Luaku, Undonde
Ngondu wa Dikumi ne Muibidi 7–13. “Tshijila kudi Mukalenga”: Hagai 1–2; Zekaya 1–4; 7–14


“Ngondu wa Dikumi ne Muibidi 7–13. ‘Tshijila kudi Mukalenga”: Hagai 1–2; Zekaya 1–4; 7–14,’ Luaku, Undonde—Bua mu Dîku ne mu Ekelezia: Dipungila Dikulukulu 2026 (2026)

“Ngondu wa Dikumi ne Muibidi 7–13. ‘Tshijila kudi Mukalenga,’” Luaku, Undonde: Dipungila Dikulukulu 2026

Ntempelo wa Laie Hawaii muinshi mua diûlu dia mavuba

Tempelo wa Laie Hawaii

Ngondu wa Dikumi ne Muibidi 7–13: “Tshijila kudi Mukalenga”

Hagai 1–2; Zekaya 1–4; 7–14

Panyima pa bidimu dikumi bia bupika, kasumbu ka bena Isalela, bifuana kuangata ne bambi Hagai ne Zekaya, bakanyishibua bua kupingana mu Yelushalema. Bamua ba mu kasumbu aka bakavuluka muvua ntempelo kumpala kua kumunyangabu. Kudi aba bavua badikonka ne neafuanangana kabidi ne nzubu wa “Mukalenga mu butumbi buenda bua mbangabanga” (Hagai 2:3), Hagai wakamba mêyi a dikankamika a Mukalenga: “Kolakanayi, nenu bantu ba buloba bujima, mudi mukalenga wamba, ne enzayi mudimu: bualu ndi nenu, … kanuikadi ne bowa.” “Nenguwuja nzubu ewu ne butumbi, … ne mu muaba ewu nemfila bupola” (Hagai 2:4–5, 7, 9).

Ne katshivua anu ntempelo wa tshijila uvua ne dijinga dia kuasuludibua to. Mu mishindu ya bungi, bantu ba Nzambi bavua banyanguka mu nyuma. Ne kuibakulula bantu ba tshijila kudi kuangata bipita kukosa mabua ku alonga bua kuibaka nzubu wa tshijila. Tshidi tshiumvuija ne tshifundi “Tshijila kudi Mukalenga” katshiena mua kuikala tshiandika anu pa tshimanu tshia ntempelo, anyi nansha pa “ngonga ya tubalu” ne pa “tshibalu tshionsu tshia Yelushalema” (Zekaya 14:20–21). Bidi mua kuandikibua kabidi mu mutshima onsu.

Bua kabujima ka mukanda wa Hagai ne wa Zechariah, tangila “Haggai” ne “Zekaya” mu Dictionaire dia Biblia.

ikone wa bia kulonga

Ngenyi bua Dilonga mu Dîku ne mu Ekelezia

Hagai 1; 2:1–9

ikone wa seminaire
“Elanganayi meji pa bienzedi bienu.”

Kuvua bintu bia bungi bia mushinga bia kuenza bua kuibakulula Yelushalema. Kadi panyima pa bidimu bitua ku 15 bipita kubangila kuvua bena Isalela bapingana, Mukalenga uvua ne dibungama bua dibakulula dia ntempelo divua kadiyi dipeshibua muaba munena wa mushinga (tangila Hagai 1:2–5; tangila kabidi Ezela 4:24). Panudi nubala Hagai 1; 2:1–9, elayi meji pa konku bu eyi:

  • Malu kayi akatutakena nawu bena isalela bualu kabavua bajikija ntempelo?

  • Mabenesha kayi avua Mukalenga mubalaya bobu bua kujikija kuibaka nzubu Wenda?

  • Mukenji kayi wa Mukalenga bueba mu Hagai 1:5–7? Mushindu kayi uwudi mua kuteka mu bulondianganyi malu eba a mushinga ne Mukalenga? Mu tshikondu kayi tshiwuvua mubeneshibua bua kuteka kua Nzambi kumpala mu moyo weba?

Bansatu ba matuku a ndekelu ba kutshibangishilu bakatutekena ne malu mafuanangana ne bena Isalela mu tshikondu tshia Hagai? (tangila Dilongesha ne Bipungidi 95). Tshinyi tshiwudi mulonga mu bilejilu ebi pa mudi Mukalenga umvua pa ntempelo?

Tangila kabidi Dale G. Renlund, “Jesus Christ Is the Treasure,” Liahona, Ngondu wa Dikumi ne Umua. 2023, 96–99; Terence M. Vinson, “True Disciples of the Savior,” Liahona, Ngondu wa Dikumi ne Umua. 2019, 9–11; “We Love Thy House, O God,” Hymns, no. 247; “Provo City Center Temple Completed” (video), ChurchofJesusChrist.org.

