Joseph Smith—Mateo 1; Mateo 24–25; Marcos 12–13; Lucas 21

Samtang nagtrabaho sa iyang dinasig nga paghubad sa Biblia, si Propeta Joseph Smith mihimo og daghan pang kausaban ngadto sa Mateo 24 kaysa bisan hain nga ubang kapitulo diha sa Bag-ong Tugon. Kini nga rebisyon nailhan isip Joseph Smith—Mateo ug makaplagan diha sa Perlas nga Labing Bililhon.

Sa Mateo 24 ang Manluluwas nanagna mahitungod sa duha ka panghitabo: (1) ang pagkalaglag sa Jerusalem ug (2) ang mga panghitabo nga mag-una sa Iyang Ikaduhang Pag-anhi. Sa asoy ni Mateo, kini mahimong malisod ang pagtino hain nga mga bersikulo ang naghulagway sa matag panghitabo. Agi og pagpalahi, ang Joseph Smith—Mateo naghatag og tin-aw nga kalainan tali sa duha ka panghitabo. Ang Joseph Smith—Mateo 1:5–21 naghulagway sa mga panghitabo nga mahitabo human lamang sa kamatayon sa Manluluwas, ug ang mga bersikulo 22–55 naghulagway og mga panghitabo nga mahitabo sa kataposang mga adlaw, sa dili pa ang Iyang Ikaduhang Pag-anhi.

Ang pipila ka mga hugpong sa mga pulong gipahayag usa ka panahon diha sa King James Version apan gibalik og kaduha diha sa Joseph Smith—Mateo. Usab, ang Joseph Smith—Mateo 1:55 walay kalabotan nga bersikulo sa Mateo 24.

Gipanagna sa Manluluwas nga ang templo malaglag. Kini nga panagna natuman sa AD 70. Human sa mga bulan sa grabeng away tali sa mga rebeldeng Judeo ug sa kasundalohang Romano, ang mga rebelde midangop sulod sa mga paril sa Jerusalem. Giliyokan sa mga Romano ang siyudad. Ang karaang Judeo nga historyador nga si Josephus mihulagway sa kalisang sa paglikos ug misulat nga ang mga lumulupyo sa Jerusalem “gihikawan sa tanang paglaom nga mabuhi.” Ubos sa direksiyon sa gobernador sa Roma nga si Titus, ang Romanong kasundalohan miatake ngadto sa siyudad. Gisunog sa kasundalohan ang templo ug gikatag ang nahibiling mga bato. Kini gibanabana nga usa ka milyon nga mga Judeo namatay diha sa panagbangi.

“Ang kataposan sa kalibotan” ingon nga gihulagway diha sa Joseph Smith—Mateo 1:14 nagpasabot ngadto sa kataposan sa pagkadaotan. Si Propeta Joseph Smith mipasabot, “Sumala sa pinulongan sa [Manluluwas], ang kataposan sa kalibotan mao ang pagkalaglag sa daotan; ang ting-ani ug ang kataposan sa kalibotan adunay pasumbingay direkta ngadto sa tawhanong pamilya sa kataposang mga adlaw, imbis sa yuta, ingon nga daghan ang naghanduraw.”

Ang propeta sa Daang Tugon nga si Daniel nanagna “sa usa ka adlaw sa dihang adunay ‘dulumtanan nga makahimong kamingawan’ [Daniel 11:31; 12:11].” Kini nagpasabot ngadto sa mga kahimtang sa kamingawan nga moabot tungod sa pagkadaotan. Ang mga Kristiyanos misabot nga ang panagna ni Daniel unang natuman sa dihang gilaglag sa mga Romano ang Jerusalem sa AD 70. Ikaduhang katumanan sa panagna ni Daniel mahitabo sa panahon nga ang daotan gilaglag sa panahon sa Ikaduhang Pag-anhi sa Manluluwas.

“Sa kinatibuk-ang pagsabot, ang dulumtanan nga kamingawan naghulagway usab sa mga paghukom sa ulahing mga adlaw nga ibu-bu diha sa mga daotan bisan hain man sila.” Gikan sa sinugdanan niini nga dispensasyon, ang Ginoo nagtawag diha sa Iyang mga sulugoon sa pagpasidaan sa tanang katawhan kabahin sa mga paghukom nga moabot sa ulahing mga adlaw.

Ang pulong pinili nagpasabot ngadto “niadto kinsa nahigugma sa Dios sa tibuok nilang kasingkasing ug nagpuyo og mga kinabuhi nga makapahimuot Kaniya.” Sa Joseph Smith—Mateo, ang “pinili sumala sa pakigsaad” nagpasabot ngadto niadtong kinsa nakahimo og mga pakigsaad uban sa Dios—nabunyagan nga mga miyembro sa Simbahan sa Manluluwas.

