Doctrine and Covenants 2025
26 Mē–1 Sune: “Ko e Tauhi Faivelenga, mo Angatonu, mo Anga-fakapotopotó”: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 51–57


“26 Mē–1 Sune: ʻKo e Tauhi Faivelenga, mo Angatonu, mo Anga-fakapotopotóʼ: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 51–57,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 2025 (2025)

“Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 51–57,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú: 2025

ko ha tangata ʻokú ne palau ha ngoueʻanga

First Furrow (Fuofua Palaú), tā fakatātaaʻi ʻe James Taylor Harwood

26 Mē–1 Sune: “Ko e Tauhi Faivelenga, mo Angatonu, mo Anga-fakapotopotó”

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 51–57

Ki he kāingalotu ʻo e Siasí ʻi he 1830 tupú, naʻe hoko hono tānaki e Kāingalotú mo hono langa e kolo ko Saioné ko ha ngāue fakalaumālie mo fakatuʻasino foki, pea mo ha ngaahi meʻa lahi ke fai ki ai e tokangá: Naʻe fiemaʻu ha taha ke ne fakatau mai e kelekele ʻe lava ke nofo ai e Kāingalotú. Naʻe fiemaʻu ha taha ke ne paaki e ʻū tohí mo e ngaahi tohi kehé. Pea naʻe fiemaʻu ha taha ke ne fakalele ha falekoloa ke foaki ha koloa maʻá e kakai ʻi Saioné. ʻI he ngaahi fakahā ʻoku lekooti ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 51–57, naʻe fili mo fakahinohinoʻi ʻe he ʻEikí ʻa e kakaí ke nau fakahoko e ngaahi ngāue ko ʻení.

Ka neongo ʻoku fiemaʻu e ngaahi taukei ʻi he ngaahi meʻa peheé ʻi Saione, ʻoku akoʻi foki ʻe he ngaahi fakahā ko ʻení ʻoku finangalo ʻa e ʻEikí ke moʻui taau fakalaumālie Hono Kāingalotú ke ui kinautolu ko ha kakai ʻo Saione—ko Hono kakai. ʻOkú Ne ui kitautolu takitaha ke hoko “ko e tauhi faivelenga, mo angatonu, mo anga-fakapotopoto,” maʻu ha laumālie mafesifesi, ʻo “tuʻu maʻu” ʻi hotau ngaahi fatongia kuo vahe mai (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 51:19; 52:15; 54:2). Kapau te tau lava ʻo fai ia—neongo pe ko e hā ʻetau ngaahi taukei fakatuʻasinó—ʻe lava ke fakaʻaongaʻi kitautolu ʻe he ʻEikí ke langa ʻa Saione.

fakaʻilonga akó

Ngaahi Fakakaukau ki he Ako ʻi ʻApí mo e Lotú

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 51

‘Oku finangalo e ʻEikí ke u hoko ko ha tauhi faivelenga, angatonu, mo anga-fakapotopoto.

Kapau naʻá ke hoko ko ha mēmipa ʻo e Siasí ʻi he 1831, naʻe mei fakaafeʻi koe ke ke moʻui ʻaki e fono ʻo e fakatapuí ʻaki hono foaki hoʻo koloá ki he Siasí ʻo fakafou ʻi he pīsopé. Ko e lahi tahá te ne fakafoki atu leva kiate koe, ʻa e meʻa naʻá ke foakí, taimi ʻe niʻihi mo ha tupu. Ka naʻe ʻikai toe lau ia ko haʻo koloa—naʻe hoko ia ko ho lakanga tauhi.

ʻOku kehe ʻa e ngaahi founga ngāue ʻi he kuonga ní, ka ʻoku kei mahuʻinga pē ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoní ki he ngāue ʻa e ʻEikí. ʻI hoʻo lau e vahe 51, fakakaukau ki he meʻa kuo fakafalala atu ʻe he ʻOtuá kiate koé. Ko e hā ʻoku fokotuʻu mai ʻe he ngaahi lea ko e “tauhi” (veesi 19) mo e “fakatapui” (veesi 5) fekauʻaki mo e ngaahi fiemaʻu ʻa e ʻOtuá kiate koé?