7:17

Provo City Center Temple Completed

Zekaya 1–3; 7–8; 14

Mukalenga udi mua kumvuija wa tshijila.

Mu lueba lumonu, mushinga kayi udi nawu kuikala ne “tshijila kudi Mukalenga” Tshiandika pa bintu bia matuku onsu bu mudibi bileja mu Zekaya 14:20? (tangila kabidi Ekesode 28:36–38). Mushinga kayi udi nawu kuikala natshi tshiandika pa ntempelo lelu? Tshinyi tshidi tshiambilu etshi tshiumvuija bueba? Mushindu kayi uwudi mua kuvuija tshijila tshitupa tshia moyo weba wa dituku dionsu? Sonsola konku eyi pawudi ubala dibikila dia Mukalenga kudi bantu benda bua balua batamba tshijila mu Zekaya 1:1–6; 3:1–7; 7:8–10; 8:16–17.

Udi mua kubala kabidi Zekaya 2:10–11; 8:1–8; 14:9–11, 20–21 bua kulonga mushindu kayi wikala moyo mu matuku atshilualua patuaya kusomba bonsu ne Mukalenga mu buikadianganyi bua tshijila. Tshinyi tshidi tshikoka ntema yeba pa tshimônyi tshia Zekaya tshia malu atshilualua a Yelushalema? Tshinyi tshiwudi upeta mômu tshiwudi mua kusua bua kumona mu nsangilu weba? Mushindu kayi uwudi mua kudilongolola bua kuikala ne moyo mu mushindu udi Zekaya mumvuija?

Yezu ubuela mu Yelushalema pa kâmelu

“Monayi, Mukalenga weba udi ulua kuwudi: udi mululama, ne musungidibua; mudipuekeshi, ne ujeka panyima pa kâmelu” (Zekaya 9:9). Dibuela dia Butshimunyi, kudi Harry Anderson

Zekaya 9:9–11; 11:12–13; 12:10; 13:6–7; 14:1–9

Yezu Kilisto udi Masiya mulaya.

Ya bungi ya ku mifundu ya Zekaya idi ileja mudimu wa Yezu Kilisto pa buloba ne difuana Dilua dibidi dienda. Nenupeta kuinshi eku amua a ku mêyi a buprofete a Zekaya, ne mifundu pa dikumbajibua diayi. Panudi nulonga bikosu ebi, dikonka nkayeba: Tshinyi tshidibi bindongesha pa Mupandishi?

  • Zekaya 9:9–11 (tangila Matayo 21:1–11; 1 Petelo 3:18–19)

  • Zekaya 11:12–13 (tangila Matayo 26:14–16; 27:1–7)

  • Zekaya 12:10 (tangila Yone 19:37; Buakabuluibua 1:7)

  • Zekaya 13:6–7; 14:1–9 (tangila Matayo 26:31; Dilongesha ne Bipungidi 45:47–53)

Udi wela meji ne bivua mua kuikala munyi bua kuikala munkatshi mua bantu bavua bajingila difika dilenga kudi Yezu mu Yelushalema bu mudibi buimvuija mu Zekaya 9:9–11? Mushindu kayi uwudi mua kumujingila difika dilenga mu moyo weba, kumbelu kueba, ne mu nsangilu weba?

Tangila kabidi Buludiki bua Mifundu, “Messiah,” Tshisangi tshia Mikanda ya Lumu luimpa; “The Lord’s Triumphal Entry into Jerusalem” (video), Tshisangi tshia Mikanda ya Lumu luimpa; Ronald A. Rasband, “Hosanna to the Most High God,” Liahona, Ngondu Muitanu 2023, 108–12.

1:22

The Lord's Triumphal Entry into Jerusalem

Bua ngenyi ya bungi, tangila malu a ngondu ewu a Liahona ne makazina a Bua Dikankamika dia Bansonga .

ikone wa tshitupa tshia bana

Ngenyi bua Kulongesha Bana

Hagai 1:2–8

“Tabelela njila yeba.”

  • Pawudi ubala tshitupa tshia Hagai 1:2–5 ne bana beba, bambuluisha bua kupeta buatshinyi Mukalenga kavua musanka ne bantu. Pamuapa bana beba badi mua kuangata muaku mu kanungu 6 ne kuzola tshimfuanyi tshiawu. Badi mua kulejangana umua ne mukuabu ne kubuka muaku kayi udi tshimfuanyi tshionsu tshileja. Patudi tupitshisha dîba pa bintu bikuabu pamutu pa bidi Mukalenga munanga, mushindu kayi udibi bu kudia kadi kupanga kukuta? Nudi mua kuakula umua ne mukuabu pa mushindu kayi uwudi mua kupeta dîba bua bintu bidi ne mushinga kudi Mukalenga.

