« 4. Te feiā fa’atere ’e te mau ’āpo’ora’a i roto i te ’Ēkālesia a Iesu Mesia », Buka arata’i rahi : Tāvini i roto i te ’Ēkālesia a Iesu Mesia i te Feiā Mo’a i te mau Mahana Hope’a nei (2021).
« 4. Te feiā fa’atere ’e te mau ’āpo’ora’a i roto i te ’Ēkālesia a Iesu Mesia », Buka arata’i rahi.
4.
Te feiā fa’atere ’e te mau ’āpo’ora’a i roto i te ’Ēkālesia a Iesu Mesia
4.0
’Ōmuara’a
’Ei ta’ata fa’atere i roto i te ’Ēkālesia, ’ua pi’ihia ’outou nā roto i te fa’aurura’a nā roto i te mau tāvini ha’amanahia a te Fatu. Tei ia ’outou te ha’amaita’ira’a nō te tauturura’a i roto i te ’ohipa a te Metua i te ao ra « ’ia fa’atupu i te tāhuti ’ore ’e te ora mure ’ore o te ta’ata nei » (Mose 1:39). E rave ’outou i te reira nā roto i te fa’aitoitora’a i te mau melo ’ia rave i te ’ohipa nō te fa’aorara’a ’e te fa’ateiteira’a nō rātou iho, nō tō rātou ’utuāfare, ’e nō vetahi ’ē (hi’o pene 1). E ’itehia ia ’outou te ’oa’oa nā roto i te tāvinira’a i te mau tamari’i a te Atua.
Ma te pe’e i te hi’ora’a ’o Iesu Mesia, e tāvini pinepine ’outou ia vetahi ’ē hō’ē ’ē hō’ē. E fāri’i ato’a ’outou i te mau rāve’a nō te fa’atere i roto i te mau purera’a ’e te mau ’ātivite a te ’Ēkālesia. Ta’a ’ē atu i te reira, e nehenehe ’outou e hōro’a i te tāvinira’a faufa’a roa nā roto i te mau ’āpo’ora’a. Tei roto i te reira te mau rurura’a peresidenira’a, te mau rurura’a ’āpo’ora’a pāroita, ’e tē vai atu ra. E hōro’a mai te tuha’a 4.3 ’e 4.4 i te mau arata’ira’a nō te mau ’āpo’ora’a maita’i. ’Ua hōro’ahia te tahi mau ha’apāpūra’a nō ni’a i te mau rurura’a ’āpo’ora’a ta’a ’ē i roto i te pene 29.
E tītau tā ’outou tāvinira’a itoito i te hō’ē fa’atusiara’a i tō outou taime, ’eiaha rā e ha’afaufa’a ’ore i tō ’outou iho mau hina’aro ’e te mau hina’aro o tō ’outou ’utuāfare. ’A ’imi i te arata’ira’a a te Vārua Maita’i nō te tauturu ia ’outou ’ia fa’aau maita’i ’e ’ia fa’aoti i tā ’outou mau hōpoi’a (hi’o Mosia 4:27).
4.1
Te fā nō te fa’aterera’a i roto i te ’Ēkālesia
E fa’aitoito te feiā fa’atere i te mau melo ’ia rave i te ’ohipa a te Atua nā roto i te rirora’a ’ei mau « pe’e mau… ia Iesu Mesia » (Moroni 7:48). Nō te rave i te reira, nā mua roa, e tūtava te feiā fa’atere ’ia riro ’ei mau pipi ha’apa’o maita’i nā te Fa’aora nā roto i te pe’era’a i tāna mau ha’api’ira’a ’e i tōna hi’ora’a maita’i (hi’o Luka 18:22). I muri iho e nehenehe rātou e tauturu ia vetahi ’ē ’ia ha’afātata atu i te Metua i te ao ra, ia Iesu Mesia ’e i te Vārua Maita’i. I roto i te ’ohipa nō te tauturura’a ia vetahi ’ē, e riro mai rātou iho ’ei mau pipi maita’i a’e (hi’o Mosia 18:26 ; Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 31:5).
Te rirora’a ’ei pipi ha’apa’o maita’i nō te tauturu ’ia vetahi ’ē ’ia riro mai ’ei mau pipi ha’apa’o maita’i, ’o te fā ïa i muri mai i te mau pi’ira’a ato’a i roto i te ’Ēkālesia. I roto i te pi’ira’a tāta’itahi tē vai ra te mau rāve’a nō te tāvini, nō te arata’i, ’e nō te ha’apūai ia vetahi ’ē.
4.2
Te mau parau tumu nō te fa’aterera’a i roto i te ’Ēkalesia
I roto i tāna tau ’ohipara’a i te fenua nei, ’ua ha’amau te Fa’aora i te hi’ora’a o te fa’aterera’a nō tāna ’Ēkālesia. Tāna ’ōpuara’a tumu o te ravera’a ïa i te hina’aro o Tōna Metua i te ao ra ’e te tauturura’a ia vetahi ’ē ’ia māramarama ’e ’ia ora i Tāna ’evanelia (hi’o Ioane 5:30 ; Mosia 15:7). ’Ua here ’oia i te feiā tāna i arata’i ’e ’ua fa’a’ite i te reira here nā roto i te tāvinira’a ia rātou (hi’o Ioane 13:3–5).
