Luaku, Undonde
Ngondu Muisambombu 8–14. “Yehowa Udi Utangila mu Mutshima”: 1 Samuele 8–10; 13; 15–16


“Ngondu Muisambombu 8–14. ‘Yehowa Udi Utangila mu Mutshima’: 1 Samuele 8–10; 13; 15–16,” Luaku, Undonde—Bua mu Dîku ne mu Ekelezia: Dipungila Dikulukulu 2026 (2026)

“Ngondu Muisambombu 8–14. ‘Yehowa Udi Utangila mu Mutshima,’” Luaku, Undonde: Dipungila Dikulukulu 2026

Yezu mukuata dikombu

Ku Luseka Lua Mâyi Matalala, kudi Simon Dewey

Ngondu Muisambombu 8–14: “Yehowa Udi Utangila mu Mutshima”

1 Samuele 8–10; 13; 15–16

Shaula uvua mulami wa mpunda. Nansha muvuaye mula ne mulengela, uvua muntu “mupuekele ku mesu [kuenda]” ne disumpakana pa bupianyi bua dîku dienda (tangila 1 Samuele 9:2–3, 21; 15:17). Dituku divuaye mua kulejibua kumpala kua Isalele bu mfumu wabu, kavuapu to; uvua mufika munda “mudisokoka” (1 Samuele 10:21–22). Mu ditangila Shaula, kuena mua kufuanyikija ne uvua mua kulombola Bena Isalele ku ditshimuna pa bena lukuna babu—anyi ne uvua mua kulua pashisha muditambishi ne mutombokedi wa Mukalenga.

Davidi uvua mulami wa mikoku. Kavua mudiunda mubidi bu bakulu benda muanda muteketa to. Dituku divua Samuele mulua kusungula mfumu mupiamupia wa Isalele, kabivua nansha ne mushinga bua kuangata Davidi ku bantu bavua bakumbana, nanku wakashala ku madimi ne mikoku. Mu ditangila dia Davidi, kuena mua kufuanyikija ne uvua mua kuikala ne ditabuja ne dikima bua kutshimuna muntu mula ne kulua mfumu munena wa Isalele.

Kadi Mukalenga udi umona ntanta bipita muenekelu wetu, mupimbu wa mubidi wetu, dipanga bukubi dietu. Pamutu pa ebi, udi umona, “mu mutshima” (1 Samuele 16:7). Ne nansha pikala mutshima wetu kawuyi muakana, tuetu basua, neatupa “mutshima mukuabu” (1 Samuele 10:9).

ikone wa bia kulonga

Ngenyi bua Dilonga mu Dîku ne mu Ekelezia

1 Samuele 8

Yezu Kilisto udi Mfumu wanyi.

1 Samuele 8 udi ulonda tshikuma tshivua ne bua kukudimuna bua kashidi tshivua tshipungila Isalele. Bua kudikuba ku bena lukuna, Bena Isalele bakasua tshivua bena mutumba babu natshi—mfumu wakubakokesha. Pawudi ubala dilomba diabu ne diandamuna dia Mukalenga, ela meji kudi ewu uwudi utangila bua kupeta bukubi ne bulombodi. Ela meji pa tshidi tshiumvuija kulekela Mukalenga “ukokesha pa [wewa]” (1 Samuele 8:7).

Mu mbingu yalua kumpala, nenujandula nomba wa bamfumu bavua babikidibua bua kulombola Isalele. Pawudi ulonga pa bobu, ela meji ku nkonku idi ilonda eyi:

  • Mushindu kayi udi madimuiji a Mukalenga muwujibua mu 1 Samuele 8:10–18?

  • Mushindu kayi udi bana ba Isalele balengibua ku disungula diabu dia kuikala ne mfumu wa pa bulaba?

  • Mushindu kayi udi Yezu Kilisto mushilangana ne mfumu wa pa bulaba? Ela meji ku bukoki bua pa buloba apa buwudi ne dijinga dia kumbusha mu nsombelu weba bua kushiya Kilisto ikala mfumu weba.

Tangila kabidi “Hosanna au grand Roi!,” Cantiques, no. 34.

1 Samuele 9–10; 16:1–13

Nzambi udi ubikila bantu ku buambi bua kumusadila mu bukalenga buenda.

