2013
Peik Kin Wahdo Kapai
May 2013


Iren Mahsen en Presidensi Keieu, Mei 2013

Peik Kin Wahdo Kapai

Esehla duwen mehlel oh pasapengpen atail peidek keieu laud kan kin kohdohng kitail ni atail peikiong kosonned akan en Koht.

Riei ohl oh lih kempoake kan, ia uwen ahi kalahnganki mih rehmwail ni menseng wet. I peki amwail pwoson oh kapakap ni ei apwaliala ansou mwahu wet en patohieng kumwail.

Sang ni tepin ansou, ohl oh lih kin rapahki eripit oh wehwe me pid mour wet oh deuarail oh ahr pwukoa loale, oh duwen alehdi meleilei oh peren. Emenemen kitail kin rapahki mepwukat.

Eripit wet oh wehwe wet kak kohieng aramas koaros. Re kin kohsang mehlel kan me soutuk. Nan Doctrine and Covenants, pali 1, ire tikitik 39, e mahsanih me Kauno iei Koht, oh me ngehno kin kadehde, oh rekohd wet pwung, oh mehlelo poatoapoat.

Sounnting ngihso ntingihda:

Menda ma lahng kan oh sampah pahn sohrala,

Mehlel, me iei audepen mour, pahn mwamwahute,

Poatoapoat, sohte wikila, kohkohlahte.

Ekei pahn idek, “Iawasa me mehlel wet pahn dierek, oh ia duwen atail pahn kasawiada?” Nan kaudiahl me kohieng Soukohp Joseph Smith nan Kirtland, Ohio, nan Mei en 1833, Kauno ketin mahsanih:

Mehlel iei ese soahng kan ni duwen me re wia met, oh mahs, oh kohkohdo. …

Ngehn en mehlel iei sang Koht. …

Oh sohte aramas emen pahn alehdi me unsek ma e sohte kapwaiada Sapwellime kosonned akan.

Ih me kapwaiada Sapwellimen Koht kosonned akan pahn alehdi mehlel oh marain, lao e linganla ni mehlel oh ese mehkoaros.

Inou kaselel met! Ih me kapwaiada Sapwellimen Koht kosonned akan pahn alehdi mehlel oh marain, lao e linganla ni mehlel oh ese mehkoaros.

Sohte anahnepen kumwail de ngehi, nan mwehi kamarainda wet ni ansou me rongamwahuo unsek kopwurupwurdohr, en rapahki mehlel ni wiepe me saikinte me wia. Sahm Nanleng limpoak koasoanehdier atail ahl oh kihda kaweid unsek—me iei peik. Esehla duwen mehlel oh pasapengpen atail peidek keieu laud kan kin kohdohng kitail ni atail peikiong kosonned akan en Koht.

Kitail kin esehla peik erein atail mour. Tepida ni ansou me kitail pwulopwul mehlel, irail me kin apwalihkitailda kin kihda kaweid oh wiahda koasoandi pwehn sinsileikitail. Mour pahn mengei ong kitail koaros ma kitail peikiong koasoandi pwukan ni unsek. Ahpw, tohto kitail kin esehla sang irair wo duwen en kin peik eh eripit.

Ni ansou me I wie kekeirda, nan ehuehu summer sang Sulai lel Septempe, ahi peneinei kin mihmi nan kisin ihmw nan Vivian Park nan Provo Canyon nan Utah.

Emen iengei nan wasao ansouo iei Danny Larsen me ah peneinei iang imwaniki kisin ihmw nan Vivian Park. Ehuehu rahn ngehi oh ih kin aluseli nan wasao me kaperen ong kisin pwutak, wie epiep nan kisin pihl oh pillap, rik takai oh me kesempwal teikan, alu reirei, daur dohl, oh kin pereperenseli te nan awa kan en ehuehu rahn.

Ehu rahno ngehi oh Danny koasoanehdi me se men wiahda kisiniei nihsoutiko rehn kompoakapaht ko tohn wasao. Ihte me se anahne wia iei en kamwakelehda kisin wasa kis nan mohs ehu pwe se en kak pokonpene. Dihpw en nan Suhn me pwaindi mohso ngalangallahr oh tekateklahr, eri sohte kak doadoahkehng dahme se pahn wia. Se tepida waikada dihpw reirei ko, ni aht koasoanehdi mwatiada wasa lapala, pwonopwon ehu. Se waik oh waik ni aht kehlail koaros, ahpw ihte me se kak waikada iei uwen me kak itar nan peht. Se ese me doadoahk wet pahn wia doadoahk en rahn ehu pwon, oh se pwangadahr oh aht peren pil wie sosohralahr.

