Luaku, Undonde
Ngondu Muisambombu 15–21. Mvita Idi mu Bianza bia Mukalenga: 1 Samuele 17–18; 24–26; 2 Samuele 5–7


“Ngondu Muisambombu 15–21. Mvita Idi mu Bianza bia Mukalenga: 1 Samuele 17–18; 24–26; 2 Samuele 5–7,” Luaku, Undonde—Bua mu Dîku ne mu Ekelezia: Dipungila Dikulukulu 2026 (2026)

Ngondu Muisambombu 15–21. Mvita Idi mu Bianza bia Mukalenga, Luaku, Undonde: Dipungila Dikulukulu 2026

Davidi mukuata ndundu wa nyunyi

Davidi ne Goliata, kudi Steve Nethercott

Ngondu Muisambombu 15–21: Mvita Idi mu Bianza bia Mukalenga

1 Samuele 17–18; 24–26; 2 Samuele 5–7

Katshia bisamba bia Isalele biasomba mu bulaba bulaya, Bena Peleshete bavua benda babunda bukubi buabu. Mukalenga uvua mubasungila misangu ya bungi mu matuku mashala, kadi mpindiewu bakulu ba Isalele bakalomba, “Tuikale ne mukalenga ku mutu kuetu … [bua] aye kumpala kuetu, atuluile mvita yetu” (1 Samuele 8:19–20). Nanku Shaula wakedibua manyi bu mfumu. Ne nansha nanku pakakungula mubundi munena Goliata ne buluishi buenda kudi biluilu bia Isalele, Shaula—bu basalayi bakuabu—“bakatamba kutshina” (1 Samuele 17:11). Mu dituku adi, kavua Mukalenga Shaula wakasungila bantu to kadi mulami wa mikoku muana wa baluma mudipuekeshi dina dienda Davidi, uvua kayi muluata tshivualu tshia mvita nansha tshimua kadi muvuadibua ne ditabuja dijima mu Mukalenga. Mvita ayi yakatuishisha Isalele, ne muntu yonsu uvua ne mvita ya mu nyuma bua kuluangana, ne “Mukalenga kavua musungila bantu ne muela wa mvita ne difuma to” ne mvita idi mu bianza bia Mukalenga (1 Samuele 17:47).

ikone wa bia kulonga

Ngenyi bua Dilonga mu Dîku ne mu Ekelezia

1 Samuele 17

ikone wa seminaire
Ne diambuluisha dia Mukalenga, ndi mua kutshimuna buluishi bonsu.

Muyuki wa Davidi ne Goliata udi wa ku miyuki mimanyika bimpa mu mifundu. Bushuwa, tudi misangu ya bungi tuimanyina pa Davidi. Kadi tshikondu etshi, pawudi ulonga 1 Samuele 17, nana meji kabidi pa mêyi a bantu bakuabu mu shapita ewu (tangila mulongu kuinshi eku). Tshinyi tshiwudi ulonga pa biobi ne bienzeji biabi? Tshinyi tshiwudi ulonga pa Davidi? Tshinyi tshidi tshishilangana?

  • Goliata: tunungu 8–10, 43–44

  • Eliaba: kanungu 28

  • Shaula: kanungu 33

  • Davidi: tunungu 26, 32, 34–37, 39, 45–47

Muyiki weba, nansha owu kawuyi mumanyika bikola bu wa Davidi, udi bushuwa mua kuangata ntatu ya bunena bua Goliata bua kutshimuna ne diesa bua kuteka ditabuja dietu mu Mukalenga. Tshinyi tshidi tshilejilu tshia Davidi tshikulongesha pa diluangana ne buluishi mu muyuki weba? Udi kabidi mua kubala mukenji wa Mulombodi Mukulu Camille N. Johnson “Invite Christ to Author Your Story” (Liahona, Ngondu wa Dikumi ne Umua 2021, 80–82) ne lumua lua ku ntatu yeba mu meji. Keba mandamuna ku nkonku bu eyi: Mushindu kayi udi Mukalenga musua bua mema mona ntatu yanyi? Mushindu kayi udiye mungambuluisha mu matuku mashala? Mushindu kayi undi mua kuleja ne ndi mumueyemena bua kufunda muyuki wanyi?

Udi mua kuikala ukadi mumanya ne kudi shapita kampanda ya lutatu pashisha mu muyuki wa Davidi (tangila, tshilejilu, 2 Samuele11). Pawikala uvua ne diesa bua kupesha Davidi mubelu panyima pa mvita ne Goliata, tshinyi tshiwuvua mua kuamba? Mushindu kayi udi mubelu awu mua kuenzekibua mu moyo weba?

Tangila kabidi “The Lord Will Deliver Me” (video),Tshisangi tshia Mikanda ya Lumu Luimpa.