’Ua fa’arahi te Fa’aora i te ’aravihi o vetahi ’ē nā roto i te hōro’ara’a ia rātou i te hōpoi’a ’e te mau rāve’a ’ia tupu i te rahi (hi’o Mataio 10:5–8 ; Ioane 14:12). ’Ua fa’aitoito ’oia ’e ’ua fa’atītī’aifaro ma te māramarama ’e te here (hi’o Ioane 21:15–17).
’Ua parau te Fatu, « ’ia ha’api’i mai te mau ta’ata tāta’itahi i tāna iho ’ohipa, ’e ’ia rave ho’i i te ’ohipa i roto i te tōro’a tei fa’ata’ahia nōna, ma te itoito ato’a » (Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 107:99). E au teie mau parau nō te feiā ato’a e fāri’i i te hōpoi’a ’ia tāvini ’e ’ia arata’i i roto i te ’Ēkālesia a te Fa’aora.
E ’imi i te arata’ira’a a te Fatu nō te tauturu ia ’outou ’ia ha’api’i mai ’e ’ia rave fa’aoti i te mau ’ohipa o tō ’outou pi’ira’a. ’Ia tuatāpapa ’outou i te mau pāpa’ira’a mo’a, ’a ’imi i te mau parau tumu o te fa’aterera’a tā te Fa’aora i fa’a’ite ’e i ha’api’i. ’Ia fa’a’ohipa ’outou i te mau parau tumu i roto i teie pene, e tauturu ato’a te reira ’ia ’outou ’ia arata’i ma te maita’i atu ā i roto i te ’Ēkālesia a te Fa’aora
4.2.1
Fa’aineine i te pae vārua
’Ua fa’aineine Iesu iāna iho i te pae vārua nō tāna misiōni i te fenua nei (hi’o Luka 4:1–2). E fa’aineine ato’a ’outou ia ’outou i te pae vārua nā roto i te ha’afātatara’a i te Metua i te ao ra nā roto i te pure, te tuatāpapara’a i te mau pāpa’ira’a mo’a, ’e te ha’apa’ora’a i tāna mau fa’auera’a. Te pe’era’a i tāna mau peropheta, e tauturu ato’a te reira ia ’outou ’ia fa’aineine i te pae vārua (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 21:4–6).
’A ’imi i te fa’aurura’a nō te hāro’aro’a i te mau hina’aro o te feiā tā ’outou e arata’i, ’e nāhea ’ia rave i te ’ohipa tā te Atua i pi’i mai ia ’outou ’ia rave. Nā roto i tā ’outou mau tauto’ora’a nō te ha’afātata atu i te Fatu, e nehenehe ’outou e fāri’i i te arata’ira’a i roto i tō ’outou iho orara’a, tā ’outou mau hōpoi’a ’utuāfare, ’e tō ’outou pi’ira’a i roto i te ’Ēkālesia.
’Ua fafau ato’a mai te Fatu ’ia hōro’a mai i te mau hōro’a o te vārua i ni’a i te feiā e ’imi i te reira (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 46:8 Mai te mea e ti’aoro ’outou i te Metua i te ao ra ma te ha’eha’a nō te fāri’i i teie mau hōro’a, e fa’arahi ’oia i tō ’outou ’aravihi nō te arata’i ’e nō te fa’ateitei i te feiā tā ’outou e tāvini nei.
4.2.2
Aupuru i te tā’āto’ara’a o te mau tamari’i a te Atua
’Ua aupuru tino roa Iesu i te ta’ata, ma te fa’atoro i te rima nō te huti mai, ’e nō te ha’api’i ia rātou tei vai ’ōtahi, tē vai tīa’i ’ore noa, ’aore rā, tei mo’e. Nā roto i tāna mau parau ’e tāna mau ’ohipa, ’ua fa’a’ite ’oia i te ta’ata ē, ’ua here ’oia ia rātou. ’Ua ’ite ’oia i te nātura hanahana ’e te faufa’a mure ’ore o te ta’ata tāta’itahi.
’A here i te mau ta’ata tā ’outou e tāvini nei mai tā Iesu i rave. ’A pure « ma te pūai hope roa o te ’ā’au » ’ia ’ī ’outou i tōna here (Moroni 7:48). ’A ha’amau i te auhoara’a ti’a. ’A toro i te rima i te feiā e vai ’ōtahi ra, e hina’aro i te tāmāhanahana, ’aore rā, e mau hina’aro ta’a ’ē tō rātou. E ha’amaita’i tō ’outou here i tō rātou orara’a ’e e tauturu i te ta’ata ’ia hina’aro e haere mai i te Mesia ra.
Tauturu i te mau ta’ata ’ia fa’ahōhonu i tō rātou fa’afāriura’a ’e ’ia ha’apūai i tō rātou fa’aro’o i te Metua i te ao ra ’e ia Iesu Mesia. ’A tauturu ia rātou ’ia fa’aineine nō te rave i te mau fafaura’a ’ia fāri’i ana’e rātou i tō rātou ’ōro’a i muri nei. E fa’aitoito ia rātou ’ia ha’apa’o i te mau fafaura’a tā rātou i rave ’e ’ia rave i te mau ha’amaita’ira’a o te tātarahapara’a. ’A tauturu ia rātou ’ia ’ite ē, e nehenehe rātou e ha’a nō te fa’atupu i tō rātou pūai hanahana, noa atu te mau tāmatara’a tā rātou e fa’aruru.
