Seminelí
Mōsese 4:1–4: “Ke Fai Pē ʻa Ho Finangaló, Pea Ke ʻOʻou ʻa e Lāngilangí ʻo Taʻengata”


“Mōsese 4:1–4: ‘Ke Fai Pē ʻa Ho Finangaló, Pea Ke ʻOʻou ʻa e Lāngilangí ʻo Taʻengata,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni maʻá e Faiako Seminelí (2026)

“Mōsese 4:1–4: ‘Ke Fai Pē ʻa Ho Finangaló, Pea Ke ʻOʻou ʻa e Lāngilangí ʻo Taʻengata,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni maʻá e Faiako Seminelí

Sēnesi 3–4; Mōsese 4–5: Lēsoni 10

Mōsese 4:1–4

“Ke Fai Pē ʻa Ho Finangaló, Pea Ke ʻOʻou ʻa e Lāngilangí ʻo Taʻengata”

Ko hono fakatupu ʻe Sīsū ʻa e māmaní

ʻI he maama fakalaumālié, naʻe fili ʻe he Tamai Hēvaní ʻa Sīsū Kalaisi ke hoko ko e Fakamoʻuí ʻi Heʻene palaní. ʻOku talangofua maʻu pē ʻa Sīsū Kalaisi ki he finangalo ʻo e Tamai Hēvaní, neongo ʻa e taimi ʻoku faingataʻa aí. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ke maʻu ʻe he kau akó ha loto-holi ke muimui ʻi he sīpinga ʻa Sīsū Kalaisí ʻo e talangofua ki he Tamai Hēvaní.

Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke fakakaukau ki ha kakai ʻoku nau ʻilo ʻoku ueʻi kinautolu ʻe heʻenau ngaahi sīpingá ke nau talangofua lahi ange ki he Tamai Hēvaní. Fakaafeʻi kinautolu ke omi mateuteu ke vahevahe.

Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó

Ko hono fakahoko ʻa e finangalo ʻo e Tamai Hēvaní

Ke kamata ʻa e kalasí, fakakaukau ke vahevahe ha taimi naʻe kole ai ʻe he Tamai Hēvaní ki ha tokotaha taʻu hongofulu tupu ke ne fai ha meʻa faingataʻa. ʻE lava ke hoko ʻeni ko ha aʻusia fakataautaha pe ko ha meʻa kuó ke fanongo ai. Ko e talanoa ko ʻení ko ha sīpinga ia ʻe taha te ke lava ʻo fakaʻaongaʻi. Poupouʻi ʻa e kau akó ke fakakaukau ki ha ngaahi taimi ne nau aʻusia ai ha ngaahi ongo tatau.

Naʻe vahevahe ʻe Brother M. Siosefa Polou, ʻo e Kau Palesitenisī Lahi mālōlō ʻo e Kau Talavoú, ʻa e talanoa ko ʻení fekauʻaki mo hono ʻofefiné:

9:52
Brother M. Joseph Brough

ʻE kakai kei talavou, ʻoku fiemaʻu ʻe he ʻOtuá ha ngaahi meʻa faingataʻa meiate kimoutolu. Naʻe ʻi ai ha finemui taʻu 14 ne kau ki ha feʻauhi pasiketipolo. Naʻá ne fakaʻamu ke ne vaʻinga pasiketipolo ʻi he ako māʻolungá, ʻo hangē ko hono taʻoketé. Naʻá ne ʻiloʻi kimui kuo uiuiʻi ʻene ongomātuʻá ke na tokangaʻi ha misiona ʻi Kuatemala.

ʻI heʻenau tūʻuta ki aí, naʻá ne toki ʻilo ai ʻe ʻi ai haʻane ngaahi kalasi ʻi he lea faka-Sipeiní, ka naʻe ʻikai poto ia ʻi he lea ko iá. Naʻe ʻikai ha timi sipoti ia maʻá e tamaiki fefiné ʻi hono ʻapiakó. Naʻá ne nofo ʻi he fungavaka 14 ʻo ha fale naʻe maluʻi fefeka. Pea kanoni ʻaki ʻa e ʻikai lava ke ne hū ki tuʻa ʻi ha ʻuhinga fakaemaluʻi.

