Doctrine and Covenants 2025
22–28 Sepitema: “ʻ[Ko e] Lakanga ʻo e ʻAlo ʻo e ʻOtuá”: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 106–108


“22–28 Sepitema: ʻ[Ko e] Lakanga ʻo e ʻAlo ʻo e ʻOtuáʼ: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 106–108,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 2025 (2025)

“Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 106–108,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú: 2025

Ko hono foaki ʻe Sīsū Kalaisi ʻa e mafai ʻo e lakanga fakataulaʻeikí

22–28 Sepitema: “[Ko e] Lakanga ʻo e ʻAlo ʻo e ʻOtuá”

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 106–108

ʻI he fuofua vakai ki he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 107 hangē ʻoku fekauʻaki pē ia mo hono fokotuʻu ʻo e ngaahi lakanga ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ki ha faʻunga fakatakimuʻa ki he Siasi ʻo e ʻEikí. ʻI he taimi naʻe pulusi ai e fakahā ko ʻení, naʻe ʻosi tokolahi ange e kāingalotu ʻo e Siasí ʻi he kau taki toko siʻi ne ʻosi fokotuʻú. Naʻe matuʻaki fiemaʻu mo ʻaonga ʻaupito hono fakaʻauliliki e ngaahi fatongia mo e ngafa ʻo e Kau Palesitenisī ʻUluakí, Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá, Kau Fitungofulú, kau pīsopé, mo e kau palesitenisī fakakōlomú. Ka naʻe mahulu atu e fakahinohino fakalangi ʻi he vahe 107 ʻi hono fakahinohinoʻi pē e founga ke fokotuʻu ʻaki e tuʻunga fakatakimuʻa ʻo e Siasí. ʻOku akoʻi kitautolu heni ʻe he ʻEikí fekauʻaki mo Hono mālohí mo e mafaí, “ko e Lakanga Fakataulaʻeiki Toputapu ʻi he Lakanga ʻo e ʻAlo ʻo e ʻOtuá, ʻi he Lakanga ʻo e ʻAlo ʻo e ʻOtuá” (veesi 3). Ko e taumuʻa ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ke fakaava ʻa e “ngaahi tāpuaki fakalaumālie kotoa pē ʻo e siasí” kae lava e fānau kotoa ʻa e ʻOtuá ke “fakaava mai kiate kinautolu ʻa e ngaahi langí” pea “maʻu ʻa e fiefia ʻo e feohi mo e lotolotonga ʻo e ʻOtua ko e Tamaí, mo Sīsū ko e fakalaloa ʻo e fuakava foʻoú” (veesi 18–19). ʻI hono akoʻi kitautolu fekauʻaki mo Hono lakanga fakataulaʻeikí, ʻoku akoʻi kitautolu ʻe he Fakamoʻuí fekauʻaki mo Ia pea mo e founga te tau lava ai ʻo haʻu kiate Iá.

Vakai, “Restoring the Ancient Order,” ʻi he Revelations in Context, 208–12.

fakaʻilonga akó

Ngaahi Fakakaukau ki he Ako ʻi ʻApí mo e Lotú

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 106; 108

fakaʻilonga seminelí
ʻOku poupouʻi au ʻe he ʻEikí ʻi Heʻene ui au ke u ngāué.

Naʻe ʻomi ʻe he ʻEikí ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 106 mo e 108, ha faleʻi mo e ngaahi talaʻofa ki ha toko ua ne uiuiʻi ke ngāue ʻi Hono Siasí. ʻI hoʻo ako ʻEne faleʻí, mahalo te ke fakakaukau ki ho ngaahi faingamālie ke ngāue maʻá e ʻEikí—mahalo ko ha ngāue fakaetauhi, uiuiʻi ʻi he Siasí, ngaahi fatongia ʻi ho fāmilí, pe ngaahi ueʻi fakalaumālie ke fai leleí.

