Ko Hono Akoʻi mo Akó
Ko Hono Fakafuofuaʻi e Falalaʻanga ʻo e Ngaahi Maʻuʻanga Tokoní


“Ko Hono Fakafuofuaʻi e Falalaʻanga ʻo e Ngaahi Maʻuʻanga Tokoní,” Ngaahi Taukei Ako Folofolá (2024)

Ko Hono Fakafuofuaʻi e Falalaʻanga ʻo e Ngaahi Maʻuʻanga Tokoní

Fakaʻuhingaʻí

Fakaʻaliʻali ʻa e fakamatala ko ʻeni naʻe fai ʻe Palesiteni Tāleni H. ʻOakesí:

Palesiteni Dallin H. Oaks

ʻOku tau moʻui ʻi he kuonga ʻoku lahi fau ai hono fakalahi mo tufaki ʻo e fakamatalá. Ka ʻoku ʻikai moʻoni e fakamatala kotoa pē ko ʻení. ʻOku fiemaʻu ke tau tokanga ʻi heʻetau fekumi ki he moʻoní mo fili e maʻuʻanga tokoni ki he fekumi ko iá. (Dallin H. Oaks, “Moʻoní mo e Palaní,” Liahona, Nōvema 2018, 25)

Ko ha founga ‘e taha, te ke ala huluʻi ʻa e foʻi vitiō “In Search of Truth” (3:03) pe ko ha konga ʻo e pōpoaki ʻa Palesiteni ʻOakesí “Moʻoní mo e Palaní” (Liahona, Nōvema 2018, 25–28) mei he taimi 0:18 ki he 2:18. ʻE lava ke kumi ʻe he kau akó ha ngaahi tefitoʻi moʻoni te ne lava ʻo tataki kinautolu ʻi heʻenau fekumi ki he moʻoní mei ha ngaahi maʻuʻanga tokoni kehekehe.

Tufa ki he kau akó ʻa e laʻipepa tufa ʻo e ngaahi fehuʻi ko ʻení ke tokoni ke nau fakafuofuaʻi ʻa e falalaʻanga ʻo e ngaahi maʻuʻanga tokoní.

Ngaahi Fehuʻi ki Hono Fakafuofuaʻi ʻo e Ngaahi Maʻuʻanga Tokoní

  • Ko e hā ʻa e ngaahi taukei mo e ngaahi taumuʻa mo e ngaahi meʻa ʻe ala fakapalataha ai ʻa e tokotaha faʻu tohí?

  • ʻOku fakamatalaʻi nai ʻa e ngaahi akonakí pe meʻa naʻe hoko ʻi he maʻuʻanga fakamatala ko ʻení ʻi he puipuituʻa totonu ʻo honau kuongá, feituʻú, mo e tūkungá?

  • Ko e hā e vāofi ʻo e tokotaha faʻu tohí mo e ngaahi meʻa naʻe hoko ʻa ia ʻoku fakamatalaʻí?

  • ʻOku poupouʻi nai ʻa e ngaahi fakakaukau mo e ngaahi akonaki ʻi he maʻuʻanga tokoni ko ʻení ʻe ha ngaahi maʻuʻanga tokoni falalaʻanga kehe?

  • ʻOku fēfē hono fakafehoanaki ʻo e ngaahi fakakaukau mo e ngaahi akonaki ʻi he maʻuʻanga tokoni ko ʻení ki he ngaahi moʻoni ʻo e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisi kuo fakafoki maí, ʻo hangē ko hono akoʻi ʻi he folofolá pea akoʻi ʻe he kau palōfita ʻo onopōní?

  • Ko e hā ʻoku talamai kiate au ʻe he ngaahi ongo mo e ngaahi ueʻi ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní?

Fakatātaaʻi

Te ke lava ʻo fakaʻaongaʻi ʻa e sīpinga ko ʻení pe ko ha sīpinga pē ʻaʻau ke fakatātaaʻi ʻa e taukei ko ʻení.