3:24

The Lord Will Deliver Me

1 Samuele 17:26–50

Muntu umua ne ditabuja mu Kilisto udi mua kuenza dishilangana.

Mu kukumbaja ku ntatu ya nkaya, tudi kabidi tuluangana ne malu mala ne mapapa adi alenga buloba bujima. Padi makola a bubi “madisangisha pamua … bua kuluangisha” makola a buimpa (1 Samuele 17:1), tudi mua kulubakana mushindu udi madienzeja etu a nkaya mua kuenza dishilangana. Tshinyi tshiwudi upeta mu muyuki wa Davidi tshidi tshikupesha ditekemena?

Tangila kabidi “Mettons de l’ardeur,” Cantiques, no. 159.

Yonatana ne Davidi

Bulunda Bulelela ne Didinemeka, kudi Wilson Ong (disulakaja)

1 Samuele 18

“Yonatana wakananga [Davidi] bu mutshima wenda mena.”

Pawudi ubala 1 Samuele 18, ela meji bua kututakaja Shaula ne muanenda Yonatana (uvua, bu kabuyi bua Davidi, mua kuikala muitaba ne uvua mua kuikala mukalenga uvua ulonda). Mushindu kayi uvua Shaula ne Yonatana benza ku ditshimuna dia Davidi? Tshinyi tshiwudi ulonga ku dimanya edi?

Tshinyi tshiwudi upeta mu ngikadilu ya Yonatana ne bienzedi bidi bikuvuluija Yezu Kilisto?

“Kufuanyikija mifundu” (1 Nefi 19:23). Mifundu idi ifila diesa dinena bua kulonga ku menzeji ne bienzedi bia bantu bu Davidi, Yonatana, ne Shaula. Newumona ne kakuena muntu nansha umua mu mifindu uvua muakana. Nanku pawudi ubala, tshilejilu, pa masungula a lulamatu a Davidi, ikala mudisuila bua kulonga kabidi ku bilema bienda. Dienza nanku didi mua kutuambuluisha bua kufunkuna bilema bialua mu tuetu nkayetu ne “numanya mua kuikala ne lungenyi kupita muvua [bakuabu] ” (Molomo 9:31).

1 Samuele 24–26

Dibuikidila didi bushuwa njila wa ditalala ne wa londopu.

Mu 1 Samuele 24–26, keba malongesha pa diditambisha, dibuikidila, ne didikanda. Udi kabidi mua kuela meji bua dibala mukenji wa Mukulu Mark A. Bragg “Christlike Poise” bu tshitupa tshia dilonga dieba (Liahona, Ngondu Muitanu 2023, 60–63). Mushindu kayi uvua Davidi, Abigaila, ne bakuabu baleja—anyi bapanga kuleja—tshikadilu tshia buena kilisto mu shapita eyi? Mishindu kayi iwudi nayi bua kuleja ngikadilu wa buena kilisto?

Mukenji wa Muanetu wa Bakaji Kristen Yee“Beauty for Ashes: The Healing Path of Forgiveness” (Liahona, Ngondu wa Dikumi ne Umua 2022, 36–39) udi mua kukuambuluisha bua kulonga 1 Samuele 25. Mushindu kayi udi Abigaila muikala bu Yezu Kilisto?

2 Samuele 5:17–25

Mukalenga udi mua kumpesha buludiki.

Nansha panyima pa Davidi mukosa Goliata mutu, bilumbu bienda ne Bena Peleshete kabivua bijika to. Pawudi ubala 2 Samuele 5:17–25, ela meji pa mushindu udi tshilejilu tshia Davidi mua kukuambuluisha mu ntatu iwudi uluangana nayi (tangila kabidi 1 Samuele 23:2, 10–11; 30:8; 2 Samuele 2:1). Mushindu kayi uwudi mubeneshibua ku dienza dia dibuluila diwudi upeta?

2 Samuele7

“Nzubu” kayi uvua Mukalenga mulaya Davidi?

Pavua Davidi mudifila bua kuibaka nzubu, biumvuija ntempelo, bua Mukalenga (tangila 2 Samuele 7:1–3), Mukalenga wakandamuna ne muana wa Davidi ki uvua mua kumuibaka (tangila kanungu 12–15; tangila kabidi 1 Kulondolola 17:1–15). Mukalenga wakamba kabidi ne Yeya uvua ne bua kuibakila Davidi “nzubu,” kumvuija ndelanganyi, ne nkuasa wenda wa butumbi uvua ne tshia kushala tshiendelela (tangila 2 Samuele 7:11, 16, 25–29; Misambu 89:3–4, 35–37). Mulayi ewu uvua mukambajibua mu Yezu Kilisto, Mukalenga wetu wa tshiendelela, uvua ndelanganyi wa Davidi (tangila Matayo 1:1; Luke 1:32–33; Yone 18:33–37).

