Τα ιστορικά βιβλία στην Παλαιά Διαθήκη

Φυσικά, αυτές οι ιστορίες λέγονται από μια συγκεκριμένη οπτική γωνία. Όπως ακριβώς είναι αδύνατον να κοιτάξουμε ένα λουλούδι, έναν βράχο ή ένα δένδρο από περισσότερες από μία γωνίες κάθε φορά, είναι αναπόφευκτο μία ιστορική αφήγηση να αντικατοπτρίζει την οπτική γωνία του ατόμου ή της ομάδας των ατόμων που την γράφουν. Αυτή η οπτική γωνία περιλαμβάνει τους εθνικούς ή εθνοτικούς δεσμούς των συγγραφέων και τους πολιτιστικούς κανόνες και τις πεποιθήσεις τους. Η γνώση αυτή μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε ότι οι συγγραφείς και οι συντάκτες των ιστορικών βιβλίων επικεντρώνονταν σε ορισμένες λεπτομέρειες, αφήνοντας εκτός κάποιες άλλες. Έκαναν κάποιες υποθέσεις, τις οποίες άλλοι δεν θα έκαναν. Και κατέληγαν σε συμπεράσματα βασισμένα σε εκείνες τις λεπτομέρειες και τις υποθέσεις. Μπορούμε ακόμα να δούμε διαφορετικές οπτικές γωνίες στα διάφορα βιβλία της Βίβλου (και μερικές φορές μέσα στο ίδιο βιβλίο). Όσο περισσότερη επίγνωση έχουμε αυτών των οπτικών γωνιών, τόσο καλύτερα μπορούμε να κατανοήσουμε τα ιστορικά βιβλία.

Μία συνήθης οπτική γωνία για όλα τα ιστορικά βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης είναι η οπτική γωνία των τέκνων του Ισραήλ, του λαού της διαθήκης του Θεού. Η πίστη τους στον Κύριο τα βοήθησε να δουν το χέρι Του στη ζωή τους και στις υποθέσεις του έθνους τους. Μολονότι τα κοσμικά ιστορικά βιβλία δεν τείνουν να βλέπουν κατ’ αυτόν τον τρόπο τα πράγματα, αυτή η πνευματική προοπτική είναι μέρος αυτού που κάνει τα ιστορικά βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης τόσο ανεκτίμητα για τους ανθρώπους που επιζητούν να οικοδομήσουν την πίστη τους στον Θεό.

Τα ιστορικά βιβλία ξεκινούν εκεί όπου τελειώνει το βιβλίο του Δευτερονομίου, με τα χρόνια της περιπλάνησης των Ισραηλιτών στην έρημο να βρίσκονται προς το τέλος τους. Το βιβλίο Ιησούς του Ναυή δείχνει τα τέκνα του Ισραήλ έτοιμα να εισέλθουν στη Χαναάν, τη γη της επαγγελίας, και περιγράφει πώς ανέλαβαν τον έλεγχο εκεί. Τα βιβλία τα οποία ακολουθούν, από το Κριταί έως το Β΄ Χρονικών, απεικονίζουν την εμπειρία του Ισραήλ στη γη της επαγγελίας, από την εποχή της εγκατάστασής τους έως την εποχή που κατακτήθηκαν από την Ασσυρία και τη Βαβυλώνα. Τα βιβλία του Έσδρα και του Νεεμία μιλούν για την επιστροφή μερικών ομάδων Ισραηλιτών στην πρωτεύουσά τους, Ιερουσαλήμ, δεκαετίες αργότερα. Τελικώς το βιβλίο της Εσθήρ αφηγείται μία ιστορία Ισραηλιτών που ζούσαν στην εξορία υπό τον περσικό ζυγό.

Και εδώ είναι που τελειώνει το χρονολόγιο της Παλαιάς Διαθήκης. Κάποιοι που διαβάζουν για πρώτη φορά την Αγία Γραφή εκπλήσσονται που βρίσκουν ότι είχαν στην πραγματικότητα τελειώσει την ανάγνωση της ιστορίας της Παλαιάς Διαθήκης πριν ακόμα διαβάσουν τις μισές σελίδες της. Μετά το Εσθήρ δεν παίρνουμε πολλές πληροφορίες για την ιστορία των Ισραηλιτών. Αντιθέτως τα βιβλία που ακολουθούν –ειδικά τα βιβλία των προφητών– βρίσκονται εντός του χρονοδιαγράμματος που παρουσιάζουν τα ιστορικά βιβλία. Η διακονία του προφήτη Ιερεμία, για παράδειγμα, έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια των γεγονότων που καταγράφονται στο Β΄ Βασιλέων 22-25 (και στην παράλληλη αφήγηση στο Β΄ Χρονικών 34-36). Η γνώση αυτού του πράγματος μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο που διαβάζετε τόσο τις ιστορικές αφηγήσεις, όσο και τα προφητικά βιβλία.