Vahevahe ʻa e tūkunga ko ʻení mo e kau akó: Lolotonga hoʻo ako e fakamatala ʻo e ʻUluaki Mata Meʻa-Hā-Mai ʻa Siosefa Sāmitá ʻi he Siosefa Sāmita—Hisitōlia 1:14–20, ʻokú ke maʻu ai ha fakamatala ʻi he ʻinitanetí ʻoku pehē naʻe ala moʻoni ʻa e Tamai Hēvaní ki he mata ʻo Siosefa Sāmitá. Fakatatau ki he fakamatalá, naʻe toki malava heni ʻa Siosefa Sāmita ke sio ki he Fakamoʻuí. Kuo teʻeki ai ke ke fanongo ʻi he fakamatala ko ʻení kimuʻa peá ke fifili ai pe ʻoku moʻoni nai. ʻOku ʻomai ʻe he fakamatalá ʻa e maʻuʻanga fakamatala ko ʻení ko ha fakamoʻoni:

“2 ʻo Fēpueli [1893] Maʻu Houalotu Sākalamēniti. … Naʻe pehē ʻe Br Sione ʻAlisa lolotonga ʻene lea kau ki he Palōfita ko Siosefá, ko e taimi naʻe kei tamasiʻi siʻi ai ʻa Sione [ʻi Ketilani, ʻŌhaioó] naʻá ne fanongo ki hono fakamatalaʻi ʻe he Palōfita ko Siosefá ʻa ʻene mata meʻa-hā-maí, ʻi heʻene mamata ki he Tamaí mo e ʻAló, Naʻe ala mai ʻa e ʻOtuá ʻaki hono toʻukupú ki hono matá ʻo ne pehē ʻSiosefa ko hoku ʻAlo ʻofaʻangá ʻeni, fanongo kiate ia.’ Ko e taimi pē naʻe ala ai ʻa e ʻEikí ki hono ongo matá, naʻá ne mamata ʻi he taimi pē ko iá ki he Fakamoʻuí. … Hili ʻa e lotú, naʻe fakafehuʻi ʻe hamau niʻihi tokosiʻi ʻa [Brother ʻAlisa] fekauʻaki mo e meʻa ko iá. … Naʻá mau fiefia ʻaupito ʻi he talanoá, he ko ha meʻa ia naʻe teʻeki ke mau teitei mamata ai ʻi he hisitōlia ʻo e siasí pe fanongo ai kimuʻa.” (Diary of Charles Lowell Walker [1980], 2:755–56)

Fakatātaaʻi ʻa e founga ke vakaiʻi ʻaki e maʻuʻanga fakamatala ko ʻení ʻo fakaʻaongaʻi ha niʻihi ʻo e ngaahi fehuʻi mei he laʻipepa tufá. Hangē ko ʻení:

Ngaahi Fehuʻí

Fakafuofuá

Ngaahi Fehuʻí

Ko e hā ʻa e ngaahi taukei mo e ngaahi taumuʻa mo e ngaahi meʻa ʻe ala fakapalataha ai ʻa e tokotaha faʻu tohí?

Fakafuofuá

Fakatatau mo e ngaahi fakamatala ʻoku ʻiloʻí, naʻe hoko ʻa Brother ʻAlisa ko ha mēmipa faivelenga ʻo e Siasí. ʻOku ngali ko ʻene taumuʻá ke fakamālohia ʻa e tui ki hono moʻoni ʻo e ʻUluaki Mata Meʻa-Hā-Maí ʻa Siosefa Sāmitá.

Ngaahi Fehuʻí

Ko e hā e vāofi ʻo e tokotaha faʻu tohí mo e ngaahi meʻa naʻe hoko ʻa ia ʻoku fakamatalaʻí?

Fakafuofuá

Ko e maʻuʻanga fakamatala ko ʻení ko ha fakamatala naʻe fai ange pea naʻe maʻu ia ʻi he hili ha taʻu ʻe 70 tupu ʻa e mata meʻa-hā-mai ʻa Siosefa Sāmitá, ko ia ʻoku totonu leva ke tokanga ʻa e kau laukongá ʻi he taimi ʻoku nau fakafuofuaʻi ai hono moʻoní.

