“Nōmipa 11–14: Ko Hono Fili ʻo e Tuí Kae ʻIkai ko e Manavaheé,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)
“Nōmipa 11–14: Ko Hono Fili ʻo e Tuí Kae ʻIkai ko e Manavaheé,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí
Nōmipa 11–14; 20–24; 27: Lēsoni 56
Nōmipa 11–14
Ko Hono Fili ʻo e Tuí Kae ʻIkai ko e Manavaheé
ʻE lava ke faingataʻa he taimi ʻe niʻihi ke laka ki muʻa ʻi he tui kae ʻikai ko e manavahē. Naʻe fehangahangai e fānau ʻIsilelí mo e faingataʻa ko iá. Hili ʻenau fononga ʻi he toafá, naʻe tataki ʻe he ʻEikí ʻa e kakai ʻIsilelí ki he kauʻāfonua ʻo e fonua ʻo e talaʻofá. Naʻe fakahinohinoʻi ʻe he ʻEikí ʻa Mōsese ke fekauʻi atu ha kau tangata ʻe toko 12 ki he fonuá pea tuku ke nau foki mai mo ha lipooti ʻo e fonuá mo hono kakaí. Naʻe manavasiʻi ʻa e tokolahi taha ʻo e toko 12 fekauʻaki mo e fakakaukau ke ikunaʻi ʻa e fonua ʻo e talaʻofá, ka naʻe tui ʻa Kēlepi mo Sōsiua ʻe tokoniʻi kinaua ʻe he ʻEikí. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ke vakai e kau akó ki honau ngaahi faingataʻaʻiá ʻaki ha tui lahi ange kia Sīsū Kalaisi.
Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke fakakaukau ki ha ngaahi fakafeʻātungia pe ngaahi faingataʻa ʻoku nau lolotonga fehangahangai mo ia. Te nau lava ʻo fakalaulauloto ki he founga ʻoku nau fehangahangai ai mo e ngaahi faingataʻá ʻi he manavahē pe ʻi he tui ki he ʻEikí.
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó
Ko e vakai ki he ngaahi faingataʻá ʻi he tui
Fakakaukau ke hiki ha ʻuluʻi tohi ʻe ua ʻi he ongo tafaʻaki fehangahangai ʻo e palakipoé: Tui mo e Manavahē. Fakaʻaliʻali taha taha ʻa e ngaahi aʻusia ko ʻení, pe ko ha ngaahi sīpinga mahuʻinga kehe. Fakaafeʻi e kau akó ke nau fakalaulauloto pe ʻoku nau vakai ki he sīpinga takitaha ʻaki e tui kia Sīsū Kalaisi pe ʻaki e manavahē.
Ko ha sivi pe polōseki lahi fakaako
Fakatomalá
Ko e kahaʻú
Vahevahe ʻo e ongoongoleleí
-
Te tau lava fēfē ʻo tala pe ʻoku tau mamata ki ha tūkunga ʻaki e tui kia Sīsū Kalaisí pe ʻaki e manavaheé?
-
Ko e hā ha faikehekehe ʻoku hoko kapau te tau vakai ki ha tūkunga ʻaki e tui pe manavahē?
-
Ko e hā ʻe lava ke faingataʻa ai he taimi ʻe niʻihi ke vakai ki he ngaahi tūkunga hangē ko ʻení ʻaki e tui kia Sīsū Kalaisí?
Hokohoko atu hoʻo fakalaulauloto ki he ngaahi fehuʻi ko ʻení ʻi hoʻo ako he ʻaho ní. Fakaafeʻi e Laumālie Māʻoniʻoní ki hoʻo akó lolotonga hoʻo fakakaukau ki he founga ke vakai ai ki ho ngaahi faingataʻaʻiá ʻaki ha tui lahi ange kia Sīsū Kalaisi.
Ko e lipooti ʻa e kau matakí fekauʻaki mo Kēnaní
Hili e fononga e fānau ʻIsilelí ʻi he toafá, naʻe ʻomi kinautolu ʻe he ʻEikí ki he kauʻāfonua ʻo e fonua ʻo e talaʻofá. Ko e fonua ia ʻo Kēnaní. Naʻe fakahā ange ʻe he ʻEikí ʻe fie maʻu ke nau ikunaʻi ʻa e fonuá. Naʻe fakahinohinoʻi ʻe he ʻEikí ʻa Mōsese ke ne fili ha mēmipa ʻe taha mei he faʻahinga takitaha ʻe hongofulu mā uá. Naʻe fekauʻi ʻa e kau tangata ko ʻení ke nau vakavakaiʻi ʻa e fonuá pea foki mo ha lipooti ʻo e meʻa ne nau maʻú. Hili ha ʻaho ʻe 40 ʻo ʻenau vakavakaiʻi e fonuá, naʻe foki ʻa e kau tangata ʻe toko 12 mo ʻenau ngaahi lipōtí, fakataha mo ha fuaʻiʻakau mei he fonuá (vakai, Nōmipa 13:1–25).
Fakakaukau ke vahe tolu ʻa e kau akó. Fakaafeʻi e kulupu takitaha ke nau lau ha taha ʻo e ngaahi fakamatala ko ʻení. Kole ki he kau akó ke nau fakakaukauloto ʻoku nau fakafofongaʻi ʻa e kakai ʻoku nau laukonga fekauʻaki mo iá. Te nau lava ʻo teuteu ha ngaahi tali ki he ngaahi fehuʻi ʻoku hoko maí. Hili iá, ʻe lava ke vahevahe ʻe he kulupu takitaha ʻenau ngaahi talí, pe ko hono ʻai ha tokotaha ako ʻe taha pe ua ke omi ki muʻa ʻo fakaʻaongaʻi e ngaahi fehuʻí ke ʻinitaviu ʻa e kulupu takitaha.
1. Nōmipa 13:26–29, 31–33: Ko e lipooti ʻa e kau mataki ʻe toko 10 fekauʻaki mo e fonuá mo e kakaí
-
Te ke fakamatalaʻi fēfē ʻa e fonua ko Kēnaní mo e kakai naʻá ke mamata ki aí?
-
Ko e hā ha ngaahi ongo naʻá ke maʻu ʻi hoʻo sio ki he kakaí? Ko e hā hono ʻuhingá?
2. Nōmipa 14:1–4: Ko e tali ʻa e kau ʻIsilelí ki he lipooti ʻa e kau mataki ʻe toko 10
-
Ko e hā ha ngaahi ongo naʻá ke maʻu ʻi hoʻo fakafanongo ki he lipooti ʻa e kau mataki ʻe toko 10? Ko e hā hono ʻuhingá?
-
Ko e hā naʻá ke fokotuʻu ke fai ʻe he kakaí kae ʻoua ʻe muimui ʻia Mōsese ki he fonua ʻo e talaʻofá? Ko e hā hono ʻuhingá?
3. Nōmipa 13:30; 14:6–9: Ko e lipooti ʻa Sōsiua mo Kēlepi kau ki he fonuá mo e kakaí
-
Te ke fakamatalaʻi fēfē ʻa e fonua ko Kēnaní mo e kakai naʻá ke mamata ki aí?
-
ʻOku tui e kau mataki kehé he ʻikai lava ʻe ʻIsileli ke nau ikunaʻi ʻa e kakai ʻi Kēnaní. Ko e hā ʻokú ke fakapapauʻi ai ʻe lavaʻi pē ia ʻe ʻIsilelí?
Hili hono tali ʻe he kulupu takitaha ʻenau ngaahi fehuʻí, fakamālō ange ʻi heʻenau kau maí.
Toe vakaiʻi ʻa e Nōmipa 13:30; 14:8–9, ʻo kumi e ngaahi foʻi lea mo e kupuʻi lea ʻoku nau fakahaaʻi e tui ʻa Kēlepi mo Sōsiua ki he ʻEikí.
