Lesson nifan e Pil’aal: Machib nifan e Galabthir ko Mornga’agen e Technology

Gadaed a galibthir, e ri gadaed ba’adag e tin th’abi fel’ nifan ngak pifakdaed, ni biney e mu’un fare machib nag rogon ngoraed i use nag e technology. Ulan e biney e machib, gadaedra weliy mornga’agen rogon nrayag ni ngad ayuweged pifakdaed ko use nag e techonolgy nib mat’aw rogon, ni ngeyag ni dabi gagiyeg nagraed. Gadaedra fil kanawo’en nge rogon nrayag ni ngad ayuweged pifakdaed min powi’iyraed ko rogon i use nag e technology ko tin nib mat’aw ban’en.

Fal’ngin

• Galasia e ma use nag e technology ni ngeyag ni ngar ranonad riy u dakean e fayleng nge weliy mornga’agen fare gospel.

• Technology e rayag ni nge pi’ ngodaed e llowaen’ ko fayleng nrayag ni nge taw ga’angin ngalan e pocket rodaed.

Pilwon

• Time nge man’aey’ rodaed e irreram pilwon fare technology, fa gel e kireb riy, ra yean nga thilin fapi tawa’ath nge tin nrayag ni ngan mon’og nag.

• Fa’anra dabda saluk gaed ngay, mrayag nira malog nagdaed ko tin ni dariy fal’ngin ngodaed, fa palog nagdaed ko fapi m’ag nikad ngongliyed mab ga’fan ngodaed.

Filippi 4:8

• Pi walageg ni girdi’en Kristus, n’en ni nggog ngomed u tungun e re gi babyor ney e ngam suguyed lanin’med ko fapi n’en ni bfel’, ni yira yog e fel’ ngay: ni n’en nriyul’, nge n’en nib yal’uw, ma bmat’aw, ma bmachalbog, ma bmanigil, nge tin ndariy thibngin.

Gidii’ nima e gay mornga’agen ban’en, science, nge gidii’ nima ngongliy ya’an e kar filed rogon ni nge par e gidii’ mrayag ni nga’i sap ko technology nib n’uw napan me falfalaen’ ngay. Ku woed nib chugur rogon ko industry ni yima ngongliy rogon e ggan riy. Science e ke ayuweg e business ni bo’or ke ngongliy rogon e ggan riy nike thapeg fare “fel’ qu’urngin,” fa fare ngiyal’ ni kari fel’ laman fare ggan. I gur e kireb rom ni fa’anra ga ba’adag e biney ni bo’or?

Woed, sanaw arrogon … ma sana danga’. Technology e bay fare “fel’ qu’urngin,” riy ni’ir e ma gagiyeg nag e thamtham rodaed nge pi kemical nibay u llolgadaed. I gur e gab kireb ni fa’anra momaw’ ngom ni ngam tal i use nag e technology? I gur e mo’owar e thothup rom? Danga’. Gubin e gidii’ ma ba’adag i use nag e technology, machane gagiyegnag rogon e rayag nib momaw’. Kemus ni yigo gur ngak e tin ko science ban’en, tin nibe buch ulan e man’aey rom, kantin nib ganggang’ nibe gay rogon nge pi’ ngom ni chuway’—nge tiney e budi ban’en ni momaw’ ni ngad gel gaed riy.

Ba tu’uf ni ngan nang ni gidii’ ni pil’aal e krayag nira gafgow ko technology ni woed e bitir. Ni krayag ni yaedra aw ko fagin ni “fel’ qu’urngin” ko Technology min gathay e taym, ni woed rogon nima rrin’ e fal’yangren nge bitir.

• Technology e rayag ni nge pi’ ngodaed e llowaen’ ko fayleng nrayag ni ngan use nag ko tin nib fel’ ban’en.

• Ga’angin e pagaen’ ni yira pi’ ko technology, e arram gelngin ni yira fal’ag e technology ni bo’or.

• Gidii’ nima gay mornga’agen nge fal’ag e technology e yaed ma gay rogon ni ngar fal’aged rogon nrayag ni nge adag e gidii’, ni woed e kantin nib ga’ nima ngongliy e ggan nrib “fel’ qu’urngin.”

• Chitamangdaed nibay u Tharmiy nge fare Tathapeg e yow manang e mo’war rodaed ni bachan e technology mi yowra pi’ e ayuw ngodaed.

2 Korinth 12:9

• Ma fulweg rok ngog e ga’ar, “Ayuw rog ngom e kemus e ta’are n’en ni ir e thangri yag ngom; ya gelngig e rib gel ko ngiyal’ ni gab me’waer.” Ere kari gu felfelan’ ni nggu uf ko me’waer rog, ni fan e nggu thamiy rog nike yib gelngin Kristus ngog ni nge mang yoror rog.

