« ជំនឿសាសនានៅក្នុងសម័យរបស់ យ៉ូសែប ស្ម៊ីធ » ប្រធានបទប្រវត្តិសាសនាចក្រ
ជំនឿសាសនានៅក្នុងសម័យរបស់ យ៉ូសែប ស្ម៊ីធ
ជំនឿសាសនានៅក្នុងសម័យរបស់ យ៉ូសែប ស្ម៊ីធ
នៅពេលសមាជិកដំបូងបំផុតនៃសាសនាចក្របានផ្លាស់ប្តូរទៅរកសាសនាថ្មីរបស់ពួកគេ នោះពួកគេបាននាំមកជាមួយនូវជំនឿ ប្រពៃណី និងតម្លៃមកពីបទពិសោធន៍សាសនាពីមុនរបស់ពួកគេ ។ អ្នកទៅព្រះវិហារទៀងទាត់នៅសហរដ្ឋអាមេរិកនៅពេលនោះមានជំនឿយ៉ាងទូលំទូលាយ ដែលភាគច្រើនកើតចេញពីការជជែកដេញដោលជាច្រើនសតវត្សរ៍មកហើយលើគោលលទ្ធិនៃពួកគ្រីស្ទាន ។ នៅពេលពួកអ្នកប្រែចិត្តជឿបានចូលរួមក្នុងសាសនាចក្រ ពួកគេមិនបានបោះបង់ចោលនូវជំនឿពីមុនទាំងអស់របស់ពួកគេទេ ហើយជារឿយៗបានយល់អំពីវិវរណៈ និងការបង្រៀនរបស់ យ៉ូសែប ស្ម៊ីធ ដោយការយល់ឃើញពីទស្សនៈពីមុនរបស់ពួកគេ ។ វិវរណៈជាច្រើនដែលមាននៅក្នុងព្រះគម្ពីរគោលលទ្ធិ និងសេចក្ដីសញ្ញាបានមកជាការឆ្លើយតបនឹងសំណួរដែលលើកឡើងមកពីសាវតារសាសនារបស់យ៉ូសែប និងអ្នករួមការងាររបស់លោក ។
បន្ទាប់ពីបដិវត្តន៍អាមេរិកនៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៧០០ រដ្ឋធម្មនុញ្ញជាតិថ្មីបានហាមឃាត់មិនឲ្យរដ្ឋាភិបាលគាំទ្រដល់សាសនាផ្លូវការណាមួយឡើយ ។ មិនយូរប៉ុន្មាន រដ្ឋាភិបាលនៃរដ្ឋនីមួយៗបានធ្វើតាម ដោយបើកផ្លូវសម្រាប់ការប្រកួតប្រជែងយ៉ាងខ្លាំងក្លារវាងព្រះវិហារទាំងឡាយ និងពួកអ្នកផ្សព្វផ្សាយខាងសាសនា ។ ដោយសារប្រជាជនភាគច្រើនចេះអាន និងចេះសរសេរបាន ពួកគេទទួលយកគំនិតផ្សេងៗជាច្រើន ហើយបានជជែកពិភាក្សាអំពីគោលលទ្ធិទាំងឡាយនៅក្នុងសារព័ត៌មានដែលមានប្រជាប្រិយភាព ។ ការកំណត់ខ្លួនឯងថាជា ពួកយូនីវើសលលីស, ពួកអាមេនី ឬ ពួកអ្នកដើរតាមលោកខេលវីន គឺងាយស្រួលណាស់ចំពោះពួកបរិសុទ្ធនៅជំនាន់ដំបូង និងមនុស្សនៅសម័យរបស់ពួកគេ គឺដូចជាបង្ហាញថាខ្លួនឯងកាន់គណបក្សណាមួយនៅសព្វថ្ងៃនេះដូច្នេះដែរ ។ វោហាសាស្ត្រសាសនាទូទៅនៃសម័យរបស់ យ៉ូសែប ស្ម៊ីធ មានទំនោរទៅរកការព្រួយបារម្ភអំពីការបកស្រាយព្រះគម្ពីរប៊ីប និស្ស័យនៃព្រះ និងមនុស្សជាតិ សេចក្ដីសង្គ្រោះ និងសាក្រាម៉ង់ ។
ព្រះគម្ពីរប៊ីប