Bala pa mushindu udi Nzambi musungula bamfumu ba Isalele mu 1 Samuele 9–10 ne 16 (tangila nangananga 9:15–17; 10:1–12; 16:1–13). Keba mifundu idi mua kunuambuluisha bua nuenu kumvua tshidi tshiumvuija “kuikala mubikidibua wa Nzambi, ku buambi” mu Ekelezia wa Mukalenga Lelu (Tunungu tua Ditabuja 1:5). Udi mua kuteka pa muaba wa mulombodi udi udiundisha dibikila (Samuele), kudi muntu udi ubikidibua (Shaula ne Davidi), ne bantu badi babikidibua bua kusadila (Bena Isalele). Tshinyi tshiwudi mulonga pa miaku ne bienzedi mu shapita eyi?

Samuele ulaba Shaula manyi

tshimfuanyi tshia Samuele ulaba Shaula manyi, kudi P. Mann, © Lifeway Collection/licensed from goodsalt.com

1 Samuele 13:5–1415

“Kutumikila kudi kupita mulambu.”

Ela meji ku bundu bua Shaula mu 1 Samuele 10, bidi bikemesha bua kubala pa “ditomboka” ne “tshitshiu” panyima pa mushala mfumu (1 Samuele 15:23). Buatshinyi udi wela meji ne tshivua tshifika? Mu 1 Samuele 13:5–14, ngenzelu ne bikadilu kayi biwudi umona ne bidi bilombola ku dipona?

Mu 1 Samuele 15, neujandula mukenji wa Mukalenga uvua Shaula kayi mutumikila bualu uvua wela meji ne uvua ne kabingila kimpa. Bua kupeta malongesha mabi a masungula a Shaula, tangila kanungu 22 ne aluja miaku “mulambu” ne “manyi a bimpanga” ku bintu bidi bimueka bu bimpa kadi kabiyi ne mushinga kupita kumvua ne kutumikila Mukalenga. Mushindu kayi uwudi mubeneshibua pawudi muteka disua dia Mukalenga kumpala mu moyo weba?

1 Samuele 16:6–12

ikone wa seminaire
“Yehowa udi utangila mu mutshima.”

Ukatu muangata dipangadika dishindamena pa “ditangila mpala” wa tshintu anyi muntu kampanda, ne pashisha wewa kusangana ne uvua mupila? Pamuapa udi mua kuikala mudia tshintu kampanda tshivua katshiyi tshimpa bumuvuatshi tshimueneka. Anyi pamuapa uvua mulumbuluisha muntu kakuyi bululama.

Pavua Samuele ukeba mfumu mupiamupia wa Isalele, Mukalenga wakamulongesha mushindu muimpa. Bala pa tshiotshi mu 1 Samuele 16:6–7, ne ela meji bua kuenza mulongu wa mishindu idi bantu balumbuluisha bakuabu “ku ditangila mpala.” Udi mua kupeta bilejilu bikuabu mu mukenji wa Mukulu Christophe G. Giraud-Carrier “We Are His Children” (Liahona, Ngondu wa Dikumi ne Umua 2023, 114–16). Kutangila “mu mutshima,” bu mudi Mukalenga wenza tshidi tshiumvuija tshinyi? (1 Samuele 16:7). Udi kabidi bua kupeta bilejilu biatshi, mu mukenji wa Mukulu Giraud-Carrier. Pamuapa udi mua kuela meji mu meba makuabu avua Mupandishi kayi mutangila mpala wa muntu. (Tangila, tshilejilu, Mâko 12:41–44; Luka 5:1–11; 19:1–9; Yone 4:5–30; Mose 6:31–36.) Tshinyi tshiwudi ulonga ku bilejilu ebi?

Mushindu kayi uwudi mua kulonda tshilejilu tshia Mupandishi mu mushindu wa kumona bakuabu—ne wewa muina? Mushindu kayi uditshi tshilenga dipetangana dieba ne bakuabu? Ela meji bua kuambila muntu bulenga buwudi mumona mu mutshima wenda.

Tangila kabidi Ulisses Soares, “Brothers and Sisters in Christ,” Liahona, Ngondu wa Dikumi ne Umua 2023, 70–73.

