“13–19 ʻOkatopa: ‘ʻE Toputapu Ange kiate Au ʻa ʻEne Feilaulaú ʻi Heʻene Tupulakí’: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 115–120,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 2025 (2025)
“Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 115–120,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú: 2025
Hihifo Mamaʻo, Mīsuli, tā fakatātā ʻa Al Rounds
13–19 ʻOkatopa: “ʻE Toputapu Ange kiate Au ʻa ʻEne Feilaulaú ʻi Heʻene Tupulakí”
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 115–120
Naʻe ʻi ai ha ʻuhinga ke fakatuʻamelie ai ʻa e Kāingalotú ki honau feituʻu tānakiʻanga foʻou taha ko Hihifo Mamaʻo, Mīsulí. Naʻe vave e tupu ʻa e koló, hangē naʻe mahutafea ʻa e fonuá, pea naʻe ofi ia ki ʻĀtama-ʻonitai-ʻĀmani, ko ha feituʻu ʻoku mahuʻinga fakalaumālie lahi ʻi he kuohilí pea mo e kahaʻú (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 107:53–56; 116). Ka ʻoku pau pē naʻe kei faingataʻa ki he Kāingalotú ke ʻoua te nau fakakaukau ki heʻenau molé. Makehe mei hono tuli kinautolu mei Tauʻatāiná, ko e uhouhonga ʻo Saioné, naʻe pau foki ke hola ʻa e Kāingalotú mei Ketilani, ʻo mavahe mei honau temipale ʻofeiná hili pē ha taʻu ʻe ua. Pea ko e taimi ko ʻení naʻe ʻikai ko e ngaahi fili pē ʻi tuʻa ʻi he Siasí ne nau fakatupu e palopalemá—ka naʻe tokolahi ha kau mēmipa ʻi ha lakanga māʻolunga ne nau angatuʻu kia Siosefa Sāmita, kau ai ha kau mēmipa ʻe toko fā ʻi he Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá.
Naʻe ʻikai tokanga ʻa e kau faivelengá ki he meʻa ne mole meiate kinautolú, ka naʻa nau kei langa pē ʻa Saione, pea ʻi he taimi ko ʻení ʻi he Hihifo Mamaʻó. Naʻa nau fokotuʻutuʻu ha ngaahi palani ki ha temipale foʻou. Naʻe uiuiʻi ha Kau ʻAposetolo foʻou ʻe toko fā. Naʻe mahino kiate kinautolu ʻoku ʻikai ʻuhinga hono fakahoko e ngāue ʻa e ʻOtuá he ʻikai ke ke teitei tōnounou; ka ʻoku ʻuhinga ia te te “toe tuʻu hake pē.” Pea neongo ʻe pau ke te fai ha ngaahi feilaulau, ka ʻoku toputapu ʻa e ngaahi feilaulau ko iá ki he ʻOtuá, ʻo “toputapu ange … ʻi [hoʻo] tupulakí” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 117:13).
Vakai, Kau Māʻoniʻoní, 1:324–27.
Ngaahi Fakakaukau ki he Ako ʻi ʻApí mo e Lotú
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 115:3–6
ʻOku mahuʻinga ki he ʻEikí ʻa e hingoa ʻo e Siasí.
Naʻe pehē ʻe Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni ko e hingoa ʻo e Siasí ko “ha meʻa ʻoku mahuʻinga lahi” (“Ko e Hingoa Totonu ʻo e Siasí,” Liahona, Nōvema 2018, 87). Fakakaukau ki he ʻuhinga ʻoku moʻoni ai ʻení ʻi hoʻo lau e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 115:4–6. Ko e hā ha fekauʻaki e hingoa ʻo e Siasí mo ʻene ngāué mo e misioná?
Vakai foki, 3 Nīfai 27:1–11.
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 115:5–6
ʻOku ʻomi ʻe Saione mo hono ngaahi siteikí ha “ungaʻanga mei he afaá.”
ʻI hoʻo ako ʻa e fakatātā mālohi ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 115:5–6, fakakaukau ki he fatongia ʻoku finangalo ʻa e ʻEikí ke ke fakahoko ʻi hoʻo hoko ko e mēmipa ʻo Hono Siasí. Hangē ko ʻení, ko e hā ha meʻa te ke lava ʻo fai ke “tuʻu hake pea ulo atu” pe hoko “ko ha fuka ki he ngaahi puleʻangá”? (veesi 5). Ko e hā ha ngaahi afā fakalaumālie ʻokú ke fakatokangaʻi ʻokú ne ʻākilotoa koé? Te ke maʻu fēfē ha “ungaʻanga” ʻo fakafou ʻi he tānaki fakatahá? (veesi 6).