Naʻe fakamatalaʻi ʻe Palesiteni Sipenisā W. Kimipolo: “ʻI he Siasí, ko e lakanga tauhí ko ha falala fakalaumālie toputapu pe fakatuʻasino ʻoku haʻisia ki ai. Koeʻuhí ʻoku ʻa e ʻEikí ʻa e meʻa kotoa pē, ʻoku tau hoko leva ko e kau tauhi ki hotau sinó, ʻatamaí, ngaahi fāmilí, mo e koloá. (Vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 104:11–15.) Ko e tokotaha tauhi faivelengá ko ha tokotaha ia ʻoku pule angatonu, tokangaʻi ʻa ia ʻoku ʻaʻaná, pea mo tokangaʻi ʻa e masivá mo e faingataʻaʻiá” (Welfare Services: The Gospel in Action,” Ensign, Nov. 1977, 78).

Vakai foki, “The Law of Consecration” (vitiō), Gospel Library.

5:1

The Law of Consecration

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 52:9–11; 22–27

Te u lava ʻo fakaafeʻi e niʻihi kehé ke nau haʻu kia Kalaisi ʻi ha feituʻu pē te u ʻalu ki ai.

Ko e taimi naʻe fekauʻi atu ai ʻe he ʻEikí ha kau taki ʻo e Siasí ki Mīsulí, naʻá Ne fakahā ange ke nau fakaʻaongaʻi honau taimi ʻoku fakamoleki ki he fonongá ʻaki ʻenau “malanga ʻi he halá” (veesi 25–27). Te ke lava fēfē ʻo vahevahe ʻa e ongoongoleleí “ʻi he halá,” pe lolotonga e ngaahi meʻa angamaheni ʻi hoʻo moʻuí?

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 52:14–19

fakaʻilonga seminelí
ʻOku tokoniʻi au ʻe he ʻEikí ke u fakaʻehiʻehi mei he kākaá.

ʻI he tokolahi e kakai ne nau tala ʻoku nau maʻu ha ngaahi fakahā fakalaumālié, naʻe hohaʻa e fuofua Kāingalotú naʻa kākaaʻi kinautolu. Ko e hā e fakatokanga naʻe fakahoko ange ʻe he ʻEikí kiate kinautolú ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 52:14? Ko e hā ʻEne founga ke fakaleleiʻi ʻakí? (vakai, veesi 14–19).

Ko e sīpingá ko ha meʻa ia ʻoku toutou hoko ʻi ha founga angamaheni mo mahinongofua. ʻOku kau ʻi he ngaahi sīpingá ʻa hono lau ʻa e ngaahi mataʻifika tauhoá pe ko e hopo mo e tō ʻa e laʻaá ʻi he ʻaho takitaha. Ko e hā mo ha toe ngaahi sīpinga te ke lava ʻo fakakaukau ki ai? ʻI hoʻo fekumi ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 52:14–19, feinga ke ʻiloʻi e sīpinga ʻa e ʻEikí ki he fakaʻehiʻehi mei he kākaá. ʻE ala tokoni ke fakatokangaʻi ʻoku ʻuhinga ʻa e “fakatomalá” ki ha ongoʻi loto-fakatōkilalo mo fakatomala; ʻoku fokotuʻu mai ʻe he “angamaluú” ʻa e angavaivai mo e mapuleʻi kita; pea ʻuhinga ʻa e “fakamāmaʻí” ke fakahinohinoʻi, fakaleleiʻi, pe langaki hake. Ko e hā ʻokú ke ongoʻi ai ʻoku kau ʻi he sīpinga ʻa e ʻEikí ʻa e ngaahi ʻulungaanga ko ʻení, pea pehē ki he talangofuá? Te ke fakaʻaongaʻi fēfē nai ʻa e sīpinga ko ʻení ke fakaʻehiʻehi mei he kākaá?

Fakaʻuhingaʻi e ngaahi foʻi lea faingataʻá. ʻI he polokalama Gospel Library, te ke lava ʻo lomi tuʻumaʻu ʻi ha foʻi lea pea fili ʻa e “Define.” ʻE ʻave leva koe ki ha fakaʻuhinga ʻo e foʻi lea ko iá. ʻAhiʻahi fakahoko ʻeni ʻi hoʻo lau ha ngaahi foʻi lea foʻou—pe ngaahi lea ʻokú ke maheni mo ia ʻokú ke loto ke toe mahino lelei ange kiate koe.

Ko e hā ha ngaahi sīpinga ʻo ha ngaahi kākā ʻi hotau kuongá ni? Te tau ʻiloʻi fēfē ʻa e taimi ʻoku kākaaʻi ai kitautolú?

