2025
Hɛn Abrabɔ ho Nokwar no
Dzifuu 2025


“Hɛn Abrabɔ ho Nokwar no,” Liahona, Dzifuu 2025.

Bosoom bosoom Liahona Amandzɛɛbɔ, Dzifuu 2025

Hɛn Abrabɔ ho Nokwar no.

Hɛn Ɔsor Egya dɔfo eyi nokwar fa hɛn bra a etwa mu kɔ ho, hɛn mprɛmprɛ abrabɔ, na ndaamba abrabɔ ho akyerɛ, a mbrɛ yebesi benya akyɛdze a ɔsõ sen akyɛdze nyina kã ho.

N.K.  Whitney & Edwumakuw  fiadze

Dan kakraba bi a nyimpa ahyɛ mu mã a ɔwɔ Newel K. Whitney ne fiadze no sor hɔ mu, wɔ Kirtland, Ohio, Sanda 22, 1833 no, Asɔr no ne elderfo nye Nkɔnhyɛnyi Joseph Smith hyiae. Mumu bosoom wɔ afe a etwa mu kɔ no mu no, Joseph nyaa nyikyerɛ a ɔkyerɛɛ no dɛ ɔnkyekyer skuul a tsitsir ara wɔdze besiesie enuanom no ma wɔakɔ asɛmpasomafo dwuma.

Ewuradze kãa dɛ, “Mbrasɛm a medze ma hom nye dɛ hom mfa ahenman ne nkyerɛkyerɛ no nkyerɛkyerɛ hom ho nkorkor.

“Hom nkyerɛkyerɛ enyiberdo na m’adom bɛba hom do, na ɔbɛkyerɛkyerɛ hom wɔ emudzi mbordo mu, wɔ adwenkyerɛ nsɛm ho, nye fapem mu, nye asɛmpa ne nkyerɛkyerɛ mu, wɔ ndzɛmba nyinara a ɔfa Nyankopɔn n’ahenman ho a ohia dɛ hom tse ase no mu; …

“Ama sɛ mosoma hom bio a, hom eetum esiesie homho wɔ ndzɛmba nyinara mu, na hom etu mpon wɔ frɛ a medze afrɛ hom nye somdwuma a medze ahyɛ hom nsa no mu” (Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 88:77–78, 80).

Dɛm “Nkɔnhyɛfo Skuul” yi, dɛ mbrɛ nna wɔfrɛ no no, daa sunsum mu akyɛdze nwanwa edzi. Wɔkyerɛkyerɛɛ Asɔr no ne baanodzifo pii wɔ hɔ. Ndɛ wiadze no asesã koraa, naaso akwankyerɛ a Ewuradze dze mae dɛm mber no da ho yɛ edwuma ankasa. Hɛn so, wɔ dɛ yɛhwehwɛ nyimdzee na nokwar fa “ndzɛmba a nkyɛ ɔwɔ hɔ, nye dza ɔwɔ hɔ seseiara, nye dza ɔbɛba no” (Nyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 93:24).

ɔbaa  rodwendwen  buukuu  a  ɔrekenkan  ho

Hɛn Nokwar Nhwehwɛe

Mber a yɛtse mu yi, nyimdzee dodow wɔ hɔ ma hɛn kyɛn aber biara a etwa mu kɔ. Mber a etwa mu kɔ no, nna sɛ epɛ dɛ inya nyimdzee wɔ biribi ho a, ɔwɔ dɛ ekɔ nwoma korabea na ekɔhwehwɛ ho asɛm. Ndɛ internet na ekitadze horow ma kwan ma yenya nsɛm beberee a ɔyɛ dɛ ɔmmbɔ adze da a yebotum ehu no ntsɛmara.

