Doctrine and Covenants 2025
24–30 Māʻasi: “Kuo Pau ke Fai ʻa e Ngaahi Meʻa Kotoa Pē ʻo Maau”: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 27–28


“24–30 Māʻasi: ‘Kuo Pau ke Fai ʻa e Ngaahi Meʻa Kotoa Pē ʻo Maau’: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 27–28,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 2025 (2025)

“Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 27–28,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú: 2025

fuʻu maka fakamanatu ʻo Siosefa Sāmitá

24–30 Māʻasi: “Kuo Pau ke Fai ʻa e Ngaahi Meʻa Kotoa Pē ʻo Maau”

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 27–28

Naʻe kei hoko ʻa e fakahaá ko ha fakakaukau foʻou ki he Kāingalotú ʻi he hoko atu hono Fakafoki Mai ʻo e Ongoongoleleí. Naʻe ʻilo ʻe he fuofua kāingalotu ʻo e Siasí ʻe lava ke maʻu ʻe he Palōfita ko Siosefa Sāmitá ha fakahā maʻá e Siasí. Ka ʻe lava nai ʻe he niʻihi kehé? Naʻe hoko ʻa e ngaahi fehuʻi peheé ʻo mahuʻinga ʻi he taimi naʻe tui ai ʻa Hailame Peisi, ko e taha ʻo e Kau Fakamoʻoni ʻe Toko Valu ki he ngaahi peleti koulá, kuó ne maʻu ha ngaahi fakahā maʻá e Siasí. Naʻe tui ha Kāingalotu faivelenga tokolahi ko e ngaahi fakahā ko ʻení mei he ʻOtuá. Naʻe tali ʻe he ʻEikí ʻaki hono akoʻi “kuo pau ke fai ʻa e ngaahi meʻa kotoa pē ʻo maau” ʻi Hono Siasí (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 28:13). Naʻe ʻuhinga ʻeni ke maʻu ha toko taha pē kuo “fili … ke ne maʻu ʻa e ngaahi fekau mo e ngaahi fakahā” maʻá e Siasí fakakātoa (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 28:2). Ka neongo ia, ʻe lava ke maʻu ʻe he niʻihi kehé ha fakahā fakafoʻituitui maʻa honau tafaʻaki ʻi he ngāue ʻa e ʻEikí. Ko hono moʻoní, ʻoku hoko ʻa e folofola ʻa e ʻEikí kia ʻŌliva Kautelé ko ha fakamanatu kiate kitautolu kotoa: “ʻE fakahā kiate koe … ʻa e meʻa kuo pau ke ke faí” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 28:15).

Vakai foki, “All Things Must Be Done in Order,” ʻi he Revelations in Context, 50–53.

fakaʻilonga akó

Ngaahi Fakakaukau ki he Ako ʻi ʻApí mo e Lotú

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 27:1–4

fakaʻilonga seminelí
ʻOku ou toʻo ʻa e sākalamēnití ko e fakamanatu kia Sīsū Kalaisi.

Naʻe papitaiso ʻa Seli Naiti mo ʻEma Sāmita ʻi Sune ʻo e 1830, ka naʻe uesia hona hilifakinimá ʻe ha kau fakatanga. Hili ha māhina ʻe ua mei ai, naʻe ʻaʻahi ʻa Seli mo hono husepāniti ko Niuelí kia ʻEma mo Siosefa, pea naʻe fakapapauʻi ai ʻe fakahoko hona hilifakinimá ʻi he taimi ko iá pea ke nau maʻu fakataha ʻa e sākalamēnití. Lolotonga ʻa e fononga ʻa Siosefa ke ʻomi ha uaine ki he sākalamēnití, naʻe taʻofi ia ʻe ha ʻāngelo.