Dinhi niini nga bersikulo, ang mga agila (“mga langgam magdadagit” diha sa ubang mga paghubad) nagtapok ngadto sa patay nga mga lawas gitandi sa pagpundok sa Israel. “Ang paagi sa pagpundok, kita gisultihan, mahimong sama sa milagroso ug misteryoso nga paagi ingon sa pagtapok sa mga agila ngadto sa patay nga mga lawas nga naghigda diha sa desyerto—kalit sila nga magpakita ug sa dili masabtan diha sa upat ka suok sa langit ug mag-abot gikan sa layo kaayo nga mga gilay-on ngadto nianang usa ka lugar.”

Maghisgot mahitungod sa mga panghitabo nga mag-una sa Ikaduhang Pag-anhi sa Manluluwas, nanagna si Propeta Joseph Smith: “Adunay mga gubat ug mga hongihong sa mga gubat, mga timaan diha sa kalangitan sa ibabaw ug dinhi sa yuta sa ubos, ang adlaw nahimong mangitngit ug ang bulan ngadto sa dugo, mga linog sa lainlaing mga lugar, ang kadagatan mosaka lapas sa mga utlanan niini; dayon mopakita ang usa ka dakong timaan sa Anak sa Tawo diha sa langit. Apan unsay buhaton sa kalibotan? Sila moingon nga kini usa ka planeta, usa ka kometa, ug uban pa. Apan ang Anak sa Tawo mobalik isip timailhan sa pagbalik sa Anak sa Tawo, nga maingon sa kahayag sa kabuntagon nga nagagikan sa silangan [tan-awa sa Joseph Smith—Mateo 1:26].”

Gigamit ni Jesukristo ang sambingay sa igira nga kahoy sa paghisgot mahitungod sa Iyang Ikaduhang Pag-anhi. Ang kahoy nga igira “usa sa labing una nga magpakita sa putot niini sa prutas, nga magpakita sa dili pa ang mga dahon; sa ingon ang usa ka kahoy nga igira nga adunay dahon gipaabot nga mamunga usab. … Sa panahon nga ang mga dahon magpakita nagpaila nga ang ting-init ‘duol na’ [Joseph Smith—Mateo 1:38–39].” Si Jesus wala mohatag sa eksakto nga adlaw o takna kon kanus-a Siya mobalik. Apan pinaagi sa paggamit sa pagkasama sa kahoy nga igira, gitudlo Niya nga Siya mobalik sa panahon nga ang gisaad nga mga ilhanan mahitabo.

Sa mga panahon sa Bag-ong Tugon, sa adlaw sa kaminyoon, tradisyon nga ang mga higala sa pangasaw-onon ug sa pamanhunon nga mokuyog sa magtiayon ngadto sa panimalay sa pamanhunon. Ang pundok sa kasagaran moagi sa labing layo nga dalan ngadto sa panimalay sa pamanhunon aron mas daghang mga tawo ang makakita sa prosesyon ug maglipay uban kanila. Pipila sa mga tawo mohulat diha sa panimalay sa pamanhunon, nagpaabot sa pag-abot “sa nanglaktod og dalan nga mga kauban sa pundok.” Pipila diha sa prosesyon magdala og mga sulo o mga lampara; ang uban magdala sa mga sanga ug mga bulak sa myrtle. Human ang prosesyon miabot ngadto sa panimalay sa pamanhunon, usa ka kumbira sa kasal kasagarang himoon. Kini usa ka okasyon sa dako kaayo nga selebrasyon.

Diha sa sambingay sa napulo ka birhen, kini nga kasal nahitabo sa gabii. Ang napulo ka birhen nanaghulat sa pag-abi-abi sa pangasaw-unon ug sa pamanhunon. Matag usa nila nagdala og usa ka lampara. Ang mga babaye magdala og mga lampara alang sa kaugalingong kaluwasan ug sa pagpabilin sa ilang reputasyon. “Dili unta kini dahumon” alang sa usa ka dili minyo nga babaye nga anaa sa gawas sa kangitngit nga walay lampara. Dili mahibaloan kon kanus-a ang prosesyon moabot diha sa panimalay sa pamanhunon, ang matag babaye nagkinahanglan nga adunay nakareserba nga lana alang sa iyang lampara.

Naghisgot sa paggamit og hulagway niini nga sambingay, gitudlo ni Presidente Dallin H. Oaks: “Ang tanang napulo ka [mga birhen] gidapit ngadto sa kumbira sa kasal, apan katunga lamang kanila ang nag-andam sa lana diha sa ilang mga lampara sa dihang ang pamanhunon miabot. Ang lima nga andam nakaadto sa kumbira sa kasal, ug ang pultahan gisirhan. Ang lima nga milangay sa ilang mga pagpangandam wala makaabot. Ang pultahan gisirhan, ug ang Ginoo wala motugot kanila sa pagsulod. … Ang numero nga nalakip niini nga sambingay makahahadlok. Ang napulo ka birhen tataw nga nagrepresentar sa mga miyembro sa Simbahan ni Kristo, kay ang tanan giimbitar sa kumbira sa kasal ug ang tanan nahibalo kon unsay gikinahanglan aron makasulod inig abot sa pamanhunon. Apan katunga lamang ang andam na sa dihang siya miabut.”