Sɛ yɛdze ndzɛmba a ɔwɔ hɔ ma hɛn dzi dwuma wɔ nyansa mu a, Ewuradze n’enyi sɔ, mbom Ɔama hɛn dɛm afotu a ohia daa yi: “Hom mper nhwehwɛ enyiberdo na hom nkyerɛkyerɛ homho enyansasɛm no nkorkor; nyew, hom nhwehwɛ enyansasɛm mfi nwoma a odzi mu no mu; hom ndua adzesua nye gyedzi so do mper nhwehwɛ nwomasua mpo” (Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 88:118). Ɔhyɛ hɛn nkuran dɛ yensua wiadze a etwa hɛnho ehyia no ho asɛm (hwɛ Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 88:79; 93:53), mbom wɔ yɛrohwehwɛ nokwar mu no, otwar dɛ yɛhwɛ Nyankopɔn a “onyim adze nyinara, na adze nyinara so da n’enyim, … na ɔbɔ ndzɛmba nyinara do, … na ndzɛmba nyinara so fi no hɔ, na ɔno so na ɔyɛe” (Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 88:41).

Nokwar horow a Nyankopɔn dze ama hɛn no, no mu kor a ɔyɛ fapem papaapa ma hɛn abrabɔ wɔ asaase do nye dɛ Ɔyɛ hɛn Ɔsor Egya. Yɛyɛ No sunsum mu mbabanyin na mbabaa. Onyim hɛn na Ɔdɔ hɛn emudzi mu. Na dɛ No sunsum mu mba no, yɛwɔ awosu krɔnkrɔn na hyɛber. Yɛretse nokwar yinom ase na yɛregye ato mu ma hɛn dzin, bo a yɛsom, na botae a ohyiraa hɛn na ɔkyerɛɛ hɛn kwan wɔ hɛn asetsena mu ansaana yɛreba asaase do na ɔbɔkɔ do ayɛ dɛm sesei nye afebɔɔ.

nkorɔfo  a  worudua  ntwamutam  no  mu

Ahyɛse no nna yɛnye Egya no wɔ hɔ

Ber a yɛhwehwɛ “ndzɛmba a nkyɛ ɔwɔ hɔ” ho nokwar no, yebohu nsɛm yinom a ofi hɛn Agyenkwa, Jesus Christ hɔ: “Na afei, nokwar, mese hom dɛ, ahyɛse no, nna menye egya no wɔ hɔ, na emi nye Abakan no,” na “ahyɛse no, nna hom so hom nye Egya no wɔ hɔ” (Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 93:21, 23).

Ansaana hɛn abrabɔ wɔ asaase do no, yɛkɔr baguabɔ wɔ sor a Ɔsor Egya dze N’enyigye ho nhyehyɛɛ kɛse no too gua wɔ hɔ. Nkɔnhyɛnyi Joseph Smith kyerɛkyerɛɛ dɛ Nyankopɔn No botae wɔ Ne nhyehyɛɛ no ho nye dɛ ɔbɛma hɛn “kwan ma yeetu mpon tse dɛ ɔnoara na … yeenya ntowdo a yɛnye ɔnoara.” N’edwuma na n’enyimnyam nye dɛ “ɔdze nyimpa ne bɛkyebo na onnyiewiei nkwa bɔbɔ adze” (Moses1:39).

Yɛdze hɛn pɛ dzii dwuma na yɛsaan mu yii dɛ yebedzi Ɔsor Egya ne nhyehyɛɛ do. Woehyira hɛn dɛ wɔawo hɛn aba abrabɔ yi mu, bea a yɛda ho wɔ hɛn pɛ na yebotum enya ɔnnkyebo asetsena suahu, esũa adze, na yetu mpon dze kɔ onnyiewiei nkwa ho.

Hɛn ɔnnkyebo asetsena akwantu mu no, yebehyia ɔhaw na akwansiwdze ahorow. Mbom onnhia dɛ hɛn nko sɔw abrabɔ n’akotorka. Joseph Smith kyerɛkyerɛɛ dɛ Ɔsor Egya, “wiadze ne Baatan Kokroko no[,] dze egya dɔ na abadaa hwɛ nyimpa ebusuakuw ne nyina do.”