លើសពីអត្ថបទណាទាំងអស់ ព្រះគម្ពីរប៊ីបមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើគំនិត ភាសា និងវប្បធម៌របស់ប្រជាជនអាមេរិក ។ ទាំងពួកអ្នកនយោបាយ និងពួកអ្នកផ្សព្វផ្សាយខាងសាសនា បានយកព្រះគម្ពីរប៊ីបជាមូលដ្ឋានក្នុងការពិភាក្សារបស់ខ្លួន និងប្រើភាសានៅក្នុងព្រះគម្ពីរប៊ីប ។ ពួកប្រូតេស្តង់ភាគច្រើនបានចាត់ទុកព្រះគម្ពីរប៊ីបថាជាសិទ្ធិអំណាចតែមួយគត់អំពីគោលលទ្ធិ ហើយមនុស្សជាច្រើនបានចាត់ទុកពាក្យពេចន៍របស់វាមិនអាចខុសឆ្គង និងគ្មានកំហុស ។ ជាញឹកញាប់ ពួកអ្នកអានបានបកស្រាយព្រះគម្ពីរប៊ីបខុសៗគ្នា ប៉ុន្តែមានមនុស្សតិចណាស់ដែលងឿងឆ្ងល់ខ្លាំងអំពីស្ថានភាពរបស់វា ។ មនុស្សមួយចំនួននៅសម័យរបស់ យ៉ូសែប ស្ម៊ីធ បានត្រួសត្រាយនូវវិធីសាស្រ្តថ្មីៗ និងកាន់តែស្មុគ្រស្មាញជាងមុនចំពោះការបកស្រាយអំពីព្រះគម្ពីរប៊ីប និងការសិក្សា ។ ប៉ុន្តែមនុស្សជាច្រើននៅតែមានការសង្ស័យចំពោះវិធីសាស្រ្តថ្មីៗទាំងនេះ ហើយចូលចិត្តប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍ក្នុងព្រះគម្ពីរប៊ីបដែលមានលក្ខណៈសាមញ្ញជាង ។ ពួកបរិសុទ្ធថ្ងៃចុងក្រោយភាគច្រើន ក៏ដូចជាពួកអ្នកជិតខាងប្រូតេស្តង់ជាច្រើនរបស់ពួកគេដែរ បានលើកកម្ពស់ការអានព្រះគម្ពីរប៊ីបឲ្យបានត្រឹមត្រូវ ។
ប្រជាជនអាមេរិកភាគច្រើននៅក្នុងជំនាន់របស់ យ៉ូសែប ស្ម៊ីធ បានទទូចថាមានព្រះគម្ពីរប៊ីបគឺគ្រប់គ្រាន់ហើយ ហើយមិនឯកភាពពីរបៀបដែលពួកបរិសុទ្ធថ្ងៃចុងក្រោយបានចាត់ទុកព្រះគម្ពីរមរមន និងព្រះគម្ពីរគោលលទ្ធិ និងសេចក្តីសញ្ញាជាព្រះគម្ពីរឡើយ ។ អ្នកអានព្រះគម្ពីរប៊ីបភាគច្រើនចាប់អារម្មណ៍ការសរសេរអត្ថបទពីសាសនា ប៉ុន្តែមនុស្សភាគច្រើនបានចាត់ទុកថាគោលការណ៍ខាងព្រះគម្ពីរ ( គម្ពីរដែលពួកប្រូតេស្តង់ និងពួកគ្រីស្ទានកាតូលិកទទួលស្គាល់ជាយូរយារមកហើយ ដែលអាចទុកចិត្តបាន ) ត្រូវបានបិទជាអចិន្ត្រៃយ៍ ។
និស្ស័យនៃព្រះ និងមនុស្សលោក
ពួកគ្រីស្ទានជនជាតិអាមេរិកភាគច្រើនបានជឿលើគោលលទ្ធិនៃព្រះត្រីឯក ដូចដែលបានបង្ហាញនៅក្នុងការសារភាព និងគោលជំនឿប្រពៃណី ។ អ្នកទាំងនេះបាននិយាយអំពីព្រះដែលមានតួអង្គបីអង្គ—គឺព្រះវរបិតា ព្រះរាជបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណបរិសុទ្ធ—គង់នៅជាមួយគ្នាក្នុងអង្គតែមួយ ។ គំនិតនេះហាក់បីដូចជាមិនសមហេតុផលសម្រាប់ពួកអ្នកជឿទាល់តែសោះ ប៉ុន្តែជាអាថ៌កំបាំងដ៏គួរឲ្យស្ញប់ស្ញែងរបស់ព្រះ លើសពីការយល់ដឹងរបស់មនុស្ស ។ ថ្វីដ្បិតតែអ្នកជឿលើព្រះត្រីឯកមានច្រើនក៏ដោយ ក៏ទស្សនៈផ្សេងទៀតនៃក្រុមព្រះបានទាក់ទាញចំនួនមនុស្សជាច្រើនផងដែរ ។ ទេវវាទ ដែលជាទស្សនៈពេញនិយមក្នុងចំណោមអ្នកគិតសេរី និងពួកអ្នកទស្សនវិទូនៅអឺរ៉ុប និងអាមេរិក បានប្រកែកអំពីព្រះដែលយកចិត្តទុកដាក់ ប៉ុន្តែអវត្តមានរបស់ព្រះ ដែលជាអង្គបង្កបង្កើតដែលបានកំណត់ចក្រវាឡឲ្យវិល ប៉ុន្តែបានទុកវាឲ្យដំណើរការដោយខ្លួនឯង ។ ដោយមានបញ្ហាជាមួយគំនិតរបស់ពួកអ្នកកាន់លទ្ធិអាទិទេព ប៉ុន្តែនៅតែស្វែងរកជម្រើសក្នុងព្រះគម្ពីរប៊ីបចំពោះលទ្ធិត្រីឯក នោះពួកអ្នកវិទូខ្លះបានកំណត់នូវអ្វីដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ពួកអ្នកជឿថាព្រះជាតួអង្គតែមួយ ។ អ្នកទ្រឹស្ដីបែបនេះបានអះអាងថា ព្រះជាអង្គតែមួយ ថាព្រះយេស៊ូវបានរស់នៅជាព្រះអង្គសង្គ្រោះមនុស្ស ហើយថាព្រះវិញ្ញាណបរិសុទ្ធជាតំណាងនៃអំណាចរបស់ព្រះ ។
សម្រាប់អ្នកផ្សព្វផ្សាយខាងសាសនា និងអ្នកនិពន្ធជាគ្រីស្ទានភាគច្រើន ការធ្លាក់របស់មនុស្សដូចដែលបានរៀបរាប់នៅក្នុងលោកុប្បត្តិបានពន្យល់ពីស្ថានភាពរបស់មនុស្ស ៖ មនុស្សរស់នៅក្នុងពិភពលោកដែលធ្លាក់ដោយសារអំពើបាបដើម ហើយមានតែតាមរយៈការធ្វើអន្តរាគមន៍ពីដ៏ទេវភាពប៉ុណ្ណោះ ទើបស្ថានភាពនេះប្រសើរឡើង ។ ពួកប្រូតេស្តង់ជនជាតិអាមេរិកភាគច្រើនបានជឿថាមនុស្សលោកមានចិត្តអាក្រក់ពីកំណើត ហើយនឹងចាត់ទុកគំនិតដែលថាមនុស្សអាចប្រាថ្នាចង់ធ្វើដូចជាព្រះគឺជាការប្រមាថដល់ព្រះ ។
សេចក្តីសង្រ្គោះ
គ្មានប្រធានបទណាដែលមានភាពចម្រូងចម្រាសច្រើនជាងដំណើរនៃសេចក្ដីសង្គ្រោះឡើយ ។ ជាយូរយារមកហើយ ពួកអ្នកសាសនាវិទូបានព្យាយាមយល់ពីទំនាក់ទំនងរវាងសេចក្ដីសង្គ្រោះ អំណាចដែលអាចសម្រេចដោយខ្លួន ព្រេងសំណាង និងការដឹងជាមុន និងព្រះគុណរបស់ព្រះ ។ នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៨០០ ពួកប្រូតេស្ដង់ជនជាតិអាមេរិកភាគច្រើនមិនថាពួកគេចូលរួមនៅព្រះវិហារណានោះទេ បានសម្របតាមប្រព័ន្ធមួយក្នុងចំណោមប្រព័ន្ធបី ៖ លទ្ធិខេលវីន, លទ្ធិពួកអាមេនី ឬលទ្ធិពួកយូនីវើសលលីស ។
អ្នកកំណែទម្រង់ប្រូតេស្តង់ដែលមានឈ្មោះថា ចន ខេលវីន បានវែកញែកថា ព្រះមានចំណេះដឹងពេញលេញអំពីជោគវាសនានៃការបង្កបង្កើតរបស់ទ្រង់ ហើយដូច្នេះបានកំណត់ទុកជាមុនថាអ្នកណានឹងត្រូវសង្គ្រោះសម្រាប់ជោគវាសនាបែបនោះ ។ ពួកអ្នកដើរតាមលោកខេលវីន បានចាត់ទុកអំណាចដែលអាចសម្រេចដោយខ្លួនជាផ្នែកបន្ថែមនៃព្រះឆន្ទៈរបស់ព្រះ ជាជាងជាជម្រើសឯករាជ្យ ។ យ៉ាកូបូស អាមីនីស ជាសាសនាវិទូប្រកបដោយទស្សនាវិជ្ជារបស់ខាលវីន បានបដិសេធចោលការកំណត់ទុកជាមុនដ៏តឹងរ៉ឹង ហើយបានប្រកែកថាជម្រើសរបស់មនុស្សបានដើរតួនាទីក្នុងសេចក្ដីសង្រ្គោះ ។ ទោះបីជាមនុស្សដែលត្រូវបានកំណត់ទុកជាមុនសម្រាប់សង្គ្រោះក៏ដោយ អាមីនីសបានអះអាងថា អាចប្រឆាំងនឹងព្រះវិញ្ញាណបរិសុទ្ធបាន ។ ក្រោយមក ពួកអាមីនីសមួយចំនួនរួមមានបុគ្គលល្បីនៅមែថូឌីស្ទ លោក ចន វេស្លី ដែលជឿថាតាមរយៈជម្រើស និងព្រះគុណរបស់ព្រះ នោះមនុស្សអាចទទួលបានកម្រិតនៃសេចក្តីស្រឡាញ់ដ៏ឥតខ្ចោះ ហើយបាត់ចំណូលចិត្តលែងចង់ធ្វើអំពើបាប ។ ពួកអ្នកប្រឆាំងនឹងគោលលទ្ធិនៃមនុស្សឥតខ្ចោះនេះបានអះអាងថា ស្ថានភាពបែបនេះអាចកើតមានបានតែនៅក្នុងជីវិតដ៏រុងរឿងក្រោយមរណភាពប៉ុណ្ណោះ ហើយមិនអាចកើតមានក្នុងជីវិតរមែងស្លាប់បានទេ ។
ពួកអ្នកដើរតាមលោកខេលវីន និងពួកអាមេនីភាគច្រើនបានមើលឃើញថា សេចក្តីសង្គ្រោះត្រូវបានផ្ដល់ឲ្យតែមនុស្សខ្លះៗប៉ុណ្ណោះ ខណៈដែលមនុស្សភាគច្រើននឹងប្រឈមមុខនឹងការផ្តន្ទាទោស ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ពួកយូនីវើសលលីស បានអះអាងថា ពីព្រោះព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទបាននាំមកនូវដង្វាយធួនដ៏ឥតខ្ចោះ នោះមនុស្សគ្រប់គ្នានឹងត្រូវបានសង្រ្គោះនៅចុងក្រោយ ។ ពួកគេយល់ពីគោលលទ្ធិខាងព្រះគម្ពីរប៊ីបនៃការដាក់ទណ្ឌកម្មដ៏ទេវភាពថាជាបណ្ដោះអាសន្ន និងជាការកែតម្រូវ ។ ពួកគេចាប់អារម្មណ៍ថា ព្រះស្រឡាញ់ពិភពលោកយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះរហូតដល់ទ្រង់នឹងធ្វើឲ្យមនុស្សគ្រប់គ្នាទទួលបានសេចក្ដីសង្គ្រោះ ។
ការពិភាក្សាទាំងនេះអំពីវិធីសាស្ត្រនៃសេចក្ដីសង្គ្រោះបានធ្វើឲ្យពួកអ្នកជឿមានការព្រួយបារម្ភអំពីស្ថានភាពរបស់ខ្លួន ។ ការស្វែងរកការអះអាងអំពីសេចក្ដីសង្គ្រោះបានមានទ្រង់ទ្រាយខុសគ្នាសម្រាប់ពួកអ្នកដើរតាមលោកខេលវីន និងពួកអាមេនី ។ ពួកអ្នកដើរតាមលោកខេលវីន បានព្យាយាមចាត់ទុកបទពិសោធន៍ខាងវិញ្ញាណផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេ អារម្មណ៍របស់ពួកគេ និងសកម្មភាពរបស់ពួកគេថាជាសញ្ញាដែលព្រះបានជ្រើសរើសពួកគេសម្រាប់សេចក្ដីសង្គ្រោះ ។ ពួកអាមេនីជាញឹកញាប់ស្វែងរកការអះអាងនៅក្នុងសាក្សីដ៏អស្ចារ្យមកពីព្រះវិញ្ញាណបរិសុទ្ធ ។ អ្នកផ្សេងទៀតបានគិតថាការអនុវត្តខាងសាសនា ដូចជាពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹក និងពិធីអាហារព្រះគ្រីស្ទ ( ពិធីសាក្រាម៉ង់នៃពិធីអាហាររបស់ព្រះអម្ចាស់ ) គឺជាការប្រារព្ធដែលចាំបាច់សម្រាប់សេចក្ដីសង្គ្រោះ ។
ពិធីសាក្រាម៉ង់ និង សិទ្ធិអំណាច
ជាទូទៅ ពួកគ្រីស្ទានសំដៅទៅលើពិធីបរិសុទ្ធ ឬការអនុវត្តដ៏ពិសិដ្ឋ ដូចជាពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹកជាមួយពាក្យថា ពិធីសាក្រាម៉ង់ ។ ក្នុងប្រពៃណីរ៉ូម៉ាំងកាតូលិក និងគ្រិស្តអូស្សូដក់ខាងកើត ពិធីសាក្រាម៉ង់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាពិធីដែលចាំបាច់សម្រាប់សេចក្ដីសង្គ្រោះ ។ ពួកសង្ឃបានតាមដានសិទ្ធិអំណាចរបស់ពួកគេដើម្បីគ្រប់គ្រងពិធីសាក្រាម៉ង់ តាមរយៈជំនាន់អ្នកគ្រប់គ្រងសាសនាត្រឡប់ទៅដល់ពួកសាវកពីបុរាណដែលដឹកនាំដោយពេត្រុស ។ ពួកអ្នកកែទម្រង់ប្រូតេស្តង់ ជាពិសេស ម៉ាទីន លូធើរ និង ចន ខេលវីន បានចាត់ទុកពិធីសាក្រាម៉ង់ជាសញ្ញានៃសេចក្តីជំនឿ ។ សិទ្ធិអំណាចបានធ្លាក់មកលើក្រុមជំនុំនៃពួកអ្នកជឿ ជាជាងចំពោះអ្នកដែលបានតែងតាំងតិចតួច ហើយសុពលភាពនៃពិធីសាក្រាម៉ង់បានសម្រេចដោយព្រះវិញ្ញាណបរិសុទ្ធតែមួយគត់ ។
របៀប ពេលវេលា និងភាពចាំបាច់នៃពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹកត្រូវបានពិភាក្សាយ៉ាងខ្លាំងក្លា ។ ទំនៀមទម្លាប់កាតូលិក និងគ្រិស្តអូស្សូដក់នៃពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹកទារកបានស្ថិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យក្នុងអំឡុងពេលកំណែទម្រង់ទ្វីបអឺរ៉ុប ទោះបីជាពួកប្រូតេស្តង់នៅអាមេរិកនៅតែបំបែកខ្លួនចេញពីការអនុវត្តនេះក៏ដោយ ។ ពួកបាទីស្ទបានប្រកាន់ខ្ជាប់ថា មានតែអ្នកដែលធ្វើសកម្មភាពដោយសេចក្តីជំនឿប៉ុណ្ណោះ ដឹងច្បាស់អំពីជម្រើសរបស់ពួកគេដើម្បីមករកព្រះគ្រីស្ទ ទើបអាចទទួលបានពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹកដ៏ត្រឹមត្រូវ ។ អ្នកផ្សេងទៀតជឿថា ពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹកនៅតែមានសុពលភាព ដោយមិនគិតពីអាយុ ឬភាពចាស់ទុំរបស់អ្នកដែលបានទទួលពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹកទេ ។ ទម្រង់នៃពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹកក៏ត្រូវបានពិភាក្សាផងដែរ ។ ពួកបាទីស្ទ និងអ្នកផ្សេងទៀតបានសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើការពន្លិច ខណៈពេលដែលពួកលូធើរែន ពួកអ៊ីពីស្កូផាល, ពួកក្រុមជំនុំ, ពួកប្រែសប៊ីធារាន និងពួកមែថូឌីស្ទ បានអនុញ្ញាតឲ្យមានពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹកដោយការចាក់ ឬដោយការប្រោះ ។
ការជជែកដេញដោលទាំងនេះ និងផ្សេងទៀតបានជំរុញ យ៉ូសែប ស្ម៊ីធ ឆ្ពោះទៅរកវិវរណៈដ៏រុងរឿងបំផុតរបស់គាត់ជាច្រើន ។ ព្រះគម្ពីរពួកបរិសុទ្ធថ្ងៃចុងក្រោយមានចម្លើយជាច្រើន ដែលបានបង្ហាញចំពោះសំណួរទាក់ទងទៅនឹងសិទ្ធិអំណាចនៃព្រះគម្ពីរប៊ីប និស្ស័យនៃក្រុមព្រះ ជោគវាសនានៃព្រលឹងមនុស្ស ភាពចាំបាច់ និងទម្រង់នៃពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹក សិទ្ធិអំណាចនៃបព្វជិតភាព និងកិច្ចការនៃព្រះវិញ្ញាណបរិសុទ្ធ ។ វិវរណៈសម័យទំនើបទាំងនេះគូសបញ្ជាក់អំពីប្រព័ន្ធនៃគោលលទ្ធិ និងពិធីបរិសុទ្ធដ៏ពិសិដ្ឋដែលខុសពីអ្វីដែលមាននៅក្នុងវប្បធម៌ហ៊ុមព័ទ្ធពួកបរិសុទ្ធថ្ងៃចុងក្រោយដំបូង ។
ប្រធានបទដែលទាក់ទង ៖ ព្រះវិហារពួកគ្រីស្ទសាសនានៅក្នុងសម័យ យ៉ូសែប ស្ម៊ីធ ], ការភ្ញាក់ដឹងខ្លួន និងការបណ្ដុះសេចក្តីជំនឿឡើងវិញ , ដំណើររឿងអំពីការនិមិត្តដំបូងរបស់ យ៉ូសែប ស្ម៊ីធ ]