Ang mga lihok sa maalamon nga mga birhen nagpaila nga ang pagpangandam sa usa ka tawo sa pagsugat sa Manluluwas dili ikabalhin ngadto sa uban. Si Elder David A. Bednar mitudlo: “Ang lima ba ka maalamon nga birhen hakog ug dili gusto nga makigbahin … ? Ang espirituwal nga kalig-on nga miresulta sa makanunayon nga pagsunod sa mga sugo mahatag ba ngadto sa laing tawo? Ang kahibalo nga naangkon pinaagi sa makugihong pagtuon ug pamalandong sa kasulatan mahatag ba ngadto sa tawo nga nanginahanglan? Ang kalinaw nga mahatag sa ebanghelyo sa matinud-anong Santos sa Ulahing mga Adlaw mabalhin ba ngadto sa indibidwal nga nakasinati og kalisdanan o dakong hagit? Ang klaro nga tubag sa kada usa niining mga pangutana mao ang dili.”

Diha sa sambingay sa mga talanton, mihisgot si Jesus mahitungod sa usa ka agalon kinsa mihatag sa tulo ka sulugoon og pipila ka mga talento. Ang usa ka talento mao ang usa ka yunit sa gibug-aton ug gipasabot og kwarta. Sa laing pagkasulti, ang mga sulugoon gipiyalan sa mga kalihokan sa negosyo sa agalon. Ang mga sulugoon gihukman pinaagi sa unsay ilang gibuhat sa mga talento nga ilang nadawat. Sa konteksto sa pagpangandam alang sa Ikaduhang Pag-anhi, ang mga talento “nagrepresentar og bisan unsa nga pagkatinugyanan nga kita gipiyalan ug kinahanglan gayod nga padak-on sa pagtabang sa pagtukod sa gingharian.” Naobserbahan ni Presidente Lorenzo Snow, “Kamo adunay tulubagon ngadto sa Dios alang sa matinuoron nga paggamit sa talento ibabaw niana nga kamo gitugyanan, madako kini o magamay.”

Sa biblikanhong mga panahon, ang mga panon naglangkob sa mga karnero ug sa mga kanding. Niini nga sambingay, ang pagbulag sa karnero ug mga kanding nagrepresentar sa paghukom nga mahitabo sa Ikaduhang Pag-anhi sa Manluluwas. Ang mga karnero nagrepresentar sa matinud-anong mga disipulo kinsa nakaserbisyo sa Manluluwas pinaagi sa pagserbisyo niadtong nanginahanglan. Kini modawat og usa ka dapit diha sa tuong kamot sa Hari, nagrepresentar og usa ka dapit sa kadungganan ug gahom. Ang mga kanding, sa laing bahin, nagrepresentar niadtong kinsa napakyas sa pagserbisyo sa Manluluwas tungod kay sila wala moserbisyo niadtong nanginahanglan. Nahibulong sila nga gihukman tungod sa mga sala sa wala pagbuhat. Sila ibutang ngadto sa walang kamot sa Hari, nagrepresentar og dili pabor.

Ang duha ka diyot nga gihatag sa babaye nga balo ngadto sa tipiganan sa salapi sa templo mga gagmay nga sinsilyo sa Judeo (mga lepton). Ang duha ka diyot katumbas sa usa ka sintabo nga Romano (mga quadran)—labing gamay nga sinsilyo sa Roma. Ang kantidad sa duha ka diyot may bili og mga 1/64 sa inadlaw nga sweldo sa usa ka mamumuo.

Kini nga hugpong sa mga pulong nagpakita lamang og kausa diha sa Biblia. Ang mga kalainan niini nga hugpong sa mga pulong nagpakita og kadaghang higayon sa Pagpahiuli nga kasulatan. Sa mga panahon sa Bag-ong Tugon, ang ebanghelyo gisangyaw og una ngadto sa mga Judeo ug dayon ngadto sa mga Hentil. Niining ulahing mga adlaw, ang mensahe sa gipahiuli nga ebanghelyo miadto og una ngadto sa mga nasod sa Hentil ug sa kataposan moadto sa mga Judeo. Niini nga yugto sa panahon nga ang mga Hentil nakauna sa pagdawat sa ebanghelyo gitawag og “mga panahon sa mga Hentil.”

• Amy A. Wright, “Paglahutay sa Adlaw diha ni Kristo,” Liahona, Nob. 2023, 9–12

• Neil L. Andersen, “Magpaduol ngadto sa Manluluwas,” Liahona, Nob. 2022, 73–76

• D. Todd Christofferson, “Pagpangandam alang sa Pagbalik sa Ginoo,” Liahona, Mayo 2019, 81–84

• David A. Bednar, “Nakabig ngadto sa Ginoo,” Liahona, Nob. 2012, 106–9

• Gérald Caussé, “Atong Pagkatinugyanan sa Yuta,” Liahona, Nob. 2022, 57–59