Bua bia bungi, tangila malu a ngondu ewu a Liahona ne Magazina a Bua Dikankamika dia Bansonga.

ikone wa tshitupa tshia bana

Ngenyi bua Kulongesha Bana

1 Samuele 8

Yezu Kilisto udi Mfumu wanyi.

  • Pawudi ubala 1 Samuele 8 ne bana beba, bambuluisha bua kupeta tubingila tuvua tuenza ne Samuele ambila Bena Isalele ne kuikala ne mfumu tshivua lungenyi lubi. Buatshinyi bidi bimpa bua kuikala ne Yezu Kilisto bu mfumu wetu? Pamuapa nudi mua kuenza pamua tshifulu tshia mfumu tshia mabeji ne kuvuala ku muntu ku muntu ne kuabanyangana tshintu tshidi tshileja ne tudi basua ne Yezu ikala mfumu wetu. (Tangila kabidi Yelemiya 23:5; Dilongesha ne Bipungidi 45:59.)

1 Samuele 8:6; 9:15–17; 10:1–24; 16:1–13

Bantu badi basadila mu Ekelezia mbabikidibua kudi Nzambi.

  • Milubu idi Nzambi musungula Shaula ne Davidi bamfumu idi mua kuambuluisha bana beba bua kumvua mushindu udi bantu babikidibua bua kusadila lelu mu Ekelezia ku dibuluila. Bua kubalongesha miyuki eyi, udi mua kufunda bikuma bia ku miyuki eyi pa tutupa tua dibeji, ne bana beba badi mua kubiteka mu dilondangana panudi nubala bitupa bia mifundu pamua (tangila kabidi “Young David” mu Old Testament Stories, 110–11). Pashisha udi mua kuakula pa bikondu bivua Nzambi mukubenesha ne bukola bua nyuma bua kukumbaja mudimu anyi dibikila (tangila 1 Samuele 10:9–10).

    1:16

    Young David

  • Tshidi mua kuikala kabidi diba dimpa dia kulongesha bana beba kanungu kitanu ka ditabuja. Baprofetela mushindu uwakapeta dibikila dieba mu Ekelezia. Mushindu kayi uwudi mumanya ne uvua mubikidibua kudi Nzambi?

Samuele ulaba Davidi manyi bua kuikala mfumu

Muprofete Samuele Ulaba Davidi Manyi bua Kuikala Mfumu wa Isalele mu Beteleheme, kudi Balage Balogh

1 Samuele 16:1–13

Yehowa udi utangila mu mutshima.

  • Dilongesha dia bintu didi mua kuambuluisha bana beba bua kumvua nshindamenu mu 1 Samuele 16:7. Tshilejilu, udi mua kubaleja tshiakudia kampanda anyi mukanda udi ne tshibuidikijilu katshiyi tshipetangana ne bidi munda bulelela. Tshinyi tshidi 1 Samuele 16:7 ne dilongesha dia bintu edi bileja pa mushindu utudi tudimona ne tumona bakuabu bantu? Imbayi musambu udi ufila tshikosu tshia nshindamenu ewu, bu mudi “Aimez vos freres” (Chants pour les enfants, 74).

    Enzela malonga a bintu. Pikala bana beba ne tshintu kampanda tshia kumona ne tshia kulenga tshipetangana ne nshindamenu, nebikala pabuipi ne kutshivuluka. Tshilejilu, pawudi ubala 1 Samuele 16:7 nabu, udi mua kubalekela bua bakuambuluisha bua kupeta bilejilu bia bindidimbi bia dimona bua kuleja bintu bitudi mua kuteta kumona bumudi Mukalenga wenza—ku ditangila “mu mutshima”—pamutu pa dilumbuluisha dishindamena pa “ku ditangila mpala.”

  • Wewa ne bana beba nudi mua kuabanyangana mamanya muwowu nudi mua kulonga buatshinyi nudi mua “kutangila mu mutshima,” kabiyi anu “ku ditangila mpala” (kanungu 7). Nudi mua kulondelangana kabidi pa ngikadilu mimpa inudi numona mu mutshima wa mukuabu yonsu.

Bua bia bungi, tangila malu a ngondu ewu a Makazina a Mulunda.

Samuele wakula kudi Shaula

Samuele Ulongesha Shaula, kudi Ted Henninger

Dibeji dia tshibilu tshia mbedi: Yehowa udi utangila mu mutshima