• Nang ni technology e bay fare “fel’ qu’urngin” riy nima gagiyeg nag e thamtham nge fapi racha’ u fithik’ i dowdaed.

• Bo’or e gidii’ nibe gafgow i use nag e technology. Yi gogur ngak e tin ko science ban’en, tin nibe buch ulan e man’aey rom, nge industry nib ganggang’ nibe gay rogon ni nge pi’ ngodaed ni chuway’.

• Rayag ni ngad gel gaed ko technology ni fa’an gadaedra fithed ngodaed e duwer nibay fan, min tafneynag rogon, min soen ni fa’anra ke tu’uf.

• Mitgaen’ ko pin’en ni gadaed be guy ya’an min gay bang ni dayma use nag e device riy ulan e tabinaew rodaed e rayag ni nge ayuwegdaed ngad gel gaed ko fare “fel’ qu’urngin” e technology.

Matthew 26:41

• Um odgad ngu’um meybilgad ngak Got, nge siy mpaged gimed ngak e pin’en nma pingeg e girdi’ nge denen. Ya lanin’uy e ba’adag, ma dowef e mme’waer.

Gadaed e galibthir e rayag ni ngad daged e wo’ nib fel’ ko rogon i use nag e technology. Guy qu’urngin n’umngin napan i use nag e technology nge saga’al ngay ni ngeyag ni dabin macham ngay ni gubin ngiyal’ e rayag ni nge fal’ag e tha’ rom ko technology nge fan ngom nge fan e gidii’ ko tabinaew rom. Mu tay u wun’um, ni gadaed e gadaed be gagiyegnag fare technology, gathi ir e be gagiyeg nagdaed.

A. Fan: Use nag e technology ni ngam fil mornga’agen ban’en fa fal’agin ban’en.

Kolossian 3:23

• Demturug e n’en ni gimed ra ngongliy ma ngam tiyan’med ngay, ni gowa gimed be maruwel rok Somol, ma gathi rok e girdi’.

• Mu fith ngom e duwer ni woed “Mangfan ni gube use nag e device rog e chiney?” nge “Gube thamiy nib fel’ e n’en ni gube rrin’?”

Boech e tin ni rayag ni ngan use nag e technology e ngan fanay ko tin nib fel’ ban’en ni woed ni ngam pi’ reb e thin ngak be’ nib fel’, fa motoyil ko musik nib mangil, fa mu ngongliy ban’en ngay nib fel’. Mang boech wo’en nrayag ni ngan use nag ngay?

B: Tafneynag Rogon: Mu tafneynag rogon nga mm’on ni ngeyag ni mu mel’eg e fel’.

Proverbs 16:3

• Ngam tay nga pa’ Somoel nge fal’eg wa’athan urngin e tin ka mu finey ni ngam rin, mra yal’uw rogon ni ngam muruwliy.

• Mu fith ngom e duwer ni woed e “Mang e gube use nag e device rog nifan?” nge “Mang e pow ni gube dag ngak Got ko rogon ni gube use nag e taym rog?”

Boech e tin ni rayag ni ngan tafneynag rogon nga mm’on nira moem nag i mel’eg e tin nib fel’ e mu’un fare dugliy urngin n’umngin napan i sap ko fare skrin ko fon, nikemus ni ngam non ngak e gidii’ ko tabinaew rom fa tafagar, min tay bang ulan e tabinaew ndariy e fare device riy, tagil’ e gin ni ngan charg nag, nge use nag e filter. Mang boech kanawo’en nrayag ni nge ayuwegnem nge pifakam ni ngeyag ni mu mel’eged e tin nib fel’ ko napan ni yibe use nag e technology?

C. Soen: Napan nra tu’uf mag toffan.

Psalms 46:10

• Gapas nga lanin’um, mu Nang ni Gag i Got.

• Mu fith ngom e duwer ni woed “Dagur sap ko ya’an e pin’en ni gumanang ni dani mat’aw fa dariyfan?” nge “Kug thamiy fare Thothup nike chuw?”

Boech e tin ni rayag ni ngan rrin’ nifan e toffan ko use nag e technology ni rayag ni ngan tay nga butt’, min meybil nifan ni nge pi’ gelngiy, fa mu noen ngak be’. Napan nira tu’uf uw rogon nrayag ni nge toffan e tabinaew rom ko use nag e technology?