Ngaahi Fehuʻí

ʻOku poupouʻi nai ʻa e ngaahi fakakaukau mo e ngaahi akonaki ʻi he maʻuʻanga tokoni ko ʻení ʻe ha ngaahi maʻuʻanga tokoni falalaʻanga kehe?

Fakafuofuá

ʻOku ʻikai hanga ʻe he ngaahi fakamatala kehe ʻo e ʻUluaki Mata Meʻa-Hā-Maí ʻo fakamoʻoniʻi ʻa e fakamatala ʻo e ala ʻa e ʻOtuá ki he mata ʻo e Palōfitá (vakai, Ngaahi ‘Ēsei ki he Ngaahi Tefito ʻo e Ongoongoleleí, “Ngaahi Fakamatala ‘o e ‘Uluaki Mata Meʻa-Hā-Maí,” topics.ChurchofJesusChrist.org).

Fakaangaanga

Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau vahevahe ʻa e ngaahi maʻuʻanga fakamatala ʻoku nau fakaʻaongaʻi ke mahino lelei ange ai ʻa e folofolá mo e ngaahi akonaki ʻo e ongoongoleleí. Te ke lava foki ʻo vahevahe ʻa e ngaahi maʻuʻanga tokoni ʻokú ke fakaʻaongaʻi ʻi hoʻo folofolá mo e ako ʻo e ongoongoleleí. Fili ha maʻuʻanga fakamatala ke fakafuofuaʻi mei he niʻihi kuo fakalau atú, pe fili mei he ngaahi sīpinga ʻoku hiki atu ʻi laló. Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi fehuʻi ʻi he laʻipepa tufá ke fakaangaanga hono fakafuofuaʻi ʻa e maʻuʻanga fakamatalá. Te nau lava ʻo aleaʻi e meʻa kuo nau ʻiló mo hanau hoa, ʻi ha fanga kiʻi kulupu, pe fakakalasi.

Ngaahi maʻuʻanga tokoni kehe ke fakaʻaongaʻi ki hono fakaangaanga ʻa e taukei ko ʻení:

ʻE lava foki ke ʻomi ʻe he ngaahi maʻuʻanga tokoni ko ʻení (maʻu ʻi he lea faka-Pilitāniá) ha ngaahi sīpinga maʻuʻanga tokoni te ke lava ʻo fakaʻaongaʻi ke fakatātaaʻi pe fakaangaanga ʻa e taukei ko ʻení:

Fakatokangaʻi ange: Ko ha niʻihi ʻo e ngaahi uepisaiti ʻi ʻolungá ʻoku tauhi ia ʻe ha ngaahi kautaha kehe ʻoku ʻikai ke nau fengāueʻaki mo e Siasí. ʻOku ʻikai ʻuhinga e fakafehokotaki ki he fakamatala ko ʻení ʻoku poupouʻi ʻe he Siasi ʻo Sīsū Kalaisi ʻo e Kau Māʻoniʻoni ʻi he Ngaahi ʻAho Kimui Ní.

Fakaafe pea Toe Vakaiʻi

Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau fakafuofuaʻi ʻa e falalaʻanga ʻo e ngaahi maʻuʻanga tokoní he lolotonga ʻenau ako folofolá mo e ako ʻo e ongoongoleleí. Te ke lava ʻo toe vakaiʻi ʻi he lolotonga ʻo e uiké. Te ke lava ʻo tuku ha taimi ʻi haʻamou toe fakataha, ke fakamatalaʻi ai ʻe he kau akó ʻa e ngaahi maʻuʻanga fakamatala naʻa nau fakaʻaongaʻi ke mahino lelei ange ai ʻa e folofolá. Te nau ala vahevahe ʻa e founga naʻa nau fakafuofuaʻi ai ʻa e falalaʻanga ʻo e maʻuʻanga fakamatalá pea fakamatalaʻi ʻene tokoniʻi ʻenau ako ʻo e folofolá.