4.2.3
Ha’api’i i te ’evanelia a Iesu Mesia
E mau ’orometua ha’api’i te feiā fa’atere ato’a. ’A tūtava ’ia pe’e i te hi’ora’a o te Fa’aora ’ei ’orometua (hi’o pene 17 ; Te ha’api’ira’a mai tā te Fa’aora). Nā roto i tā ’outou mau parau ’e te mau ’ohipa, ’a ha’api’i i te parau ha’api’ira’a a Iesu Mesia ’e te mau parau tumu o tāna ’evanelia (hi’o 3 Nephi 11:32–33 ; Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 42:12–14). E fa’auru te ha’api’ira’a maita’i i te ta’ata ’ia ha’apūai i tō rātou autā’atira’a i te Atua ’e ’ia ora i te ’evanelia, ma te haere ti’a atu i te ora mure ’ore.
Te ha’api’ira’a mai tā te Fa’aora, ’ua hau atu ïa i te paraparaura’a ; ’o te fa’aro’ora’a ïa ’e te uira’a i te mau uira’a mai tāna i rave (hi’o Mataio 16:13–17).
Te mau ’orometua ha’api’i maita’i e mau pīahi itoito ato’a ïa. ’A fa’ariro i te tuatāpapara’a i te parau a te Atua ’ei ’ohipa mātāmua roa i roto i tō ’outou orara’a. ’Ia māramarama ’outou ē, e ’ohipa nō te orara’a tā’āto’a te ha’api’ira’a mai. ’A ’imi ’ia ha’api’i mai nā roto mai ia vetahi ’ē, tae noa atu i te feiā tā ’outou e ha’api’i ra. (Hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 88:122.)
’A ha’api’i nā roto mai i te mau pāpa’ira’a mo’a ’e i te mau parau a te mau peropheta o te mau mahana hope’a nei (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 52:9). ’A ha’amana’o ē, « ’ua riro te porora’a i te parau ’ei… mana i ni’a i te ’ā’au o te ta’ata… i tō te tahi mau mea ato’a » (Alama 31:5).
’A ’imi i te fa’aurura’a a te Vārua ’a fa’aineine ai ’outou nō te ha’api’i. E hōpoi mai te Vārua Maita’i i te parau mau i roto i te ’ā’au ’e te ferurira’a o te feiā tā ’outou e ha’api’i ra (hi’o 2 Nephi 33:1).
’A ha’api’i i te mau melo ’ia rave i te taime nō te tuatāpapa i te ’evanelia nā roto i te pure, te ta’ata hō’ē ’e tō rātou ’utuāfare.
Mai te mea ’ua pi’ihia ’outou ’aore rā ’ua fa’ata’ahia nō te fa’atere i roto i te hō’ē rurura’a ’aore rā te hō’ē ’ātivite te ’Ēkālesia, ’a ha’apāpū ē, tē fa’aitoito ra te ha’api’ira’a ’e e mea ’āfaro i te pae ha’api’ira’a tumu (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 50:21–23).
4.2.4
Peresideni nā roto i te parauti’a
’Ua heheu mai te Fatu ē, « ’ia vai noa te mau peresideni, ’e ’aore rā te mau ti’a peresideni » i roto i tāna ’Ēkālesia (Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 107:21 Te feiā tei mau i te mau tāviri o te autahu’ara’a e fa’atere ïa rātou i tā rātou mau tuha’a o te hōpoi’a, mai te hō’ē pupu autahu’ara’a aore rā te hō’ē pāroita.
E arata’i-ato’a-hia te tahi atu mau pupu i roto i te ’Ēkālesia, mai te Sōtaiete Tauturu, te Feiā ’Āpī Tamāhine, te Paraimere ’e te Ha’api’ira’a Sābati, e te hō’ē ti’a fa’atere peresideni. E pi’ihia teie feiā fa’atere, e fa’ata’ahia, ’e e hōro’ahia te mana nā te hō’ē ta’ata tei mau i te mau tāviri o te autahu’ara’a ’aore rā te hō’ē ta’ata tāna i fa’ati’a (hi’o 3.4.3).
E tāvini te ta’ata fa’atere tāta’itahi i raro a’e i te arata’ira’a a te hō’ē ta’ata tei mau i te mau tāviri autahu’ara’a (hi’o 3.4.1). Nā teie huru fa’anahora’a e fa’ata’a māramarama maita’i i te mau rēni hōpoi’a ’e te ti’a’aura’a i roto i te ravera’a i te ’ohipa a te Fatu.
E nehenehe te hō’ē ti’a peresideni e hōro’a i te tahi atu ta’ata i te hō’ē fa’auera’a ’ohipa nō te peresideni nō te hō’ē tau poto. ’Ei hi’ora’a, mai te mea e ma’iri te hō’ē peresideni Sōtaiete Tauturu i te hō’ē purera’a sābati a te Sōtaiete Tauturu, e fa’ata’a ’oia i tōna tauturu mātāmua nō te peresideni i roto i te rurura’a. Mai te mea e ma’iri ato’a te tauturu mātāmua, e fa’ata’a te peresideni i tōna tauturu piti nō te peresideni.