Hɛn Ɔsor Egya, “Egya a ɔyɛ ehumbɔbɔr, nye awerɛkyekyer nyina Nyankopɔn,” behyira hɛn, ama hɛn do, akyekye hɛn werɛ “wɔ hɛn ahohia nyina mu, ama yeetum edua awerɛkyekyer a Nyankopɔn dze kyekye hɛn werɛ no do akyekye hɔn a wɔwɔ ahohia biara mu so werɛ” (2 Corinthfo 1:3–4). Ɔfã tsitsir a ɔka Ne nhyehyɛɛ ho nye dɛ, Ɔsor Egya abɔ kwan ama hɛn a yɛdze bɛsan akɔ Ne nkyɛn.

Gethsamane  Ture,  Israel

Kwan no dze Kɔ Hɛn Egya

Nokwar wɔ “ndzɛmba ho nsɛm dɛ mbrɛ wɔtse pɛpɛɛpɛr” (Jacob 4:13) no yɛ pefee: hɛn nko yennkotum enya hɛn hyɛber emudzi mu dɛ yɛyɛ Ɔsor Egya ne mba. Jesus Christ, Egya no n’Abakan Banyimba wɔ sunsum mu, dzii ahyɛmu dɛ ɔbɛyɛ hɛn Agyenkwa na Pomfo.

Jesus Christ, “nyia Egya Woo no Kortoo no a adom na nokwar ahyɛ no mã, ɔyɛ nokwar Sunsum no mpo, … bae na ɔbɛtsenaa honam mu na ɔnye hɛn tsenae” (Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 93:11). Ɔbaa bɛkyerɛɛ hɛn kwan a yɛbɛfa do enya enyigye, ntseasee, na dɛwdzi wɔ abrabɔ yi mu na mfesantsen mu.

“Na mbrɛ Nyankopɔn dɔɔ wiadze nye yi, dɛ ɔdze ne Ba a ɔwoo no kor no mae, ama obiara a ɔgye no dzi no ɔaannhera, na oeenya onyiewiei nkwa.”

“Na Nyankopɔn annsoma ne Ba wɔ wiadze dɛ ombobu wiadze atsɛn, na dɛ wondua no do ngye wiadze nkwa” (John 3:16–17).

Agyenkwa no n’asaase do suahu no hia. “Oennya mãhyɛ no fi ahyɛse, mbom ɔkɔr do fii adom mu kɔr adom mu, kɛpem dɛ onyaa mãhyɛ no” (Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 93:12). Onyinii kɛpem dɛ “ne nsa kãa Egya n’enyimnyam ne mãhyɛ no” na tum nyina a ɔwɔ sor nye asaase, na Egya n’enyimnyam no bɛkãa no ho, osiandɛ nna ɔtse no mu” (Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 93:16–17). Agyenkwa no kyerɛkyerɛɛ dɛ:

“Medze nsɛm yinom ma hom ama hom aatse ase na hom ehu mbrɛ wosi sɔr, na hom ehu dza hom rosɔr, ama hom aaba Egya no hɔ wɔ me dzin mu, na hom nsa akã ne mãhyɛ no wɔ ne mber mu.

“Na sɛ hom dzi me mbrasɛm do a hom nsa bɛkã ne mãhyɛ no, na wɔahyɛ hom enyimnyam wɔ mo mu dɛ mbrɛ mowɔ Egya no mu; dɛm ntsi, mese hom dɛ, hom nsa bɛkã adom akɔ adom mu” (Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 93:19–20).

Gethsemane Ture mu na wɔ mbeamudua no do no, Jesus Christ dze wiadze bɔn too Nankasa no ho do na Ohun awerɛhow amandzehu nyinara na “yaw na amandze na nsɔhwɛ ahorow biara” (Alma 7:11). Iyi “maa [Ɔno], … a [ɔ]sō sen obiara mpo, [n]oho popoe osian yaw ntsi, na bɔgya fii [no] honandua enyi nyina” (Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 19:18). Ɔnam Jesus Christ na No Werdambɔ na Wusoɛr nko do na nkwagye na nkwagye ntowdo yɛ hɔ.

