Tukoranan nga Bato sa Zion— Eksibit sa Sentro sa mga Bisita sa Makasaysayanon nga Nauvoo

Sa seksiyon 124 sa Doktrina ug mga Pakigsaad, naghisgot si Jesukristo mahitungod sa Nauvoo isip usa ka “tukoranan nga bato sa Zion” sa upat ka higayon (tan-awa sa mga bersikulo 2, 23, 60, ug 131). Ang tukoranan nga bato mao ang dakong bato nga gipahiluna dapit sa kanto sa pundasyon sa bilding. Maghatag kini og kahapsay, kalig-on, ug kamalungtaron sa tibuok nga estraktura. Ang Zion posibleng masabot nga “katawhan sa Ginoo,” “ang putli og kasingkasing,” o usa ka piho nga dapit nga nakasentro sa templo sama sa Jerusalem.² Gitawag sa Ginoo ang stake sa Nauvoo nga “tukoranan nga bato sa Zion” tungod kay ang propetikanhong mga pagpadayag ug ang mga pakigsaad sa templo nga Iyang gipadayag dinha ingon man ang komunidad sa mga tumutuo makahatag og kahusay, kalig-on, ug kamalahutayon sa tibuok Simbahan alang sa mosunod nga mga henerasyon.

Sa wala pa mamuyo ang mga taga-Uropa sa ika-19 nga siglo ang mga Lumad nga katawhan namuyo sa daplin sa horseshoe sa Nauvoo sa Suba sa Mississippi sulod sa daghang henerasyon.⁴ Gitawag kini sa uban og Quashquema, usa ka pulong nga Meskwaki nga nangahulogang “malinawon nga dapit.”⁵ Apan niadtong 1832, human sa usa ka kasabotan sa pederal nga gobiyerno, ang Lumad nga mga Amerikano napugos sa pagbiya.⁶ Ang mga tigpamuhonan nagsugod dayon sa pagplano og usa ka utlanan nga siyudad nga ilang ginganlan og Venus ug sa kadugayan Commerce, apan ang usa ka nasodnong krisis sa mga banko niadtong 1837 nakapausab sa ilang mga plano. Ang mga tigpasiugda sa siyudad nagsugod sa pagpangita og tawo nga mopalit sa yuta.


Niadtong tingtugnaw sa 1838–1839, ang mga Santos sa Ulahing mga Adlaw gipalayas gikan sa ilang mga panimalay sa Missouri. Daghan ang nakakaplag ug dangpanan sa Teritoryo sa Iowa o sa palibot sa lungsod sa Quincy, Illinois. Ang mga Santos sa Ulahing mga Adlaw sa daghang higayon misulay sa pagsunod sa direksiyon ni Jesukristo sa pagtukod og usa ka siyudad, apan sa matag higayon napugos sila sa pagbiya sa ilang mga paningkamot. Karon, sa tingpamulak sa 1839, nagpunsisok sa temporaryong mga kapuy-an ug samtang gibilanggo si Propeta Joseph Smith sa Liberty, Missouri, nag-atubang sila og kapilian: magpundok ba sila aron sa pagtukod og usa ka siyudad pag-usab ug magpameligro nga lutoson, o magtibulaag ba sila taliwala sa mas dako nga populasyon?⁷ Nakahibalo sa mga risgo apan misalig sa Dios, si Joseph Smith mitugot sa mga lider sa Simbahan sa pagpalit og yuta nga kapundokan. Ginganlan ni Joseph ang siyudad og Nauvoo, usa ka Hebreohanong pulong nga usahay hubaron nga “matahom.”⁸


Ang mga Santos sa Ulahing mga Adlaw mitrabaho. Gipahubas nila ang lamakan nga yuta, gitanoman ang mga uma ug mga prutasan, nagtukod og mga panimalay ug mga dalan, ug nagsugod og mga negosyo. Sa samang higayon, ilang gihangop ang midagsang nga mga kinabig gikan sa North America ug Europe. Sa kinatas-an niini, ang populasyon milapas sa 10,000 ka tawo, nga naghimo niining usa sa labing dako nga mga siyudad sa estado sa Illinois. Sa tunga nagbarog ang Templo sa Nauvoo, gipahinungod niadtong 1846 isip ang balay sa Ginoo, ang labing halangdon nga kalamposan sa “tukoranan nga bato sa Zion.”