Te hō’ē ti’a fa’atere e peresideni i roto i te hō’ē fa’anahora’a a te ’Ēkālesia, te hō’ē rurura’a, e ’aore rā, te ’ātivite, e ha’apāpū ’oia ē, ’ua fa’aotihia te mau ’ōpuara’a a te Fatu. Nō te rave i te reira, e pe’e te ti’a fa’atere i te mau parau tumu o te ’evanelia, te mau fa’aturera’a a te ’Ēkālesia, ’e te arata’ira’a a te Vārua Maita’i.
Te feiā e peresideni e pe’e rātou i te hi’ora’a o Iesu Mesia i roto i te tāvinira’a ma te marū, te ha’eha’a, ’e te here mau (hi’o Ioane 13:13–15). ’Eiaha te hō’ē pi’ira’a ’aore rā, te hō’ē fa’auera’a ’ohipa nō te fa’atere, ’ia fa’ariro i te ta’ata e fāri’i i te reira ’ei ta’ata hau atu i te faufa’a ia vetahi ’ē (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 84:109–10).
Mai te mea ’ua pi’ihia ’outou ’aore rā, ’ua fa’auehia ’ia fa’atere, ’a pe’e i te ha’api’ira’a a te Fa’aora ē, « ’o tē hina’aro ’ia hau ’oia i roto ia ’outou na, ’ei tāvini ha’aha’a ’oia nō ’outou » (Mataio 20:27hi’o ato’a te mau īrava 26–28 ’A paraparau ia vetahi ’ē ’e ’a ’imi i te hō’ēra’a i roto i te hāro’aro’ara’a i te hina’aro o te Fatu ’e te ravera’a i tāna ’ohipa (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 41:2 ; hi’o ato’a 4.4 i roto i teie buka arata’i).
E ’ere i te mea pa’ari ’ia hina’aro e peresideni i roto i te hō’ē fa’anahora’a i roto i te ’Ēkālesia a te Fatu (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 121:37). Terā rā, ’a tāvini ma te ha’eha’a ’e te ha’apa’o maita’i i roto i te ti’ara’a tei pi’ihia ’outou. ’A tūtava ’ia rave i te ’ohipa a te Fatu ma te mata rōtahi i ni’a i tōna hahanaha (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 4:5). ’A ti’aturi ē, e hōro’a mai te Fatu ia ’outou i te mau rāve’a nō te tupu i te rahi ’e nō te ha’amaita’i i te mau tamari’i a te Metua i te ao ra.
4.2.5
Tu’u i te hōpoi’a ’e ha’apāpū i tā rātou ti’a’aura’a
’Ua hōro’a te Fa’aora i tāna mau pipi i te mau tītaura’a ’e te mau hōpoi’a faufa’a rahi (hi’o Luka 10:1). ’Ua hōro’a ato’a ’oia ia rātou i te hō’ē rāve’a nō te fa’a’ite i te ’ohipa tei hōro’ahia ia rātou ’ia rave (hi’o Luka 9:10).
’Ei ti’a fa’atere, e nehenehe ’outou e tauturu ia vetahi ’ē ’ia tupu i te rahi nā roto i te hōro’ara’a i te mau ’ohipa ia rātou. Nā roto i teie rāve’a e tauturu ato’a ai ’outou ia rātou ’ia fāri’i i te mau ha’amaita’ira’a e tae mai nā roto i te tāvinira’a. ’A tūtava i te fa’arave i te mau melo ato’a i te ’ohipa a te Atua.
E ha’amaita’i atu ā te tenira’a i tā ’outou tāvinira’a. Mai te mea e tāmata ’outou i te rave rahi roa i te ’ohipa, « e pohe [’outou] i te teiaha » (Exodo 18:18). ’A ’imi i te arata’ira’a a te Vārua nō ni’a i te mea e teni ’ia nehenehe ia ’oe ’ia rōtahi i ni’a i te mau mea faufa’a a’e.
Te tenira’a, ’ua hau atu ïa i te hōro’a noa i te hō’ē ’ohipa. ’O te ha’api’i-ato’a-ra’a ïa ’e te ti’aturira’a i te tahi atu ta’ata nō te rave i te ’ohipa. Tei roto i te reira te mau mea i muri nei :
-
Fārerei i te ta’ata nō te ani iāna ’ia tāvini i te Fatu i roto i te hō’ē ’ohipa. Tauturu i te ta’ata ’ia māramarama i te ’ohipa ’e te mau ’ōpuara’a o te reira, ’oia ato’a nāhea tāna tāvinira’a i te ha’amaita’i ia vetahi ’ē.
-
’Āpo’o ’āmui nō ni’a i te ’ohipa, o vai atu ā te nehenehe e fa’aō mai, ’e ’ia oti ana’e te reira. ’A ha’apāpū ē, ’ua māramarama maita’i ’e ’ua fāri’i maita’i te ta’ata i te reira ’ohipa. ’A fa’a’ite i te ti’aturira’a i roto i tōna mau ’aravihi.