-
Ko e hā ha ngaahi lēsoni ʻokú ke ako meia Kēlepi mo Sōsiuá?
ʻI he ngaahi tali kehekehe ʻe ala ʻomi ʻe he kau akó, tokoni ke nau ʻiloʻi ʻa e foʻi moʻoni ʻe lava ke tokoniʻi kitautolu ʻe he fakafalala ki he ʻEikí ke tau vakai ki hotau ngaahi faingataʻá ʻi he tui kae ʻikai manavahē.
-
ʻOkú ke pehē ʻoku ʻuhinga ki he hā ke ngāue ʻi he tui ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻi he taimi ʻoku tau fehangahangai ai mo e ngaahi faingataʻá?
Fehangahangai ʻo e tuí mo e manavaheé
Naʻe fakamatalaʻi ʻe ʻEletā Kēvini R. Tanikeni ʻo e Kau Fitungofulú ha meʻa te tau lava ʻo ako mei he aʻusia ʻa e fānau ʻIsilelí ʻi he Nōmipa 13–14:
Hangē ko e fānau ʻa ʻIsilelí, ʻoku tau fehangahangai mo ha ngaahi faingataʻa fakamafasia. … ʻOku ʻikai hala ke tau ʻiloʻi e ngaahi faingataʻa ko iá. Ka ʻoku mahuʻinga ke tau fehangahangai mo kinautolu ʻi he tui. …
… Ko e pole mo e faingataʻa kotoa pē ʻoku tau fehangahangai mo iá, ko ha faingamālie ia ke tau fili ai, hangē ko Sōsiua mo Kēlepí, ke fakafalala ki he ʻEikí. Naʻe hoko ʻa e “ʻOua pē naʻa mou angatuʻu … , pea ʻoua naʻa mou manavahē” (Nōmipa 14:9) ko ha faleʻi lelei ki he fānau ʻo ʻIsilelí, pea ʻoku kei hoko pē ia ko ha faleʻi kiate kitautolu kotoa he ʻahó ni. (“ʻOua Pē Naʻa Mou Angatuʻu, Pea ʻOua Naʻa Mou Manavahē,” Liahona, ʻEpeleli 2022, 47)
-
Ko e hā ha ngaahi aʻusia ne maʻu ʻe he fānau ʻIsilelí kimuʻa mo e ʻEikí? Naʻe lava fēfē ʻe he manatu ki he ngaahi aʻusia ko ʻení ʻo fakatupulaki ʻenau tui kiate Iá?
-
ʻOkú ke pehē ko e hā ʻoku ngalo ai ʻi ha kakai ʻe niʻihi ʻa e meʻa ʻoku nau ʻilo fekauʻaki mo e ʻEikí ʻi heʻenau fehangahangai mo ha faingataʻá?
Neongo e ngaahi mana lahi kuo ʻomi ʻe he ʻEikí mo e fakamoʻoni ʻa Kēlepi mo Sōsiuá, ka naʻe kei lāunga pē ʻa e kakai ʻIsilelí. Ko hono olá, naʻe fakahā ai ʻe he ʻEikí koeʻuhí ko ʻenau lāungá mo e veiveiuá, he ʻikai ngofua ke hū ʻa e tokolahi taha ʻo e kakai lalahi ʻIsilelí ki he fonua ʻo e talaʻofá (vakai, Nōmipa 14:26–39).
Lau ʻa e Nōmipa 14:24, 30, ʻo kumi e founga naʻe tāpuakiʻi ai ʻe he ʻEikí ʻa Kēlepi mo Sōsiua koeʻuhí naʻá na tui kiate Ia.
Ke tokoni ke fehangahangai e kau akó mo honau ngaahi faingataʻaʻiá ʻi he tui, fakakaukau ke fakaʻaliʻali ʻa e saati ko ʻení ʻi he palakipoé. Fakaafeʻi ke nau hiki ʻa e sātí ki heʻenau tohinoa akó.