Lau ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 27:1–4 ke ʻiloʻi ʻa e meʻa naʻe akoʻi ange ʻe he ʻāngeló fekauʻaki mo e sākalamēnití. Ko e hā ʻoku akoʻi mai ʻe he ngaahi veesi ko ʻení fekauʻaki mo e founga ʻoku finangalo ʻa e Fakamoʻuí ke mou maʻu ai ʻa e sākalamēnití? ʻOkú ke pehē ʻoku ʻuhinga ki he hā ke maʻu ia “ʻaki ʻa e mata ʻoku hanga taha pē ki [Hono] fakalāngilangiʻí”? Fakalaulauloto ki heni—pea kumi ha ngaahi fakakaukau kehe fekauʻaki mo e sākalamēnití—ʻi hoʻo lau ʻa e Luke 22:19–20 mo e 3 Nīfai 18:1–11. (Vakai foki ki he ngaahi vitiō, “Ko e ʻOhomohe Fakaʻosí,” “ʻOku Tāpuakiʻi ʻe Sīsū Kalaisi ʻa e Maá ko e Fakamanatu kiate Ia,” mo e “ʻOku Tāpuakiʻi ʻe Sīsū Kalaisi ʻa e Uainé ko e Fakamanatu kiate Ia,” Gospel Library).

5:58

Ko e ʻOhomohe Fakaʻosí

4:24

ʻOku Tāpuakiʻi ʻe Sīsū Kalaisi ʻa e Maá ko e Fakamanatu kiate Ia | 3 Nīfai 18:1-7

2:27

ʻOku Tāpuakiʻi ʻe Sīsū Kalaisi ʻa e Uainé ko e Fakamanatu kiate Ia | 3 Nīfai 18:8-11

Ke ako fekauʻaki mo hono ʻai ke hoko ʻa e sākalamēnití ko ha aʻusia moihuú, fakakaukau ke ako ʻa e pōpoaki ʻa ʻEletā D. Toti Kulisitofasoni “Ko e Mā ʻo e Moʻui Naʻe Hāʻele Hifo mei Langí” (Liahona, Nōvema 2017, 36–39). Ko e hā naʻe akoʻi ʻe ʻEletā Kulisitofasoni ʻe lava ʻo tokoni atu ke ke ongoʻi ha fehokotaki lahi ange mo e Fakamoʻuí ʻo fakafou ʻi he sākalamēnití? Fakalaulauloto ki he meʻa te ke lava ʻo fai ke mateuteu lelei ange ai ke maʻu ʻa e fakataipe ʻo e Fakalelei ʻa e Fakamoʻuí pea loto-ʻapasia pe loto-fakamātoato angé.

Fakakaukau ke hivaʻi, fakafanongo, pe lau ha himi sākalamēniti pea lekooti hoʻo ngaahi ongo fekauʻaki mo hoʻo kau ki he ouau toputapú ni.

Fakaʻaongaʻi ʻa e hivá. ʻOku fakaafeʻi ʻe he hiva toputapú ʻa e Laumālié ke fakamoʻoni ki he ngaahi moʻoni ʻo e ongoongoleleí. ʻE lava ke tokoni ia ke mahino kiate koe mo ke ongoʻi ʻa e ngaahi moʻoni ko ʻení ʻi ha founga fakangalongataʻa. ʻOku toe tokoni foki ʻa e hivá ke fakamānako ange ʻa e akó.

Vakai foki, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20:77, 79; 59:9–13; Topics and Questions (Ngaahi Tefitó mo e Ngaahi Fehuʻí), “Sacrament” (Sākalamēnití), Gospel Library; “Maʻu mo Tauhi ha Fakamolemole ʻo e Ngaahi Angahalá ʻo Fakafou ʻi he Ngaahi Ouaú,” ʻi he David A. Bednar, “Tauhi Maʻu Ai pē ha Fakamolemole ʻo Hoʻomou Ngaahi Angahalá,” Liahona, Mē 2016, 60–62.

15:20

Tauhi Maʻu Ai Pē ha Fakamolemole ʻo Hoʻomou Ngaahi Angahalá

mā kuo pakipaki

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 27:5–14

ʻOku foaki ʻe he ʻEikí ki Heʻene kau tamaioʻeikí ʻa e ngaahi kī ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ke tataki ʻEne ngāué.