Naʻe fanongo ʻene ongomātuʻá ki heʻene mohe tangi ʻi he pō kotoa pē ʻi ha ngaahi māhina lahi. (“Hiki Hake Homou Matá pea Fiefia,” Liahona, Nōvema 2018, 14)

  • Kapau naʻá ke ʻi he tūkunga ʻo e finemui ko ʻení, ko e hā naʻe mei faingataʻa taha kiate koé?

Fakakaukau ki he ngaahi fehuʻi ko ʻení:

  • Ko e hā ha meʻa faingataʻa kuo fiemaʻu pe ʻe fiemaʻu ʻe he ʻOtuá meiate koe?

  • ʻOku fēfē hoʻo tuʻunga loto-fiemālie ke fai ʻa e meʻa faingataʻa ko ʻení? Ko e hā hono ʻuhingá?

  • Ko e hā ʻokú ke fie ako pe ongoʻi ʻi he lēsoni ko ʻení ʻe lava ʻo tokoni atu ke ke loto-fiemālie ange ai ke fai ʻa e meʻa ʻoku kole atu ʻe he ʻOtuá?

ʻI hono ako ʻe he kau akó ʻa e Mōsese 4:1–4, te nau ako ai fekauʻaki mo Sīsū Kalaisi mo ʻEne finangalo lelei ke fai ʻa e ngaahi meʻa faingataʻa ʻoku kole mai ʻe he Tamai Hēvaní. Poupouʻi ʻa e kau akó ke fekumi ki he tokoni ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ke ʻiloʻi ʻa e founga ʻe lava ke tokoniʻi ai kinautolu ʻe he sīpinga ʻa e Fakamoʻuí ʻi he ngaahi meʻa faingataʻa ʻe ala kole ange ʻe he ʻOtuá ke nau faí.

Ko e ʻulungaanga ʻo Kalaisí

Mahalo te ke fie fakamatalaʻi ʻa e fakamatala ʻi he palakalafi ko ʻení ke tokoni ke mahino ki he kau akó ʻa e puipuituʻa ʻo e potufolofola te nau ako ʻi he ʻaho ní.

Naʻa tau nofo mo ʻetau Tamai Hēvaní ʻi he maama fakalaumālié. Lolotonga ʻetau ʻi aí, naʻe akoʻi mai ʻEne palaní ke tokoniʻi kitautolu ke tau hoko ʻo hangē ko Iá. ʻOku ʻi he Mōsese 4:1–4 ha fakamatala ʻo e Fakataha Alēlea ʻi he Langí ʻi he taimi naʻe fili ai ʻa Sīsū Kalaisi ke hoko ko hotau Fakamoʻuí. ʻOku tau vakai ʻi he ngaahi veesi ko ʻení ki he ʻulungaanga ʻo Sīsū Kalaisi mo Sētané ʻi heʻena takitaha tali ki he finangalo ʻo e Tamai Hēvaní ʻi ha ongo founga kehekehe.

Mahalo te ke fakakaukau ke ʻai ha kiʻi saati faingofua hangē ko ʻení ʻi he palakipoé ke tokoni ke mahino lelei ki he kau akó ʻa e ngaahi faikehekehe ʻo Sīsū Kalaisi mo Sētané.

Sīsū Kalaisi

Sētane

Lau ʻa e Mōsese 4:1–4, ʻo kumi ʻa e meʻa te ke lava ʻo ako fekauʻaki mo e ngaahi taumuʻa mo e ngaahi fakakaukau ʻa Sīsū Kalaisi mo Sētané.

Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke hiki ʻenau ngaahi fakakaukaú ʻi he palakipoé pea aleaʻi ʻa e meʻa kuo nau akó. (Mahalo ʻe talaatu ʻe he kau akó ʻa e tuʻo lahi hono fakaʻaongaʻi ʻe Sētane ʻa e foʻi lea “Ko aú” pea mo ʻene holi ke maʻu ʻa e lāngilangí. ʻI he tafaʻaki ʻe tahá, mahalo te nau fakatokangaʻi hono fakaʻaongaʻi ʻe he Fakamoʻuí ʻa e foʻi lea “ho” mo ʻEne finangalo ke ʻa e Tamaí pē ʻa e fakalāngilangí. Mahalo ʻe fakatokangaʻi ʻe he kau akó ʻa e “angatuʻu” ʻa Sētane ki he Tamaí mo ʻene “feinga ke fakaʻauha ʻa e tauʻatāina ke fili ʻa e tangatá.” ʻI he tafaʻaki ʻe tahá, te nau lava ʻo vakai ki he loto ʻa e Fakamoʻuí ke talangofua ki he finangalo ʻo e Tamaí mo tali ʻa e palani ʻa e Tamaí.)

