Joseph Smith Jr.

Ang mga Smith usa ka suod nga pamilya sa mga saop nga mag-uuma kansang kalisod sa pinansyal misangpot sa kanunay nga pagbalhin. Si Joseph nagpuyo sa lima ka lain-laing mga lungsod sa New England sa wala pa ang 1816, ang “tuig nga walay ting-init,” sa dihang miigo ang ulahing grabe nga katugnaw. Tungod sa kagutom napugos ang iyang pamilya nga mogawas sa rehiyon ug ngadto sa ibabaw nga bahin sa inila nga New York, nunot sa bug-os nga panag-indigay sa relihiyon niini, isip “distrito sa nagkaguliyang nga relihiyon.”

Bisan tuod sila matinuoron ug kugihan kaayo nga mga tawo, ang mga istorya gikan sa kasilinganan sa mga Smith naghisgot nga ang pamilya wala gayud dawata sa bag-o nilang komunidad. Sa iyang sayo nga katuigan sa New York, ang batan-ong si Joseph Smith nahupay sa kamalinawon nga iyang nakita sa kinaiyahan apan nabalaka sa kasungian nga iyang nakita sa mga katawhan, nakadayeg kaayo sa Dios apan nasagmuyo sa iyang kaugalingong mga kapakyasan.

Ang batan-ong Joseph nainteresado sa pagka-Kristiyano diha sa Bag-ong Tugon, apan gibati og kalibog mahitungod sa nag-indigay nga mga simbahan sa iyang panahon. Nangayo og pasaylo ug gustong masayod hain nga simbahan ang apilan, si Joseph miadto sa kakahoyan aron mag-ampo usa ka buntag sa tingpamulak sa 1820. Didto sa kakahoyan duol sa umahan sa pamilya, nakasinati siya og milagrosong panan-awon diin ang Dios nga Amahan ug si Jesukristo mipakita kaniya sa usa ka gilis sa kahayag. Kini nga kasinatian sa kaulahian naila isip ang iyang Unang Panan-awon.

Ang mga Santos sa Ulahing mga Adlaw nagtudlo sa Unang Panan-awon isip sinugdanan sa propetikanhong tawag ni Joseph bisan wala siyay gihimo nga pagsulay sa pagsangyaw o pagdani og mga kinabig niadtong panahona. Ang iyang pagpangandam sa pagtukod og usa ka simbahan gisugdan diha sa grabing panglimbasog sa misunod nga tulo ka tuig, sa dihang ang anghel nga ginganlan og Moroni mipakita kaniya usa ka gabii ug misulti mahitungod sa tinago nga talaan nga naglangkob og sagradong kasaysayan sa karaan nga sibilisasyon sa Amerika. Wala madugay human sa kasal ni Joseph kang Emma Hale niadtong 1827, ang anghel nga mensahero mitugyan sa mga rekord ngadto ni Joseph, nga iyang gihubad pinaagi sa gahom sa Dios. Sa dihang nahuman na ang paghubad, gimantala ni Joseph ang Basahon ni Mormon, usa ka koleksyon sa karaang kasulatan nga ikatandi sa Biblia.

Sa sinugdanan, ang Basahon ni Mormon nakadani sa mga kinabig ug nakahagit og mapintas nga oposisyon. Sa wala magdugay si Joseph nagsagubang sa relihiyosong mga kritiko, kinsa dili makadawat sa dugang nga kasulatan, ug mga kritiko nga rationalista, kinsa mitan-aw sa milagrosong istorya sa hubad sa basahon isip usa ka makuyaw nga pagtuo-tuo. Apan daghan ang mga natandog gayod pinaagi sa ilang mainampoon nga mga kasinatian sa basahon ug nahimong masaligon sa mga pagtulun-an niini.