Tukupā:
|
Fakamatala ʻoku Fakatefito ʻi he Manavaheé |
Fakamatala ʻoku Fakatefito ʻi he Tuí |
|---|---|
Fakamatala ʻoku Fakatefito ʻi he Manavaheé | Fakamatala ʻoku Fakatefito ʻi he Tuí |
Fakaafeʻi e kau akó ke vahevahe ha niʻihi ʻo e ngaahi faingataʻa ʻo e kuongá ni te nau ala fehangahangai mo iá mo e ngaahi founga te nau lava ai ʻo tali ʻi he manavahē pe tuí.
Te ke lava ʻo ʻoange ha sīpinga hangē ko e:
Tukupaá: Lea ʻi he feituʻu kakaí
Fakamatala ʻoku fakatefito ʻi he manavaheé: “ʻOku ʻikai ke u lava ʻo lea ʻi he haʻohaʻonga ʻo e niʻihi kehé koeʻuhí he ʻoku ou hē maʻu pē ʻi heʻeku leá.”
Fakamatala ʻoku fakatefito ʻi he tuí: “ʻOku faingataʻa kiate au ʻa e lea ʻi he kakaí, ka ʻoku ou tui ʻe lava ke ʻomi ʻe he ʻEikí ha loto-toʻa mo ha mālohi ke u fai ia.”
ʻE lava ke fakaʻaongaʻi ʻe he kau akó e ngaahi tūkunga mei he kamataʻanga ʻo e lēsoní.
ʻI he ʻekitivitī ko ʻení, fakakaukau ke ʻoange ha ʻū laʻipepa ki he kau akó.
Fakalaulauloto ki ha faingataʻa ʻokú ke fehangahangai, pe te ke ala fehangahangai mo ia, ʻi hoʻo moʻuí. Hiki ʻa e tukupaá ʻi hoʻo sātí fakataha mo ha fakamatala ʻoku fakatefito ʻi he manavaheé te ke ala fakakaukau pe tui ki ai fekauʻaki mo e faingataʻa ko iá.
Fakakaukau ki he meʻa kuo akoʻi atu ʻe he Laumālie Māʻoniʻoní fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi mei he folofolá, ko e ngaahi lea ʻa e kau palōfitá, mo hoʻo ngaahi aʻusia fakalaumālie pē ʻaʻaú. Fakakaukau ki he founga ʻe lava ke tokoniʻi ai koe ʻe he ʻilo ko ʻení ke ke fehangahangai mo e ngaahi faingataʻá ʻi he tui ki he ʻEikí. Hiki leva ha fakamatala ʻoku fakatefito ʻi he tuí ʻi hoʻo tohinoá. Mahalo te ke fie hiki foki ʻa e fakamatala ʻoku fakatefito ʻi he tuí ʻi ha laʻipepa te ke lava ʻo ʻave ki ʻapi pea fokotuʻu ia ʻi ha feituʻu te ke sio maʻu pē ki ai. Pe faitaaʻi ʻa e fakamatalá ʻi hoʻo telefoní. Te ke lava foki ʻo fokotuʻu ʻa e fakatātaá ko hoʻo wallpaper ʻi hoʻo telefoní.
Fakakaukau ke fakaafeʻi ha kau ako ʻe niʻihi ʻoku nau loto-fiemālie ke vahevahe ʻenau ngaahi fakakaukau mo e ongo fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí. Te nau lava ʻo vahevahe e founga ʻoku tokoniʻi ai kinautolu ʻe he ʻEikí ke nau fehangahangai mo e ngaahi faingataʻá ʻi he tuí. Fakamoʻoni ange ʻe faitāpuekina kitautolu ʻe he ʻEikí ʻi heʻetau fehangahangai faivelenga mo hotau ngaahi faingataʻá.