« 5. Te feiā fa’atere rahi ’e te feiā fa’atere ārea », Buka arata’i rahi : Tāvini i roto i te ’Ēkālesia a Iesu Mesia i te Feiā Mo’a i te mau Mahana Hope’a nei (2021).
« 5. Te feiā fa’atere rahi ’e te feiā fa’atere ārea », Buka arata’i rahi : Tāvini i roto i te ’Ēkālesia a Iesu Mesia i te Feiā Mo’a i te mau Mahana Hope’a nei.
5.
Te feiā fa’atere rahi ’e te feiā fa’atere ārea
5.0
’Ōmuara’a
’O Iesu Mesia te « ’ōfa’i tihi rahi » o tāna ’Ēkālesia (Ephesia 2:20). Tē mau nei ’oia i te mau tāviri ato’a o te autahu’ara’a. ’Ua pi’i ’oia i te mau ’āpōsetolo ’e te mau peropheta nō te tauturu iāna i roto i te ’ohipa nō te fa’aorara’a ’e te fa’ateiteira’a. E hōro’a ’oia i ni’a i teie mau tāvini mā’itihia i te mau tāviri ato’a nō ni’a i te bāsileia o te Atua i ni’a i te fenua nei, i teie nei. (Hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 27:12–13 ; hi’o ato’a 3.4.1 i roto i teie buka arata’i.)
Nā roto i te mau peropheta ’e te mau ’āpōsetolo, e pi’i te Fatu i te mau tāne i te tōro’a Hitu ’Ahuru nō te tauturu i roto i tāna ’ohipa nā te ao ato’a nei (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 107:38). Ta’a ’ē atu i te reira, i hōro’ahia i te ’episekōpora’a fa’atere rahi, i te mau ti’a fa’atere rahi ’e i te tahi atu feiā fa’atere tāne ’e vahine, te mau hōpoi’a faufa’a rahi nō te tauturu i te ’ohipa.
Tē fa’ata’a nei teie pene i te ti’ara’a o te feiā fa’atere rahi ’e o te ārea i roto i te ’Ēkālesia.
5.1
Te feiā fa’atere rahi o te ’Ēkālesia
Tei roto i te feiā fa’atere rahi o te ’Ēkālesia, te mau huimana fa’atere rahi ato’a ’e te mau ti’a fa’atere rahi. Tē fa’a’ite nei te ta’o rahi ē, te ha’amanara’a ’e te mau hōpoi’a e tū’ati i te mau pi’ira’a, ’aita ïa i tā’ōti’ahia e te mau ’ōti’a o te fenua. Te feiā e mau nei i teie mau pi’ira’a e arata’i, e ha’api’i ’e e aupuru rātou i te mau melo o te ’Ēkālesia nā te ao ato’a nei.
Tē ha’apoto nei teie tuha’a i te ti’ara’a o te mau huimana fa’atere rahi, te mau ti’a fa’atere rahi ’e te mau ’āpo’ora’a ’e te mau tōmite i reira rātou e tāvini ai.
5.1.1
Te huimana fa’atere rahi
5.1.1.1
Peresidenira’a Mātāmua ’e te pupu nō te Tino ’Ahuru ma Piti ’āpōsetolo
Peresideni o te ’Ēkālesia. Mai tahito mai ā, ’ua arata’i te Fatu i tōna mau ta’ata nā roto i te mau peropheta (hi’o Amosa 3:7 ; Ephesia 4:11–13). E peropheta, e hi’o ’e e heheu parau te Peresideni o te ’Ēkālesia. ’O ’oia ato’a te ’āpōsetolo tahito roa a’e. I raro a’e i te arata’ira’a a te Fatu, e peresideni ’oia i ni’a i te ’Ēkālesia ’e ’o ’oia ana’e te ta’ata i ni’a i te fenua nei, tei ha’amanahia nō te fa’a’ohipa i te mau tāviri ato’a o te autahu’ara’a (hi’o Mataio16:16–19 ; hi’o ato’a 3.4.1.1 i roto i teie buka arata’i). E ha’amanara’a tōna nō te fāri’i i te heheura’a ’e nō te fa’a’ite i te hina’aro o te Atua nō te ’Ēkālesia tā’āto’a. (Hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 43:2–3 ; 107:91–92 ; 128:11.)
