Iren Kaweid Ong Me Pwulopwul kan: Kaunda Doadoahngkien Deknoloti

Ni atail wia aramas pwulopwul, kitail mih nan sampah ehu me deknoloti wia kisehn pali laud en atail mour kan. E mengei en salongala ni atail kilekilang, kediropwki mehn kapehse kan, oh songosongki deknoloti. Ahpw nin duwen tohnpadahk en Sises Krais kei, kitail en kin doadoahngki deknoloti ni pwung oh mwahu. Nan padahk wet, kitail pahn esehla mwomwen atail pahn kak kaunda doadoahngkien deknoloti oh doadoahngki ni wiepe ehu me pahn wauneki Koht.

Kamwahupe kan

• Mwomwodiso kin doadoahngki deknoloti pwe en lokaia wasa koaros nan sampah oh kalohkihwei rongamwahuo.

• Deknoloti kihong kitail mweimwei en marain kan en sampah oh pil kak mihmi nan atail pwoakid kan.

Pweine

• Pweinen deknoloti iei atail ansou oh atail ahng, de me sakanakan sang, seukautihong pwukoah oh kapai kan.

• Ma kitail sohte pahn kanaiehng, kitail pahn kak lelohng mehkot me sohte warohng atail ahng, de pil salongasang kitail atail inou kan rehn Sahm Nanleng oh Sises Krais.

• Pilipai 4:8

• Eri, iet imwilahn ei koasoi, riei ko: kumwail en audehkihda nan kapehdamwail kan soahng mwahu kan me kapingpe mie: soahng kan me mehlel, me kesempwal, me pwung, me mwakelekel, me kaselel oh waun.

Ke wie aramas ohla men ma e inenen apwalong uhk en uhdisang doadoahngki deknoloti? Ke luwetalahte ni palingehn? Udahn soh! E mwahu en doadoahngki deknoloti, ahpw en kaunda kak wia mehkot apwal. Ke uhwong science, mwahliel, pali kan me kin nantiong kitail en rong—kaidehn pei pahrek ehu.

“Wasa Peren“ en Deknoloti

• Deknoloti iei mehn doadoahk ehu me kin kamarainehkin kitail soahng kan me kin wiewiawi nan sampah oh kak doadoahngki mehkot mwahu.

• Ni atail kin kalapw doadoahngki deknoloti, irail me wiahdako kin ale katingpe.

• Soundou kan oh soun wiahda kan kin doadoahngki wiepe kan pwe en wiaieng kitail en pereniki oh pwungkihla deknoloti, me duwehte mehn wiahda mwenge kan “wasa peren.“

• Samatail Nanleng oh atail Sounkomouro mwahngih atail kahpwal kan duwen deknoloti oh pahn kehlailih kitail.

• 2 Korint 12:9

  E ahpw ketin sapeng ie, mahsanih, Ei kalahngan itarohng uhk; pwe ei manaman kin sansalda mehlel rehn me luwet akan. Ihme I kin perenki oh suweiki ei luwet akan, pwe I en kin pehm manaman en Krais rehi.

Powehdi “Wasa Peren“

• Kasawih me deknoloti pein ahn ah “wasa peren“ me kin kahluwa atail pepehm kan oh mwaliehl kan.

• E mwahu ma kitail kin luweteng deknoloti, pwe kitail kin uhwong science, mwahliel, oh pali kan me kin nantiong kitail en rong.

• Kitail kak kaunda deknoloti sang ni atail kin pein peidek rehtail duwen kahrepatail, oh wiahda koasoandi kan, oh uhdi ni ansou me konehng.

• Kitail en kin medewe audepehkan me kitail kin kilang oh wiahda wasahn doadoahngki deknoloti nan imwatail kan pahn kak sewesei kitail powehdi “wasa peren“ en deknoloti.

• Madiu 26:41

• Kumwail pepehd oh kapakap pwe kumwail dehr lohdiong nan songosong:we ngehn me peik, a paliwar me luwet.

Kasawih wasa kitail en idsang atail kin doadoahngki deknoloti oh esehla kendake kan en powehdi ineng en doadoahngki deknoloti ansou reirei de pil wiahki ansou koaros. Tamataman, kitail me kaunda atail deknoloti, kaiden me e kin kaun kitailda.

A. Kahrepe: Doadoahngki deknoloti pwe ken esehla oh kapikada.

• Kolose 3:23

• Sohte lipilipil soahng da me kumwail kin wia, kumwail loalenohng duwehte ma kumwail wie doadoahk ong Kauno, ahpw kaidehn ong aramas.