Samtang nagkaduol na ang pagtapos sa buhat sa Basahon ni Mormon, ang Ginoo misugo kang Joseph Smith nga pormal nang mag-organisar sa simbahan. Kining simbahan, naestablisar niadtong Abril 6, 1830, gibase sa Biblia, sa Basahon ni Mormon, padayon nga pagpadayag, espirituhanong mga gasa gikan sa Dios, ug sa pagpahiuli sa karaang awtoridad sa priesthood. Alang sa mga tumutuo, mas daghang panghitabo kay sa yanong pagtukod sa laing simbahan: ang Dios mopahiuli sa nagkatibulaag nga Israel, motuman sa mga pakigsaad nga gihimo sa dugay nang panahon. Nadasig sa mga panagna sa Basahon ni Mormon bahin sa lumad nga mga katawhan sa Amerika, si Joseph sa wala madugay nagpadala og upat ka misyonaryo sa 1,500 ka milya nga biyahe aron sa pagsangyaw ngadto sa mga baryo sa mga Indian sa kasadpan sa Suba sa Mississippi. Ang mga nakabig sa maong pagbiyahe misangpot ngadto sa pagtukod og mga branch sa simbahan didto sa New York, Ohio, ug sa Missouri.

Si Joseph Smith, 24 anyos pa lang sa dihang ang Simbahan naorganisar ug nasayud kaayo sa iyang kaugalingon nga mga limitasyon, kanunayng nagtinguha og balaanong giya alang sa bag-ong natukod nga Simbahan ug sa mga miyembro niini. Ang giya nga iyang nadawat girekord ug sa kadugayan gimantala diha sa basahon sa mga pagpadayag, nailhan isip Doktrina ug mga Pakigsaad. Kining mga pagpadayag nagsugo sa mga miyembro sa Simbahan sa pagpundok ngadto sa Kirtland, Ohio, ug sa pagpangandam sa pagtukod og usa ka dakbayan nga gitawag og Zion sa kasadpang Missouri diin ang “putli og kasingkasing" makakaplag og dangpanan ug panag-uyon. Ang Zion kinahanglan magmatarong: ang kakabos mawala ug ang kaayo mopatigbabaw. Ang Zion kinahanglan usab nga mahimong maanindot: hulagway, edukasyon, ug ang relihiyon dungan nga molambo. Si Joseph mibalhin ngadto sa Ohio, gipaila-ila ang sistema sa ekonomiya base sa mga pagpadayag nga iyang nadawat, ug dayon mibiyahe ngadto sa Missouri aron sa pagpahimutang sa bato sa pamag-ang alang sa unang giplano nga templo sa Simbahan.

Sa sayong bahin sa 1830s, ang mga pagpadayag sa Ginoo kang Joseph Smith nagtudlo og usa ka halapad nga panan-aw sa gingharian sa Dios sa kinabuhi human sa kamatayon nga supak sa tradisyonal nga Kristiyanong pagbahin sa langit ug impyerno; nagtukod og Eskwelahan sa mga Propeta, alang sa relihiyoso ug sekular nga edukasyon; ug nagpaila sa usa ka kodigo sa panglawas nga gitawag og "Pulong sa Kaalam" nga nagsaad usab og espirituhanong mga panalangin niadtong motuman niini. Si Joseph ug ang iyang mga magtatambag mihimo usab og plano alang sa siyudad sa Zion, nga adunay dakong impluwensya sa ulahing mga siyudad sa Kasadpang Amerika.

Apan ang kalipay ni Joseph sa paningkamot nga makab-ot ang Zion giubanan og personal ug komunidad nga mga trahedya. Upat sa unang lima ka anak ni Joseph ug Emma namatay sa bata pa. Ug didto sa Ohio ug Missouri, ang grabeng oposisyon sa Simbahan misangpot sa kapintas. Didto sa Ohio, ang mga kritiko mibulit ni Joseph og alkitran ug mga balhibo. Didto sa Missouri, ang kasilag ngadto sa pagtubo sa Simbahan, ingon man ang mga kahadlok nga ang mga Mormon mosimpatiya ngadto sa mga ulipon ug mga American Indian, nakadasig sa manggugubot sa pag-abog sa mga miyembro sa Simbahan gikan sa Distrito sa Jackson. Ang pagkawala sa giplano nga mga dapit sa Zion sakit para ni Joseph, kinsa misulay sa makadaghan sa pagpahiuli sa mga Santos sa Missouri ngadto sa ilang mga panimalay. Ang politikanhong hunahuna ni Joseph sa kadugayan gitino ug naimpluwensyahan sa gisaad sa Konstitusyon sa Estados Unidos sa pagpanalipod sa relihiyosong minoridad ug sa mga kapakyas sa pangagamhanan sa Amerika nga matuman kana nga saad.