Ko e hā ʻokú ke ʻilo fekauʻaki mo e kau palōfitá ʻoku ʻasi ʻi he ngaahi veesi ko ʻení? Te ke lava ʻo kumi ha fakamatala fekauʻaki mo kinautolu ʻi he Fakahinohino ki he Ngaahi Folofolá. Ko e hā ha ngaahi tāpuaki kuo fakaava atu maʻau ʻo fakafou ʻi he ngaahi kī ʻoku maʻu ʻe he kau palōfita ko ʻení?

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 27:15–18

ʻOku tokoniʻi au ʻe he teunga tau ʻo e ʻOtuá ke u matuʻuaki ʻa e koví.

Naʻe pehē ʻe Palesiteni M. Lāsolo Pālati: “ʻOku ʻikai ha meʻa maʻongoʻonga mo lahi te tau lava ʻo fai ke fakamahafu fakalaumālie ʻaki kitautolu. ʻOku maʻu ʻa e mālohi fakalaumālie moʻoní ʻi he ngaahi ngāue iiki kehekehe kuo huluni fakataha ʻi ha tupenu kuo fakamālohia fakalaumālie, ʻokú ne maluʻi mo ʻaofi mei he kovi kotoa pē” (“Be Strong in the Lord,” Ensign, July 2004, 8).

ʻI hoʻo ako fekauʻaki mo e teunga tau ʻo e ʻOtuá ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 27:15–18, te ke lava ʻo faʻu ha tēpile hangē ko ʻení. Ko e hā ʻokú ke fai ke tui ai ʻa e ngaahi konga takitaha ʻo e teunga tau ʻo e ʻOtuá?

Konga ʻo e teunga taú

Konga ʻo e sinó ʻoku maluʻí

Meʻa ʻe ala fakafofongaʻi ʻe he konga ko ia ʻo e sinó

Konga ʻo e teunga taú

Sifa-fatafata ʻo e māʻoniʻoní

Konga ʻo e sinó ʻoku maluʻí

Lotó

Meʻa ʻe ala fakafofongaʻi ʻe he konga ko ia ʻo e sinó

Ko ʻeku ngaahi holí mo e manakó

Konga ʻo e teunga taú

Tatā ʻo e fakamoʻuí

Konga ʻo e sinó ʻoku maluʻí

ʻUlú pe fakakaukaú

Meʻa ʻe ala fakafofongaʻi ʻe he konga ko ia ʻo e sinó

Konga ʻo e teunga taú

Konga ʻo e sinó ʻoku maluʻí

Meʻa ʻe ala fakafofongaʻi ʻe he konga ko ia ʻo e sinó

Konga ʻo e teunga taú

Konga ʻo e sinó ʻoku maluʻí

Meʻa ʻe ala fakafofongaʻi ʻe he konga ko ia ʻo e sinó

Vakai foki, ʻEfesō 6:11–18; Jorge F. Zeballos, “Ko Hono Langa ha Moʻui ʻokú ne Matuʻuaki ʻa e Filí,” Liahona, Nōvema 2022, 50–52.

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 28

ʻOku tataki ʻe Sīsū Kalaisi Hono Siasí ʻo fakafou ʻi Heʻene palōfita moʻuí.

Fakakaukauloto pe naʻe mei fēfē kapau naʻe lava ke maʻu ʻe ha faʻahinga taha pē ha ngaahi fekau mo ha fakahā maʻá e Siasí fakakātoa. ʻI he taimi naʻe pehē ai ʻe Hailame Peesi kuó ne maʻu ha fakahā peheé, naʻe puputuʻu ha kāingalotu tokolahi ʻo e Siasí. ʻI he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 28, naʻe fakahā ai ʻe he ʻEikí ha founga ki he fakahā ʻi Hono Siasí. Ko e hā ʻokú ke ako mei he vahé ni kau ki he fatongia pau ʻo e Palesiteni ʻo e Siasí? Ko e hā ʻokú ke ako fekauʻaki mo e founga ʻoku lava ke tataki ai koe ʻe he ʻOtuá?