• Peidengki rehmw soangen peidek me rasehng “Dahme I doadoangkihki nei device et ansou wet?“ oh “I kin ahneki pepehm mwahu duwen soang kan me I wiewia?“

Ke kak doadoahngki deknoloti ni mwahu sang ni ahmw pahn kadar koasoi mwahu, rongorong koul meleilei, oh pil wiahda pein audepomw kan. Ia soangen wiepe teikan ke kak doadoahngki deknoloti ong kahrepe mwahu kan?

• Lepin Padahk Audapan kan 16:3

• Peki rehn Kauno en ketin kupwuramwahwihala omw koasoandi kan, ke ahpw pahn pweida ni mehkoaros me ke koasoanehdi.

• Peidekihong pein uhk peidek kan me rasehng “Dahme ahi koasoandi en doadoahngki nei sehl?“ oh “Soangen kilel da me I kaskasalehiong Koht sang ni mwomwen ahi kin doadoahngki ahi ansou?“

Ke kak doadoahngki deknoloti mwahu ni amw pahn wiahda id en ansou me ke kin doadoahngki noumw sehl ehu ehu rahn, idahwen oh koasoihongete peneinei oh kompokepahmw kan, ahneki wasa en sohte doadoahngki dipwisou kan ni ihmw, wiahda wasahn kakehlailih sehl ong peneinei, oh doadoahngki filter. Soangen wiepe dah me ke kak koasoanehdi mwowe pwe kehn kak pilada me mwahu ansou me ke doadoahngki deknoloti?

• Melkahka Kan 46:10

• Nennenla, oh ese Ngehi iei Koht

• Peidekiong uhk peidek me rasehng “I kin soikala audepe kan me I ese me sapwung oh sohte kahrepe?” oh “I kehn Ngehno kokolahsang ie?”

Ke kak doadoahngki deknoloti mwahu sang ni amw pahn kihdi noumw dipwisou oh keilasang, kapakapki kehl, oh koasoiong emen aramas. Mie wiepe teikan me ke kak perehsang uhk kahpwal ansou ke pahn doadoahngki deknoloti?

Peidengki peidek pwukat oh kosoipene ni pwihn ehu duwen mwekid kan oh kakaunda doadoahngkien deknoloti.

1. Ia soangen kahpwal laud kan me ke kin sohpai ni amw kin doadoahngki deknoloti?

2. Soangen pepehm dah ke kin ahneki ni omw kin doadoahngki deknoloti ansou reirei?

3. Ia mwomwen amw ese e lelehr ansou en kommoal?

4. Ia mwomwen social media ah kin doadoahk rehmw oh mwomwen amw kak ehuong mehteikan?

5. Soangen wiepe dah me ke kak doadoahngki deknoloti en kak sewese roson en ahmw lamalam?

6. Ia mwomwen amw kin diar pahrek nanpwungen doadoahk en sukuhl oh doadoahngkien deknoloti? Songen wiepe da me pweida ong uhk mwowe?

7. Soangen keper dah me kin iang doadoahngkien deknoloti, (me rasehng tiahk suwed de sohla kakasang)? Ia mwomwen amw pahn kak perehsang uhk soangen kahpwal pwukat?

8. Ia mwomwen amw pahn doadoahngki deknoloti pwe kehn esehla wiepe kapw kan de doulahng nsenomw kan me wiksang kilekilangete audepe?

9. Ia mwomwen amw kin koasoihong amw pahpa nohno de me kin apwalih iuk kan duwen amw doadoahngkien deknoloti? Ia mwomwen ara sewese uhk en wiahda mehn perehre kan?

10. Ia ekei mwekid ong doadoahngkien deknoloti mwahu, me rasehng pohnsehse pwukoah laud kan de wiahda wehn ansou kan?

11. Mie wiepe kan ken doadoahngki deknoloti pwe ken ehuong mehteikan ni wehwe, me duwehte patehng pwihn akan online de utung mwekid kan me ke kin kesempwaliki?

Ni tohnpadahk en Sises Krais, kitail malipilipda en doadoahngki deknoloti ni pwung oh nsenamwahu. Nin duwen deknoloti e ahneki soahngen kamwahu tohto, e pil ahneki pweine, me rasehng atail ansou oh mwomwen atail ahng. Kitail anahne kin medewe “wasa peren“ en deknoloti oh kaunda atail doadoahngkien deknoloti sang ni atail kin peidengki peidek katepe kan, wiahda koasoandi, oh kanaiheng audepe kan me kitail kin kilang. Sang ni atail kin kaunda mwomwen atail kin doadoahngki deknoloti, kitail kak doadoahngki ni wiepe ehu me kin wauneki Koht oh pahn wah kitail oh mehteikan en karanih Ih.