  • Ko e hā ʻoku akoʻi atu ʻe he ngaahi veesi ko ʻení fekauʻaki mo e vā fetuʻutaki ʻo Sīsū Kalaisi mo ʻEne Tamaí?

Ko e moʻoni ʻe taha ʻe lava ke ʻiloʻi ʻe he kau akó lolotonga ʻa e fealeaʻakí ko e talangofua loto-fakatōkilalo ʻa Sīsū Kalaisi ki heʻetau Tamai ʻi Hēvaní.

ʻE lava ke tokoni ʻa e ngaahi fakamatala ko ʻeni fekauʻaki mo e Fakamoʻuí ki he kau akó ke nau ako mei Heʻene sīpingá. Tokoni ke mahino ki he kau akó ʻe lava ke fakatupulaki ʻetau holi ke muimui ʻi Heʻene sīpingá ʻi heʻetau ako lahi ange fekauʻaki mo e talangofua ʻa e Fakamoʻuí ki he Tamaí, neongo ʻa e taimi naʻe faingataʻa aí.

Lau ʻa e ngaahi fakamatala ko ʻení, ʻo kumi ki he holi maʻu pē ʻa Sīsū Kalaisi ke talangofua ki he Tamai Hēvaní, neongo ʻa e taimi naʻe faingataʻa aí.

  1. Luke 2:49 (ko ha tamasiʻi taʻu 12)

  2. Sione 8:28–29 (ko ha tokotaha lahi)

  3. Mātiu 26:36–39 (ʻi he Ngoue Ketisemaní)

  4. 3 Nīfai 11:10–11 (ko ha taha toetuʻu)

    Aleaʻi mo e kau akó ʻa e meʻa ʻoku nau ako fekauʻaki mo Sīsū Kalaisi mei he ngaahi sīpinga ko ʻení. Fakaafeʻi leva kinautolu ke vahevahe ha ngaahi sīpinga kehe mei he moʻui ʻa e Fakamoʻuí ʻi he taimi naʻá Ne talangofua loto-fakatōkilalo ai ki he finangalo ʻo e Tamaí.

    Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke fakamanatuʻi ʻa e meʻa faingataʻa ʻi heʻenau moʻuí ne nau fakakaukau ki ai ʻi he kamataʻanga ʻo e kalasí. Ke tokoniʻi kinautolu ke fakafehokotaki ʻa e meʻa ʻoku nau ako fekauʻaki mo Sīsū Kalaisí ki heʻenau moʻuí, ʻeke ha ngaahi fehuʻi hangē ko ʻení:

  • Ko e hā naʻe folofola ʻaki pe fai ʻe Sīsū Kalaisi te ne lava ʻo ueʻi ha taha ke fili ke talangofua ki he Tamai Hēvaní, neongo ʻa e taimi ʻe faingataʻa aí?

  • Ko hai ʻokú ke pehē ko ha sīpinga lelei ʻo e talangofua ki he finangalo ʻo e Tamai Hēvaní? Ko e hā kuó ke ako mei heʻenau sīpingá?

  • Ko e hā ʻokú ne fakaʻaiʻai koe ke ke talangofua ki he finangalo ʻo e Tamai Hēvaní, naʻa mo e taimi ʻoku faingataʻa aí?

Muimui ki he sīpinga ʻa Kalaisí

Ko e finemui mei he talanoa ʻi he kamataʻanga ʻo e lēsoní ko e ʻofefine ia ʻo Brother Polou. Kapau naʻá ke vahevahe ʻa e talanoa ki hono ʻofefiné, talaange ki he kau akó naʻá ne fehangahangai loto-toʻa mo e taʻu ʻe tolu naʻe hoko ai ʻene ongomātuʻá ko ha ongo taki fakamisiona ʻi Kuatemalá.

Vahevahe ʻa e hoko atu ko ʻeni ʻo ʻene talanoá, ʻo fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau fekumi ki he ngaahi ʻulungaanga faka-Kalaisi ʻoku nau mamata ki ai ʻi heʻene sīpingá. Kapau naʻá ke vahevahe ha talanoa kehe ʻi he kamataʻanga ʻo e kalasí, fakakaukau ke vahevahe hano hoko atu, hangē ko e fakaʻosi ʻo e talanoá pe ko ha aʻusia kehe ʻi he moʻui ʻa e tokotaha tatau. Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke kumi ʻa e ngaahi ʻulungaanga faka-Kalaisi ʻi he tokotaha ko iá.

Naʻe hoko atu ʻa Brother Polou ʻo pehē:

9:52
Brother M. Joseph Brough

ʻI he fakaʻosinga ʻema ngāue fakafaifekaú, ne u fehuʻi ange ki hoku ʻofefiné pe ʻe ngāue fakafaifekau taimi kakato. Naʻá ne tali mai, “ʻIkai Teti, kuó u ʻosi ngāue au.”

Naʻe sai pē ia kiate au! Ka ʻi he māhina ʻe ono mei ai, naʻe fakaʻaaki au ʻe he Laumālié ʻi he pō ʻe taha mo e fakakaukaú ni: “Kuó u uiuiʻi ho ʻofefiné ke ngāue fakafaifekau.”

Ne u tali ange, “Tamai Hēvani, kuo lahi fau ʻene feilaulaú.” Ne fakatonutonuʻi leva au ʻe he Laumālié pea mahino kiate au naʻe fiemaʻu ʻe he ʻEikí ke ngāue fakafaifekaú.

Ne ʻikai fuoloa mei ai, ne u ʻalu mo hoku ʻofefiné ʻo maʻu meʻatokoni hoʻatā. Ne u lea atu ki ai ʻi he tafaʻaki ʻe taha ʻo e tēpilé, “Kanisī, ʻokú ke ʻilo ʻa e ʻuhinga ʻokú ta ʻi heni aí?”

Naʻá ne talamai, “ʻIo, Teti. ʻOkú ke ʻilo ʻoku totonu ke u ngāue fakafaifekau. ʻOku ʻikai ke u fie ʻalu, ka te u ʻalu pē.”

Koeʻuhí naʻá ne foaki hono lotó ki he Tamai Hēvaní, naʻá Ne tauhi ai kiate Ia ʻaki ʻa e kotoa hono lotó, iví, ʻatamaí mo e mālohí. Kuó ne akoʻi ʻene tamaí ki he anga hono fai ha meʻa faingataʻá. (“Hiki Hake Homou Matá pea Fiefia,” Liahona, Nōvema 2018, 14)

  • Fakakaukau ki he ngaahi veesi naʻá ke lau ʻi he ʻahó ni fekauʻaki mo Sīsū Kalaisí. Naʻe muimui fēfē ʻa e finemui ko ʻení ki Heʻene sīpingá?

fakaʻilonga ʻo e ako seminelíʻE lava ke tokoni hono fai ha ngaahi fehuʻi ʻoku teʻeki fokotuʻu hano tali paú ke tokoni ki hoʻo kau akó ke nau ʻilo mo fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi moʻoni ʻo e ongoongoleleí ʻi honau ngaahi tūkunga fakatāutahá. Fakakaukau ke fakaʻaongaʻi ha ngaahi fehuʻi hangē ko ʻení ke fakaʻatā ʻa e kau akó ke fakahaaʻi ʻa e meʻa ne nau akó mo e founga te nau lava ai ʻo fakaʻaongaʻi ia ʻi heʻenau moʻuí. (Ki ha ako lahi ange heni, vakai ki he, “Ako maʻau pē ʻa e tokāteline ʻo Sīsū Kalaisí.” ʻi he Fakatupulaki Ngaahi Taukei ʻa e Faiakó.)

Hiki ʻi hoʻo tohinoa akó ha tali ki he ongo fehuʻi ko ʻení, ʻo tokanga ki ho ngaahi fakakaukaú pe ueʻi ʻa e Laumālié:

  • Ko e hā kuó ke ako ʻi he ʻahó ni fekauʻaki mo Sīsū Kalaisi ʻe lava ʻo tokoni atu ke ke talangofua ki he Tamai Hēvaní, naʻa mo e taimi ʻokú Ne kole atu ai ke ke fai ha ngaahi meʻa faingataʻá?

  • Ko e hā ʻokú ke ongoʻi kuo ueʻi koe ke ke fakahoko koeʻuhí ko e meʻa kuó ke ako pe ongoʻi ʻi he ‘aho ní?

Fakamoʻoni ki he sīpinga ʻa Sīsū Kalaisí mo ʻEne malava ke tokoniʻi kitautolu ke fai ʻa e meʻa kuo kole mai ʻe he ʻOtuá.