Samtang ang mga miyembro sa Simbahan sa Missouri namuyo sa temporaryo nga mga yuta sa mga tunga-tungang bahin sa 1830, gitutokan ni Joseph ang pagtukod sa Simbahan sa Kirtland. Nag-orden siya og napulog duha ka apostoles, mimantala og usa ka koleksyon sa mga pagpadayag nga nahatag sa Ginoo kaniya, ug mikompleto ug mipahinungod sa unang templo, o Balay sa Ginoo. Ang espirituhanong pagbubo atol sa pagpahinungod sa templo naglakip sa usa ka panan-awon ni Jesukristo ug ang pagbalik ni propeta Elijah agig katumanan sa biblikanhong panagna.

Ang mga galastohan sa pagtukod sa templo, pagkalugi sa Missouri, ug paglalin ngadto sa Kirtland ang tanan nakamugna og pinansyal nga kalisdanan sa Simbahan. Niadtong 1837, si Joseph ug ang uban misulay sa pagtuboy og ekonomikanhong kalamboan pinaagi sa paglusad og pinansyal nga institusyon nga dunay dakong pundasyon sa ginagmay nga mga namuhunan kay sa pipila ka adunahan nga mga tigpaluyo nga maoy saligan sa kadaghanan sa mga bangko. Kusog ang kadasig alang sa proyekto, apan ang institusyon sa kadugayan napakyas atol sa pinansyal nga krisis sa nasod, nakapahugno kang Joseph ug sa daghang tawo sa kumunidad.

Atol niining malisod nga panahon, gipadala ni Joseph ang unang mga misyonaryo sa mga Santos sa Ulahing mga Adlaw ngadto sa Europa ug gibalhin ang sentro sa Simbahan ngadto sa Missouri. Apan samtang nagkadaghan ang mga Santos nga mibalhin didto, misamot ang ilang kahadlok sa lokal nga impluwensya sa mga Santos sa Ulahing mga Adlaw. Sa Adlaw sa Eleksyon niadtong 1838, ang mga lungsoranon sa usa ka county sa Missouri migamit og kusog aron mapugngan sila sa pagboto, ug ang mga lungsoranon sa laing distrito mipasar og resolusyon aron papahawaon ang mga lumulupyo nga Santos sa Ulahing mga Adlaw. Misunod ang pagkaylap sa kapintas batok sa mga Santos, ug ang ilang mga pagsulay sa pagdepensa sa kaugalingon gigamit aron mapakita nga makiangayon ang “mando sa pagpuo” nga naggikan sa gobernador sa Missouri.

Atol sa pagpaningkamot nga makigsabot og kalinaw ngadto sa milisya sa estado, si Joseph gidakop ug gisilotan og kamatayon. Ang prangka nga protesta sa usa ka opisyal sa milisya batok sa mando sa pagpatay mao lamang ang nakaluwas sa iyang kinabuhi. Bisan wala patya, si Joseph nagpabilin nga binilanggo sa tibuok tingtugnaw sa 1838–39 samtang ang iyang asawa, upat ka gagmayng mga anak, ug mga miyembro sa Simbahan gipugos sa pagbiya sa Missouri tabok sa nagyelo nga Suba sa Mississippi. Ang iyang masulub-on nga sulat niadtong Marso 1839 gikan sa bilanggoan sa Liberty nagpabilin nga impluwensyal taliwala sa mga Santos sa Ulahing mga Adlaw tungod sa dinasig nga mga pagtulun-an niini bahin sa pag-antos, inhustisya, ug ang kinaiya sa tinuod nga awtoridad.