Hangē ko ʻení, te ke lava ʻo fakakaukau ke vakavakaiʻi hoʻo ngaahi fili fekauʻaki mo e faivá, hivá, mo e mītia fakasōsialé ʻo fakatefito ʻi he ngaahi tuʻunga ʻulungaanga ʻi he “ʻAʻeva ʻi he maama ʻa e ʻOtuá” ʻi he Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú: Ko ha Fakahinohino ki Hono Fakahoko ha Ngaahi Filí, 16–21.

Vakai foki, Gary E. Stevenson, “ʻOua Naʻá ke Kākaaʻi Au,” Liahona, Nōvema 2019, 93–96; “Guide Me to Thee,” Hymns, no. 101; Topics and Questions, “Seeking Truth and Avoiding Deception,” Gospel Library.

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 54

Te u lava ʻo tafoki ki he ʻEikí ʻi he taimi ʻoku fakamamahiʻi ai au ʻi he ngaahi fili ʻa e niʻihi kehé.

Kuó ke aʻusia nai ha loto-mamahi ʻi ha taimi naʻe ʻikai tauhi ai ʻe ha taha naʻá ke fakafalala ki ai ʻene ngaahi tukupaá? Naʻe hoko ʻeni ki he Kāingalotu mei Kolesivili, Niu ʻIoké, ʻa ia naʻa nau hanganaki ke nofoʻi ʻa e kelekele ʻo Līmani Kopelī ʻi ʻOhaioó. Ke ako mei he aʻusia ko ʻení, fakakaukau ke toe vakaiʻi e ʻuluʻi fakamatala ki he vahe 54 (vakai foki, Kau Māʻoniʻoní, 1:136–39; “A Bishop unto the Church,” ʻi he Revelations in Context, 78–79). Kapau naʻe ʻi ai haʻo kaungāmeʻa ʻi he Kāingalotu Kolesivilí, ko e hā ha faleʻi te ke lava ʻo maʻu ʻi he vahe 54 ke vahevahe mo ia?

Faama ʻa Līmani Kopelií

Faama ʻa Līmani Kopelií

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 56:14–20

Monūʻia ʻa kinautolu ʻoku loto-maʻá.

Naʻe folofola ʻa e ʻEikí ʻi he ngaahi veesi ko ʻení ki he tuʻumālié mo e masivá; ʻe mālie hano fakafehoanaki ʻEne akonaki ki he ongo kulupú ni. Ko e hā ʻi he ngaahi veesi ko ʻení ʻoku kaunga fakataautaha kiate koé?

Ki ha ngaahi fakakaukau lahi ange, vakai ki he makasini Liahona mo e Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú ʻo e māhina ní.

Kakai, Ngaahi Feituʻu, Ngaahi Meʻa ʻOku Hoko

Lomiʻi heni ke vakai ki ha meʻa lahi ange

fakaʻilonga 01 ʻo e konga ʻa e fānaú

Ngaahi Fakakaukau ki hono Akoʻi ʻo e Fānaú

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 51:9

Te u lava ʻo faitotonu.

  • Ke tokoni ke ʻiloʻi ʻe hoʻo fānaú ʻa e ʻuhinga ʻo e faitotonú, te mou lava ʻo lau fakataha ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 51:9 pea vahevahe ha ngaahi talanoa ʻo e fānau ʻoku fehangahangai mo e ngaahi fili ke faitotonú. Te ke lava ʻo fakaʻaongaʻi ha ngaahi fakatātā, tamapua sitōkeni pe fanga kiʻi tamapua pepa ke ʻai ke fakamānako ange e talanoá. ʻOku tāpuekina fēfē kitautolu ʻe he ʻEikí ʻi heʻetau fāifeinga ke faitotonú?

  • Fakakaukau ke fai ha kiʻi vaʻinga mo hoʻo fānaú. Hili iá, aleaʻi pe naʻe mei kehe fēfē ʻa e vaʻingá kapau naʻe kākā ha taha. Ko e hā ʻoku mahuʻinga ai ke “faitotonu” ki he niʻihi kehé?

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 52:10; 53:3; 55:1

ʻOku ou maʻu e meʻafoaki ʻo e Laumālie Māʻoniʻoní ʻi he hilifakinima.

  • ʻOku toutou fakamatala ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 51–57 ki hono maʻu e Laumālie Māʻoniʻoní ʻi he hilifaki ʻo e nimá. Mahalo ʻe hoko ʻeni ko ha faingamālie lelei ke akoʻi hoʻo fānaú kau ki he ouau ko ʻení. Hangē ko ʻení, te nau lava ʻo sio ki ha fakatātā ʻo ha fānau ʻoku hilifakinima pea fakamatalaʻi ʻa e meʻa ʻoku hoko ʻi he fakatātaá. Kole ange ke nau pasipasi ʻi heʻenau fanongo ki he “hilifaki ‘o e nimá” lolotonga hoʻo lau ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 52:10; 53:3; 55:1.