Ang Nauvoo nagrepresentar sa labing malamposon nga bahin sa misyon ni Joseph Smith sa pagpahiuli sa ebanghelyo ni Jesukristo. Dinhi gipadayag sa Ginoo ang mas dakong panabot sa plano sa kaluwasan ug gipahiuli ang mga ordinansa ug mga panalangin sa templo. Gitudloan ni Joseph ang mga Santos nga maselyo sila aron magkauban agig pagpangandam alang sa kahimayaan ug kinabuhing dayon. Gitudloan usab niya sila aron makabarog sila alang sa ilang patay nang mga katigulangan ug makadawat og mga ordinansa nga magtugot kanila nga magkauban sa sunod nga kinabuhi.

Bunyag alang sa mga Patay

Gisangyaw ni Joseph Smith ang mahitungod sa doktrina sa bunyag alang sa mga patay atol sa usa ka lubong niadtong 1840. Human niining bag-ong gipadayag nga pagtulun-an, nagsugod ang mga Santos sa paghimo og proxy nga mga bunyag didto sa Mississippi River. Sa ulahing pagpadayag, mitudlo ang Ginoo nga ang ordinansa kinahanglang ipahigayon sa mga templo (tan-awa sa Doktrina ug mga Pakigsaad 124:29–36).

Pagtuga sa Diosnong Gahom

Sa wala pa matukod ang templo, giandam ni Joseph ang ibabaw nga lawak sa iyang Pulang Bika nga Tindahan [Red Brick Store] aron ipresentar ang pagtuga pagka Mayo 1842. Unang gidapit ni Joseph ang siyam ka tawo aron makadawat sa ilang pagtuga. Sa wala pa ang iyang kamatayon. gipahigayon ni Joseph ang pagtuga ngadto sa 60 ka tawo, lakip sa 28 ka babaye⁹

Pagselyo alang sa Kahangtoran

Sama sa ubang mga ordinansa ang mga pagselyo sa kaminyoon unang gipahigayon sa gawas sa templo. Duha ka bulan human maselyo sila si Joseph ug Emma niadtong Mayo 1843, girekord ni Joseph ang usa ka pagpadayag mahitungod sa bag-o ug walay kataposang pakigsaad sa kaminyoon. Kini nga pakigsaad nagsaad nga padayong magkauban ang pamilya dili lamang alang sa tibuok kinabuhi kondili alang usab sa sunod nga kinabuhi (tan-awa sa Doktrina ug mga Pakigsaad 132).

Gipadayag sa Ginoo kini nga mga ordinansa samtang gidisenyo ug gitukod sa mga Santos ang templo. Kon adunay mahuman nga mga porsiyon sa templo, ang mga lider sa pagkapari mopahinungod sa maong luna aron makapahigayon sa mga ordinansa sa templo samtang nagpadayon ang konstruksyon sa uban pang bahin sa bilding. Sa kataposan, ang mga bunyag alang sa mga patay, mga ordinansa sa pagtuga, ug mga pagselyo napahigayon ra gayod sa sulod sa Templo sa Nauvoo.

Ang labing mahinungdanon sa pagtukod sa Nauvoo isip tukoranan nga bato sa Zion mao ang pagtukod og templo. Hapit matag sakop sa komunidad sa Nauvoo gidapit aron makatabang sa pagtukod sa templo. Ang uban gisuholan sa ilang trabaho samtang ang uban nagdonar sa ilang panahon, salapi, talento, ug kahago sulod sa kapin sa lima ka tuig nga pagtukod. Ang pipila sa labing hanas nga mga trabahante mao ang mga mason sa bato, nga mikulit sa mga dekorasyon nga mga bahin sa pipila ka bato ug mipahiluna sa mga bato samtang nagkataas ang mga bungbong sa templo.