V. Welthin Ulan e Ulung

Chiney ni kad mu’gaed i weliy boech e tin ni rayag ni nge ayuwegdaed ko fanay e technology nib mat’aw rogon, arame ngad weliyed mornga’agen e biney ulan fare ulung. Gu ba’dag ni nggu nang rogon ni gama use nag e technology ulan e yafos rom?

1. Mang e pi magawon nrib ga’ napan ni gabe use nag fapi technology ulan e tabinaew rom?

2. Mang e baga’fan ngom ni gaba’adag ni ngam fil ko bitir rom napan ni yaedra use nag fare technology?

3. Uw rogon nibe ayuwegnem e technology ko tha’ rom nge numon rom ko gidii’en e tabinaew rom?

4. Mang boech kanawo’en ni gama use nag e technology nifan e tabinaew rom? Uw rogon nibe ayuwegnem fa palog nigem ko tha’ romed u tabinaew?

5. Uw rogon nrayag ni ngam thethabilnag fal’ngin nge n’umngin napan i use nag e technology ulan e yafos rom ni gubin e rran?

6. Uw rogon ni gabe guy fare technology nira pi’ e ayuw ngak pi fakam ko skuul roraed? Uw rogon ni gara nang ni yaed be use nag nib gonop rogon?

7. Uw rogon nibe pi’ fare technology e ayuw ngom ko rogon e man’aey ko bitir rom? Mang e gabe rrin’ ni nge achig nag e magawon ko use nag e technology?

8. Mang e kam duugliy ko rogon i use nag e technology ulan e tabinaew rom? Uw rogon ni gabe pi’ gelngin ni ngeyag ni ngan rrin’ ni aram rogon?

9. Uw rogon ni gabe dag rogon e koel ayuw ko use nag e technology ngak pi fakam?

10. Mang ayuw ni rayag ni nge ayuwegnem nge fal’ag rogon e use nag e technology ulan e tabinaew rom?

11. Uw rogon e tha’ rog ngak pi fakag ni bachan e technology?

12. Mang boech ban’en ni dani fel’ nira buch ni bachan e technology nibay ulan e tabinaew rodaed? Uw rogon nrayag ni ngam ayuwegnem ko pi kireb ney?

13. Mang e baga’fan ngom ni gaba’adag ni ngam fil ko bitir rom napan ni yaedra use nag fare technology? Uw rogon nrayog ni ngam rrin’ ni woed rogon e pin’ey ni gaba’adag?

14. Uw rogon nrayag ni ngam ngongliy rogon nifan ko tabinaew rom nrayag ni nge moem nag rogon i rrin’ e pin’ey, machane kabay fapi kanawo’en ni ngan fol ko rogon ni ngan use nag e technology?

15. Uw rogon nrayag ni ngam use nag e technology nifan ko bitir rom nge fil skuul roraed ma gathi kemus ko tin ni ngan yaliy ya’an?

VI. Boech Mornga’agne Rogon nrayag ni ngan Machibnag i Use nag e Technology ulan e Tabinaew

Mu tabab ko weliy rogon nibe ayuwegdaed fare technology nge rogon nira gagiyegnag e thamtham nge ngongol.

A. Weliy fan nib ga’fan ni ngan fanay e technology nib mat’aw rogon

Mu dag rogon nrayag ni ngan use nag e technology ko tin nib fel’ ban’en, nge rogon ni fa’anra dabin use nag nib mat’aw rogon mara gagiyeg nagdaed. Weliy fan ni rib ga’fan ni ngan fanay e technology nib mat’aw rogon ni ngeyag ni dabi gagiyeg nigem.

B. Machib nag boech e tin ni rayag ni ngan rrin’ nifan e fanay e technology nib mat’aw rogon

Mu sul u dakean fapi n’en ni kanoeg ko rogon ni fanay e technology nib mat’aw rogon nibay ko fapi babyoren ko (fan, tafneynag rogon, nge soen). Mu weliy rogon nira reb e pin’ey ni kanoeg e rayag ni nge ayuwegney ko napan ni yibe use nag e technology.

C. Tafneynag rogon nrayag ni ngan rrin’ e pi yalen ney ulan e tabinaew

Puruy’nag kanawo’en nib thilthil rogon nira pi’ e technology e magawon ngodaed, ni woed ni ngay par riy ni rib n’uw napan fa ni fafal ko game riy.

Tafneynag rogon nrayag ni ngan fek e pi yalen ney ngan muruwel ngay ko fanay e technology nib mat’aw rogon, ni woed e ngad duugliy n’umngin napan ni ngan use nag, par bang ni dabi yib e device ngay, fa ni toffan riy.