-
E fa’aitoito i te ta’ata ’ia ’imi i te fa’aurura’a nāhea ’ia rave fa’aoti i te reira ’ohipa. ’A fa’a’ite i tō ’oe ti’aturira’a ’e ’a tauturu i te ta’ata ’ia manuia. Hōro’a i te arata’ira’a ’e te pāturura’a mai te mea e hina’arohia.
-
’A ani i te ta’ata i terā ’e terā taime, ’ia ’āfa’i mai i te parau fa’a’ite nō ni’a i te reira ’ohipa. ’A fāri’i i te mau tauto’ora’a maita’i roa a’e a te ta’ata, ’e ’a fa’a’ite i te māuruuru nō te mau mea tāna i rave.
4.2.6
Fa’aineine ia vetahi ’ē ’ia riro ’ei feiā fa’atere ’e ’ia riro ’ei ’orometua ha’api’i
’Ua fa’aineine te Fa’aora i tāna mau ’āpōsetolo ’ia riro mai ’ei feiā fa’atere i roto i tāna ’Ēkālesia. Nā reira ato’a ’outou i te tauturu ia vetahi ’ē ’ia fa’aineine ’ia riro ’ei feiā fa’atere ’e ’ei mau ’orometua. Tē fa’atumu nei te ’ohipa a te Fatu i ni’a i te tauturura’a i te ta’ata, ’eiaha te fa’atere-noa-ra’a i te mau fa’anahora’a a te ’Ēkālesia. E ’ere teie mau fa’anahora’a i te hope’ara’a. Tē vai nei te reira nō te tauturu i te ta’ata ’ia tupu i te rahi.
’Ia feruri ana’e ’outou ē, ’o vai tē nehenehe e tāvini i roto i te mau pi’ira’a o te ’Ēkālesia e ’aore rā i roto i te mau ’ohipa, ’a pure noa. ’A ha’amana’o ē, e fa’aineine te Fatu i te feiā tāna e pi’i. Te mea faufa’a roa a’e o tō rātou ïa hina’aro ’ia tāvini, e ’imi rātou nā roto i te ha’eha’a i te tauturu a te Fatu, ’e e tūtava ’ia ti’amā rātou. E nehenehe te mau pi’ira’a ’e te mau ’ohipa e tauturu ia rātou ’ia tupu i te rahi nā roto i te hōro’ara’a i te mau rāve’a nō te fa’a’ohipa i tō rātou fa’aro’o, ’ia rave itoito, ’e ’ia ’ite i te Atua i te fa’arahira’a i tā rātou mau tauto’ora’a. Hōro’a i te arata’ira’a ’e te tauturu i te feiā ’āpī, i te mau melo ’āpī ’e ia vetahi ’ē e hina’aro i te pāturura’a hau atu i roto i te ravera’a i tō rātou mau pi’ira’a.
I te tahi taime, e pi’i-tāmau-hia taua pupu ta’ata iti nei ā i ni’a i te mau ti’ara’a fa’atere. E nehenehe te reira e fa’ateimaha ia rātou ’e tō rātou ’utuāfare ’e e fa’a’ere ho’i ia vetahi ’ē i te mau rāve’a. ’A ’imi ’ia hōro’a i te mau melo ato’a i te mau rāve’a ’ia tāvini ’e ’ia tupu i te rahi.
Nō te tahi atu mau ha’amāramaramara’a nō ni’a i te mau pi’ira’a o te ’Ēkālesia, ’a hi’o pene 30.
4.2.7
Fa’anaho i te mau rurura’a, te mau ha’api’ira’a ’e te mau ’ātivite ma te fā māramarama
’A ’imi i te arata’ira’a a te Vārua i roto i te fa’anahora’a i te mau putuputura’a, te mau ha’api’ira’a ’e te mau ’ātivite ma te fā māramarama. E ti’a i teie mau fā ’ia fa’aitoito i te ta’ata ’e te mau ’utuāfare, ’ia ha’afātata ia rātou i te Mesia, ’e ’ia tauturu i te fa’atupura’a i te ’ohipa nō te fa’aorara’a ’e te fa’ateiteira’a a te Atua (hi’o mau pene 1 ’e te 2). I roto i te fa’anahonahora’a, ’a pe’e i te mau parau tumu i roto i te mau pene 20 ’e 29.
’A rave i te mau fa’anahora’a tau roa nō tā ’outou pupu. ’A ha’apa’o i te hō’ē tārena matahiti. ’A fa’atumu i ni’a i te fa’aitoitora’a i te tupura’a i te pae vārua o te mau melo.
4.2.8
Hi’opo’a i tā ’outou mau tauto’ora’a
’A hi’opo’a tāmau noa i tā ’outou mau hōpoi’a ’e tō ’outou tupura’a pae vārua ’ei ta’ata fa’atere. ’A feruri ato’a i te tupura’a o te feiā tā ’outou e arata’i ra. E nehenehe te ’āmuira’a, te pupu autahu’ara’a, ’e te tahi atu feiā fa’atere pupu ’ia hi’o fa’ahou i te mau fa’a’itera’a tumu, te mau parau fa’a’ite toru ’āva’e ’e te tahi atu mau parau fa’a’ite i roto i Te mau rāve’a tauturu nā te feiā fa’atere ’e te pāpa’i parau nō te hi’o tei hea te haerera’a i mua ’e i hea e vai ra te pūai nō te tupura’a i te rahi.