Ɔnam Agyenkwa no n’adom na no werdam afɔrbɔ do no, yebotum enyin kodu dɛ hɛn nsa bɛkã mãhyɛ na dabi yebotum enya emudzi. Sɛ yebedzi Agyenkwa no ne fasusu do na yeedzi Ne mbrasɛm do a, Obedzi hɛn kan na Ɔaweɔn hɛn wɔ hɛn kwan no do dze san kɔ hɛn Egya a ɔwɔ Sor n’enyimnyam enyim.

Christ  a  ɔnam  kwan  no  do  dze  kɔ  Jerusalem  ho  nsaano  mfonyin

Christ on the Road to Jerusalem [Christ wɔ Kwan no do dze kɔ Jerusalem], Michael Coleman yɛɛ nsaano mfonyin no, mma wɔnnkɔpe

Ana Hom Bɛgye N’Akyɛdze no?

Nokwar fa “ndzɛmba dɛ mbrɛ wɔbɛyɛ pɛpɛɛpɛr” ho no (Jacob 4:13), yesũa dɛ hɛn asetsena wɔ mfesantsen mu begyina hɛn pɛ dɛ yɛbɛfa dɛ yɛbɛka Jesus Christ do na yɛagye akyɛdze horow a Ɔdze ma no. Kyerɛwsɛm no kyerɛkyerɛ dɛ “[yɛbɛ]gye [hɛn] enyi wɔ dza [hɛn]ankasa [yɛ]pɛ dɛ [ye]nya no ho.” Awerɛhowsɛm, binom “[re]mmpɛ dɛ wɔgye hɔn enyi wɔ dza nkyɛ ɔsɛ dɛ wonya no ho” (Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 88:32).

Me asɛmpasomafo president, Elder Marion D. Hanks (1921–2011), a ɔsoom dɛ Wiadze Mfɛndzanan Tumdzifo, kyerɛkyerɛɛ ne asɛmpasomafo no dɛ yeribisa dza yɛwɔ pɛ dɛ hɛn nsa kã na yenya ho enyigye no yɛ kwan kor a yebotum dze esusu bea a yegyina wɔ hɛn sunsum mu akwantu no mu. “Na ebɛn mfaso na sɛ wɔma nyimpa akyɛdze na ɔanngye dɛm akyɛdze no a onya?” Ber a yɛgye Agyenkwa no n’akyɛdze horow no ber a yɛhwehwɛ No enyiber do na yɛka No do no, yebedzi dɛw wɔ onnyiewiei nkwa enyidado mu na wɔ “nyia ɔdze akyɛdze rema no mu” (Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 88:33). Akyɛdze yi a wɔdze ma ɔdɔ mu ara yi “ɔno nye Nyankopɔn n’akyɛdze nyinara no mu dza ɔsõ” (Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 14:7).

Nyankopɔn yɛ hɛn Ɔsor Egya. Onyim hɛn na Ɔdɔ hɛn. Ber a yɛdan kɔ No hɔ wɔ ber a yɛrohwehwɛ nokwar no, yebotum atakyer nyansa, enya nyansa, efua nokwar, adɔ ɔbra pa, na yɛatakyer kan a ofi No hɔ ba (hwɛ Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 88:40). Nkyii yɛwɔw do wɔ hɛn abrabɔ nyina mu kɛpem dɛ “da bi bɛba a [yɛ]bɛtse no Nyankopɔn no mpo ase, a wɔnam no do dze nkenyan bɛma [hɛn] wɔ no mu” (Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 88:49).

Ɔbɛyɛ enyimyam na enyigye da koraa.

Nsɛnsin

  1. Teachings of Presidents of the Church: Joseph Smith (2011), 210, Gospel Library.

  2. Teachings: Joseph Smith, 39.