Όταν διαβάζετε την Παλαιά Διαθήκη, όπως με οποιαδήποτε ιστορία, πιθανόν να διαβάζετε για ανθρώπους που κάνουν ή λένε πράγματα, τα οποία στα σύγχρονα μάτια δείχνουν παράξενα ή και ακόμη ανησυχητικά. Θα πρέπει να το αναμένουμε αυτό – οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης είδαν τον κόσμο από μία οπτική γωνία που ήταν, κατά κάποιο τρόπο, εντελώς διαφορετική από τη δική μας. Βία, εθνοτικές σχέσεις και ο ρόλος των γυναικών είναι απλώς μερικά από τα ζητήματα που ενδεχομένως να είχαν δει διαφορετικά από ό,τι εμείς σήμερα οι αρχαίοι συγγραφείς.

Τι πρέπει λοιπόν να κάνουμε όταν συναντούμε περικοπές στις γραφές που δείχνουν να προβληματίζουν; Πρώτον, θα βοηθούσε αν σκεφθούμε κάθε περικοπή σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. Πώς ταιριάζει αυτό μέσα στο σχέδιο σωτηρίας του Θεού; Πώς ταιριάζει με όσα γνωρίζετε σχετικά με τη φύση του Επουράνιου Πατέρα και του Ιησού Χριστού; Πώς ταιριάζει με τις αποκεκαλυμμένες αλήθειες σε άλλες γραφές ή με τις διδασκαλίες των ζώντων προφητών; Και πώς ταιριάζει με τους ψιθύρους του Πνεύματος στην καρδιά και τον νου σας;

Σε ορισμένες περιπτώσεις η περικοπή ίσως φαίνεται ότι δεν ταιριάζει με κανένα από αυτά. Μερικές φορές η περικοπή ίσως είναι όπως ένα κομμάτι του παζλ που δεν φαίνεται να έχει θέση ανάμεσα στα άλλα κομμάτια που ήδη έχετε συναρμολογήσει. Η προσπάθεια να ταιριάξουμε με τη βία το κομμάτι δεν είναι η καλύτερη προσέγγιση. Ούτε όμως είναι καλό να εγκαταλείψουμε την προσπάθεια με όλο το παζλ. Αντιθέτως ίσως χρειαστεί να αφήσετε το κομμάτι στην άκρη προς το παρόν. Καθώς μαθαίνετε περισσότερα και συναρμολογείτε μεγαλύτερο μέρος του παζλ, ίσως μπορέσετε να δείτε καλύτερα πώς ταιριάζουν τα κομμάτια.

Μπορεί επίσης να βοηθήσει να θυμόσαστε πως εκτός από το να είστε περιορισμένοι από μία συγκεκριμένη οπτική γωνία, οι ιστορίες των γραφών υπόκεινται στο ανθρώπινο λάθος. Για παράδειγμα, ανά τους αιώνες «πολλά απλά και πολύτιμα πράγματα… αφαιρέθηκαν από την [Αγία Γραφή]», συμπεριλαμβανομένων σημαντικών αληθειών σχετικά με τη διδαχή, τις διατάξεις και τις διαθήκες (Νεφί Α΄ 13:28. Βλ., επίσης, εδάφια 26, 29, 40). Συγχρόνως θα πρέπει να είμαστε πρόθυμοι να παραδεχθούμε ότι και η δική μας οπτική γωνία είναι περιορισμένη: θα υπάρχουν πάντοτε πράγματα που δεν κατανοούμε πλήρως και ερωτήσεις στις οποίες δεν μπορούμε ακόμα να απαντήσουμε.

Όμως, εν τω μεταξύ, οι αναπάντητες ερωτήσεις δεν θα πρέπει να μας κρατούν μακριά από τους πολύτιμους λίθους της αιώνιας αλήθειας που βρίσκονται στην Παλαιά Διαθήκη – ακόμα κι αν αυτοί οι πολύτιμοι λίθοι είναι κάποιες φορές κρυμμένοι στο βραχώδες έδαφος βασανιστικών εμπειριών και κακών επιλογών από ατελείς ανθρώπους. Ίσως οι πολυτιμότεροι από αυτούς τους λίθους είναι οι ιστορίες και οι περικοπές που καταθέτουν μαρτυρία για την αγάπη του Θεού – ειδικά εκείνοι που στρέφουν τον νου μας στη θυσία του Ιησού Χριστού. Από όποια γωνία και αν τους δούμε, πολύτιμοι λίθοι όπως αυτοί λάμπουν το ίδιο φωτεινά σήμερα όπως και τότε. Και επειδή οι αφηγήσεις αυτές μιλούν για τον λαό της διαθήκης του Θεού –άνδρες και γυναίκες που είχαν ανθρώπινες αδυναμίες και ωστόσο αγαπούσαν και υπηρετούσαν τον Κύριο– πολύτιμοι λίθοι αλήθειας αφθονούν στα ιστορικά βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης.