ʻI he faʻahitaʻu failau ʻo e 1820,
naʻe hā mai ʻa e ʻOtua ko e Tamaí, mo Hono ʻAlo ko Sīsū Kalaisí kia Siosefa Sāmita ko e Siʻí ʻi he vaoʻakau ofi ki hono ʻapí. Naʻe taʻu 14 ʻa Siosefa ʻi he taimi naʻá ne fakakaukau ai ʻoku totonu ke ʻeke ʻene ngaahi fehuʻí ki he ʻOtuá ʻi he lotu hili ʻene lau ʻa e
Sēmisi 1:5 “Ka ai hamou taha ʻoku masiva ʻi he potó, ke kole ʻe ia ki he ʻOtuá, ʻa ia ʻokú ne foaki lahi ki he kakai kotoa pē, pea ʻoku ʻikai valokiʻi.” Naʻe tupu hake ʻa Siosefa ʻi ha feituʻu naʻe longoaʻa ʻi he tui fakalotú. Naʻe hohaʻa ʻa Siosefa fekauʻaki mo hono fakamoʻuí pea naʻá ne fie ʻilo pe ko e fē ʻa e siasi te ne lava ʻo ʻomi ia ki he ʻOtuá. ʻI he konga kimuʻa ʻo e faʻahitaʻu failaú, naʻe ʻalu ai ʻa Siosefa ki ha feituʻu naʻe ʻosi fakakaukau ki ai ʻi he vao ʻakau ofi ki hono ʻapí ʻo tūʻulutui ʻo lotu. Naʻá ne ofo ʻi he ʻaʻahi mai kiate ia ʻa e ʻOtua ko e Tamaí mo Sīsū Kalaisí. Naʻe hoko e fakahinohino naʻá Na ʻoange kiate ia ko ha tali ki heʻene lotú, ko e kamataʻanga ia hono fakafoki mai ʻo e siasi ʻo Kalaisí ʻi he māmaní.
Kuo ui ʻa e vao ʻakau motuʻa ʻeka ʻe 20, ʻi he ngaahi ngataʻanga fakahihifo ʻo e Feituʻu Fakahisitōlia ʻo e Vao ʻAkau Tapú ko e Vao ʻAkau Tapú talu mei he 1905. ʻI he taimi naʻe hiki ai ʻa e fāmili Sāmitá ki he kelekele ʻeka ʻe 100 ko ʻení ʻi he 1818, naʻe vaotā ʻatā ʻa e feituʻú. ʻI he faʻahitaʻu failau ʻo e 1820, kuo fakaʻataʻatā ʻe he fāmilí ha ʻeka ʻe 30 ki heʻenau fāmá ka naʻa nau tuku ha ngaahi konga lalahi ʻo e ngaahi ʻakau ʻaongá ʻi he fakahahake mo fakahihifo ʻo e fāmá. ʻI he ʻahó ni, ʻoku ʻi he vao ʻakau kuo fakatolonga tokanga mai ko ʻení ha fanga kiʻi hala maʻá e kau ʻaʻahí ke nau maʻu ha feituʻu ʻapasia ke fakalaulauloto fakalongolongo ai.
Laukonga lahi ange fekauʻaki mo e aʻusia ʻa Siosefa ʻi he Vao ʻAkau Tapú ʻi he
Kau Māʻoniʻoní, Voliume 1, Vahe 2.
Meʻa ke ʻAmanaki Ki Aí
Te ke tokangaʻi pē hoʻo ʻaʻahi ki he Vao ʻAkau Tapú, pea ʻe fakaafeʻi koe ke ke vakaiʻi ia ʻe he kau faifekaú hili ʻa e ʻaʻahi ki he ngaahi ʻapi ʻi he Faama ʻa e Fāmili Sāmitá. Te ke lava ʻo nofo ʻi he fuoloa taha te ke fiemaʻú ʻi he Vao ʻAkau Tapú, pea ʻoku ʻi ai ha ʻū sea ai ʻo ka ke fie tangutu hifo ʻo fakalaulauloto fakalongolongo. ʻOku makatuʻunga e sai ʻa e fanga kiʻi hala ʻi he vao ʻakaú ʻi he ngaahi tūkunga ʻo e ʻeá ka ʻoku lava ke maʻu atu ʻha ʻū saliote teketeke ʻi he Senitā Talitaliʻangá.
Vakai takai ʻi he 360°