Vakai foki, “Brightly Beams Our Fatherʻs Mercy,” Hymns, no. 335.
ʻE lava ke hoko ʻa e Siasi ʻo e Fakamoʻuí ko ha maama mo ha ungaʻanga ʻi he afaá.
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 117
‘Oku toputapu ki he ʻEikí ʻa ʻeku ngaahi feilaulaú.
Fakakaukauloto ko Niueli K. Uitenī pe ko hono uaifi ko ʻElisapetí koe, ʻa ia naʻá na aʻusia ha moʻui tuʻumālie ʻi Ketilani pea kole atu leva ke mo mavahe. Ko e hā ʻokú ke maʻu ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 117:1–11 ne mei tokoni ke ke fai ʻa e feilaulaú ni? Ko e hā ha ngaahi feilaulau ʻokú ke fakahoko maʻá e ʻOtuá? Ko e hā ʻoku akoʻi atu ʻe he ngaahi veesi ko ʻení fekauʻaki mo e ʻOtuá pea mo e meʻa ʻokú Ne fakahokó?
Naʻe kehe ʻa e feilaulau naʻe kole kia ʻŌliva Kelenisā ke ne faí mei he fāmili Uitenií: naʻe vahe ange ʻe he ʻEikí ke ne nofo ʻi Ketilani ʻo tokangaʻi e ngaahi meʻa fakapaʻanga ʻa e Siasí. Neongo naʻá ne fakafofongaʻi ʻa e Siasí ʻi he angatonu, ka naʻe iku ʻo ʻikai ke ne loko lavameʻa. Fakakaukau ki he founga ʻoku fakaʻaongaʻi ai ʻa e folofola ʻa e ʻEikí ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 117:12–15 ki he ngaahi meʻa kuó Ne kole atu kiate koé.
Vakai foki, “Far West and Adam-ondi-Ahman,” ʻi he Revelations in Context, 239–40.
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 119–20
ʻOku tokoni ʻeku vahehongofulú ke langa hake e puleʻanga ʻo e ʻOtuá.
ʻOku fakamahinoʻi ʻe he ngaahi fakahinohino ʻi he vahe 119 mo e 120 pe ko e hā ʻa e vahehongofulú: ʻoku tau foaki ʻa e “vahehongofulu ʻe taha” ʻo ʻetau tupú (pe paʻanga hū maí) ʻi he taʻu takitaha (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 119:4). Ka ʻoku fakahoko ʻe he ngaahi fakahā ko ʻení ha meʻa lahi ange ʻi hono ʻomi pē ha fakaʻuhingá. Naʻe fakahā ʻe he ʻEikí ki he Kāingalotú ʻe hanga ʻe he vahehongofulú ʻo “fakamāʻoniʻoniʻi … ʻa e fonua ko Saioné.” Pea ka taʻeʻoua ʻa e fono ko ʻení, naʻá Ne folofola, “ʻe ʻikai hoko ia ko … Saione kiate kimoutolu” (veesi 6). Kuó ke fakakaukau nai ki he vahehongofulú ʻi he founga ko ʻení? ʻE tokoni fēfē ʻa e totongi vahehongofulú ke fakamāʻoniʻoniʻi mo teuteuʻi ange koe ki Saioné?
Ko e hā ʻokú ke ako mei he ngaahi fakahā ko ʻení fekauʻaki mo e founga ʻoku fakaʻaongaʻi ai ʻe he kau tamaioʻeiki ʻa e ʻEikí ʻa e paʻanga vahehongofulú? Ko e hā ʻoku mahuʻinga kiate koe fekauʻaki mo e kupuʻi lea ʻi “hoku leʻo ʻoʻokú kiate kinautolu” ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 120?
Kuo ʻomi ʻe ʻEletā Tēvita A. Petinā ha fakamatala ʻaonga ki he founga ʻoku fakaʻaongaʻi ai ʻa e vahehongofulú pea mo e ngaahi tāpuaki ʻoku maʻu mei he talangofua ki he fono ko ʻení ʻi he “Ko e Ngaahi Matapā ʻo e Langí” (Liahona, Nōvema 2013, 19–20). ʻE ala tokoni ʻa e ngaahi fehuʻi ko ʻení ʻi hoʻo ako ʻene pōpoakí:
The Windows of Heaven
-
Ko hai ʻokú ne fakapapauʻi ʻa e founga ʻoku fakaʻaongaʻi ai e vahehongofulú hili hono totongi ki he Siasí?