Niadtong 1839, daghang mga magbabalaod sa Missouri misugod sa pagreklamo mahitungod sa galastohan sa pagpalihok sa militar batok sa mga Santos ug nangutana sa kaalam sa mga dinaghang pag-aresto. Bisan tuod adunay nagpabilin nga pagpamugos sa publiko nga ikombikto si Joseph Smith, siya ug ang kadaghanan sa ubang mga binilanggo nga Santos sa Ulahing mga Adlaw gibuhian o gitugotan nga makaikyas pagka Hulyo. Miapil si Joseph sa iyang mga kaubang miyembro sa Simbahan sa Illinois, nangalagad sa mga masakiton atol sa epidemya sa malaria, ug dayon mitukod sa siyudad sa Nauvoo, nga daling mitubo samtang ang mga kinabig gikan sa Atlantiko milalin aron makig-uban sa mga Santos gikan sa Estados Unidos ug Canada.

Didto sa Nauvoo, nalingaw si Joseph sa mga kalingawan sama sa wrestling, pagsayaw, ug teatro—mga kalihokan nga giisip nga dili angay alang sa usa ka ministro sa daghang kontemporaryong mga denominasyon apan padayon nga giawhag sa komunidad sa mga Santos sa Ulahing mga Adlaw isip kabahin sa usa ka dato, puno sa Dios nga kinabuhi.

Ang mga kamatuoran gikan sa nag-unang mga pagpadayag ni Joseph misangpot sa mga pagtulun-an ug mga pamaagi nga dili kanunay mouyon sa mga gilaoman sa daghang mga kasusama og edad ni Joseph Smith. Usa ka pagpadayag niadtong 1833 nagtudlo nga “ang tawo usab diha na sa sinugdanan uban sa Dios”; sa Nauvoo, si Joseph nagtudlo nga ang mga tawo sa kataposan mamahimong sama sa Dios. Usa ka pagpadayag niadtong 1836 ang nagpasalig kang Joseph nga ang iyang namatay nga igsoon nga si Alvin, kinsa namatay nga wala mabunyagi, makadawat pa sa tanang panalangin sa bunyag; sa Nauvoo, gipahiuli ni Joseph ang karaang nga buhat sa pagbunyag alang sa mga patay. Sa sayong bahin sa 1830s, ang gitrabaho ni Joseph sa basahon sa Genesis nakapatungha og mga pangutana mahitungod sa poligamiya; didto sa Nauvoo, nakadawat siya og pagpadayag nga nagpahiuli sa naandan nga buhat sa dinaghan nga kaminyoon—usa ka dakong impluwensya sa kinabuhi alang sa mga Santos niadtong 1800s—ngadto sa usa ka grupo nga mga 80 ka mga lalaki ug babaye, lakip ang Napulog Duha ka mga Apostoles.

Ang importanteng mga lakang sa pag-organisar sa Simbahan nahitabo usab didto sa Nauvoo. Nadasig si Joseph sa pag-establisar og usa ka organisasyon sa kababayen-an nga gitawag og Relief Society, nga nagtudlo nga ang organisasyon importante sa buhat sa Ginoo. Ang iyang asawa nga si Emma nagserbisyo isip unang presidente sa Relief Society. Human mibalik ang Napulog Duha ka mga Apostoles gikan sa usa ka misyon didto sa Great Britain, gihatagan sila ni Joseph og dagkong mga responsibilidad nga miandam kanila alang sa umaabot isip mga lider sa Simbahan. Didto sa Nauvoo, gitudlo ni Joseph nga ang mga pamilya nga nabugkos dinhi sa yuta mahimong mabugkos hangtod sa kahangtoran didto sa langit pinaagi sa mga pakigsaad nga gihimo sulod sa templo, nga nagpahimutang sa pamilya ug sa templo diha sa sentro sa gipahiuli nga Simbahan.