Vakai foki, Dale G. Renlund, “Ko ha Founga Ngāue ki he Fakahā Fakafoʻituituí,” Liahona, Nōvema 2022, 16–19.

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 28:8–9

Ko e hā naʻe mahuʻinga ai ha ngāue fakafaifekau ki he kakai Leimaná?

Ko e taumuʻa ʻe taha ʻo e Tohi ʻa Molomoná “ke maʻu ʻe he kau Leimaná ʻa e ʻilo ki heʻenau ngaahi tamaí, pea koeʻuhí ke nau ʻiloʻi ʻa e ngaahi talaʻofa ʻa e ʻEikí” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 3:20). Naʻe tatau ʻeni mo e ngaahi talaʻofa naʻe fakahoko ʻe he ʻEikí ki ha kau palōfita tokolahi ʻi he Tohi ʻa Molomoná (vakai ki ha sīpinga ʻi he, 1 Nīfai 13:34–41; ʻĪnosi 1:11–18; Hilamani 15:12–13). Naʻe pehē ʻe he kau fuofua mēmipa ʻo e Siasí, ko e kau ʻInitia ʻAmeliká ko ha hako ia ʻo e kakai ʻi he Tohi ʻa Molomoná. (Ko e fakamatala totonu ʻa e Siasí ʻi he ʻaho ní, ʻoku pehē ai ko e kau Leimaná “ko e ngaahi kui ia ʻa e kau ʻInitia ʻAmeliká” [talateu ki he Tohi ʻa Molomoná].)

Ke ke laukonga lahi ange fekauʻaki mo e ngāue fakafaifekau ʻa ʻŌliva Kautele ki he kau ʻInitia ʻAmelika ofi maí, (vakai, “A Mission to the Lamanites,” Revelations in Context, 45–49. Ko e hā nai ʻoku akoʻi atu ʻe he ngāue fakafaifekau ko ʻení fekauʻaki mo e ʻEikí mo ʻEne ngāué?

Ki ha ngaahi fakakaukau lahi ange, vakai ki he makasini Liahona mo e Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú ʻo e māhina ní.

Kakai, Ngaahi Feituʻu, Ngaahi Meʻa ʻOku Hoko

Lomiʻi heni ke vakai ki ha meʻa lahi ange

fakaʻilonga 01 ʻo e konga ʻa e fānaú

Ngaahi Fakakaukau ki hono Akoʻi ʻo e Fānaú

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 27:1–2

ʻOku tokoniʻi au ʻe he sākalamēnití ke u manatu kia Sīsū Kalaisi.

  • ʻE lava ke fifili ʻa e fānaú pe ko e hā ʻoku tau fakaʻaongaʻi ai ʻa e vaí ki he sākalamēnití ka naʻe fakaʻaongaʻi ʻe Sīsū ha uainé (vakai, Luke 22:19–20; 3 Nīfai 18:1–11). Te mou lava ʻo lau fakataha ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 27:1–2 pea aleaʻi hono ʻuhinga ʻo e maʻu ʻa e sākalamēnití “ʻaki ʻa e mata ʻoku hanga taha pē ki [hono] fakalāngilangiʻi [ʻo e ʻOtuá]” (veesi 2). Ko e hā ʻe lava ke tau fai ke tukutaha ʻetau tokangá ki he Fakamoʻuí lolotonga ʻetau maʻu ʻa e sākalamēnití?