-
ʻOku fakaʻaongaʻi ʻa e vahehongofulú ki he hā?
-
Ko e hā ha ngaahi tāpuaki ʻoku maʻu ko ha ola ʻo e totongi vahehongofulú? Hangē ko ʻení, ko e hā ha ngaahi founga ʻoku fakamālohia ai ʻe he totongi vahehongofulú hoʻo vā fetuʻutaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí?
-
Ko e hā te ke lava ʻo ako mei he fakaafe ʻa ʻEletā Petinaá?
-
Te ke lava fēfē ʻo tokoni ki he niʻihi kehé ke fakatupulaki ʻenau tui ki he fono ʻa e ʻEikí ki he vahehongofulú?
Vakai foki, Malakai 3:8–12; “The Tithing of My People,” ʻi he Revelations in Context, 250–55.
Tokoni ki he niʻihi kehé ke nau fakaʻaongaʻi ʻa e meʻa ʻoku nau akó. Naʻa mo e taimi ʻoku fie totongi vahehongofulu ai ha tahá, ʻoku ʻikai ke nau faʻa ʻilo ʻa e foungá. Kapau ʻokú ke faiako ki ho fāmilí pe ko ha kalasi, fakakaukau ke ke fakaʻaongaʻi ha taimi ke fakamatalaʻi ʻa e founga ʻo e totongi vahehongofulú, ʻi he ʻinitanetí pe ʻi ha laʻipepa ki he Vahehongofulú mo e Ngaahi Foaki Kehé. (Vakai, Ko e Faiako ʻi he Founga ʻa e Fakamoʻuí, 27.)
Ke maʻu ha ngaahi fakakaukau lahi ange, vakai ki he ongo makasini Liahona mo e Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú ki he māhina ní.
Kakai, Ngaahi Feituʻu, Ngaahi Meʻa ʻOku Hoko
Ngaahi Fakakaukau ki hono Akoʻi ʻo e Fānaú
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 115:4–5
ʻOku ou kau ki he Siasi ʻo Sīsū Kalaisi ʻo e Kau Māʻoniʻoni ʻi he Ngaahi ʻAho Kimui Ní.
-
Ke tokoni ki hoʻo fānaú ke nau ako ʻa e hingoa ʻo e Siasí pea mahino kiate kinautolu ʻa e ʻuhinga ʻoku mahuʻinga aí, fakakaukau ke kole ange pe ʻe lava ʻe ha taha ʻiate kinautolu ʻo lea ʻaki ʻa e hingoa kakato ʻo e Siasí. Te ke lava leva ʻo fakaʻaliʻali ange ʻa e hingoá mei he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 115:4 pea ʻai ke mou toe lau fakataha ia. ʻI hoʻomou fai iá, fakakaukau ke fakamahinoʻi ha ngaahi foʻi lea mahuʻinga pea mo e ʻuhinga ʻoku mahuʻinga aí. Te ke lava foki ʻo toe vakaiʻi ʻa e “Vahe 43: Fakahingoa ʻe Sīsū Kalaisi ʻa Hono Siasí” (ʻi he Ngaahi Talanoa ʻo e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakavá, 164, pe ko e vitiō fekauʻakí ʻi he Gospel Library) pe hivaʻi ʻa e “Ko e Siasi ʻo Sīsū Kalaisí” (Tohi Hiva ʻa e Fānaú, 48).
Chapter 43: Jesus Christ Names His Church: April 1838
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 115:4–6
ʻE lava ke tokoniʻi ʻe heʻeku sīpingá ʻa e niʻihi kehé, ke nau omi kia Kalaisi pea malu.
-
Mahalo ʻe ʻilo ʻe hoʻo fānaú ha kakai ʻoku faingataʻaʻia mo fiemaʻu ha “ungaʻanga” mei he “ngaahi faingataʻa ʻo e moʻuí” (veesi 6). Te nau lava fēfē ʻo tokoni ki he kakai ko ʻení? Fakaafeʻi e fānaú ke nau tuʻu ki ʻolunga ʻi hoʻo lau ʻa e ongo foʻi lea tuʻu hake ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 115:5. ʻE lava ke nau fakamafao honau louhiʻi nimá ʻo hangē ha ngaahi huelo ʻo e laʻaá ʻi he taimi te ke pehē ai ulo atú. Fakamanatu ki hoʻo fānaú ʻoku maʻu ʻetau māmá meia Sīsū Kalaisi, pea tokoni ke nau fakakaukau ki ha ngaahi founga te nau lava ai ʻo “ulo atu” ʻo hangē ko Iá.