  • Te mou lava foki ʻo hivaʻi ʻa e “Ko e Laumālie Māʻoniʻoní” (Tohi Hiva ʻa e Fānaú, 96) pe ko ha foʻi hiva tatau. Tokoni ki hoʻo fānaú ke nau kumi ha ngaahi foʻi lea mo ha ngaahi kupuʻi lea ʻi he hivá ʻokú ne akoʻi fekauʻaki mo e meʻafoaki ʻo e Laumālie Māʻoniʻoní.

    kiʻi tamasiʻi ʻoku hilifakinima

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 52:14–19

ʻOku ʻi ai ha sīpinga ʻa e ʻOtuá ke tokoni ke ʻoua naʻa kākaaʻi au.

  • Ke akoʻi fekauʻaki mo e sīpinga ʻa e ʻEikí ki he fakaʻehiʻehi mei he kākaá, ʻe lava ke ke kamata ʻaki hano tokoniʻi e fānaú ke nau kumi ha ngaahi sīpinga—ʻi natula, kafu pe vala lanu kehekehe, pe ʻi he moʻui fakaʻahó. Tokoni ke nau kumi e sīpinga naʻe tuku mai ʻe he ʻEikí ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 52:14–15. Fakapapauʻi ʻoku mahino kiate kinautolu ha ngaahi foʻi lea foʻou ʻi he ngaahi veesi ko ʻení. Te tau fakaʻaongaʻi fēfē ʻa e sīpinga ko ʻení ke ʻiloʻi ʻa e moʻoní?

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 54:4–6

ʻOku totonu ke u tauhi maʻu pē ʻeku ngaahi fuakavá.

  • Vahevahe mo hoʻo fānaú ʻi he lea pē ʻaʻau, ʻa e meʻa naʻe hoko ki he Kāingalotu naʻe omi ke nofo ʻi he kelekele ʻo Līmani Kopelií (vakai ki he ʻuluʻi fakamatala ki he vahe 54). ʻE lava ke fakangalingali hoʻo fānaú ko ha mēmipa kinautolu ʻo e Siasí kuo tūʻuta ki ʻOhaioó. Naʻa nau mei ongoʻi fēfē hili hono maumauʻi ʻe Līmani ʻene fuakavá? Ko e hā ʻoku akoʻi mai ʻe he meʻá ni fekauʻaki mo hono tauhi ʻetau ngaahi fuakavá pe palōmesí? Lau fakataha ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 54:6 ke ʻiloʻi e ngaahi tāpuaki ki he kakai ʻoku tauhi ʻenau ngaahi fuakavá.

3:16

Ko e Fakataha ʻa e Fāmili Naití mo e Niʻihi Kehe ki Saione: Ko e Talangofua ki he ui ʻa e ʻEikí

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 55:1–4

Te u lava ʻo fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi tāpuaki kuo foaki mai ʻe he ʻOtuá ke faitāpuekina e niʻihi kehé.

  • Ke fakafeʻiloaki e vahe 55, mahalo te ke fie fakamatalaʻi ange ko Uiliami W. Felipisí ko ha tangata pulusi nusipepa ia naʻá ne ako kau ki he ongoongoleleí pea kau ki he Siasí. Lau mo hoʻo fānaú ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 55:1–4, pea tokoni ke nau ʻiloʻi e meʻa naʻe finangalo ʻa e ʻOtuá ke fakahoko ʻe Uiliamí. Naʻá Ne palani fēfē ke fakaʻaongaʻi e ngaahi talēniti ʻo Uiliamí? ʻE lava ke iku ʻeni ki ha fealēleaʻaki fekauʻaki mo e founga ʻe ala fakaafeʻi ai kitautolu ʻe he ʻOtuá ke fakaʻaongaʻi hotau ngaahi talēnití ke tāpuakiʻi ʻEne fānaú.

Ki ha ngaahi fakakaukau lahi ange, vakai ki he makasini Kaumeʻa ʻo e māhina ní.

Ko hono fakatapui ʻe he Kāingalotú ʻenau koloá

Ko e Maʻu ʻe Pīsope Pātilisi ʻa e Fakatapuí, tā fakatātaaʻi ʻe Albin Veselka

peesi ʻekitivitī maʻá e fānaú