  • Udi mua kubadila kabidi kanungu 8 bana beba ne babikila bua benza bu badi “babanda pa mukuna,” “balua ne mitshi,” ne “bibaka nzubu [wa Mukalenga].” Bana beba badi mua kuenza lista wa bintu bitubu benza mu dituku, biangata ne bintu bidi Mukalenga mubalomba bua benza. Lomba bana beba bua “batabelela njila [yabu]” pa kunyungulula bidi Mukalenga mua kuangata ne mushinga mutamba pa lista yabu.

Dilongesha dinemenena pa dîku. Mulombodi Mukulu Russell M. Nelson mmuamba ne dîku didi mua kuikala muaba wa kulongela lumu luimpa” (“Becoming Exemplary Latter-day Saints,” Liahona, Ngondu wa Dikumi ne Umua 2018, 113). Padi dîku dieba dilonga mubelu wa Hagai wa “tebelelayi njila yenu,” udi mua kuakula pa mushindu wa kuteka Nzambi kumpala mu moyo wa dîku dieba.

Zekaya 3:1–7

Kuenza ne kulama kua bipungidi kudi mua kungambukuisha bua ntamba kuikala bu mudi Tatu wa mu Dîulu ne Yezu Kilisto.

  • Mu tshimônyi, Zekaya wakamona muakuidi munena uvua “muluata bilamba bia manyanu” (Zekaya 3:3). Muanjelo wakamupesha bilamba bia mankenda. Udi mua kuambuluisha bana beba bua kujandula malelela a mushinga mu kubala pamua Zekaya 3:1–7 ne kuakula pa tshinyi tshidi bilamba bia bukoya ne bilamba bitoka mua kuikala bileja. Mushindu kayi utudi tulua batokeshibua ku mibi yetu,nansha panyima pa tuetu batambuishibua? Mushindu kayi udi Tshipungidi tshietu tshia ntambu tshituambuluisha bua “kuenda mu njila ya Mukalenga”?

  • Wewa ne bana beba nudi mua kutangila ku bimfuanyi bia ntambu, bu mudi tshidi mu ndongamu ewu. Buatshinyi tudi tuvuala bitoka ku ntambu yetu? Nudi mua kuimba kabidi musambu pa ntambu, bumudi “When I Am Baptized” (Children’s Songbook, 103); tshinyi tshidi musambu ulongesha pa buatshinyi Mukalenga mmusua bua tuetu tutambuishibua?

tatu utambuisha muanenda mukaji mu musulu

Zekaya 9:9–11; 11:12; 13:6–7

Yezu Kilisto udi Masiya mulaya.

  • Bana beba badi mua kusua kumona bualu budi bumanyisha mu Zekaya 9:9, pavua Yezu mulua mu Yelushalema mu lumingu lua ndenkelu lua moyo Wenda wa tshifuaka. Bua kuambuluisha natshi, baleja tshimfuanyi tshia bualu, bu mudi tshidi mu ndongamu ewu. Udi kabidi mua kuabanyangana nabu “The Savior Goes to Jerusalem” (mu Miyuki ya mu Dipungila Dipiadipia, 110–12). Bana beba badi mua kutua munu pa bantu mu tshimfuanyi badi “basanka bikola.” Nganyi udi Mfumu mu Zekaya 9:9? Buatshinyi tudi ne kusakidila buenda?

    1:35

    Chapter 44: The Savior Goes to Jerusalem

  • Ela meji bua kuambuluisha bana beba bua belakaja mêyi a buprofete a Zekaya ne tunungu tua mu Dipungila Dipiadipia tudi tuleja dikumbajibua diawu. Monayi bimua bilejilu: Zekaya 9:9 ne Matayo 21:5–9; Zekaya 9:11 ne 1 Petelo 3:18–19; Zekaya 11:12 ne Matayo 26:14–16; Zekaya 13:7 ne Matayo 26:31. Tshinyi tshitudi balonga pa Mukalenga kupitshila ku tunungu etu?

Bua ngenyi ya bungi, tangila malu a ngondu ewu a makazina a Mulunda.

Tshimanyishilu pa ntempelo ya bungi tshiamba “Tshijila kudi Mukalenga” ne “Nzubu wa Mukalenga” mu miakulu mishilangana

“Tshijila kudi Mukalenga” tshidi tshimueneka pa ntempelo yonsu.

Dibeji dia tshibilu tshia bana: Yezu Kilisto udi mua kuvuija nyuma wanyi mutoka