Peresidenira’a Mātāmua. Nā roto i te peresideni o te ’Ēkālesia, e pi’i te Fatu i te mau tauturu nō te tauturu i roto i te ’ohipa. Te peresideni ’e tōna nā tauturu, « e toru tahu’a rahi fa’atere … [’o te fa’atupu] i te hō’ē pupu nō te Peresidenira’a o te ’Ēkālesia » (Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 107:22). ’Ua pi’ihia teie pupu te Peresidenira’a Mātāmua. E mau ’āpōsetolo te mau melo o te Peresidenira’a Mātāmua ’e nō reira e mau « ’ite ta’a ’ē » rātou nō te i’oa o Iesu Mesia (Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 107:23). Nā te Peresidenira’a Mātāmua e peresideni ’e e arata’i i te mau ’ohipa ato’a a te ’Ēkālesia.
’Ua rave Petero, Iakobo ’e Ioane i teie ti’ara’a i roto i te ’Ēkālesia i tahito ra. Tei reira rātou ’e te Fa’aora i te mau taime mo’a e rave rahi ’e ’ua fāri’i i te mau tāviri o te bāsileia. (Hi’o Mataio 16:18–19 ; 17:1–5 ; Mareko 14:32–42 ; Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 27:12–13 ; 81:1–2.)
’Ia pohe ana’e te peresideni o te ’Ēkālesia, e fa’a’orehia te Peresidenira’a Mātāmua. E ho’i nā tauturu i tō rāua ti’ara’a tahito roa a’e i roto i te pupu nō te Tino ’Ahuru ma Piti ’āpōsetolo. I raro a’e i te arata’ira’a a te ’āpōsetolo tahito roa a’e, e fa’atere te pupu nō te Tino ’Ahuru ma Piti i te ’Ēkālesia. ’Ei pupu autahu’ara’a, e feruri rātou i te taime e fa’anaho-fa’ahou-hia ai te Peresidenira’a Mātāmua. I muri a’e i te fa’aotira’a tāhō’ē, e fa’atōro’ahia te ’āpōsetolo tahito roa a’e ’ei peresideni ’āpī nō te ’Ēkālesia ’e e pi’i ’oia i tōna nā tauturu.
Pupu Tino ’Ahuru ma Piti ’āpōsetolo. I tahito ra, ’ua pi’i Iesu Mesia ’ahuru ma piti ’āpōsetolo nō te tauturu i te arata’i i tāna ’Ēkālesia (hi’o Luka 6:12–13 ; Ephesia 4:11–13 ; 1 Nephi 13:40). I tō tātou nei ’anotau, tē pi’i nei te Fatu i te mau ta’ata nā roto i te peresideni o te ’Ēkālesia, ’ia fa’atōro’ahia ’ei mau ’āpōsetolo ’e ’ia tāvini i roto i te pupu nō te Tino ’Ahuru ma Piti ’āpōsetolo (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 18:26–28). E ’ohipa teie pupu i raro a’e i te arata’ira’a a te Peresidenira’a Mātāmua, nō te patu ’e nō te fa’atītī’aifaro i te ’Ēkālesia i roto i te mau nūna’a ato’a (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 107:33). E poro te mau melo nō te Tino ’Ahuru ma Piti i te ’evanelia nā te ao ato’a nei (hi’o Mataio 28:19–20 ; Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 107:35).