Ang kombinasyon sa bag-o nga mga pagtulun-an ni Joseph ug ang mga kabalaka sa uban nga siya nakaangkon og dako kaayong politikanhong gahom sa nagkadako nga siyudad maoy hinungdan sa mga pagbiya sa mga ilado nga mga tawo sa Simbahan ingon man sa oposisyon nga naggikan sa impluwensyal nga mga tawo diha sa kasilinganan nga mga lungsod ug ang nagbalik-balik nga pagpapahawa pinaagi sa mga awtoridad sa Missouri. Atol sa katapusan nga mga katuigan sa iyang kinabuhi, si Joseph matag karon ug unya nagtago-tago ug usahay gikonsiderar ang pagbalhin ngadto sa kasadpan, ngadto sa usa ka mas hilit nga bahin sa dapit sa Amerika (o sa kaniadto Mexican nga teritoryo diha sa Kasadpang Estados Unidos). Tulo ka bulan sa wala pa siya mamatay, si Joseph naghimo og usa ka organisasyon nga gitawag og Konseho sa Kalim-an, gidesinyo sa pagpanalipod sa kagawasan sa relihiyon sa mga Santos sa Ulahing mga Adlaw ug sa pagpahimutang sa pundasyon sa tinuod nga gingharian sa Dios dinhi sa yuta. Si Joseph nakigtambayayong sa mga sakop niining konseho sa pagpangita og posibleng dapit nga pamuy-anan.

Sa ting-init niadtong 1844, ang Konseho sa Siyudad sa Nauvoo mimando sa pagguba sa printahanan sa Nauvoo Expositor, usa ka kontraryo nga pamantalaan nga ilang giakusahan og bakak nga pasangil. Giaprobahan sa konseho ang desisyon, apan isip mayor sa Nauvoo, si Joseph Smith ang gitudlo nga responsable. Ang pagkaguba sa printahanan nakapasuko og maayo sa mga kaaway ni Joseph Smith, nga sa kataposan mitukmod nila ngadto sa pagkabayolente. Nagkakusog ang puwersa aron si Joseph kinahanglan nga moatubang og husay sa gawas sa Nauvoo, ug ang usa ka mantalaan sa lugar ang mihulga pa gani og gubat sa pagpuo kon modumili siya sa pagbiya sa siyudad. Bisan og nabalaka alang sa iyang personal nga kasiguroan, si Joseph miuyon nga pagahusayon sa duol nga Carthage, Illinois.

Niadtong Hunyo 25, si Joseph nanamilit sa iyang pamilya. Ang iyang kinamagulangang anak nga babaye trese anyos nianang higayona, ug ang iyang asawa si Emma lima ka buwan nga mabdos sa ilang kamanghuran nga anak nga lalaki. Paglabay sa duha ka adlaw, usa ka manggugubot nga panon ang misulong sa Bilanggoan sa Carthage. Nakita ni Joseph Smith ang ilang pagpatay sa iyang igsoon nga si Hyrum ug dayon siya mismo namatay human napusilan sa dili mominos tulo ka higayon agi sa dughan ug sa bukobuko. Nagpanuigon siya og 38 anyos.

Ang mga tawo nga dayag nga misaway ni Joseph miisip nga ang pagpatay gikinahanglan aron mapatunhay ang lokal nga pamaagi sa kinabuhi gikan sa impluwensya sa dili pamilyar nga tinuohan ug naglaom nga mosangpot kini sa pagkahagba sa Simbahan nga iyang giorganisar. Ang mga isigka-Santos sa Ulahing mga Adlaw ni Joseph, sa dakong kalainan, nakakita kang Joseph isip usa ka martir kinsa miselyo sa iyang pagpamatuod gamit ang iyang dugo, ug ilang gipreserbar ug gipamatud-an ang mga pagtulun-an, mga ordinansa, ug awtoridad nga iyang gitabangan sa pagpahiuli.

Mga May Kalabotan nga mga Hisgotanan: Mga Asoy sa Unang Panan-awon ni Joseph Smith, Paghubad sa Basahon ni Mormon, Hubad ni Joseph Smith sa Bibliya, Pamilya ni Joseph ug Emma Hale Smith, Pamilya ni Joseph Sr. ug Lucy Mack Smith, Si Joseph Smith ug ang Dinaghan nga Kaminyoon, Ang Paghusay ni Joseph Smith niadtong 1826, Mga Panagna ni Joseph Smith, Mga Pagpadayag ni Joseph Smith, Ang Kampanya ni Joseph Smith alang sa Pagka-Presidente sa Estados Unidos niadtong 1844, Ang mga Kamatayon ni Joseph ug Hyrum Smith, Emma Hale Smith, Operasyon sa Tiil ni Joseph Smith