E faitohia tō ’outou manuiara’a ’ei ta’ata fa’atere, nā mua roa, nā roto i tā ’outou fafaura’a ’ia tauturu i te mau tamari’i a te Atua ’ia riro ’ei mau pipi ha’apa’o nā Iesu Mesia. E ti’amāra’a tō te mau ta’ata ato’a, nō reira, e nehenehe te tahi pae e mā’iti ’ia fa’aru’e i te ’ē’a o te fafaura’a. I te tahi taime, e nehenehe te reira e ha’aparuparu ia ’outou, terā rā, mai te mea e fāriu atu ’outou i te Fatu ra, e fa’ateitei ’e e tāmāhanahana ’oia ia ’outou (hi’o Alama 26:27). E nehenehe ’outou e ’ite ē, ’ua ’oa’oa te Fatu i tā ’outou mau tauto’ora’a ’ia ’ite ana’e ’outou ē, tē ’ohipa ra te Vārua nā roto ia ’outou.
4.3
Te mau ’āpo’ora’a i roto i te ’Ēkālesia
’Ua ha’amau te Metua i te ao ra i te mau ’āpo’ora’a ’ei tuha’a faufa’a roa nō te fāri’ira’a i te fa’aurura’a, te ravera’a i te mau fa’aotira’a ’e te fa’atupura’a i tāna ’ohipa. I vai na te mau ’āpo’ora’a nā mua a’e i te hāmanira’ahia i te ao nei. ’Ua ’āmui tātou tāta’itahi i roto i teie mau ’āpo’ora’a hou ’a haere mai ai i te fenua nei. (Hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 121:32 ; Aberahama 3:22–28.)
Ma te pe’e i teie hōho’a, tē fa’aterehia nei te ’Ēkālesia a Iesu Mesia ’e te mau ’āpo’ora’a i te mau fāito ato’a. ’Ei hi’ora’a, te ’Āpo’ora’a a te Peresidenira’a Mātāmua ’e te pupu nō te Tino ’Ahuru ma Piti ’āpōsetolo (hi’o 5.1.1.1), te mau Peresidenira’a ārea (hi’o 5.2.1), te mau peresidenira’a titi, ’e te mau ’episekōpora’a, e mau ’āpo’ora’a ana’e ïa. Ta’a ’ē noa atu te mau ’āpo’ora’a titi ’e pāroita, e riro ato’a te peresidenira’a tāta’itahi o te hō’ē fa’anahora’a a te ’Ēkālesia, te pupu autahu’ara’a ’aore rā te piha tamāhine ’ei hō’ē ’āpo’ora’a.
’Ua ha’api’i te Fatu i te feiā fa’atere o tāna ’Ēkālesia ’ia ’āpo’o ’āmui i roto i te ravera’a i tāna ’ohipa (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 41:2–3). E hōro’a te mau ’āpo’ora’a i te mau rāve’a nō te mau melo o te ’āpo’ora’a ’ia fāri’i i te heheura’a ’a ’imi ai rātou ’ia māramarama i te mau hina’aro o te mau tamari’i a te Atua ’e ’ia fa’anaho e nāhea ’ia tauturu i te pāhonora’a i te reira.
4.4
Te mau parau tumu nō te mau ’āpo’ora’a manuia
’Ua vauvauhia te tahi mau parau tumu nō te mau ’āpo’ora’a maita’i i roto i teie tuha’a. E nehenehe teie mau parau tumu e tauturu i te feiā fa’atere i roto i te mau ’āpo’ora’a a te ’Ēkālesia ’e tae noa atu i te mau metua i roto i tā rātou ’āpo’ora’a ’utuāfare.
4.4.1
Te fā o te mau ’āpo’ora’a
Te fā mātāmua a te mau ’āpo’ora’a, ’o te tauturura’a ïa i te mau melo ’ia ’ohipa ’āmui nō te ’imi i te arata’ira’a hanahana nō ni’a i te mau mea e ha’amaita’i i te ta’ata hō’ē ’e te mau ’utuāfare (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 43:8–9). E ha’apāpū ta’a ’ē te mau ’āpo’ora’a i te tauturura’a i te mau melo ’ia fāri’i i te mau ’ōro’a ’e ’ia ha’apa’o i te mau fafaura’a e tū’ati i te reira. E ’imi ato’a te mau melo o te ’āpo’ora’a i te fa’aurura’a nō ni’a i te fa’aineinera’a e te fa’aaura’a i te ’ohipa a te Fatu i roto i tā rātou tuha’a o te hōpoi’a.
E’ita paha te tahi mau ’ohipa fa’aterera’a, mai te fa’anahora’a tārena, e tītau i te ’āparaura’a i roto i te hō’ē ’āpo’ora’a. E nehenehe te rahira’a o te reira e fa’aterehia nā roto i te ’āparaura’a nā mua a’e ’e i muri a’e i te mau rurura’a.