D. Pi’ e athamgil ko gidii’ nira be’ mrayag ni nge non nifan ko rogon e muruwel rok’

Weliy ni rib tu’uf ni ngan weliy mornga’agen e use nag e technology ulan e tabinaew ni ngeyag nira be’ me ayuweg ir ko use nag e technology.

Ni weliy e pin’en nib tu’uf ni ngan rrin’ napan ni yibe use nag e technology ulan e tabinaew min pi’ e athamgil ni gubin e gidii’ mangi rrin’ e pin’ey u ta’abang.

E. Mu sul u dakean e thin riy ngam guy ko rogon ni yibe rrin’

Mu sul u dakean e thin riy ngak pi fakam ngam guy ko rogon ni yaed be fanay e technology nib mat’aw rogon. Mu pi’ e athamgil ngoraed ni ngar fithed e ayuw ni fa’anra ke tu’uf mag gay rogon ngam pi’ e ayuw ngoraed mag powi’iyraed.

F. Mu dag rogon ni ngan use nag e technology nib mat’aw rogon

Weliy fan ni rib ga’fan ni galibthir e thingari dag e kanawo’ nib fel’ ko rogon i use nag e technology. Biney e be yipfan rogon ni yaed be use nag e technology roraed nge rogon ni yaed be dag ni ngan rrin’ nib mat’aw. Galibthir e rayag ni ngar daged ngak pifakraed ni rayag ni ngar falfalaen’gaed i use nag technology ni dar gagiyegnag e yafos roraed mrayag ni ngan use nag e technology nge fal’ag e tha’ nge tin nib mangil ban’en.

G. Mu pi’ e athamgil

Weliy rogon ni pi’ e athamgil e rayag ni nge gelnag me mon’og nag fare n’en ni gabe gay rogon ni ngam rrin. Napan nira gay rogon e bitir ni ngar athamgil gaed mi yaed fanay e technology ko tin nib mat’aw ban’an, ma rib ga’fan ni ngan noeg e thin ngoraed nib fel ni nge pi’ e athamgil ngoraed.

H. Mu rrin’ed ulan e tabinaew

Mu pi’ e athamgil ngak e gidii’ ulan fare tabinaew ni ngar muruwelgaed u ta’abang ni ngeyag e tha’ nib fel’ ngoraed ko use nag e technology. Fanay e technology nib mat’aw rogon e gathi kemus nifan ngak tabe’, ya fan ko tabinaew ni ga’angin. Biney e rayag ni nge un fapi motochiyel ngay nge yalen ko rogon ni ngan use nag fare technology, gay boech ban’en ni ngan rrin’ ni rayag ni nge yoen’ loen e technology, min weliy nib puff rogon e pin’en nibe magawon nigey fa be ayuwegney ko napan ni yibe use nag e technology.

I. Gamaen’um mag gay rogon ngam nangfan

Tafneynag rogon nrayag ni ngam pi’ e ayuw ko galibthir ngar thilyeged e ngongol roraed ko rogon ni yaed be use nag e technology. Ayuweg raed ngar nangfaned ni biney e dabi poes me buch ni rib papay ya btu’uf ni ngan gay rogon min athamgil riy. Rib ga’fan ni ngan gamaen’ min gay rogon ngan nangfan ko napan nibe gay rogon e bitir i fanay e technology nib mat’aw rogon. Rayag ni ngar pi’ed e ayuw ngoraed, min pi’ e athamgil ngak fapi bitir ni yaed be gay rogon e tha’ nib mangil ko use nag e technology.

VII. Bin Tomur i Mornga’agen

Technology e reb e talne muruwel ni rib fel’, machane krayag nira gelnag e gafgow rodaed ni fa’anra dabin use nag nib mat’aw rogon. Fanay e technology nib mat’aw rogon nge powi’iy pi fakdaed ni ngar rrin’ed ni ta’ab rogon, e arram nrayag ni ngad nanged ni dabi gagiyeg nagraed. Mu tay u wun’um ni use nag e technology e susun ni ngan fanay nga ban’en ni yibe fil rogon fa ngongliy rogon, mu tafneynag rogon nga mm’on ni ngeyag ni mu mel’eg e tin nib fel’, mag toffan riy ni fa’anra ke n’uw napam riy. Ted u wun’daed fapi chep nib thothup nibe pi’ e athamgil ngodaed ni ngad rrin’ed gubin ban’en u fithik’ e yul’yul’, mat’aw, polo’, tu’ufeg, nge tin nib mangil. Fa’an yira rrin’ e pin’ey, mrayag ni ngad pi’ed e ayuw ngak pi fakdaed ko rogon i use nag e technology nib mat’aw rogon.