I lenei fale, na faapaiaina ai e le aiga o Gheen o latou olaga i le fausiaina o Siona. Sa saofaga Viliamu i aso uma e sefulu o lana galuega e fesoasoani ai i le fausiaina o malumalu e ala i le aveina o solofanua e ave maa na eliina i le nofoaga o le fausaga. Sa auai Eseta i le
Aualofa a Tamaitai i le 1842. Sa latou foai atu ma lana fanau i le aoina o pene sa faia e le Aualofa e saili ai tupe mo le fausiaina o le malumalu.
Sa papatisoina ma faamauina Viliamu ma Eseta Gheen o ni tagata o Le Ekalesia a Iesu Keriso o le Au Paia o Aso e Gata Ai i le 1839 i Penisilevania. I le 1842, faatasi ai ma le aiga o Hunter, na siitia atu ai Viliamu, Eseta, ma le la fanau e toaono i le 900 maila mai le Itumalo o Chester, Penisilevania i Navu, Ilinoi. Sa la faatauina mai se eka o le fanua i le mauga i lalo ifo o le malumalu ma fausia ai se fale piliki i luga. Ia Tesema 1844, sa latou foai atu ai le afa o le latou fanua e tasi le eka e fai ma sefuluai. Sa nonofo le aiga o Gheen i lenei fale mai le 1842 i le 1846.
A o nonofo ai i lenei fale, sa faamanuiaina le aiga o Gheen i sauniga o le malumalu. I le 1843, sa faalua ona o atu Viliamu ma Eseta i le vai papatiso o le malumalu e
papatisoina e fai ma sui o tagata o le aiga o e na maliliu ae lei mafai ona latou mauaina le talalelei toefuataiina a Iesu Keriso. Ina ua mavae le maliu faafuase’i o Viliamu ia Iuni 1845, sa tumau pea le faamaoni o Eseta. I le Malumalu o Navu, sa maua ai lona faaeega paia ia Tesema 1845 ma sa
faamauina ai o ia i le sui i lona toalua ua maliu o Viliamu mo le faavavau i le aso 2 o Fepuari, 1846.
Faitau e uiga i taumafaiga tuufaatasi a le Au Paia ma tauiviga e fausia le Malumalu o Navu, e aofia ai se tala i le ofoina atu e Esther Gheen o se filo o lana lava viliina i le
Au Paia, Voluma 1,
Mataupu 41 .
O Mea e Faamoemoe i ai
O le Fale o Gheen o se malaga maimoa i se fale e lua potu e aofia ai le potu ai ma le potu malolo. A uma le malaga maimoa i le Fale o Gheen, ua e saoloto e maimoa i le vaega o totoe o Navu.
360° Faasologa