Tē mau nei te ’āpōsetolo tāta’itahi i te mau tāviri ato’a o te bāsileia ’e e fa’a’ohipa i te reira mau tāviri, i raro a’e i te arata’ira’a a te peresideni o te ’Ēkālesia (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 112:30–32). E « mau ’ite ta’a ’ē » nā ’Ahuru ma Piti ’āpōsetolo nō te i’oa o Iesu Mesia (Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 107:23 ; hi’o ato’a 27:12). E fa’a’ite pāpū rātou i tō te ao ato’a nei i tōna hanahana ’e te pāpūra’a mau o tōna ti’afa’ahoura’a (hi’o Te ’Ohipa 1:8, 22 ; 4:33 ; Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 76:22–24).
E tāvini tāmau te mau ’āpōsetolo i roto i te ’Ēkālesia nō te toe’a o tō rātou orara’a (hi’o Mataio 4:18–22).
Te ’āpo’ora’a a te Peresidenira’a Mātāmua ’e te pupu nō te Tino ’Ahuru ma Piti ’āpōsetolo. E mau peropheta, e mau hi’o ’e e mau heheu parau te mau melo ato’a o te Peresidenira’a Mātāmua ’e o te pupu nō te Tino ’Ahuru ma Piti ’āpōsetolo. E fa’ati’a ’āmui rātou i te ’āpo’ora’a o te Peresidenira’a Mātāmua ’e te pupu nō te Tino ’Ahuru ma Piti ’āpōsetolo. I raro a’e i te arata’ira’a a te Fatu ’e nā roto i te reo tāhō’ē, e ha’amanara’a tō teie ’āpo’ora’a nō te fa’a’ite ’e nō te tātara i te ha’api’ira’a tumu ’e nō te ha’amau i te ture nō te ’Ēkālesia (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 1:38 ; 107:27–31).
5.1.1.2
Te Hitu ’Ahuru
Te tōro’a Hitu ’Ahuru i roto i te Autahu’ara’a a Melehizedeka ’ua fa’ahitihia i roto i te Faufa’a Tahito ’e te Faufa’a ’Āpī (hi’o Exodo 24:1, 9–10 ; Numera 11:16–17, 24–25 ; Luka 10:1, 17). I teie mahana, tē vai nei te mau Hitu ’Ahuru huimana fa’atere rahi ’e te mau Hitu ’Ahuru Ārea (hi’o 5.2.2). E rave rātou i te ’ohipa i raro a’e i te mau tāviri ’e te arata’ira’a a te pupu nō te Tino ’Ahuru ma Piti ’āpōsetolo. E tauturu rātou i te Tino ’Ahuru ma Piti i roto i te patura’a ’e te fa’atītī’aifarora’a i te ’Ēkālesia nā te mau fenua ato’a (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 107:34–35, 38).
Peresidenira’a nō te Hitu ’Ahuru. E hitu melo nō te Hitu ’Ahuru e pi’ihia ’ei mau peresideni nō te peresideni i te mau melo ato’a o te Hitu ’Ahuru. E mā’itihia hō’ē ’o nā peresideni e hitu nō te peresideni i nā e ono peresideni. ’O rātou te Peresidenira’a nō te Hitu ’Ahuru. (Hi’o Te ’Ohipa 6:2–6 ; Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 107:93–94 ; 124:138).
Mau Hitu ’Ahuru huimana fa’atere rahi. E pi’i te Peresidenira’a Mātāmua i te mau Hitu ’Ahuru huimana fa’atere rahi ’ei mau ’ite ta’a ’ē, nō te fa’a’ite pāpū i te i’oa o Iesu Mesia ’e ’ia ha’api’i i te ’evanelia nā te ao ato’a nei (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 107:25 ; 124:139).
E tāvini tāmau te mau Hitu ’Ahuru huimana fa’atere rahi i roto i te ’Ēkālesia. E ha’amāuruuruhia rātou i te taime e ti’ahia tō rātou matahiti e 70 ’e e tātuha’ahia rātou. E mau noa rātou i te tōro’a Hitu ’Ahuru, ’aita rā rātou e peresideni fa’ahou i roto i te mau rurura’a.