Ko e hā ʻokú ke ongoʻi ko e pōpoaki ʻa e ʻEikí maʻau ʻi he ngaahi fakahā ko ʻení? Ko e fē ʻa e ngaahi kupuʻi lea ʻoku fuʻu mahuʻingamālie kiate koé? Ko ha ngaahi meʻa siʻi ʻeni ke fakakaukau ki ai:

ʻI he taimi naʻe maʻu ai ʻe ʻEletā Kali B. Kuki ha fatongia faingataʻa ʻi he Siasí, naʻá ne maʻu ha mālohi mei he meʻa ne aʻusia ʻe haʻane kui. Lau fekauʻaki mo ia ʻi heʻene pōpoakí ko e “Ngāue” (Liahona, Nōvema 2016, 110–12). Fakakaukau ke fai ha tohi ke fakalotolahiʻi ho hakó—pe ko koe ʻi he kahaʻú—ke tali ha ngaahi faingamālie ke ngāue maʻá e ʻEikí. Fakakau ʻi hoʻo tohí ʻa e ngaahi moʻoni ʻokú ke ako mei he pōpoaki ʻa ʻEletā Kukí, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 106 mo e 108, pea mo hoʻo ngaahi aʻusiá.

Vakai foki, Henry B. Eyring, “ʻAʻeva mo Au,” Liahona, Mē 2017, 82–85; Topics and Questions, “Serving in Church Callings,” Gospel Library; “Warren Cowdery” mo e “‘Wrought Upon’ to Seek a Revelation,” ʻi he Revelations in Context, 219–23, 224–28.

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 107:1–4, 18–20

Ko e lakanga fakataulaʻeikí ʻoku “ʻi he Lakanga ʻo e ʻAlo ʻo e ʻOtuá.”

ʻOku kamata ʻe he ʻEikí ʻEne “fakahā ʻoku kau ki he lakanga fakataulaʻeikí” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 107, ʻuluʻi vahé) ʻaki hono akoʻi mai e hingoa totonu ʻo e Lakanga Taulaʻeiki Faka-Melekisētekí (vakai, veesi 1–4). ʻOkú ke pehē ko e hā ʻoku mahuʻinga ai ke ʻiloʻi iá? ʻOku tākiekina fēfē ʻe he hingoa ko ʻení ʻa e anga hoʻo fakakaukau ki he lakanga fakataulaʻeikí?

Manatuʻi ʻa e ngaahi fakakaukau ko ʻení ʻi hoʻo lau fekauʻaki mo e lakanga fakataulaʻeikí, tautautefito ʻi he veesi 18–20. ʻOku ʻuhinga ki he hā ke “fakaava mai … ʻa e ngaahi langí”? ʻOku ʻuhinga ki he hā ke “maʻu ʻa e fiefia ʻo e feohi mo e lotolotonga ʻo e ʻOtua ko e Tamaí, mo Sīsuú”? ʻOku founga fēfē hono ʻai ʻe he mālohi mo e mafai ʻo e lakanga fakataulaʻeiki ʻa e Fakamoʻuí ke ʻatā atu ʻa e ngaahi meʻá ni kiate koé?

Vakai foki, ʻAlamā 13:2, 16; Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 84:19–27.

Fakatefito ʻia Sīsū Kalaisi. “ʻOku lahi ha ngaahi meʻa ke akoʻi fekauʻaki mo e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisi kuo fakafoki maí—ngaahi tefitoʻi moʻoní, fekaú, kikité, mo e ngaahi talanoa mei he folofolá. Ka ko e ngaahi vaʻá ni kotoa pē ko e ngaahi vaʻa ia ʻo e fuʻu ʻakau tatau, he ʻoku taha pē ʻa ʻenau taumuʻá: ke tokoniʻi ʻa e kakai kotoa pē ke nau haʻu kia Kalaisi pea hoko ʻo haohaoa ʻiate Ia (vakai, Seilomi 1:11; Molonai 10:32). Ko ia, tatau ai pē pe ko e hā ʻokú ke akoʻí, manatuʻi ʻokú ke akoʻi moʻoni ʻo kau kia Sīsū Kalaisi mo e founga ke hoko ai ʻo hangē ko Iá” (Ko e Faiako ʻi he Founga ʻa e Fakamoʻuí, 6). Hangē ko ʻení, ʻi hoʻo akoʻi—mo ako—fekauʻaki mo e lakanga fakataulaʻeikí ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 107, toutou fehuʻi, “Ko e hā ʻoku tau ako fekauʻaki mo e Fakamoʻuí?”

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 107:22

Ko e kau tamaioʻeiki ʻa e ʻEikí ʻoku “poupouʻi hake ʻe he falala, tui, mo e lotu ʻa e Siasí.”