E ha’apa’o ta’a ’ē te mau melo o te ’āpo’ora’a i te mau ta’ata ’e te mau ’utuāfare e mau hina’aro rū tō rātou. E tauturu te mau ’āpo’ora’a i te fa’aaura’a i te tauturu. Nō te mau ha’amāramaramara’a nō ni’a i te tahi o teie mau hina’aro, ’e nō ni’a ato’a i te mau rāve’a tauturu nō te māramarama ’e nō te tauturu, hi’o Life Help i roto i te vaira’a Buka ’Evanelia.
4.4.2
Te fa’aineinera’a nō te mau rurura’a ’āpo’ora’a
’Ua tītauhia i te mau peresidenira’a ’e te mau ’āpo’ora’a ’ia ruru tāmau noa. E ti’a fa’atere tō te peresidenira’a tāta’itahi ’e tō te ’āpo’ora’a tei pi’ihia ’e tei fa’ata’ahia. E ’imi teie feiā fa’atere i te arata’ira’a a te Fatu i roto i te fa’anahora’a i te mau rurura’a ’āpo’ora’a. E ’imi ato’a rātou i te mana’o nō roto mai i te mau melo o te ’āpo’ora’a nō te fa’aoti i te mau mea e ’āparau.
E fa’a’ite te feiā fa’atere i te mau melo o te ’āpo’ora’a nā mua roa i te mau mea nō te ’āparaura’a. E fa’aineine te mau melo o te ’āpo’ora’a nō te fa’a’ite mai i te mau mana’o nō ni’a i teie mau ’ohipa. Nō te mau ’āpo’ora’a pāroita ’e te titi, e tupu te rahira’a o teie fa’aineinera’a i roto i te mau rurura’a a te peresidenira’a.
E fa’aineine te mau melo o te ’āpo’ora’a ia rātou iho i te pae vārua nō te ’āmui atu i roto i te mau rurura’ a ’āpo’ora’a. E ’imi rātou i te mau rāve’a ’ia fāri’i rātou i te mau muhumuhu a te Vārua.
4.4.3
Te ’āparaura’a ’e te mau fa’aotira’a
’Ua parau te Fatu, « ’A tu’u rā i te hō’ē ’ia parau mai i te taime hō’ē, ’e ’ia fa’aro’o ho’i te pā’āto’ara’a i tāna ra mau parau, ’e ’ia oti te ta’ata pā’āto’a i te parau mai, ’ua māramarama ïa te pā’āto’ara’a te tahi i te tahi,’e ’ia ’aifāito te ti’ara’a o te mau ta’ata ato’a te tahi i te tahi » (Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 88:122). E tano teie parau tumu nō te mau ’āpo’ora’a a te ’Ēkālesia.
I roto i te hō’ē rurura’a ’āpo’ora’a, e fa’ata’a te ti’a fa’atere (’aore rā te hō’ē ta’ata fa’atere) i te ’ohipa e tuatāpapahia. I muri iho, e fa’aitoito te ti’a fa’atere i te ’āparaura’a i rotopū i te mau melo ato’a o te ’āpo’ora’a, ma te ui i te mau uira’a ’e te ’imira’a i te mau mana’o.
E fa’aitoito te ti’a fa’atere i te mau melo ’ia parau pāpū ’e ma te ha’avare ’ore. Nā te mau huru orara’a ta’a’ē, te mau fāito matahiti, te mau ’itera’a, ’e te mau hi’oraa o te mau melo o te ’āpo’ora’a e ha’afaufa’a i te ’āpo’ora’a. E fa’a’ite te mau melo i tō rātou mau mana’o ’e e fa’aro’o i te tahi ’e te tahi ma te fa’atura. Mai te mea e ’imi rātou ’ia ’ite i te hina’aro o te Fatu, e nehenehe te hō’ē vārua fa’auru ’e te hō’ēra’a e upo’oti’a.
I roto i te hō’ē ’āpo’ora’a tei roto te mau vahine ’e te mau tāne, e ’imi te ti’a fa’atere i te mau hi’ora’a ’e te mau mana’o nō nā pae e piti. Pinepine te mau vahine ’e te mau tāne e mau hi’ora’a ta’a’ē tō rātou, ’e nā te reira e hōro’a mai i te ’aifāitora’a e tītauhia. E tae’ahia i te mau tāne ’e te mau vahine te mau fa’aotira’a maita’i a’e ’e e manuia rahi atu ā rātou i roto i te tāvinira’a a te Fatu ’a ha’afaufa’a ai rātou i tā te tahi ’e te tahi hōro’ara’a, ’e ’a ’ohipa ’āmui ai rātou.
E arata’i te hō’ē ti’a fa’atere i te mau ’āparaura’a a te ’āpo’ora’a. Terā rā, e ti’a iāna ’ia fa’aro’o hau atu i te paraparau. Mai te mea e fa’a’ite ’oi’oi te hō’ē ti’a fa’atere ’āpo’ora’a i tāna hi’ora’a, ’e nehenehe te reira e tāpe’a i te mau hōro’ara’a a vetahi ’ē. Mai te mea e tītauhia, e fa’a’āfaro mārū noa te ti’a fa’atere ’āpo’ora’a ’aore rā e fa’atītī’aifaro fa’ahou i te ’āparaura’a.
I muri a’e i te ’āparaura’a, e nehenehe te ti’a fa’atere e fa’aoti i te hō’ē fa’anahora’a ’ohipa ’aore rā e fa’ataime i te hō’ē fa’aotira’a ’a ’imi ai i te tahi atu ā ha’amāramaramara’a ’e te arata’ira’a. E ti’a i te fa’aotira’a ’ia fa’aarahia e te ’āparaura’a ’e ’ia ha’amauhia e te Vārua. E tauturu te terera’a o te ’āpo’ora’a i te fa’atupu i te mau fa’aotira’a fa’auruhia ’o tē haere i ’ō atu i te ha’avāra’a maita’i roa a’e a te hō’ē ti’a fa’atere. E nehenehe ato’a te ti’a fa’atere e tu’u i te reira ’ohipa i roto i te tahi atu ’āpo’ora’a.
I te tahi taime, e nehenehe e tupu mai te mau mana’o pāpū ’ore i roto i te mau melo o te ’āpo’ora’a nō ni’a i te hō’ē fa’aotira’a faufa’a rahi. ’Ia tupu ana’e te reira, e nehenehe te ti’a fa’atere e tīa’i i te tahi atu rurura’a nō te feruri i te reira ’ohipa, ’e ’ia ’imi i te ha’apāpūra’a pae vārua ’e te hō’ēra’a. I te tahi taime, e hina’aro paha te hō’ē melo o te ’āpo’ora’a e fārerei tino roa i te ti’a fa’atere nō te ’āparau i tōna mau māna’ona’ora’a.
4.4.4
Te hō’ēra’a
’Ua ha’api’i te Fatu i tāna mau pipi ’ia « hō’ē » (Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 38:27). E ’imi te mau melo o te ’āpo’ora’a i te rāve’a ’ia riro ’ei hō’ē i roto i te hina’aro ’e te ’ōpuara’a ’e te Metua i te ao ra ’e.Iesu Mesia. E tūtava rātou ’ia hō’ē i roto i tā rātou mau ’āparaura’a ’e tā rātou mau fa’aotira’a. E ’imi ato’a rātou i te rāve’a ’ia « hō’ē ā tō rātou ’ā’au ’e hō’ē ā tō rātou mana’o » ’a ’ohipa ’āmui ai rātou (Mose 7:18).
E ’ape te mau melo o te ’āpo’ora’a i te mārōra’a, te ha’avāra’a ti’a ’ore, ’e te ’āfa’ifa’i parau (hi’o 3 Nephi 11:28–30). Mai te mea e ’ohipa rātou ma te tāhō’ē, e ha’amaita’i mai te Metua i te ao ra i tā rātou mau tauto’ora’a.
4.4.5
Te ’ohipa ’e te ti’a’aura’a
E rave te mau melo o te ’āpo’ora’a i te rahira’a o tā rātou ’ohipa nā mua a’e ’e i muri a’e i te mau rurura’a a te ’āpo’ora’a. I roto i te mau rurura’a, e ’imi rātou i te fa’aurura’a nō te fa’ananea i te mau fa’anahora’a nō te rave i te mau fa’aotira’a. E ani te ti’a fa’atere ’āpo’ora’a i te mau melo ’ia rave i te mau ’ohipa nō ni’a i teie mau fa’anahora’a. I te rahira’a o te taime, e ani te mau melo o te ’āpo’ora’a ia vetahi ’ē i roto i tā rātou pupu ’ia tauturu mai. ’Eiaha e fa’ateimaha i te mau ta’ata i te mau fa’auera’a ’ohipa.
E fa’atae mai te mau melo o te ’āpo’ora’a i te parau fa’a’ite nō ni’a i tā rātou mau fa’auera’a ’ohipa. I te rahira’a o te taime, e tītau te haerera’a i mua i te hi’o-maita’i-ra’a ’e te hi’opo’ara’a i te mau fa’auera’a ohipa.
4.4.6
Te ’ōmo’era’a
E ti’a i te mau ha’amāramaramara’a ato’a o te ta’ata iho ’ia fa’aturahia. E ara māite te feiā fa’atere ’ia fa’a’ite ana’e rātou i te mau ha’amāramaramara’a a te ta’ata iho i mua i te hō’ē ’āpo’ora’a. I te rahira’a o te taime, e ’imi rātou i te parau fa’ati’a a te hō’ē melo nō te fa’a’ite i teie ha’amāramaramara’a.
E fa’atura te ’āpo’ora’a i te mau hina’aro o te mau ta’ata ato’a e tītau i te ’ōmo’era’a. ’Eiaha te mau melo o te ’āpo’ora’a e fa’a’ite i tā rātou iho mau ha’amāramaramara’a i rāpae’au i te ’āpo’ora’a maori rā ’ua tītauhia nō te fa’aoti i te hō’ē fa’auera’a ’ohipa mai roto mai i te ti’a fa’atere ’āpo’ora’a.
Tē vai ra te tahi mau mea, e mea huru fifi ’ia ’āfa’i mai i mua i te hō’ē ’āpo’ora’a tā’āto’a. Mai te mea e tano, e hi’opo’a te feiā fa’atere i teie mau mea ’e te mau melo tāta’itahi o te ’āpo’ora’a. ’Aore rā e nehenehe rātou e fa’a’ite i te tahi mau mea i te tahi atu ’āpo’ora’a ta’a ’ē.