Pagka-Hunyo 11, 1842, ang kinabig nga taga Britanya ug mason sa bato nga si William Player maoy midumala sa pagpahimutang sa unang sihag nga bato [moonstone] sa Nauvoo Temple.

Agig dugang sa pagtukod sa templo, ang mga Santos sa Ulahing mga Adlaw nagkasuod usab pinaagi sa relihiyosong pagsimba sulod sa templo. Bisan sa ilang pagpangandam sa pagbiya sa ilang pinalangga nga siyudad sa templo sa tingtugnaw niadtong 1845–1846, ang mga Santos nagpadayon sa pagdawat og mga ordinansa ug paghimo og mga pakigsaad sa Dios ug sa usag usa didto sa templo adlaw ug gabii. Sa tulo ka mubong mga bulan, kapin sa 5,000 ka mga Santos ang nakadawat sa pagtuga ug kapin sa 2,000 ang naselyo. Kini nga mga relasyon sa pakigsaad nga gihimo sa Templo sa Nauvoo nagbugkos sa nagkadako nga komunidad sa mga Santos. Samtang naningkamot sila nga mapatuman ang paghimo og Zion sa tibuok kalibotan sa mosunod nga mga dekada, mibarog sila sa nakapundasyon nga tukoranang bato sa mga panalangin sa templo nga gipadayag sa Nauvoo.

Pagka-Pebrero 3, 1846, mipadayon ang mga Santos sa pagpahigayon sa mga ordinansa ug sa paghimo og mga pakigsaad sa Dios ug sa usag usa bisan sa dihang ang unang grupo nangandam na sa pagsugod sa ilang exodo gikan sa siyudad niana nga buntag.

“Ang Pagpahiuli usa ka proseso, dili usa ra ka panghitabo, ug magpadayon hangtod ang Ginoo moanhi pag-usab. Ang kataposan nga tumong sa pagpundok sa Israel mao ang pagdala sa mga panalangin sa templo ngadto sa matinud-anong mga anak sa Dios. Samtang maningkamot kita nga epektibong makatuman niana nga tumong, ang Ginoo mopadayag pa og dugang nga mga pagpasabot. Ang nagpadayon nga Pagpahiuli nagkinahanglan og nagpadayon nga pagpadayag.” —Presidente Russell M. Nelson¹⁰

Ang buhat sa kaluwasan ug kahimayaan nga gihimo sulod sa mga templo sa mga Santos sa Ulahing mga Adlaw sa tibuok kalibotan karon nagsugod sa Nauvoo. Ubos sa balaanong panudlo, gipaila ni Joseph Smith ang mga pakigsaad sa templo ug ang kaubang mga ordinansa sa pagkapari ngadto sa mga Santos sa Nauvoo. Nakasabot si Joseph nga kini nga mga ordinansa maanam og kahingpit pinaagi sa nagpadayon nga pagpadayag.

Aron mangandam alang sa pagpadayon sa propetikanhong pagpadayag, gidelegar ni Joseph ang mahinungdanong mga yawe sa pagkapari ngadto sa Korum sa Napulog Duha ka Apostoles sa wala pa siya mamatay didto sa Bilanggoan sa Carthage. Gamit kini nga mga yawe, mimando ang mga Apostol sa pagkompleto sa Templo sa Nauvoo ug sa pagdumala sa mga ordinansa sa templo ngadto sa liboan ka mga Santos sa Ulahing mga Adlaw sa wala pa ang ilang exodo ngadto sa Kasadpang Amerika.

Human sa pagbiya sa mga Santos gikan sa ilang siyudad, ang orihinal nga Templo sa Nauvoo naguba sa kalayo ug buhawi. Kapin sa 150 ka tuig human ang mga Santos mibiya sa Nauvoo, gipahinungod ni Presidente Gordon B. Hinckley ang gitukod pag-usab nga Templo sa Nauvoo Illinois. Ang nagpadayon nga pagpadayag nga makadugang sa kalig-on sa pundasyon sa mga pagpadayag sa templo mao ang nakapahimo sa Nauvoo ug sa templo niini nga usa sa labing sagradong mga dapit sa yuta, tinuod nga “usa ka tukoranang bato sa Zion.”