Te mau pupu o te Hitu ’Ahuru. E fa’anahohia te mau melo o te Hitu ’Ahuru, tae noa atu te mau Hitu ’Ahuru ārea, ’ei mau pupu. Nā te peresidenira’a o te Hitu ’Ahuru e peresideni i teie mau pupu. E nehenehe te rahira’a melo o te Hitu ’Ahuru ’e te mau pupu Hitu ’Ahuru e mara’a atu ma te tupura’a rahi o te ’Ēkālesia. (Hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 107:95–96 ; 124:138–39).
5.1.1.3
’Episekōpora’a Fa’atere rahi
I roto i te ’Episekōpora’a Fa’atere rahi, tē vai ra te ’Episekōpo Fa’atere rahi ’e tōna nā e piti tauturu. E huimana fa’atere rahi te melo tāta’itahi o te ’Episekōpora’a Fa’atere rahi ’e tē mau nei rātou i te tōro’a ’episekōpo. Nā te Peresidenira’a Mātāmua e pi’i ia rātou ’e e ’ohipa rātou i raro a’e i tā rātou arata’ira’a.
E fa’atere te ’Episekōpora’a Fa’atere rahi i te mau ’ohipa pae tino, mai te ’ohipa tōtauturu, te pae faufa’a moni, te mau fare a te ’Ēkālesia, ’e te mau ’ohipa tauturu huira’atira, nō te ’Ēkālesia tā’āto’a (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 107:68). E ha’api’i ato’a rātou i te ’evanelia ’e e patu i te bāsileia o te Atua nā te ao ato’a nei.
5.1.2
Te mau ti’a fa’atere rahi
E pi’i te Peresidenira’a Mātāmua i te mau vahine ’e te mau tāne nō te fa’ati’a i te mau peresidenira’a rahi nō te mau ’āvirira’a a te ’Ēkālesia i muri nei :
-
Sōtaiete Tauturu
-
Feiā ’Āpī Tamāroa
-
Feiā ’Āpī Tamāhine
-
Paraimere
-
Ha’api’ira’a Sābati
E tāvini teie mau ti’a fa’atere rahi i raro a’e i te arata’ira’a a te Peresidenira’a Mātāmua, te pupu nō te Tino ’Ahuru ma Piti ’āpōsetolo ’e te mau Hitu ’Ahuru huimana fa’atere rahi i fa’ata’ahia. Mātauhia e tāvini rātou e pae matahiti.
E nehenehe te mau Ti’a Fa’atere rahi e fāri’i i te mau hōpoi’a i muri nei :
-
E ha’api’i ’e e fa’a’ite pāpū nō Iesu Mesia ’e tāna ’evanelia.
-
E tāvini ’ei mau melo nō te mau ’āpo’ora’a ’e te mau tōmite rahi a te ’Ēkālesia mai tei fa’ata’ahia (hi’o 5.1.3).
-
E rave i te mau fa’auera’a ’ohipa nā te ao ato’a nei nō te aupuru i te mau melo.
-
E hōro’a i te arata’ira’a nō te fa’anahora’a ha’api’ira’a, te mau tāpura ’ohipa, ’e te mau mātēria tauturu nō tā rātou mau ’āvirira’a.
-
E hōro’a i te arata’ira’a i tā rātou mau ’āpo’ora’a rahi o te ’āvirira’a (hi’o te paratarafa i muri iho).
-
E ha’api’i ’e e pāturu i te mau tauturu ha’amāramarama o te ’āvirira’a ārea, e tāvini nei i raro a’e i te arata’ira’a a te mau peresidenira’a o te ārea (hi’o 5.2.5.1).