ʻOkú ke pehē ʻoku ʻuhinga ki he hā ke poupouʻi e kau tamaioʻeiki ʻa e ʻEikí ʻaki hoʻo loto-falalá? hoʻo tuí? hoʻo lotú?

Vakai foki, “ʻOtua Tāpuakiʻi Siʻomau Palōfita ʻOfeiná,” Ngaahi Himí, fika 11.

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 107:23–24, 33–35, 38, 91–92

ʻOku fakamoʻoni e kau Palōfitá mo e kau ʻAposetoló kia Sīsū Kalaisi.

Naʻe vahevahe ʻe Siosefa Sāmita ʻa e vahe 107 ʻi he 1835 mo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá ne toki uiuiʻi foʻoú (vakai ki he ʻuluʻi vahé). Ko e hā naʻe akoʻi ange ʻe he ʻEikí fekauʻaki mo honau uiuiʻí ʻi he veesi 23–24, 33–35, 38? Kuo fakamālohia fēfē hoʻo fakamoʻoni kia Sīsū Kalaisí ʻe he akonaki mo e ngāue ʻa ʻEne kau ʻAposetolo moʻuí?

ʻOku akoʻi ʻe he ʻEikí ʻi he veesi 91–92, fekauʻaki mo ʻEne ʻAposetolo motuʻa tahá, ʻa e Palesiteni ʻo e Siasí. ʻOku founga fēfē ʻene “hangē ko Mōsesé”? (vakai, Fakahinohino ki he Ngaahi Folofolá, “Mōsese,” Gospel Library).

Vakai foki, David A. Bednar, “Kuo fili ke Fakamoʻoni ki Hoku Huafá,” Liahona, Nōvema 2015, 128–31.

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 107:27–31, 85–89

ʻOku fakahoko ʻe he ʻEikí ʻEne ngāué ʻo fakafou ʻi he ngaahi fakataha alēleá.

Fakatokangaʻi e meʻa naʻe akoʻi ʻe he ʻEikí fekauʻaki mo e ngaahi fakataha alēleá ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 107:27–31, 85–89. Ko e hā ʻokú ne ʻai ke ola lelei ha fakataha alēleá? Te ke fakaʻaongaʻi fēfē ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoni ko ʻení ʻi ho uiuiʻi ʻi he Siasí, ʻi ho ʻapí, pe ko ho ngaahi fatongia kehé?

Vakai foki, M. Russell Ballard, “Ngaahi Fakataha Alēlea Fakafāmilí,” Liahona, Mē 2016, 63–65; Tohi Tu‘utuʻuni Fakakātoá, 4.3–4.4, Gospel Library.

fāmili ʻoku palani fakataha

ʻOku fakaafeʻi ʻe he ʻEikí ʻa e ngaahi fāmilí ke nau fealēleaʻaki fakataha.

Ki ha ngaahi fakakaukau lahi ange, vakai ki he makasini Liahona mo e Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú ʻo e māhina ní.

Kakai, Ngaahi Feituʻu, Ngaahi Meʻa ʻOku Hoko

Lomiʻi heni ke vakai ki ha meʻa lahi ange

fakaʻilonga 02 ʻo e konga ʻa e fānaú

Ngaahi Fakakaukau ki hono Akoʻi ʻo e Fānaú

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 107:18–20

ʻOku tāpuakiʻi au ʻe Sīsū Kalaisi ʻo fakafou ʻi Hono mālohi ʻo e lakanga fakataulaʻeikí.

  • ʻI hoʻo lau fakataha mo hoʻo fānaú ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 107:18–19, fakamamafaʻi ʻa e kupuʻi lea “ngaahi tāpuaki fakalaumālie kotoa pē.” Mahalo te ke lava mo hoʻo fānaú ʻo hiki e ngaahi tāpuaki ʻoku maʻu mei he lakanga fakataulaʻeikí. Te mou lava ʻo faʻu ai ha foʻi vaʻinga—sio pe ko hai te ne lava ʻo hiki e lisi lōloa tahá. ʻE lava foki ke tā pe kumi ʻe hoʻo fānaú ha ʻū fakatātā ke fakafofongaʻi ʻaki e ngaahi tāpuaki ko ʻení (vakai ki he peesi ʻekitivitī ki he uike ní). Te ke lava leva ʻo talanoa ki he founga ʻoku tokoniʻi ai kitautolu ʻe he ngaahi ouau ʻo e lakanga fakataulaʻeikí (hangē ko e papitaisó pe sākalamēnití) ke tau maʻu e ngaahi tāpuaki ʻa e ʻOtuá.

