi nga mohikap sa Iyang lawas. Gikan sa Ebanghelyo sumala ni Lucas, atong mahibaloan nga si Jesus midapit sa Iyang mga disipulo nga mohikap sa Iyang mga kamot ug mga tiil isip ebidensya sa Iyang pisikal nga pagkabanhaw. Sa dihang mikaon Siya atubangan nila, nadawat nila sa hingpit ang katinuod sa Iyang Pagkabanhaw. Walo ka adlaw human niini nga panghitabo, si Tomas mihikap usab sa lawas sa Ginoo.

Ang King James nga Biblia namahayag nga si Jesukristo misulti ni Maria Magdalena nga dili mohikap Kaniya. Ang ubang mga hubad sa Biblia, lakip na ang Hubad ni Joseph Smith, namahayag nga si Jesus misulti ni Maria nga dili mogunit Kaniya. Ang mas literal nga hubad sa Griyego mao, “Hunong sa paggunit kanako.” Sa ingon niana, ang Manluluwas misulti lang niya nga mobuhi sa paggunit Niya aron makapresentar sa Iyang kaugalingon ngadto sa Iyang Amahan.

Sa Hebreo ug Griyego, ang pulong “espiritu” nagpasabot usab og “ginhawa” o “hangin.” Si Presidente Harold B. Lee mitudlo nga kini nga panghitabo tingali nagpasabot sa “pagkompirmar ug pagtugyan sa pagdawat Espiritu Santo … pinaagi sa pagpandong sa mga kamot.” Ang Espiritu Santo anaa sa mga disipulo sa adlaw sa Pentecostes.

Bahin niini nga tudling, si Presidente Lorenzo Snow mitudlo, “Ang mga apostoles ug mga seventy gi-orden ni Jesukristo sa pagpahigayon sa mga ordinansa sa Ebanghelyo. … Busa, si Kristo miingon ngadto sa mga apostoles, Kinsa ganing mga sala ang inyong pasayloon, kini pagapasayloon; kinsa ganing sala ang inyong pahawiran, kini pagahawiran [tan-awa sa Juan 20:23]: nagpasabot kini, nga ang matag tawo nga mapainubsanong moduol, tinud-anay nga naghinulsol sa iyang mga sala, ug modawat sa bunyag gikan sa mga apostoles mapasaylo ang iyang mga sala pinaagi sa maulaong dugo ni Jesukristo, ug pinaagi sa pagpandong sa mga kamot makadawat sa Espiritu Santo; apan kadtong dili modawat niini nga mga pamaagi gikan sa mga apostoles ang ilang mga sala magpabilin kanila.” Ang Manluluwas mihatag niini nga gahom ngadto sa Iyang Apostoles sa karaan ug sa moderno nga mga panahon.

Pipila sa mga hubad sa Biblia namahayag nga si Pedro hubo sa dihang nangisda siya. Ang Griyego nga pulong nga “naghukas” wala kanunay magpasabot nga “hubo” apan mahimong nagpasabot nga “wala kaayoy gisul-ob” o “walay panggawas nga sapot.” Si Pedro tingali nagsul-ob lang og pang-ilawom nga sapot o nipis nga sinina samtang naghimo siya og hago kaayo nga buhat sa pagpangisda. Tungod kay ang mga Judeo mikonsiderar sa pagtimbaya sa usa ka tawo isip usa ka “relihiyoso nga buhat,” si Pedro tingali misul-ob sa iyang panggawas nga sapot aron motimbaya sa Manluluwas.

Tulo ka tuig sa wala pa kini nga pakighimamat sa Manluluwas, sila si Pedro ug si Andres nangisda sa Lanaw sa Galilea. Nagtawag kanila, si Jesus miingon, “Sunod kanako.” Karon, human sa kamatayon ug Pagkabanhaw sa Manluluwas, si Pedro ug ang pipila sa ubang Apostoles mibalik ngadto sa maong lanaw aron mangisda. Sa makausa pa, si Jesus miadto kanila ug nakigsalo sa pagpangaon uban kanila. Atol sa pagpangaon, si Jesus midirekta sa tulo ka pagdapit ngadto ni Pedro. Sa pagbutang niini nga kasinatian ngadto sa iyang kaugalingong mga pulong, si Presidente Jeffrey R. Holland mipasabot sa tumong sa pagdapit sa Manluluwas sama sa mosunod: “Pedro, nganong nia ka man dinhi? Nganong nibalik na man sad ta niining baybayon, sa samang pukot, naghisgot sa samang butang? Dili ba klaro niadto ug karon nga kon gusto ko og isda, makakuha ko og isda? Mga disipulo ang akong kinahanglan, Pedro,—hangtod sa hangtod. Nagkinahanglan ko og tawo nga mopakaon sa akong karnero ug moluwas kanila. Nagkinahanglan ko og tawo nga mosangyaw sa akong ebanghelyo ug manalipod sa akong pagtuo. Nagkinahanglan ko og tinuod nga mohigugma nako, ug mohigugma sa unsay ipabuhat sa atong Amahan sa Langit nako. … Mao nga sa ikaduha ug kataposang higayon, Pedro, naghangyo ko nga imong biyaan kining tanan ug motudlo ug mopamatuod, motrabaho ug matinud-anong moserbisyo hangtod sa adlaw nga ilang buhaton nimo unsay ilang gibuhat nako.”

Niini nga tudling, makita nga si Pedro gisultihan nga pinaagi sa pagsunod ni Jesus siya motugyan sa iyang kaugalingon ngadto sa umaabot nga paglansang sa krus diha sa mga kamot sa mga Romano. Sa nahaunang Kristiyano nga tradisyon mao nga si Pedro gilansang sa krus atol sa pagpanggukod sa Simbahan atol sa paghari ni Nero (tingali tali sa AD 64 ug 68.) Sumala sa tradisyon, si Pedro gilansang sa krus nga pinatuwad.

Ang Manluluwas naghisgot sa miagi nga adunay pipila nga dili makasinati og kamatayon hangtod nga sila makakita Kaniya nga moanhi pag-usab. Human sa pagpanagna ni Jesus bahin sa kamatayon ni Pedro, si Pedro nangutana bahin sa kapalaran ni Juan. Ang Manluluwas ingon og nagpasabot nga si Juan magpabilin hangtod sa Ikaduhang Pag-anhi. Ang moderno nga pagpadayag nagtudlo nga ang disipulo nga si Juan wala mamatay ug magpabilin hangtod sa pagbalik ni Kristo.

• D. Todd Christofferson, “Ang Pagkabanhaw ni Jesukristo,” Liahona, Mayo 2014, 111–14

• Sa pagbasa og dugang nga mga pakigpulong sa mga lider sa Simbahan mahitungod sa Pagkabanhaw, tan-awa sa hilisgotan “Pagkabanhaw” sa koleksiyon sa Kinatibuk-ang Komperensiya diha sa Librarya sa Ebanghelyo.

• Jeffrey R. Holland, “Ang Unang Dakong Sugo,” Liahona, Nob. 2012, 83–85

• Robert D. Hales, “Mahimong Mas Kristohanon nga Kristiyano,” Liahona, Nob. 2012, 90–92

“Finding Hope Through the Resurrection of Christ” (4:41)

4:42

“Jesus Is Resurrected” (4:15)

4:15

“Feed My Sheep” (5:47)

5:47

Alang sa dugang nga mga bidyo, tan-awa ang “Easter” diha sa Media Library.