-
ʻE lava ke tā fakatātaaʻi ʻe hoʻo fānaú ha fakatātā ʻokú ne fakamatalaʻi ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 115:6. Hangē ko ʻení, ʻe lava ke nau tā fakatātaaʻi ha afā mo ha kakai ʻoku nau kumi hūfanga ki ha fale ʻo e Siasí. Ko e hā nai ha meʻa ʻe lava ke fakafofongaʻi ʻe he afaá? ʻOku ʻomi fēfē ʻe he Siasi ʻo e Fakamoʻuí ha tokoni? Tokoniʻi hoʻo fānaú ke nau fakakaukau ki ha kaungāmeʻa, mēmipa ʻo e fāmilí, pe kaungāʻapi ʻoku faingataʻaʻia. Te tau lava fēfē ʻo fakaafeʻi kinautolu ke nau maʻu ha tokoni ʻi he Siasi ʻo Sīsū Kalaisí?
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 117
‘Oku toputapu ki he ʻEikí ʻa ʻeku ngaahi feilaulaú.
-
Fakaafeʻi hoʻo fānaú ke nau fakakaukau pē ko Niueli K. Uitenī kinautolu. Te nau ongoʻi fēfē nai kapau ne kole ange ʻe he ʻEikí ke nau liʻaki ʻenau ngāue lavameʻá kae hiki ki ha feituʻu foʻou? (ʻE ala tokoni ke toe vakaiʻi ʻa e “Vahe 41: Ko e Palopalema Naʻe Hoko ʻi Ketilaní,” ʻi he Ngaahi Talanoa ʻo e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakavá, 158–60, pe ko e vitiō fekauʻakí ʻi he Gospel Library.) ʻI hoʻomou lau fakataha ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 117:1–11, kole ange ki hoʻo fānaú ke nau taʻofi atu koe ʻi he taimi te nau fanongo ai ki ha meʻa ʻe tokoni ke nau maʻu ʻa e tui ke talangofua ki he ʻEikí. Ko e hā ha ngaahi feilaulau ʻoku tau fai ke talangofua ai ki he ʻEikí? ʻOkú Ne tāpuekina fēfē nai kitautolú?
Chapter 41: Trouble in Kirtland: 1837–1838
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 119–20
ʻOku fakaʻaongaʻi ʻe he Tamai Hēvaní ʻa e vahehongofulú ke tāpuakiʻi ʻaki ʻEne fānaú.
-
Mahalo ko e tokolahi ʻo e fānau ʻokú ke akoʻí ʻoku nau fuʻu kei iiki ke ngāue paʻanga mo totongi vahehongofulu, ka ʻoku lelei ke mahino kiate kinautolu ʻa e founga ʻoku tokoni ai ʻa e vahehongofulú ki he ngāue ʻa e ʻEikí ʻi he funga ʻo e māmaní. Fakakaukau ke fakaʻaongaʻi ʻa e ʻū tā mo e peesi ʻekitivitī ʻi he fakaʻosinga ʻo e lēsoni ko ʻení ke tokoni ke mahino kiate kinautolu ʻa e vahehongofulú. (Vakai foki, “Vahe 44: Ko e Vahehongofulú,” ʻi he Ngaahi Talanoa ʻo e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakavá, 165–66, pe ko e vitiō ʻoku fekauʻaki mo ia ʻi he Gospel Library.) ʻOku fakaʻaongaʻi fēfē ʻe he Tamai Hēvaní ʻa e vahehongofulú ke tāpuekina ʻaki ʻEne fānaú? Vahevahe hoʻo ngaahi ongo fekauʻaki mo e fono ʻo e vahehongofulú mo e founga kuó ne tāpuekina ai koé.
Chapter 44: Tithing: July 1838
ʻOku tau fakahaaʻi ʻetau tui kia Sīsū Kalaisí, ʻi he taimi ʻoku tau totongi vahehongofulu aí.
Ke maʻu ha ngaahi fakakaukau lahi ange, vakai ki he makasini Ko e Kaumeʻá ʻo e māhina ní.