E nehenehe te ’āvirira’a rahi tāta’itahi o te ’Ēkālesia e fa’atupu i te hō’ē ’āpo’ora’a nō te tauturu i te peresidenira’a. E pi’ihia teie mau melo nō teie ’āpo’ora’a e te mau huimana fa’atere rahi. I te fenua Marite ’e i Canada, e nehenehe teie mau melo o te ’āpo’ora’a e tauturu i te ha’api’ipi’i i te mau peresidenira’a ’āpī o te ’āvirira’a titi (hi’o 6.2.1.6). I rāpae’au i te fenua Marite ’e Canada, e nehenehe te mau tauturu ha’amāramarama o te ’āvirira’a o te ārea e tauturu i te hōro’a i teie ha’api’ipi’ira’a (hi’o 5.2.5.1).
5.1.3
Te mau ’āpo’ora’a ’e te mau tōmite rahi a te ’Ēkālesia
E hōro’a mai te mau ’āpo’ora’a ’e te mau tōmite rahi a te ’Ēkālesia, i te mau arata’ira’a nō te mau tuha’a ta’a ’ē o te ’ohipa nō te fa’aorara’a ’e te fa’ateiteira’a. Teie te tahi mau hi’ora’a o teie mau ’āpo’ora’a ’e mau tōmite :
-
’Āpo’ora’a fa’atere e te autahu’ara’a ’e a te ’utuāfare
-
Tōmite fa’atere nō te ’ohipa tōtauturu ’e te fa’arava’ira’a iāna iho
-
’Āpo’ora’a fa’atere nō te ’ohipa misiōnare
-
’Āpo’ora’a fa’atere nō te hiero ’e nō te ’ā’amu ’utuāfare
Nā te Peresidenira’a Mātāmua e fa’ata’a i te mau melo o teie mau ’āpo’ora’a ’e mau tōmite. Tei roto i te reira :
-
Te mau melo nō te pupu Tino ’Ahuru ma Piti ’āpōsetolo.
-
Te mau Hitu ’Ahuru huimana fa’atere rahi.
-
Te mau melo o te ’Episekōpora’a Fa’atere rahi.
-
Te mau melo o te peresidenira’a rahi o te Sōtaiete Tauturu, Feiā ’Āpī Tamāhine ’aore rā Paraimere.
5.2
Te feiā fa’atere o te ārea
’Ua fa’anahohia te ’Ēkālesia nā te mau tufa’a fenua o te ao ato’a nei. E ha’apotora’a teie tuha’a nō te fa’aterera’a o te ’Ēkālesia i roto i teie mau tuha’a fenua.
5.2.1
Peresidenira’a ārea
I roto i te mau ārea tāta’itahi, e fa’ata’ahia te hō’ē Hitu ’Ahuru huimana fa’atere rahi e te Peresidenira’a Mātāmua ’e te pupu nō te Tino ’Ahuru ma Piti ’āpōsetolo, nō te tāvini ’ei Peresideni ārea. E piti nā tauturu, e mau Hitu ’Ahuru huimana fa’atere rahi ’aore rā e Hitu ’Ahuru ārea, nō te tauturu i te peresideni.
E peresideni te Peresidenira’a ārea ’e e fa’aa’o ’e te mau peresideni titi ’e misiōni i roto i te ārea. E pāturu ato’a rātou i te mau peresideni hiero ’e te mau matorona. I roto i te fa’aa’ora’a ’e te mau melo nō te pupu nō te Tino ’Ahuru ma Piti ’āpōsetolo ’e te peresidenira’a o te Hitu ’Ahuru, tā rātou e hōro’a atu i te parau fa’a’ite, e fa’ata’a rātou e nāhea ’ia fa’anaho i te mau ture ’e te mau arata’ira’a rahi a te ’Ēkālesia, nō te pāhono i te mau hina’aro i roto te ārea.
E rātere te mau melo o te Peresidenira’a ārea i roto i te ārea i fa’ata’ahia nō te aupuru, nō te ha’api’i ’e nō te fa’aitoito i te feiā fa’atere o te fenua, te mau misiōnare ’e te mau melo o te ’Ēkālesia. Nā te pupu nō te Tino ’Ahuru ma Piti ’āpōsetolo e fa’ata’a ia rātou nō te peresideni i te mau ’āmuira’a titi ’e te tahi atu mau rurura’a.
5.2.2
Te mau Hitu ’Ahuru ārea
Nā te Peresidenira’a Mātāmua e pi’i i te mau Hitu ’Ahuru ārea ’ei mau ’ite ta’a ’ē, nō te fa’a’ite pāpū i te i’oa o Iesu Mesia ’e nō te ha’api’i i te ’evanelia, i roto i te mau ārea i fa’ata’ahia ai rātou (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 107:25 ; 124:139). Ma te ’ohipara’a i raro a’e i te arata’ira’a a te Peresidenira’a ārea, e tauturu rātou i te Tino ’Ahuru ma Piti ’ia patu ’e ’ia fa’atītī’aifaro i te ’Ēkālesia i tō rātou ārea.
’Aita te mau Hitu ’Ahuru ārea e pi’ihia nō te tāvini tāmau. Tei mātauhia e tāvini rātou e pae matahiti. I te rahira’a taime, ’ua fa’ata’ahia rātou nō te tāvini i roto i te mau tuha’a fenua i reira rātou e ora ai (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 107:38, 98). E pāturuhia te mau Hitu ’Ahuru ārea i roto i te ’āmuira’a rahi.
E melo te Hitu ’Ahuru ārea tāta’itahi nō te hō’ē pupu Hitu ’Ahuru. ’Ua fa’anahohia teie mau pupu nā te mau tuha’a fenua. ’Ei melo nō teie mau pupu, nā te Peresidenira’a o te Hitu ’Ahuru e peresideni i te mau Hitu ’Ahuru ārea.
E ’ohipa ’e e fa’aa’o ’āmui te mau Hitu ’Ahuru ārea ’e te feiā fa’atere o te ’Ēkālesia o te fenua iho, nō te tauturu ia rātou ’ia rave fa’aoti i tā rātou mau hōpoi’a. E nehenehe te mau Hitu ’Ahuru ārea e fa’ata’ahia :
-
E tāvini i roto i te ’āpo’ora’a ārea (hi’o 5.2.3).
-
E peresideni i te mau rurura’a ’āpo’ora’a fa’aaura’a (hi’o 5.2.4).
-
E peresideni i te mau ’āmuira’a titi ’e e ha’api’i i te feiā fa’atere o te titi.
-
E fa’ati’a ’aore rā e fa’a’āpī i te mau titi, e fa’ata’a i te mau peresidenira’a titi ’āpī, ’e e hōro’a i te mau tāviri i ni’a i te peresideni titi.
-
E fa’aau i te mau hōpoi’a ’ā’ano a te ārea, e tae noa atu te mau ’ātivite (hi’o 20.3.3), JustServe.org (i te vāhi tē vai ra), te fa’anahora’a fa’aorara’a te ta’ata i muri mai te mau ’ati rahi ’aore rā, te tahi atu mau fa’auera’a ’ohipa.
-
E tere fārerei i te mau misiōni ’e nō te ha’api’ipi’i i te feiā fa’atere o te misiōni ’e te mau misiōnare.
-
E tāvini ’ei tauturu i roto i te Peresidenira’a ārea.
E peresideni te mau Hitu ’Ahuru ārea i te mau rurura’a ato’a a te ’Ēkālesia, i reira rātou e haere ai i roto i tō rātou ārea, maoti rā tei reira te hō’ē huimana fa’atere rahi. Terā rā, ’aita rātou e peresideni i te ’ohipa tāmahana a te mau peresideni hiero, misiōni ’aore rā titi. E tāvini teie mau peresideni i raro a’e i te arata’ira’a a te Peresidenira’a ārea.
5.2.3
Te ’āpo’ora’a ārea
I roto i te mau ārea tāta’itahi, e ruru te hō’ē ’āpo’ora’a ārea mai te au i te mau hina’aro (mātarohia hō’ē taime i te toru ’āva’e ato’a) nō te fa’aau i te ’ohipa nō te fa’aorara’a ’e te fa’ateiteira’a i roto i tō rātou ārea. Nā te Peresidenira’a ārea e peresideni i te ’āpo’ora’a ārea. I roto i teie ’āpo’ora’a, tē vai ra te Peresidenira’a ārea ’e te mau Hitu ’Ahuru ārea e tāvini ra i roto i te ārea. E nehenehe te tahi atu mau ta’ata e haere mai i te hō’ē tuha’a ’aore rā i te tā’āto’ara’a o te rurura’a ’āpo’ora’a, mai te mea e hina’arohia ’e ’ia anihia e te Peresidenira’a ārea.
Te mau fā o te mau rurura’a ’āpo’ora’a ārea tē vai ra :
-
Te hi’o-fa’ahou-ra’a ’e te fa’aa’ora’a nō ni’a i te fa’anaho maita’i a’e i te mau arata’ira’a a te feiā fa’atere o te ’Ēkālesia, mai te au i te mau hina’aro ’e te huru orara’a o te ārea.
-
Te fa’aa’ora’a nō ni’a i te terera’a i mua i te ’ohipa fa’aorara’a ’e te fa’ateiteira’a i roto i te ārea.
-
Te hi’opo’ara’a i te terera’a i mua o te mau fa’aotira’a ta’a’ē o te ārea.
-
Te hi’ora’a i te tahi atu mau ’ohipa o te ārea.
5.2.4
’Āpo’ora’a fa’aaura’a
E ha’amau te Peresidenira’a ārea i te mau ’āpo’ora’a fa’anahora’a. I roto i te ’āpo’ora’a tāta’itahi, tē vai ra te mau titi ’e te mau misiōni i roto i te hō’ē ārea. E fa’aue te Peresidenira’a ārea i te hō’ē Hitu ’Ahuru ārea ’ia arata’i i te ’āpo’ora’a tāta’itahi.
E haere mai te mau peresideni titi ’e misiōni i te mau rurura’a ’āpo’ora’a fa’anahora’a. E ani-manihini-hia te mau peresideni hiero tei roto te mau mata’eina’a hiero i te mau ’ōti’a o te ’āpo’ora’a fa’anahora’a, ’ia haere mai mai te mea e hina’arohia.
E nehenehe te tahi atu mau ta’ata e haere mai i te hō’ē tuha’a ’aore rā i te tā’āto’ara’a o te ’āpo’ora’a, mai te mea e hina’arohia ’e ’ia anihia e te Hitu ’Ahuru ārea. Hou ’a fa’ataehia ai teie mau tītaura’a manihini, e feruri te mau Hitu ’Ahuru ārea i te āteara’a, te huru orara’a ’utuāfare ’e te rāterera’a.
Te fā nō te mau rurura’a ’āpo’ora’a fa’anahora’a ’o te tauturura’a ïa i te mau peresideni titi, misiōni ’e o te hiero, ’ia fa’a’ohipa i te mau tāviri o te autahu’ara’a i roto i te tāhō’ēra’a. E paraparau ’āmui rātou ’e e fa’anaho i te mau tauto’ora’a, nō te tauturu i te mau melo i roto i tā rātou mau hōpoi’a ’ia au i te ’ohipa nō te fa’aorara’a ’e te fa’ateiteira’a.
E fa’atupu te Hitu ’Ahuru ārea i te hō’ē rurura’a ’āpo’ora’a fa’anahora’a i muri noa mai i te rurura’a ’āpo’ora’a ārea o te toru ’āva’e tāta’itahi. Mai te mea e hina’arohia, e nehenehe e fa’atupu i te tahi atu mau rurura’a.
Nā te Hitu ’Ahuru ārea e arata’i i te mau putuputura’a ’e e fa’atere i te ’āparaura’a. Te feiā ato’a e haere mai i te ’āpo’ora’a e fa’aa’o ’āmui rātou ma te ’aifāito.
I roto i teie mau rurura’a, te feiā e ’āmui mai :
-
E ’imi rātou i te heheura’a nō te ’ite mai i te rāve’a maita’i a’e nō te fa’anaho i te mau ha’api’ira’a ’e te arata’ira’a a te Peresidenira’a Mātāmua, te pupu nō te Tino ’Ahuru ma Piti ’āpōsetolo ’e a te Peresidenira’a ārea.
-
E fa’anaho i te ’ohipa o te fa’aorara’a ’e te fa’ateiteira’a
-
E fa’aa’o ’āmui nō ni’a i te maita’i pae tino ’e pae vārua o te mau melo ’e e nāhea i te tauturu ia rātou ’ia riro ’ei mau pipi mau nā Iesu Mesia.
-
E ha’api’i ’e e fa’aitoito i te tahi ’e te tahi.
-
E fa’anaho i te mau ’ohipa a te mau titi rau. I roto i teie mau ’ohipa tē vai ra te mau ’ātivite (hi’o 20.3.3), te mau tauto’ora’a nō te patu i te fa’arava’ira’a iāna iho ’e te ravera’a i te ’ohipa tāvinira’a i roto i te ’oire (hi’o 22.10.1), te mau tauto’ora’a nō te pāhono i te mau ’āti rū (hi’o 22.9.1.3), ’e te faufa’a moni ’e te mau hi’opo’ara’a (hi’o 34.7).
5.2.5
Te mau pi’ira’a o te ārea
E nehenehe te Peresidenira’a ārea e pi’i i te mau melo ’ia tāvini i roto i te mau pi’ira’a ārea, nō te tauturu i te Peresidenira’a ārea i roto i tā rātou mau hōpoi’a. Te feiā e tāvini i roto i teie mau ti’ara’a, e pi’ihia rātou ’e e fa’ata’ahia e te hō’ē melo o te Peresidenira’a ārea ’aore rā e te hō’ē Hitu ’Ahuru ārea i fa’ata’ahia. ’Aita rātou e pāturuhia.
Teie te tahi mau hi’ora’a nō te mau pi’ira’a ārea, te pāpa’i parau fa’atere ārea, te fa’atere nō te ’ohipa ha’apararera’a a te ārea, te tauturu ha’amāramarama ārea nō te hiero ’e te ’ā’amu ’utuāfare, ’e te tauturu ha’amāramarama ārea nō te ’āvirira’a.
5.2.5.1
Mau tauturu ha’amāramarama ārea nō te ’āvirira’a
I rāpae’au i te fenua Marite ’e Canada, e nehenehe te mau Peresidenira’a ārea e pi’i i te mau vahine ’ia tāvini ’ei tauturu ha’amāramarama ārea nō te ’āvirira’a. E nehenehe teie mau tauturu ha’amāramarama e tauturu i te arata’i ’e i te ha’api’i i te mau peresidenira’a titi ’āpī nō te Sōtaiete Tauturu, te Feiā Āpī Tamāhine ’e te Paraimere, i raro a’e i te fa’aterera’a a te mau peresidenira’a titi o teie feiā fa’atere (hi’o 6.2.1.6). E ’āmui mai te hō’ē melo o te peresidenira’a titi ’aore rā, hō’ē melo ’āpo’ora’a teitei tei fa’ata’ahia i roto i teie arata’ira’a.
E tāvini te mau tauturu ha’amāramarama ārea i raro a’e i te fa’aterera’a a tō rātou Peresidenira’a ārea. E fāri’i ato’a rātou i te arata’ira’a tāmau nā roto mai i te mau peresidenira’a rahi o te ’āvirira’a. I te rahira’a taime, e tāvini rātou e toru ’e tae atu e pae matahiti te maoro.