Oh eri pasapengpen aht kahpwal kodohng nan ahi madamadau en seri me sounpar waluh. I ndalahng Danny, “Ihte me kita anahne wia iei isikada dihpw pwukat. Kita kak isikadahte pwonopwon ieu!” E mwadangete pwungki oh I tangala nihmwo pwe I en kak ale ekei ririn masis.

Mwohn amwail pahn leme me ni sounpar waluh se mweimwei en doadoahngki masis, I men en sansal me koaros ngehi oh Danny irairdihsang doadoahngki masis ma sohte aramas laud mwo. Ngehi oh ih koaros alehdi kehkehlik pak tohto duwen kisinie eh keper. Ahpw, I ese iawasa ahi peneinei kin kihdi masis ko, oh se anahne kamwakelehda mohso. Ni ahi sohte pwurehng medewe, I tangala nihmwo ngehi parok ririn masis kei, ni ansou me sohte me kilikilang ie. I pitipit karukehla nan ahi pwekido.

I tang pwuralahng Danny, pereniki me nan ahi pwekido iei pasapengpen aht kahpwalo. I tamanda met me I medewe ansouo me kisinieio pahn lul lao ansou me se mwahuki en uhdi eri e pahn pein kunla.

I par ehu ririn masis oh kihieng pohn dihpw en Suhn ngalangalo. E lullida mwomwen me mie diren kahsilihn widekieng. Ni tapio ngehi oh Danny uhdahn peren ni aht kilang dihpw ko solahr mie, ahpw se mwadangete esehla me kisinieio sohte pahn pein kunla. Se masepwehkada ni aht kilangada me sohte me se kak wia en kauhdi. Kisiniei kamasepwehko tepida isikada dihpw teikan ni keilen nahnao, kihieng nan keper tuhke en pine oh soahng koaros teikan nan eh ahl.

Eri sohla me se kak wia likin tengehdi sawas. Kerenieng ohl oh lih koaros nan Vivian Park me koahiek wie tangatangseli oh woakwoakihki kisinieio ehdin wahnsahpw wisekesek, ni arail wie songosong kakunla kisinieio. Mwurin awah kei se kakunla mpwul en kisinieio me luhwehdi. Tuhkehn pine ko me wie momour sounpar tohto doandoarla, duwehte ihmw ko me kisinieio udahn pahn lellahng.

Ngehi oh Danny esehla ekei padahk apwal ahpw kesempwal rahno—me keieu laud iei kesempwalpen peik.

Mie koasoandi oh kosonned pwehn sawas wiahda kitail en perperla sang kahpwal en paliwar. Duwehte met, Kauno ketikihda koasoandi oh kosonned pwehn sawas pereikitailsang me keper ong pali ngehn pwe kitail en kak mwekid mwahu nan mour apwal wet oh eri pwurala rehn Samatail Nanleng.

Sounpar epwiki kei samwalahro, ong dih ehu me mihla nan tiahk en meiroangki mahn, Samuel kehkehlikiong “peik me mwahusang mehlel meirongkihong sihpw me keieu kaselel kan.”

Nan irair en ansou wet, Kauno ketin kasalehiong Soukohp Joseph Smith me E kupwurki mohngiong oh madamadau me inengieng oh me irail me kupwurki oh peik pahn kang wahn sahpw en Saion nan imwin rahn pwukat.

Soukohp koaros, en kawao oh met, esehier me peik kesempwalohng komourpatail. Nephi mahsanih, “I pahn kohla oh wiahda dahme Koht ketin poahngoki.” Mendahte mehteikan ahr pahn pwupwudi nan arail pwoson oh peik, sohte pak ehu Nephi sohte kapwaiada dahme Kauno malipehki. Dih tohtohiehn kapaida pwehki met.

Soai en Eipraam oh Aisek iei ehu me kaselel me pid peik. Ia uwen eh mwein apwal ong Eipraam, ni eh peikiong kosonned en Koht, en wahla nah kempoakeo Aisek nan sapwen Moria pwehn meiroangkihla. Kitail kak medewe duwen mohngiong en Eipraam eh toutou ni eh seiseiloaklahng wasa me koasoandio? Uhdahn te me weikek mwein kalokehdi paliwere oh ah madamadau ni eh pirehdi Aisek, pwilikihdi pohn peio, oh ale naipo pwehn kemehla ih. Ni eh pwoson kehlail oh likih Kauno ni unsek, E mwekidki kosonned en Kauno. Ia uwen kaselel en pakairo, oh ia uwen eh kasamwoh: “Ke dehr sair pwutaken, de wiahiong mehkot. I dehdehkiher uwen omw poadidiong Koht, pwehki omw sohte kahng meirongkihong ie noumw pwutak iehrosen.”

Eipraam kasongosongehr, oh pwehki ah loaloapwoat oh peik Kauno ketikihong ih inou kaselel wet: “Wehi koaros pahn peki I en kapaiairailda nin duwen ei kapaiadahr kadaudokomw kan-pwehki omw kapwaiadahr ei mahseno.”

Mendahte atail sohte poahngok en kamehlel atail peik nin duwe met me kapwuriamwei oh kaweikek, peik kin pil anahn sang kitail.

President Joseph F. Smith pakairki nan Oaktohpe 1873, “Peik iei kosonned keieu en nanleng.”

President Gordon B. Hinckley mahsanih, “Peren en Souleng en Imwin Rahn Akan, meleilei en Souleng en Imwin Rahn Akan, pweidahn Souleng en Imwin Rahn Akan, kepwehpwehn Souleng en Imwin Rahn Akan, oh komour soutuk oh lapalapala en pwihn en aramas wet kohsang arail peikiong kaweid kan en … Koht.”

Peik iei mwohmw en soukohp akan; e kihdahr kehl oh eripit ong irail nan mwehi kan kohkohdo. E kesempwal kitail en kasawiada me kitail, iangahki irail, ahniki pwuhng ong kehl oh eripit wet. E kak kohda ong emenemen kitail rahn wet ni atail pahn peikiong Sapwellimen Koht kosonned akan.

Nan sounpar akan kohkohdo I esehier dir en aramas me inenen loaloapwoat oh peik. I kapaida oh kamarainda sang irail. I en ehukihieng kumwail mahs duwen riemen aramas pwukat.

Walter Krause wia tohn Mwomwohdiso loaloapwoat men me, iangahki ah peneinei, kousoan nan sahpw me adanikihla East Germany mwurin Mahwin Keriau en Sampah. Mendahte kahpwal me e sohpai sang ni sohte saledek nan wasao ni ansouo, Brother Krause wia ohl me poakohng oh papah Kauno. E kapwaiada ehuehu pwukoa me kohieng ni loaloapwoat oh ni keneinei.

Ohl teio, Johann Denndorfer, mehn Hungary, towehla Mwomwohdiso nan Sehmeni oh pepdaisla mwo nan 1911 ni ansou me e sounpar 17. Sohte pwand mwuri e pwurala Hungary. Mwurin Mahwin Keriau en Sampah, e duwehla aramas me selidi nan pein ah wehi, nan kahnihmw en Debrecen. Saledek pil irairdihsang aramas en Hungary.

Brother Walter Krause, me sohte ese Brother Denndorfer, alehdi pwukoa en wia ah sounpadahk en peneinei oh en kalapw mwemweitla reh. Brother Krause delepwohnlahng ienge sounpadahk en peneinei oh ndahieng ih, “Kita alehdier pwukoa en mwemweitlahng Brother Johann Denndorfer. Ke kak iang ie nan wihket oh kihieng ih ehu padahk en rongamwahuo?” Ih eri pil nda, “Brother Denndorfer kin kousoan Hungary.”

Iengeo pwuriamwei oh idek, “Iahd kita pahn kohla?”

“Lakapw,” me Brother Krause sapengki.

“Iahd kita pahn pwur?” iengeo peidengki.

Brother Krause ndahieng, “Oh, mwein nan wihk ehu—ma kita pahn kak pwurodo.”

Iet sounpadahk en peneinei riemeno samwalahr mwemweit rehn Brother Denndorfer, sang ni seiloak pohn train oh bus sang palimese en paliepeng en Germany lel Debrecen, Hungary—seiloak doh ehu. Sohte ahn Brother Denndorfer sounpadahk en peneinei sang ni ansou me mahwino tepida. Met, ni ansou me e kilang sounpapah en Kauno, e direkihla kalahngan me ira kohla. Ni tapio e sohte men itipehiong ira. Ahpw, e kohla nan ah pereo oh wahiei koakon ieu me kolokol meiroang en eisek kis ehu me e wie kanakanai pahr kei sang nan sirangk ieu. E kasalehieng oh kihieng meiroang en eisek kis ehuo rehn sounpadahk ko oh nda, “Met I kapwaiadahr ahi meiroang en eisek kis ehu ong Kauno. MetI pehm me I warohng itik pehn sounpapah en Kauno!” Brother Krause ndahiengie mwuhr me lokaia sohte kak kasalehda uwen eh inenen sair ih me ohl loaloapwoat menet, me sohte kin tuhwong aramas sang Mwomwohdiso erein sounpar tohto, kin kihsang persent 10 ong meiroang en eisek kis ehu sang nan nah mwohni tikitik. E nekidala mwohnio ni eh sehse iahd de ma e pahn ahniki ansou mwahu en pwain.