  • Mahalo ʻe lava hono maʻu ha ngaahi fakatātā, ngaahi veesi folofola, pe fakalea ʻo ha foʻi hiva fekauʻaki mo e Fakamoʻuí ʻo tokoni ki hoʻo fānaú ke nau manatu kiate Ia ʻi hono toʻo ʻa e sākalamēnití. Mahalo te nau fiefia ke faʻu ha kiʻi tohi ʻoku ʻi ai ha niʻihi ʻo e ngaahi fakatātā, veesi, mo e fakalea ko ʻení. Te nau lava ʻo tā haʻanau ʻū fakatātā pē ʻanautolu pe kumi ha ʻū fakatātā ʻi he makasini ko e Kaumeʻá.

ko e pakipaki ʻe Kalaisi ʻa e maá

Fakaikiiki mei he Ko e ʻOhomohe Fakaʻosí, tā fakatātaaʻi ʻe Simon Dewey

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 27:15–18

ʻOku maluʻi au ʻe he teunga tau ʻo e ʻOtuá.

  • Te ke lava ʻo fakaʻaliʻali ki hoʻo fānaú ha fakatātā ʻo e teunga taú ʻo hangē ko ia ʻi he lēsoni ko ʻení pe ʻi he peesi ʻekitivitī ʻi he lēsoni ki he tohi ʻEfesoó ʻi he Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e Palaimelí: Fuakava Foʻoú 2023. ʻI hoʻo lau ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 27:15–18, tokoni ke nau fekumi ki he ngaahi kongokonga ʻo e teunga taú ʻi he fakatātaá. ʻE tokoniʻi fēfē kitautolu ʻe he teunga tau ʻo e ʻOtuá ke tau “kātakiʻi ʻa e ʻaho ʻo e koví”? (veesi 15).

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 28:2, 6–7

ʻOku maʻu ʻe he palōfitá ʻa e fakahā maʻá e Siasí; te u lava ʻo maʻu ha fakahā ki heʻeku moʻuí.

  • Kapau ʻoku tokolahi hoʻo fānaú, te ke lava ʻo fakaafeʻi kinautolu ke nau vaʻinga “muimui ʻi he takí,” kae kole ki ha fānau ʻe toko ua pe lahi ange ke nau hoko ko e takí ʻi he taimi tatau pē. Ko e hā ʻoku hoko ʻi he taimi ʻoku tokolahi ange ai ʻa e takí ʻi he toko tahá? Hili iá, ʻe lava ke mou ako fekauʻaki mo Hailame Peisi (vakai, “Vahe14: Ko e Palōfitá mo e Ngaahi Fakahā maʻá e Siasí,” ʻi he Ngaahi Talanoa ʻo e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakavá, 56–57; pe ko e ʻuluʻi vahe ki he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 28). Naʻe fakatonutonu fēfē ʻe he Tamai Hēvaní ʻa e puputuʻu ʻa e fuofua kāingalotu ʻo e Siasí? ʻOkú Ne tataki fēfē ʻa e Siasí ʻi he ʻahó ni? (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 28:2). Vahevahe hoʻo fakamoʻoní ʻoku uiuiʻi ʻa e palōfita lolotongá ʻe he ʻEikí ke tataki Hono Siasí ʻi hotau kuongá.

    2:6

    Hailame Peisi mo e Fakahaá: ʻOku ako ʻa e Kāingalotú ki he founga ʻoku tataki ai ʻe he ʻOtuá Hono Siasí

  • Neongo ʻe fakafou mai maʻu pē ʻa e fakahā ki he Siasí ʻi he palōfitá, ka ʻe lava ke tataki kotoa kitautolu ʻe he Laumālie Māʻoniʻoní. Te ke lava ʻo tokoni ki hoʻo fānaú ke nau fekumi ki ha niʻihi ʻo e ngaahi potufolofola ko ʻení pea ʻai ha lisi ʻo e ngaahi founga ʻe lava ke tataki ai kitautolu ʻe he Laumālie Māʻoniʻoní: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 28:1, 4, 15; Sione 14:26; Molonai 8:26; 10:4–5. Fevahevaheʻaki ʻa e founga kuo tataki ai koe ʻe he Laumālie Māʻoniʻoní.

Ki ha ngaahi fakakaukau lahi ange, vakai ki he makasini ko e Kaumeʻá ʻo e māhina ní.