Bua bia bungi, tangila malu a ngondu ewu a Liahona ne Makazina a Bua Dikankamika dia Bansonga .

ikone wa tshitupa tshia bana

Ngenyi bua Kulongesha Bana

1 Samuel 17:20–54

Ditabuja mu Yezu Kilisto didi mua kungambuluisha bua kupeta dikima.

  • Udi mua kusua bua kuenzela “David and Goliath” mu Old Testament Stories, 112–16, bua kuambuluisha bana beba bua balua bibidilangana ne tshidi tshipitakana mu 1 Samuele 17:20–54. Pashisha udi mua ku balekela bambulula muyuki mu dienzela bimfuanyi anyi mishonyi ya mazola mu tshifundu etshi. Bebeja bela meji tshidi Mukalenga musua bua balonga ku muyuki ewu.

    2:36

    David and Goliath

  • Wewa ne bana beba nudi mua kuenza kabidi mulongu wa imua ya ku ntatu mikola idibu mua kuluangana nayi mu moyo wabu. Pashisha bambuluisha bapeta bintu bivua Davidi muamba bidi mua kuambuluisha ne ntatu eyi (tangila 1 Samuele 17:26, 32, 34–37, 45–47). Leja mushindu udi Yezu Kilisto mukuambuluisha munkatshi mua ntatu.

  • Bana beba badi mua kufuanyikija bu badi Davidi uya kuluangana ne Goliata benda bimba musambu pa dikala ne dikima bu mudi “Je Serai Vaillant” (Chants pour les enfants, 85).

1 Samuele 18:1–4

Balunda bimpa badi mua kuikala dibenesha dia kudi Nzambi.

  • Mushindu kayi uwudi mua kuambuluisha bana beba balonga ku bulunda bua Yonatana ne Davidi? Mushindu umua udi mua kuikala kupesha muana yonsu mabeji abidi a mitshima, dimua bua kuleja Davidi ne dikuabu bua kuleja Yonatana. Pashisha balayi pamua biambilu bikesa ku 1 Samuele 18:1–4 bidi bishindamena pa dinanga divua balunda babidi aba bumvua bua umua ne mukuabu. Bana beba badi mua kufunda anyi kuzola pa mitshima ya mabeji mushindu udibu mua kuleja dinanga kudi mulunda.

2 Samuele 5:19, 23

Bingikala mujinga buludiki, ndi mua kulomba Tatu wa mu Diûlu.

  • Mu shapita eyi, Davidi wakalua mukalenga wa Isalele. Bidi mua kuikala bu dinaya bua bana beba kudifuanyikija bu mfumu anyi mfumu mukaji. Mikenji kayi idibu mua kuenza? Penyi padibu mua kuya bua diambuluisha? Ambuluisha bana beba bua bajandula tshikondu tshivua Davidi mujinga diambuluisha, wa “kakebulula,” anyi kusambila, bua mandamuna. Tshilejilu, udi mua kubala 2 Samuele 5:19, 23, bikila bana beba bua kuteleja muaku “kukebulula,” ne kuvunga maboko abu padibu baûmvua. Buatshinyi Davidi uvua dijinga ne diambuluisha dia Mukalenga mu mudimu wenda mupia-mupia?

  • Ambilanganayi pa bikondu binuvua basambila bua diambuluisha dia Tatu wa mu Diûlu. Dishilangana kayi divuatshi tshienza bua kuikala nenda mukuambuluisha?

muana wa bakaji usambila

2 Samuele 7:16–17

Yezu Kilisto udi Mukalenga wanyi wa tshiendelela.

  • Bakalenga batuvua babala mu Dipungila Dikulukulu bavua bonsu ne bilema, ne makalenga abu akajika. Kadi Yezu Kilisto udi Mukalenga muakana ne nealombola bua kashidi. Udi mua kuambuluisha bana beba bajandula etshi mu dibala pamua tshivua muprofete Natana muprofetela Mukalenga Davidi mu 2 Samuele 7:16–17. Mushindu kayi uvua bukalenga bua Davidi kuikala kabuyi ne ndekelu? Ambuluisha bana beba bua bapeta ne babala tunungu tua mifundu tudi tulongesha ne Yezu Kilisto, ndelanganyi wa Davidi, udi Mukalenga wetu, bu mudi Luka 1:32–33; Yone 18:33–37; ne Buakabuluibua 19:16. Mushindu kayi udi Yezu mushilangana ne bakalenga ba pa buloba? Mushindu kayi utudi tunemeka Yezu Kilisto bu Mukalenga wetu wa Tshiendelela?

Bua bia bungi, tangila malu a ngondu ewu a Makazina a Mulunda.

Davidi ne Goliata

Tshimfuanyi tshia Davidi, kudi Dilleen Marsh

Dibeji dia tshibilu tshia mbedi: Ditabuja mu Yezu Kilisto didi mua kungambuluisha bua kupeta dikima.