Brother Walter Krause mehla sounpar duwau samwalahro ni eh sounpar 94. E papah ni loaloapwoat oh ni peik erein ah mour oh wia karasaras kamarain ong ie oh ong irail koaros me ese ih. Ni ansou me e alehdi pwukoa, e sohte pak ehu peidengki, e sohte kin kaulim, oh sohte kin nda me e sohte kak.

Riei ohl oh lih akan, kasongosong keieu lap en mour wet iei en peik. Koht mahsanih me re pahn song kitail en kilang ma kitail pahn wia mehkoaros me Kauno atail Koht pahn mahsanihong kitail.

Sounkomouro ketin mahsanih. Koaros me kupwurki kapai ehu sang Kauno uhdahn anahne peikiong kosonnedo, oh pelie irair kan me koasoandihong kapaio, ni duwen ahr koasoandi sangete mwohn tepin sampah.

Sohte karasaras en peik mie me mwahusang en atail Sounkomouro. Pohl mahsanih duwen Ih:

“Ahpw mehnda ma ih Sapwellimen Koht Iehros, a e mwahngihala peik sang ni mehkan me e ketin lokolongki.

“Ni eh ketin unseklahr, e ketin wiahla pwarer en mour soutuk ong irail koaros me kin peikiong.”

Sounkomouro kasalehda limpoak mehlel en Koht sang ni mouriki mour unsek, sang ni wauniki misin sarawi me iei Sapwellime. E sohte pak ehu akilapalap. E sohte pak ehu mwomwehda. E sohte pak ehu saloaloapwoat. E karakarahk ansou koaros. E kin mehlel ansou koaros. E kin peik ansou koaros.

Mendahte Ngehn Sarawi eh kahluwahlahng nan sapwtehno pwehn kasongosong pahn tepil, mendahte eh luwetkihla kaisihsol rahn pahisek oh pwohng pahisek oh men mwenge, ahpw ni ansou me me suwedo kihieng Sises luk me keieu lingan oh kasongosong, E ketikihieng kitail karasaras sarawi en peik ni eh sohte dukieng en wetsang dahme E ese me pwung.

Ni ansou me e sohpai lokolok en Kedsemeni, wasa me e alehdi uwen laud en weirek me “pwudowe kerediong nanpwel likamwete dingiding en nta,” Ih karasaras unsek en Iehros peik ni eh nda, “Ipa, ma komw ketin kupwurki, a komw ketikihweisang ie delen lokolok wet. Ahpw soh, kaidehkin nsenei, pwe kupwuromwihte en pweida.”

Ni duwen Sounkomouro eh kaweidih Sapwellime Wahnpoaron Akan en mahs, e pil kaweid kowe oh ngehi: “Idawehniehdo.” Komw kupwurki peikiong?

Eripit me kitail rapahki, pasapeng kan me kitail kasik, oh kehl me kitail inangih rahn wet pwehn powehdi kahpwal akan en sampah wet me apwal oh wekiwekidek kitail kak en ahniki ni ansou me kitail kupwurki peikiong Sapwellimen Kauno kosonned akan. I pwurehng kapwurehieng mahsen en Kauno. Aramas me kolokol Sapwellimen Koht kosonned akan kin alehdi mehlel oh marain, lao e kalingankihla mehlel oh ese mehkoaros.

E wia ahi kapakap karakarahk me kitail en kapaikihda keting kaselel kan me inouiong me peik. Ni mwaren Sises Krais, atail Kaun oh Sounkomour, ahmen.

Iren sawas akan

  1. “Oh Nda, Dahme Mehlel?” Koul en Sarawihkan oh Koul en Serihkan, nempe 272.

  2. Tehk Doctrine and Covenants 93:24, 26–28.

  3. 1 Samuel 15:22.

  4. Tehk Doctrine and Covenants 64:34.

  5. 1 Nephi 3:7.

  6. Senesis 22:12.

  7. Senesis 22:18.

  8. Joseph F. Smith, “Discourse,” Deseret News, Nohpempe 12, 1873, 644.

  9. Gordon B. Hinckley, “If Ye Be Willing and Obedient,” Ensign, Tihsempe 1971, 125.

  10. Tehk Abraham 3:25.

  11. Tehk Doctrine and Covenants 132:5.

  12. Ipru 5:8–9.

  13. Tehk Madiu 4:1–11.

  14. Luk 22:44.

  15. Luk 22:42.

  16. Sohn 21:22.

  17. Tehk Doctrine and Covenants 93:28.