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 107:21–26, 33–35, 91–92

ʻOku taki ʻe he kau tamaioʻeiki ʻa e ʻEikí kuo filí, ʻa Hono Siasí.

  • ʻOku ʻi he makasini konifelenisi kotoa pē ʻo e Liahoná ha peesi ʻo e ʻū tā ʻo e Kau Taki Māʻolungá. Fakakaukau ke vakai ki he ʻū tā ko ʻení mo hoʻo fānaú ʻi hoʻo lau fekauʻaki mo honau ngaahi fatongia ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 107:21–26, 33–35, 91–92. Te ke lava mo hoʻo fānaú ʻo talanoa fekauʻaki mo e ʻuhinga ʻokú ke houngaʻia ai ʻi hono foaki ange ʻe he ʻEikí ʻa e ngaahi fatongiá ni kiate kinautolú.

  • ʻE lava ke ako lahi ange hoʻo fānaú fekauʻaki mo e kau tamaioʻeiki ʻa e ʻEikí ʻi he “General Church Leadership” ʻi he ChurchofJesusChrist.org. Mahalo ʻe lava ke ako hoʻo fānaú takitaha fekauʻaki mo ha taha ʻo e kau taki ko ʻení pea nau feakoʻiʻaki fekauʻaki mo ia. Fevahevaheʻaki ʻa e founga ʻokú ke ʻilo ai ko e kau taki ko ʻení ko ha kau tamaioʻeiki moʻoni kinautolu ʻa Sīsū Kalaisi.

  • Hili hono lau fakataha e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 107:22, te ke lava mo hoʻo fānaú ʻo taufetongi ʻi hono puke hake ha tā ʻo e Kau Palesitenisī ʻUluakí pea vahevahe e ngaahi founga te mou lava ʻo poupouʻi ai kinautolu ko e kau tamaioʻeiki ʻa e ʻEikí.

Kau Palesitenisī ʻUluakí

Ko e Kau Palesitenisī ʻUluakí

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 108:3

Te u lava ʻo tokanga ʻi hono moʻui ʻaki ʻeku ngaahi fuakavá.

  • Ke kamataʻi ha fepōtalanoaʻaki fekauʻaki mo e veesi ko ʻení, te ke lava ʻo fakaafeʻi hoʻo fānaú ke nau fai ha meʻa ʻoku fiemaʻu ki ai ha tokanga makehe, hangē ko hano fakafonu ha ipu kae ʻikai mahua. Ko e hā ʻoku hoko ʻi he taimi ʻoku ʻikai ke tau tokanga aí? Te mou lava leva ʻo lau ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 108:3 ke kumi e meʻa ʻoku finangalo ʻa e ʻEikí ke tau fakahoko tokangá. Ko e hā e “ngaahi fuakava” (ngaahi palōmesi) ʻoku tau fakahoko mo e ʻOtuá? Ko e hā ha founga ʻe lava ke tau toe tokanga ange ai ʻi hono tauhi kinautolú? Te ke lava ʻo vahevahe ha ngaahi konga ʻo e pōpoaki ʻa Sisitā Peki Kuleivení ko e “Tokangá mo e Fakavaʻivaʻingá” (Liahona, Mē 2019, 9–11) ʻa ia ʻokú ke ongoʻi te ne lava ʻo ueʻi hoʻo fānaú ke tauhi ʻenau ngaahi fuakavá. Te mou lava foki ʻo hivaʻi ha foʻi hiva fekauʻaki mo hono tauhi ʻa e ngaahi fuakavá, hangē ko e “Te u Loto-toʻa” (Tohi Hiva ʻa e Fānaú, 85).

taʻahine ʻokú ne lilingi ha vai

ʻE lava ke fakafehoanaki hono lingi fakalelei ʻa e vaí ki hono tauhi fakalelei ʻetau ngaahi fuakavá.

Ki ha ngaahi fakakaukau lahi ange, vakai ki he makasini Kaumeʻa ʻo e māhina ní.

tā valivali ʻo Melekisēteki mo ʻĒpalahamé

Ko e Tāpuakiʻi ʻe Melekisēteki ʻa ʻĒpalamé, tā fakatātaaʻi ʻe Walter Rane

peesi ʻekitivitī maʻá e fānaú